Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-2-53 (Devralma)
Karar Sayısı : 10-27/385-140
Karar Tarihi : 31.03.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. 10
Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Dr. Ekrem KALKAN, Evrim Özgül KAZAK, Yalçıner YALÇIN
C. BİLDİRİMDE : - Aşkale Çimento San. Tic. A.Ş.
BULUNAN Yeşilova Mah. Trabzon Yolu Üzeri 3. Km Aşkale/Erzurum
D. TARAFLAR : - Aşkale Çimento San. Tic. A.Ş.
Yeşilova Mah. Trabzon Yolu Üzeri 3. Km Aşkale/Erzurum
- Hakan UZUN
Fatih Mah. Ihlamur Sok. No:1 Kat:3 Trabzon 20
- Levent ATEŞ
Fatih Mah. Ihlamur Sok. No:1 Kat:3 Trabzon
E. DOSYA KONUSU: Trabzon Hazır Beton San. İnş. Tur. Nakl. Müh. Hizm. ve
Tic. Ltd. Şti. (Trabzon Hazır Beton) ve Giresun Hazır Beton San. İnş. Tur. ve Tic.
Ltd. Şti. (Giresun Hazır Beton)’ye ait malvarlıklarının Aşkale Çimento San. Tic.
A.Ş. (Aşkale Çimento) tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 01.03.2010 tarih, 1810 sayı ve 01.03.2010
tarih, 1811 sayı ile giren ve eksiklikleri en son 24.03.2010 tarih, 2521 sayı ile
tamamlanan bildirim üzerine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve
1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar 30
Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri çerçevesinde düzenlenen 25.03.2010 tarih ve
2010-2-53/Öİ-10-EK sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 26.03.2010 tarih ve
REK.0.06.00.00-120/152 sayılı Başkanlık Önergesi ile 10-27 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; bildirim konusu işlemin, 4054 sayılı
Kanun ve “1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında bildirime tabi bir devralma işlemi olmadığı
ifade edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İşlemin Kapsamı 40
Bildirim konusu devralma işlemi Trabzon Hazır Beton ve Giresun Hazır Beton’a ait
beton santalleri ile hazır beton üretimi ve satışında kullanılan bazı taşınır ve
taşınmazların Aşkale Çimento’ya devredilmesini konu etmektedir. Devredilen mal
varlıkları taraflar arasında imzalanan alım-satım sözleşmelerinde detaylı biçimde
10-27/385-140
2
belirtilmektedir. Trabzon Hazır Beton ve Giresun Hazır Beton’un ortaklık payları %50-
50 olmak üzere Hakan UZUN ve Levent ATEŞ adlı gerçek kişilerin elinde
bulunmaktadır. İşlem neticesinde, Trabzon Hazır Beton ve Giresun Hazır Beton’a ait
malvarlıklarının tam kontrolü Aşkale Çimento’ya geçecektir.
H.2. Taraflar
H.2.1. Devralan Taraf: Aşkale Çimento 50
Erzurum’un Aşkale ilçesinde bulunan Aşkale Çimento klinker, çimento ve hazır beton
üretimi alanında faaliyet göstermektedir. Aşkale Çimento, Er-Çim-San Holding A.Ş.
(Er-Çim-San) tarafından kontrol edilmektedir. Er-Çim-San’ın Aşkale Çimento dışında
başka faaliyet alanı bulunmamaktadır. Er-Çim-San’ın hisseleri halka açık olup, hisse
senetleri borsada işlem görmemektedir. Şirketin mevcut durumda 862 ortağı
bulunmaktadır. En büyük hissedar, %18 hisse ile İl Özel İdaresi’dir. Şirketin %52,23
hissesi toplamda 17 kişinin elinde bulunmakta ve geriye kalan %47,77’lik hisse
toplam 845 ortak arasında paylaştırılmıştır. Şirketin ortaklık yapısı ve ana
sözleşmesinin incelenmesi neticesinde, şirketin tek bir kişi/kuruluşun tek başına
kontrolü veya birden fazla kişi/kuruluşun ortak kontrolü altında bulunmadığı ve 60
rekabet hukukunda “değişen ittifaklar” olarak bilinen yöntem çerçevesinde kontrol
edildiği anlaşılmıştır. Aşkale Çimento’nun Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre
seçilen yönetim kurulu üyeleri aşağıdaki gibidir:
Tablo 1: Aşkale Çimento Yönetim Kurulu
Adı Soyadı Unvanı
Lütfü YÜCELİK Yönetim Kurulu Başkanı
İhsan YAĞIZ Yönetim Kurulu Üyesi
Naci ER Yönetim Kurulu Üyesi
Efrahim GÜNGÖR Yönetim Kurulu Üyesi
Yavuz SAATÇİOĞLU Yönetim Kurulu Üyesi
Kaynak: Bildirim formu
Aşkale Çimento’nun faaliyetlerini yürüttüğü üretim tesisleri ile söz konusu tesislerin
bulunduğu illere aşağıda yer verilmektedir.
Tablo 2: Aşkale Çimento'nun üretim tesisleri
Entegre Çimento Tesisleri Öğütme ve Paketleme Tesisleri Hazır Beton Santralleri
Aşkale Çimento Fabrikası
(Erzurum)
Erzincan Çimento Fabrikası
(Erzincan)
Ilıca Hazır Beton Tesisi
(Erzurum)
Trabzon Çimento Fabrikası
(Trabzon)
Gümüşhane Çimento Fabrikası
(Gümüşhane)
Aşkale Hazır Beton Tesisi
(Erzurum)
Van Çimento Fabrikası
(Van)
Ağrı Hazır Beton Tesisi
(Ağrı)
Kaynak: Bildirim formu
Yukarıdaki tablodan görüldüğü üzere, Aşkale Çimento’ya ait üç adet entegre çimento
fabrikası, iki adet öğütme ve paketleme tesisi bulunmaktadır. Aşkale Çimento hazır 70
beton üretimi faaliyetlerini ise, Erzurum (Ilıca ve Aşkale ilçeleri) ve Ağrı’da kurulu üç
adet hazır beton santrali vasıtasıyla yürütmektedir.
H.2.2. Devreden Taraflar
Hakan UZUN ve Levent ATEŞ adlı gerçek kişilerin her biri, Trabzon Hazır Beton ve
Giresun Hazır Beton’da %50 oranında hisseyi elinde bulundurmaktadır.
10-27/385-140
3
H.2.3. Devredilen Taraflar
H.2.3.1. Trabzon Hazır Beton
2009 yılında (……….) m3 hazır beton üretimi gerçekleştiren Trabzon Hazır Beton
Beşikdüzü ilçesinde kurulu olup, Hakan UZUN ve Levent ATEŞ tarafından kontrol 80
edilmektedir.
H.2.3.2. Giresun Hazır Beton
2009 yılında (……….) m3 hazır beton üretimi gerçekleştiren Giresun Hazır Beton
Tirebolu ilçesinde kurulu olup, Hakan UZUN ve Levent ATEŞ tarafından kontrol
edilmektedir.
H.3. İlgili Pazar
H.3.1. İlgili Ürün Pazarı
Bildirimin konusu, Trabzon Hazır Beton ve Giresun Hazır Beton’a ait hazır beton
üretimi ve satışı ile ilgili malvarlıklarının Aşkale Çimento tarafından devralınmasına
ilişkindir. Bu çerçevede, ilgili ürün pazarı “hazır beton pazarı” olarak belirlenmiştir. 90
H.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
Hazır beton, kısa süre içinde kullanılma zorunluluğu olan, stoklanamayan ve belirli bir
sürenin geçmesi halinde kullanılabilmesi için gerekli özellikleri kaybeden, uzun
mesafelere taşınması hem teknik hem de ekonomik açıdan mümkün olmayan bir
üründür. Hazır betonun üretildiği tesisten transmiksere yüklenmesi, tesisten
transmikser ile inşaat sahasına ulaştırılması, müşteri tarafından teslim alınması ve
pompa aracılığıyla kalıba yerleştirilmesinde geçen sürenin, hazır betonun kıvam ve
işlenebilirliğinin korunabilmesi için ortalama iki saat olması gerekmektedir. Söz
konusu özellikleri nedeniyle, hazır beton ürününün genellikle üretildiği santralden en
fazla ortalama 50 km uzaklığa taşınabildiği kabul edilmektedir. 100
Yukarıda yer verilen bilgiler çerçevesinde, hazır beton ürününe yönelik ilgili coğrafi
pazarın sınırının çizilmesinde 50 km’lik uzaklığın dikkate alınmasında genel bir kabul
bulunmaktadır. Diğer yandan ilgili tesislerin bulundukları yerlerin coğrafi konumuna
göre 50 km kıstasının bir miktar genişletilmesi de mümkün olmaktadır.
Dosya mevcudu bilgilerde, Giresun’un Tirebolu ilçesinde kurulu olan Giresun Hazır
Beton tesisinin hinterlandının, Giresun ilinin doğusunda bulunan Bulancak ilçesi ile
Trabzon’un batısında bulunan Çarşıbaşı ilçesi arasında bulunan hat ve bu hattın iç
kısımlarında yer alan bölgelerden oluştuğu belirtilmektedir. Beşikdüzü ilçesinde
kurulu olan Trabzon Hazır Beton tesisinin hinterlandının ise, doğuda Giresun’un
Espiye ilçesi ile batıda Trabzon’un Yomra ilçesi arasında kalan hat ile bu hattın iç 110
kısımları arasında kalan bölgelerden oluştuğu ifade edilmektedir.
Devre konu tesislerin kurulu bulundukları Tirebolu ve Beşikdüzü ilçeleri ile tarafların
beyanlarında yer alan diğer ilçeler arasındaki mesafeler aşağıdaki tabloda
gösterilmiştir:
Tablo 3: Hinterland bilgileri
Hinterland bilgileri Mesafe (km)
Giresun Hazır Beton İçin
Bulancak-Tirebolu 61 km.
Tirebolu-Çarşıbaşı 52 km.
Trabzon Hazır Beton İçin
10-27/385-140
4
Espiye – Beşikdüzü 40 km.
Beşikdüzü - Yomra 63 km.
Kaynak: Karayolları Genel Müdürlüğü
Dosya mevcudu bilgiler ve beton tesislerinin potansiyel satış bölgelerine olan
uzaklıkları birlikte değerlendirildiğinde, ilgili coğrafi pazarların, Giresun Hazır Beton
tesisi için “Bulancak-Çarşıbaşı hattı ve bu hattın iç bölgeleri”, Trabzon Hazır Beton
tesisi için ise “Espiye-Yomra hattı ve bu hattın iç bölgeleri” olarak belirlenebileceği 120
sonucuna ulaşılmıştır.
H.4. Değerlendirme
H.4.1. 1997/1 Sayılı Tebliğ’in 2. Maddesi Açısından Yapılan Değerlendirme
İlgili devralma işleminin, Trabzon Beton ve Giresun Beton’a ait malvarlıklarının
kontrolünde değişiklik yaratması nedeniyle 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin
“herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut
ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi
olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol etmesi” şeklindeki (b) bendi
kapsamında bir devralma işlemi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
H.4.2. 1997/1 Sayılı Tebliğ’in 4. Maddesi Açısından Yapılan Değerlendirme 130
Bildirim konusu devralma işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ’in, İzne Tabi Birleşme veya
Devralmalar başlığı altındaki 4. maddesinin; “Bu Tebliğ’in 2. maddesinde belirtilen bir
birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren
teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam
pazar paylarının, piyasanın % 25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile
toplam cirolarının yirmi beş trilyon Türk Lirasını aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan
izin almaları zorunludur.” hükmü uyarınca, Tebliğ’de belirtilen ciro ve pazar payı
eşiklerini aşıp aşmadığının incelenmesi gerekmektedir.
Dosya kapsamında yer alan bilgilere göre, Giresun Hazır Beton’un 2009 yılı net
satışları (……….) TL, Trabzon Hazır Beton’un 2009 yılı net satışları ise (……….) 140
TL’dir. Aşkale Çimento’nun Trabzon ve Giresun illerinde hazır beton satışından elde
ettiği bir gelir bulunmamaktadır.
Yapılan incelemede Trabzon Hazır Beton ve Giresun Hazır Beton tesislerinin
yukarıda yer verilen hinterlantlarında 2009 yılı içinde toplam hazır beton talebinin
sırasıyla yaklaşık 850.000 metreküp ve 500.000 metreküp olduğu bilgisine
ulaşılmıştır. Dosya mevcudunda, Trabzon Hazır Beton ve Giresun Hazır Beton’un
2009 yılı toplam hazır beton satışlarının sırasıyla (……….) m³ ve (……….) m³ olduğu
belirtilmektedir. Bu veriler ışığında, malvarlıkları devredilen teşebbüslerin ilgili coğrafi
pazarlardaki pazar payları aşağıdaki tabloda yer almaktadır.
Tablo 4: Bireysel pazar payları (%) (2009) 150
Coğrafi Pazarlar
Giresun Hazır Beton Tesisi
Hinterlandı
Trabzon Hazır Beton Tesisi
Hinterlandı
Tesislerin üretimi (m³) (……….) (……….)
Pazarın toplam tüketimi (m³) 500,000 850,000
Pazar payı (……….) (……….)
Kaynak: Taraflarca sunulan bilgiler
Dosya konusu hazır beton tesislerinin birbirlerinin hinterlantlarının bir kısmına ya da
tamamına satış yapmaları durumunda ise ilgili coğrafi pazarlarda toplamda
ulaşabilecekleri pazar payı ise toplam üretimlerinin ilgili coğrafi pazarın toplam
10-27/385-140
5
talebine bölünmesiyle hesaplanabilmektedir. Bu durumda, Tablo 5’te de gösterildiği
üzere, her iki tesisin Giresun Hazır Beton tesisinin hinterlandındaki toplam pazar
payları en fazla %(….) ve Trabzon Hazır Beton tesisinin hinterlandında ise en fazla
%(….) olmaktadır.
Tablo 5: Toplam pazar payları (%) (2009)
Coğrafi Pazarlar
Giresun Hazır Beton Tesisi
Hinterlandı
Trabzon Hazır Beton Tesisi
Hinterlandı
Tesislerin toplam üretimi (m³) (……….) (……….)
Pazarın toplam tüketimi (m³) 500,000 850,000
Pazar payı (……….) (……….)
Kaynak: Taraflarca sunulan bilgiler 160
Yukarıdaki tablolarda gösterildiği üzere, malvarlıkları devredilen teşebbüslerin ilgili
coğrafi pazarlardaki pazar payları %25’in altında kalmaktadır.
Bu çerçevede, tarafların toplam cirolarının ve pazar paylarının 1997/1 sayılı Tebliğ’de
belirtilen eşikleri aşmadığı ve dolayısıyla bildirim konusu devralma işleminin Rekabet
Kurulu’nun iznine tabi bir devralma işlemi olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
Tebliğ kapsamında olduğuna; ancak tarafların toplam pazar payları ve cirolarının
aynı Tebliğ’de öngörülen eşikleri aşmaması nedeniyle izne tabi olmadığına 170
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy