Rekabet Kurumu - Karar Sayı 10-27/393-146

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2009-3-145 (Devralma)
Karar Sayısı : 10-27/393-146
Karar Tarihi : 31.3.2010

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet
İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR

B. RAPORTÖRLER: Aytül TOKATLI, Nazlı VAROL, Nilgün KOCADAĞ

C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Re’sen

Arıdan Gıda Turizm İnş. Paz. San. Ticaret Ltd. Şti. 20
Temsilcileri: Av. Tolga İŞMEN ve Av. Eda DURU
Büyükdere Cad. Maya Akar Center No: 100-102, Kat:18
34394 Esentepe / İstanbul

D. TARAFLAR :Altıparmak Gıda San. ve Tic. Koll. Şti. Özen-Özgür
ALTIPARMAK
Çekmeköy Küçükkoru M. Çavuşbaşı Cad. No:70
Balparmak Tesisleri Ümraniye / İstanbul

Arıdan Gıda Turizm İnş. Paz. San. Ticaret Ltd. Şti. 30
Alemdağ Merkez İlim Cad. 121 Sk. No:2 Ümraniye / İstanbul

Burça Gıda Makine İthalat İhracat ve Dahili Ticaret –
Erol ZENGİN
Çavuşbaşı Cad. No:70 Çekmeköy / İstanbul

Denge Yatırım Holding AŞ
Sonkonaklar İşmerkezi A Blok Kat:2 Zeytinoğlu Cad. No.1
34335 Etiler / İstanbul
40
E. DOSYA KONUSU: “Binbirçiçek”, “Baltutan”, “Canbal”, “Orbal Arıcılık Balcılık”
ve ilgili markaların Altıparmak Gıda San. ve Tic. Koll. Şti. Özen – Özgür
ALTIPARMAK kontrolündeki Arıdan Gıda Turizm İnş. Paz. San. Ticaret Ltd. Şti.’ye
satılması işlemine izin verilmesi talebi.

F. DOSYA EVRELERİ: Re’sen ve Kurum kayıtlarına 12.3.2010 tarih ve 2133/2134 sayı
ile giren ve en son 23.3.2010 tarih ve 2468 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim
10-27/393-146
2

üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4., 6., 7., 11. ve 16.
maddeleri ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu 50
düzenlenen 25.3.2010 tarih ve 2009-3-145/Öİ-10-AT sayılı Birleşme/Devralma Ön
İnceleme Raporu, 26.3.2010 tarih ve REK.0.07.00.00-120/119 sayılı Başkanlık Önergesi
ile 10-27 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da;
i.-İncelemeye konu “Binbirçiçek”, “Baltutan”, “Canbal”, “Orbal Arıcılık Balcılık” ve ilgili
markaların Altıparmak Gıda San. ve Tic. Koll. Şti. Özen – Özgür ALTIPARMAK
kontrolündeki Arıdan Gıda Turizm İnş. Paz. San. Ticaret Ltd. Şti.’ye satılması işleminin
1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir devralma işlemi olduğu,
60
ii.-Devralma işlemi ile ilgili pazarda 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde yeni
bir hakim durumun yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilerek,
rekabetin önemli ölçüde sınırlandırılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin
verilebileceği,

iii.-Bununla birlikte söz konusu işlemin Rekabet Kurulunun izni olmaksızın
gerçekleştirilmesi nedeniyle 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin (b) bendi uyarınca
Altıparmak Gıda San. ve Tic. Koll. Şti. Özen - Özgür ALTIPARMAK, Arıdan Gıda Turizm
İnş. Taahhüt Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Burça Gıda Makine İthalat İhracat ve Dahili
Ticaret -Erol ZENGİN’e müteselsilen 2008 yılı cirosunun 70
………………………………………………….. idari para cezası verilmesi gerektiği,

Bunun yanı sıra,

iv.-Altıparmak Gıda San. ve Tic. Koll. Şti. Özen - Özgür ALTIPARMAK, Arıdan Gıda
Turizm İnş. Taahhüt Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Burça Gıda Makine İthalat İhracat ve
Dahili Ticaret -Erol ZENGİN’in aynı ekonomik bütünlüğün içinde bulunması nedeniyle
birlikte hareketlerinin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında
değerlendirilemeyeceği,
80
v.-Hakim durumda bulunmadığı düşünülen Altıparmak Gıda San. ve Tic. Koll. Şti. Özen -
Özgür ALTIPARMAK, Arıdan Gıda Turizm İnş. Taahhüt Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve
Burça Gıda Makine İthalat İhracat ve Dahili Ticaret - Erol ZENGİN ekonomik
bütünlüğünün uyguladığı fiyat politikasının 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında
değerlendirilemeyeceği,
sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmektedir.

H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

Kurum kayıtlarına 21.7.2009 tarih ve 5172 sayı ile giren başvuruda; Altıparmak Gıda 90
San. ve Tic. Koll. Şti. Özen - Özgür ALTIPARMAK(Altıparmak Gıda)’ın bal pazarında
hakim durumda bulunduğu, kendisiyle aynı pazarda faaliyet gösteren Arıdan Gıda’nın ve
Burça Gıda’nın da esasen Altıparmak Gıda’ya ait olduğu, söz konusu teşebbüsün
pazardaki üç markasıyla (Balparmak, Binbirçiçek, Balkovan) hakim durumunu kötüye
10-27/393-146
3

kullandığı ve üç şirketin uyumlu eylemlerde bulunmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’u ihlal
ettiği belirtilmiş, gereğinin yapılması talep edilmiştir. Konuya ilişkin hazırlanan 28.7.2009
tarih ve 2009-3-145/İİ-09-NU sayılı İlk İnceleme Raporu Kurulun 6.8.2009 tarihli
toplantısında görüşülmüş ve 09-35/895-M sayı ile adı geçen taraflar hakkında 4054
sayılı Kanun’un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
100
25.9.2009 tarih ve 2009-3-145/ÖA-09-NU sayılı önaraştırma raporuna istinaden alınan
1.10.2009 tarih ve 09-43/1102-M sayılı Kurul kararı ile “Binbirçiçek markasının
Altıparmak Gıda San. ve Tic. Koll. Şti. Özen - Özgür ALTIPARMAK, Arıdan Gıda Turizm
İnş. Taahhüt Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Burça Gıda Makine İthalat İhracat ve Dahili
Ticaret – Erol ZENGİN ekonomik bütünlüğü tarafından devralınması işleminin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ
kapsamında bir birleşme/devralma işlemi olup olmadığının tespiti amacıyla, aynı
Kanun’un 11. maddesi çerçevesinde re’sen inceleme başlatılmasına ve şikayet
konusunun yapılacak söz konusu inceleme çerçevesinde değerlendirilmesine” karar
verilmiştir. 110

H.1. Taraflar

H.1.1. Devralan Teşebbüsler: Altıparmak Ekonomik Bütünlüğü (Altıparmak Gıda
San. ve Tic. Koll. Şti. Özen - Özgür ALTIPARMAK, Arıdan Gıda Turizm İnş. Taahhüt
Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Burça Gıda Makine İthalat İhracat ve Dahili Ticaret –
Erol ZENGİN )

H.1.1.1. Altıparmak Gıda San. ve Tic. Koll. Şti. Özen - Özgür ALTIPARMAK
(Altıparmak Gıda) 120
Altıparmak Gıda, 1980 yılında arı ürünlerini işleme, ambalajlama ve pazarlama
amacıyla kurulmuştur. 1986 yılında ilk üretim tesislerinde bal üretimine başlamasının
ardından Balparmak markası ile bal tedariki, paketlenmesi, satışı ve pazarlamasına
başlamıştır. Bal analiz laboratuvarı olan Altıparmak Gıda, bu laboratuvarda diastaz ve
HMF kontrolleri yapmaktadır. Şirketinin ana bal markası Balparmak olup farklı müşteri
segmentlerine yönelik olarak Balçınar ve Balkovan markaları ile de ambalajlama
yapılmaktadır. Şirket, 1994’ten itibaren bal ihracatı da yapmaktadır.
Bir kolektif şirket olan Altıparmak Gıda’da aynı zamanda kardeş olan
…………………………………… paylara sahiptir.
130
Altıparmak Gıda’dan edinilen bilgilere göre şirketin bal satışlarının %............. bir kısmı
ulusal zincir marketler aracılığıyla gerçekleştirilmektedir ve geleneksel kanalda bal
satışı kısıtlı miktarlardadır.

H.1.1.2. Arıdan Gıda Turizm İnş. Taahhüt Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti.(Arıdan Gıda)
Arıdan Gıda, Haziran 2008’de Serpil Zengin ve Erol Zengin tarafından süzme bal
tedariki ve ambalajlı bal üretimi amacıyla kurulmuştur. Şirket Türkiye’nin çeşitli
yörelerindeki arılıklardan satın aldığı balların büyük bir kısmını yalnızca Altıparmak
Gıda’ya tedarik etmekte, diğer kısmını ise Altıparmak Gıda’ya analiz ettirip yine aynı
şirket bünyesinde dolum ve paketlenmesini fason olarak gerçekleştirdikten sonra 140
“Binbirçiçek” markası altında pazara sunmaktadır.
10-27/393-146
4


Arıdan Gıda’nın ortaklık yapısına Tablo 1’de yer verilmekte olup şirket ortaklarından
Serpil Zengin’in, Özen Altıparmak ve Özgür Altıparmak’ın kardeşi, Erol Zengin’in ise
Serpil Zengin’in eşi olduğunu belirtmek gerekir. Akrabalık ilişkilerinin yanı sıra Arıdan
Gıda’nın ortaklarından Serpil Zengin halihazırda Altıparmak Gıda bünyesinde finansman
şefi, Erol Zengin ise saha müfettişi olarak görev yapmaktadır.

Tablo 1: Arıdan Gıda’nın Ortaklık Yapısı
Pay Sahibi Pay (%)
Serpil ZENGİN
Erol ZENGİN
Toplam
Kaynak: Bildirim Formu 150

H.1.1.3. Burça Gıda Makine İthalat İhracat ve Dahili Ticaret-Erol Zengin(Burça
Gıda)
Burça Gıda 2008 yılında Erol Zengin tarafından kurulmuş olup, kurulduktan sonra
faaliyete geçmemiştir. Şirket 03.11.2008 tarihinde devre konu markaları Arıdan Gıda’dan
devralmış, yine aynı tarihte marka lisansı verilmek suretiyle markayı Arıdan Gıda’ya
kiralamıştır.

H.1.2. Devreden: Denge Yatırım Holding A.Ş.(Denge Yatırım)
Denge Yatırım bir finansal yatırım şirketidir ve bal pazarında herhangi bir faaliyet yoktur. 160
Teşebbüs’ün kontrolüne sahip kişi Recep Ali Keydal’dır.

H.1.3. Devredilenler: Binbirçiçek”, “Baltutan”, “Canbal”, “Orbal Arıcılık Balcılık” ve
ilgili markaları
“Binbirçiçek”, “Baltutan”, “Canbal”, “Orbal Arıcılık Balcılık” ve ilgili markaları 31.07.2008
tarihinde Arıdan Gıda tarafından devralınmıştır. Arıdan Gıda’nın faaliyetlerinde
kullandığı marka Binbirçiçek olup ilgili marka 03.11.2008 tarihinde Burça Gıda’ya
devredilmiştir. Yine aynı tarihte Burça Gıda Binbirçiçek markası’nın marka lisansını
Arıdan Gıda’ya vermiş ve markanın kullanım hakkı tekrar Arıdan Gıda’ya sağlanmıştır.
Marka, Arıdan Gıda tarafından kullanılmaya başlanmadan önceki iki sene boyunca atıl 170
kalmıştır.

H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı

İşlem tarafları ambalajlı süzme bal üretip satma işiyle iştigal etmektedirler. Ülkemizde
üretilen bal miktarı yıllara göre 20.000 ile 50.000 ton arasında değişmektedir. Son
dönemde yaşanan kuraklık ve kuraklığa bağlı arı ölümleri nedeniyle bal üretimi son iki
yılda yıllık 20.000 ton civarında gerçekleşmiştir.
180
Türkiye’de kişi başına yılda 650 gram bal tüketilmektedir. Bal, ambalajlı süzme bal (firma
markalı veya market markalı ürünler (fason üretim)), ambalajlı petek bal, açık süzme bal
ve açık petek balı olmak üzere dört farklı şekilde pazara sunulmaktadır. Ayrıca bal,
kaynağına göre çiçek balı ve salgı balı (çam balı) olmak üzere ikiye ayrılmaktadır.
10-27/393-146
5

Bununla birlikte tüketici açısından açık bal ile ambalajlı bal arasında önemli bir farklılık
bulunmamaktadır. Kaldı ki balın yarısından fazlası piyasaya açık olarak sunulmaktadır.
Sektörde kaçak ve sahte bal satışının yüksek olduğu taraflarca belirtilmiştir. Ambalajlı
bal üreten firmalar sektördeki kaçak ve sahte balla mücadele etmek amacıyla Bal-Der ve
Balbirlik Derneği gibi örgütler kurmuşlardır. Türkiye’de bal üretiminde uyulacak koşulları
belirleyen tek düzenleme Türk Gıda Kodeksi, 2000/39 sayılı Bal Tebliği’dir. 190

Altıparmak Gıda’dan alınan bilgilere göre Ağustos 2008 - Temmuz 2009 arasındaki 12
ayda Türkiye’de toplam 15.887 ton bal tüketilmiştir. Tüketilen balın %45’i ambalajlı,
%55’i açık baldır.

Yukarıda yer verilen bilgiler çerçevesinde bal sektörünün paketli bal ve paketsiz bal
pazarı olarak ayrıştırılabilecek olsa bile ulaşılabilirlik açısından paketli bal ve paketsiz
bal arasında farklılık bulunmaması ve tüketici açısından ikame edilir ürünler olması gibi
nedenlerle ilgili ürün pazarı genel olarak “bal pazarı” olarak tanımlanabilecektir. Ancak
Bildirim Formu’nda ilgili ürün pazarının petekli bal, petekli süzme bal, sızma bal, pres 200
balı ve filtre edilmiş baldan farklı olarak sadece “süzme bal pazarı” olarak dikkate
alınması önerilmektedir.

Bununla birlikte İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’un 20. maddesinde
“inceleme konusu işlem, gerek ürün gerekse de coğrafi açıdan olası alternatif pazar
tanımları çerçevesinde rekabet açısından endişeler yaratmıyor ya da alternatif tüm
tanımlar açısından rekabeti bozucu bir etki söz konusu oluyorsa pazar tanımı
yapılmayabilir.” denilerek, rekabetçi endişe yaratmayan işlemlerde Kurulun ilgili pazar
tanımlamayabileceği ifade edilmiştir. Bu madde çerçevesinde, ilgili işleme yönelik
yoğunlaşma analizinde ilgili pazar tanımı sonuca bir etki yaratmadığından, 210
değerlendirmeler en dar anlamda “paketli süzme bal” ve “süzme bal pazarı” açısından
yapılmıştır.

H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar

Balın teşebbüsler tarafından tüm Türkiye'de dağıtımının yapıldığı ve ülke genelinde
rekabet koşullarında bölgeler bazında belirgin farklılıklar olmadığı göz önüne alınarak
ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir

H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme 220
H.3.1. Altıparmak Gıda, Arıdan Gıda ve Burça Gıda’nın Tek Teşebbüs Niteliğinin
Değerlendirilmesi
Ekonomik bütünlük analizi açısından Binbirçiçek markasının kullanım hakkına sahip
Arıdan Gıda ile Altıparmak Gıda’nın, aynı ekonomik bütünlük içerisinde yer almakta
oldukları hususunun taraflarca kabul edildiğinin ilk anda altı çizilmelidir. Bildirim sahibi
tarafca; Altıparmak Gıda’nın Arıdan Gıda’nın kontrolüne sahip olmasının yanı sıra Burça
Gıda’nın da Altıparmak Gıda ve Arıdan Gıda tarafından kontrol edildiğinin belirtildiği
dosya içeriğinden anlaşılmaktadır.

Mevcut durumda Binbirçiçek ballarının dolum işlemleri Altıparmak’a ait tesislerde 230
gerçekleşmektedir. Arıdan Gıda esas olarak Altıparmak Gıda’ya bal tedariki ve arıcılar
10-27/393-146
6

ile ilişkiyi sağlamak üzere Altıparmak Gıda tarafından kurulmuş bir şirkettir. Altıparmak
Gıda, Arıdan Gıda adına bal paketlemesi yapmakta, Arıdan Gıda’nın balları Altıparmak
Gıda laboratuvarlarında tahlil edilmekte, pazarlama ve ürün kalite kontrolü Altıparmak
Gıda kadrosu tarafından yapılmakta, satışı ise Altıparmak Gıda satış ekiplerince
organize edilmektedir. Şirketlerin faaliyetlerini ortak yürütmelerinin sebebi aynı grup
içerisinde yer almalarıdır. Binbirçiçek markası devralınırken Altıparmak Gıda tarafından
Arıdan Gıda’ya finansal destek sağlanmıştır. Hatta süreç içerisinde de Altıparmak Gıda
gerektiğinde Arıdan Gıda’ya finansal destekte bulunmakta ve hali hazırda Arıdan
Gıda’ya ilişkin tüm stratejik kararlar Altıparmak Gıda tarafından alınmaktadır. Her ne 240
kadar taraflar farklı tüzel kişiliklere sahip olsalar da gerek dosya kapsamında yapılan
yerinde incelemede elde edilen bilgi ve belgeler, gerekse tarafların beyanı bu üç şirketin
aynı ekonomik bütünlük içerisinde yer aldığını ortaya koymaktadır. Zira üç şirketin
stratejik kararları aynı irade tarafından alınmakta ve bu noktada üç şirketin ortakları
arasındaki yukarıda bahsedilen ailesel bağların varlığı ekonomik bütünlük analizini
önemli ölçüde etkilemektedir. Dolayısıyla Altıparmak Gıda’nın Arıdan Gıda’yı finansal
açıdan ve iş tecrübesi bakımından desteklemesi, aradaki aile bağları ve iki şirketin de
aynı pazarda olması nedeniyle kaçınılamayacak çıkar birliğinin varlığı dolayısıyla
tarafların da beyan ettiği gibi Altıparmak Gıda, Arıdan Gıda ve Burça Gıda’nın aynı
ekonomik bütünlük içerisinde olduğu sonucuna varılmaktadır. 250

H.3.2. Bildirime Konu İşlemin Niteliği

Arıdan Gıda ve Denge Yatırım 31.7.2008 tarihinde Türk Patent Enstitüsü Markalar
Dairesi Başkanlığı nezdinde aşağıda sıralanan markaların tüm hak ve yetkileriyle birlikte
münhasıran ve gayri kabili rücu olarak devrine ilişkin “Marka Devri Senedi”
imzalamışlardır. Söz konusu markalar “Baltutan”, “Baltutan Binbirçiçek”, “Binbir Çiçek”,
“Canbal”, “Orbal Arıcılık Balcılık”, “Orbal Binbir Çiçek” ve “Poliflora”dır. Devralma
işleminin gerçekleşmesi ile birlikte Arıdan Gıda, devre konu markalar arasında yer alan
“Binbirçiçek” markasının kullanım hakkını elinde tutmaya başlamıştır. 3.11.2008 260
tarihinde ise Arıdan Gıda devre konu markaları Burça Gıda’ya devretmiştir. Yine aynı
tarihte Burça Gıda tarafından Arıdan Gıda’ya marka lisansı verilerek Binbirçiçek
markasının kullanım hakkı yeniden Arıdan Gıda’ya sağlanmıştır.

2008 yılında gerçekleşmiş bir işlemi, yapılan önaraştırma çerçevesinde Kuruma bildiren
Altıparmak Gıda, devralma işleminin gerçekleştiği tarihte Kuruma bildirimde bulunmadığı
hususunu kabul etmektedir. Ancak taraf, bildirimde bulunmamış olmalarının sebebini,
Marka Devir Senedi imzalandığı sırada Binbirçiçek markasının herhangi bir faaliyetinin
bulunmaması ve pazarda bir payının olmamasından hareketle, o gün itibarıyla söz
konusu devrin 4054 sayılı Kanun kapsamında bir devralma teşkil etmeyeceği ve 270
Binbirçiçek markası rekabet hukuku anlamında bir teşebbüs sayılamayacağı için ortada
bir devralma olmadığı düşüncesi ile açıklamaktadır. Hatta taraf Binbirçiçek markasının
bir teşebbüs olarak değerlendirilmesi halinde bile Balparmak markasını, Binbirçiçek
markasının olumsuz imajından korumak için Kurum nezdinde bir bildirim yapılmamasını
daha uygun görmüştür. Zira Binbirçiçek markasının doğrudan Altıparmak Gıda
tarafından alınmamasının en önemli nedeni devralındığı günden beri sürekli zarar eden
ve devralınması öncesinde sahte bal iddiaları dolayısıyla marka güvenilirliği düşük olan
10-27/393-146
7

Binbirçiçek markasının imajından Balparmak markasını korumak olduğu ifade
olunmuştur.
280
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi, bir teşebbüsün
malvarlığının bir kısmına ilişkin hakların ele geçirilmesini devralma olarak
tanımlamaktadır. Kısmi malvarlığına ilişkin devralmalarda ilgili malvarlığının bir üretim
aracı olduğu ya da teşebbüsün faaliyeti açısından asli bir unsur niteliği taşıması gerektiği
çıkarımını yapmak mümkündür. Zira bir üretim aracı olan kesimhane gibi pazarlama ve
satış faaliyetlerinin temelini oluşturan marka da teşebbüsün ilgili pazarda ciro ve pazar
payı elde etmesini sağlayan faaliyetlerini gerçekleştirmesinde asli bir rol oynamaktadır.

Dolayısıyla, Binbirçiçek ve ilgili markaların devri, 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bir
malvarlığının devri niteliği taşımaktadır. Bu çerçevede yukarıda bahsi geçen işlemlerden 290
ilki olan, devre konu markaların Denge Yatırım tarafından Arıdan Gıda’ya satılması devir
konusu markaların kontrolünün el değiştirmesi nedeniyle 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2.
maddesine göre bir devralma işlemidir. Ancak devre konu malların Arıdan Gıda’dan
Burça Gıda’ya satılması ve Arıdan Gıda’ya Binbirçiçek markasının tekrar lisanslanması,
söz konusu iki şirketin aynı ekonomik bütünlük içerisinde yer alması dolayısıyla 1997/1
sayılı Tebliğ kapsamında bir devralma işlemi değildir.

1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesine göre %25 pazar payı sınırı veya 25 milyon TL ciro
eşiğini geçen birleşme/devralmaların Kurul’a bildirilmesi zorunludur. Söz konusu ciro
eşiği ile karşılaştırma yapılabilmesi için teşebbüsün işlem tarihinden önceki yıl net 300
satışları ile devredilen kısmın cirosunun (markadan kaynaklanan ciro) toplamına ihtiyaç
duyulmaktadır. Bununla birlikte Tablo 2’den de görüldüğü üzere Altıparmak ekonomik
bütünlüğünün tek başına işlem tarihi öncesindeki yıl cirosu (işlemi gerçekleştiren devir
sözleşmesi 31.7.2008 tarihli olduğundan, 2007 cirosu) 25 milyon TL sınırını aşmaktadır.
Ciro eşiğinin aşılmış olması dolayısıyla başkaca bir veriye bakmadan devir işleminin izne
tabi olduğu görülmektedir.

Tablo 2: Tarafların 2007 ve 2008 ciroları (TL)
Taraflar 2007 2008
Altıparmak Gıda
Arıdan Gıda Şirketlerin Net Satışları
Burça Gıda
Altıparmak'tan Arıdan'a
Altıparmak'tan Burça'ya Grupiçi Satışlar1
Arıdan'dan Altıparmak'a
Teşebbüssün Toplam Cirosu
Denge Yatırım Binbirçiçek Markası
Kaynak: Bildirim Formu
310
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi bir ya da birden fazla teşebbüsün hâkim durum
yaratmaya veya hâkim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin
bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli
ölçüde azaltılması sonucunu doğuran birleşme/devralmaları yasaklamaktadır. Re’sen

1 Teşebbüsün toplam cirosunun hesaplanmasında mükerrer sayımdan kaçınmak için grupiçi satışlar üç şirketin
cirolarının toplamından çıkarılmıştır.
10-27/393-146
8

incelemeye alınan devralma işleminin hukuki niteliğinin ortaya konması için söz konusu
işlem ile hâkim durum yaratılıp yaratılmadığı veya mevcut bir hâkim durumun daha da
güçlendirilip güçlendirilmediği değerlendirilmelidir. Bu çerçevede ilgili pazarda pazar
paylarını içeren Tablo 3 ve 4’e aşağıda yer verilmektedir.

Tablo 3: Süzme Bal Pazarında Pazar Payları 320
İşlem Öncesi İşlem Sonrası
2005 2006 2007 2008 20092
Toplam (%) Toplam (%)
Toplam
(%) Toplam (%) Toplam (%)
Balparmak
Balkovan
Market Markaları
Binboğa
Cebel
Anavarza
Ege
Yörem
Binbirçiçek
Diğer
Toplam
Balparmak+Balkovan
Balparmak+Balkovan+Binbirçiçek
Kaynak: Bildirim Formu
Tablo 4: Paketli Süzme Bal Pazarında Pazar Payları
İşlem Öncesi İşlem Sonrası
2005 2006 2007 2008 2009
Paketli (%) Paketli (%) Paketli (%) Paketli (%) Paketli (%)
Balparmak
Balkovan
Market Markaları
Binboğa
Cebel
Anavarza
Ege
Yörem
Binbirçiçek
Diğer
Toplam
Balparmak+Balkovan
Balparmak+Balkovan+Binbirçiçek
Kaynak: Bildirim Formu
Temmuz 2008’in sonunda Altıparmak ekonomik bütünlüğü tarafından devralınması
öncesinde Binbirçiçek markasının pazar paylarının ….. çok yakın olduğu görülmektedir.
Bu nedenle işlem 2008 yılında bildirilip incelenseydi, 2008 yılı verilerine göre pazarda
yoğunlaşma doğurmadığı ifade olunacaktı. Ayrıca görüldüğü üzere devralan teşebbüsün

2 2009 yılı dönemi 2008 Ağustos, 2099 Temmuz arasını ifade etmektedir. Bilindiği üzere işlem Temmuz 2008’in
sonunda gerçekleşmiştir.
10-27/393-146
9

2009 yılı pazar payı artışı büyük ölçüde Balparmak ve Balkovan markalarından
kaynaklanmış ve bu pazar payını da Tablo 4’te “Diğer” olarak gösterilen diğer paketli bal
üreticilerinden almıştır. 330

Dolayısıyla, incelemeye konu işlemin pazarda yoğunlaşma doğurmadığı kanaatine
varılmıştır.

H.3.3. İdari Para Cezası

Arıdan Gıda ve Denge Yatırım 31.7.2008 tarihinde devre konu markaların devrine ilişkin
“Marka Devri Senedi” imzalamışlardır. Gerçekleşen marka devri ile birlikte 2009 yılında
Altıparmak ekonomik bütünlüğü Binbirçiçek markası altında da paketli süzme bal satışına
başlamıştır. Ancak söz konusu devralma işlemi, işlem öncesinde Kuruma bildirilmemiş 340
olup, işlemin varlığından Altıparmak ekonomik bütünlüğü hakkında yürütülen önaraştırma
sırasında haberdar olunmuştur.

Gerçekleşen devralmanın, 4054 sayılı Kanun ve 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında ve
izne tabi olup işlemin Kuruldan izin alınmaksızın gerçekleştiği anlaşılmaktadır. Bu
çerçevede Kurulun izni olmadan söz konusu marka devrini gerçekleştiren, devralan
teşebbüse (ekonomik bütünlüğe), 4054 sayılı Kanun’un 5728 sayılı Kanun’la değişik 16.
maddesi uyarınca3 “karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun
hesaplanması mümkün olmazsa karar tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve
Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri safi gelirlerinin binde biri oranında (…) 350
devralma işlemlerinde ise sadece devralana (…)” idari para ceza uygulanması
gerekmektedir. Bu nedenle 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesi uyarınca Altıparmak
ekonomik bütünlüğünün, karar tarihinden önceki yıl olan 2009 için Vergi Dairesi onaylı
cirosu henüz bulunmadığından, Altıparmak Gıda, Arıdan Gıda ve Burça Gıda’ya
müteselsilen en yakın mali yıl sonunda oluşan 2008 cirosunun
…………………………………..idari para cezası verilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.

H.3.4. Şikayet Konusu İddiaların Değerlendirilmesi

Şikayetçi başvurusunda; Altıparmak Gıda’nın bal pazarında hakim durumda bulunduğu, 360
kendisiyle aynı pazarda faaliyet gösteren Arıdan Gıda’nın ve Burça Gıda’nın da esasen
Altıparmak Gıda’ya ait olduğu, söz konusu teşebbüsün pazardaki üç markasıyla
(Balparmak, Binbirçiçek, Balkovan) hakim durumunu kötüye kullandığı ve üç şirketin
uyumlu eylemlerde bulunmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettiğini belirtmiş,
gereğinin yapılmasını talep etmiştir. Yapılan önaraştırma neticesinde şikayete konu
tarafların aslında tek teşebbüs olduğu ve bu nedenle aralarındaki anlaşmaların 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında değerlendirilemeyeceği kanaatine varılmıştır.

Hakim durumun kötüye kullanıldığı iddialarının değerlendirilebilmesi için de öncelikle
Altıparmak ekonomik bütünlüğünün hakim durumda bulunup bulunmadığının tespit 370
edilmesi yoluna gidilmiştir. Zira hakim durumda olmayan bir teşebbüsün yıkıcı fiyat
uygulamak suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal ettiği söylenemeyecektir.

3 İşlem 5728 sayılı Kanun’un, 472. maddesiyle yapılan değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra gerçekleşmiştir.
10-27/393-146
10


4054 sayılı Kanun’un 3. maddesinde hakim durum; “Belirli bir piyasadaki bir veya birden
fazla teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden bağımsız hareket ederek fiyatı arz, üretim
ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleyebilme gücü” olarak
tanımlanmıştır. Hakim durumun belirlenmesinde ilgili teşebbüsün pazar payı, pazarda
faaliyet gösteren diğer firmaların sayısı ve pazar payları gibi ölçütlerin yanında, piyasaya
giriş engelleri, fikri ve sınai mülkiyetin varlığı, teknolojik üstünlük gibi ölçütler de
kullanılmaktadır. Pazar payı hakim durumun belirlenmesinde tek başına yeterli bir ölçüt 380
olmasa da teşebbüsün pazar payının düşük olması, pazarın çok sayıda oyuncunun yer
aldığı rekabetçi bir pazar olması ve giriş engellerinin bulunmaması gibi durumlarda
hakim durumdan bahsetmek zorlaşmaktadır.

Türkiye’de Ağustos 2008 ile Temmuz 2009 arasındaki 12 ayda gerçekleşen bal tüketim
miktarı 15.887 ton olup bu miktarın %45’i paketli bal, %55 ‘i açık bal üreticileri tarafından
piyasaya sunulmuştur. Altıparmak Gıda, Arıdan Gıda ve Burça Gıda’nın oluşturduğu
ekonomik bütünlüğe ait üç ana markanın ilgili pazardaki paylarına aşağıda yer
verilmiştir:
390
Tablo 5: 2008 Ağustos-2009 Temmuz Dönemi Bal Piyasası
Marka Toplam Bal Pazarındaki Pazar Payı (%)
Paketli Bal Pazarındaki
PazarPay (%)
Balparmak
Balkovan
Binbirçiçek
Balparmak+Balkovan+Binbirçiçek
Market Markaları
Binboğa
Cebel
Anavarza
Ege
Yörem
Diğer
Toplam
Kaynak: IPSOS KMG Firması tarafından yapılan araştırma
Tablodan da görüldüğü üzere Altıparmak ekonomik bütünlüğüne ait Balparmak,
Balkovan ve Binbirçiçek markalarının ambalajlı ballar arasındaki toplam payı %......
toplam bal pazarındaki payı % ……’tür. Neticede teşebbüsün ilgili pazardaki payının,
pazar ambalajlı bal pazarı olarak tanımlansa dahi, tek başına hakim durum göstergesi
olarak değerlendirilemeyecektir. Kaldı ki bal pazarında marka sahibi olmayan birçok
teşebbüs de faaliyet göstermekte olup, açık bal satışı ülke çapında yaygındır. Bu
bakımdan genel olarak bal pazarına giriş açısından önemli bir fiili veya hukuki engel de
bulunmamaktadır. 400

Yukarıda verilen bilgiler neticesinde, pazarın yapısı ve Altıparmak ekonomik
bütünlüğünün pazardaki konumu değerlendirildiğinde, teşebbüsün Türkiye’deki bal
pazarında hakim durumda bulunmadığı ve sonuç olarak hakim durumda olmayan bir
teşebbüsün yıkıcı fiyat uygulayarak rakiplerini piyasa dışına itmesinin bu koşullarda
mümkün olmadığı kanaatine varılmıştır. Bununla birlikte teşebbüsün şikayetin yapıldığı
10-27/393-146
11

dönemde maliyet yapısı ve satış fiyatları incelendiğinde (Tablo 6, Tablo 7, Tablo 8),
maliyetinin4 üzerinde satış yapıldığı da görülmektedir.

Tablo 6: Balparmak 850 Gr. Maliyet ve Fiyat Tablosu 410
Tarih Ortalama Ürün Maliyeti (TL) Ortalama Satış Fiyatı (TL)
31.01.2009
28.02.2009
31.03.2009
30.04.2009
31.05.2009
30.06.2009
31.07.2009
Kaynak: Altıparmak Gıda’dan elde edilen bilgiler
Tablo 7: Binbirçiçek 850 Gr. Maliyet ve Fiyat Tablosu
Tarih Ortalama Ürün Maliyeti (TL) Ortalama Satış Fiyatı(TL)
31.01.2009
28.02.2009
31.03.2009
30.04.2009
31.05.2009
30.06.2009
31.07.2009
Kaynak: Arıdan Gıda’dan elde edilen bilgiler
Tablo 8: Balkovan 850 Gr. Maliyet ve Fiyat Tablosu
Tarih Ortalama Ürün Maliyeti (TL) Ortalama Satış Fiyatı(TL)
31.01.2009
28.02.2009
31.03.2009
30.04.2009
31.05.2009
30.06.2009
31.07.2009
Kaynak: Altıparmak Gıda’dan elde edilen bilgiler
Yukarıdaki tablolar Altıparmak ekonomik bütünlüğünün her bir markası için en çok
satılan ürünlerinin ortalama maliyet ve fiyatlarını içermektedir. Tablolardan da görüldüğü
üzere teşebbüs Ocak – Temmuz 2009 ayları arasında maliyetinin altında bir fiyattan
satış yapmamıştır. Dolayısıyla Altıparmak ekonomik bütünlüğünün yıkıcı fiyat uygulamak
yoluyla 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal etmediği sonucuna ulaşılmıştır. 420

I. SONUÇ

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;

1- “Binbirçiçek”, “Baltutan”, “Canbal”, “Orbal Arıcılık Balcılık” ve ilgili markaların
Altıparmak Gıda San. ve Tic. Koll. Şti. Özen – Özgür ALTIPARMAK kontrolündeki
Arıdan Gıda Turizm İnş. Paz. San. Ticaret Ltd. Şti.’ye satılması işleminin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynıı Kanun 430

4 Fiyatlardan ıskontolar ve teşvikler düşülmüş olup, maliyetler bir kavanoz balın üretimine dahil olan tüm değişken
maliyetleri içermektedir.
10-27/393-146
12

maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut bir hakim
durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının
söz konusu olmadığına, bu nedenle işleme izin verilmesine,

2- Bahse konu işlemin Rekabet Kurulunun izni olmaksızın gerçekleştirilmesi
nedeniyle, Altıparmak Gıda San. ve Tic. Koll. Şti. Özen - Özgür ALTIPARMAK,
Arıdan Gıda Turizm İnş. Taahhüt Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Burça Gıda Makine
İthalat İhracat ve Dahili Ticaret -Erol ZENGİN’e müteselsilen 4054 sayılı Kanun’un
16. maddesinin birinci fıkrası uyarınca 2008 mali yılı sonunda oluşan gayri safi
gelirinin cirosunun ……………………………………………………………… 440
tutarında idari para cezası verilmesine,

3- Altıparmak Gıda San. ve Tic. Koll. Şti. Özen - Özgür ALTIPARMAK, Arıdan Gıda
Turizm İnş. Taahhüt Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Burça Gıda Makine İthalat
İhracat ve Dahili Ticaret -Erol ZENGİN’in aynı ekonomik bütünlüğün içinde
bulunması nedeniyle birlikte hareketlerinin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi
kapsamında değerlendirilemeyeceğine,

4- Hakim durumda bulunmayan Altıparmak Gıda San. ve Tic. Koll. Şti. Özen - Özgür
ALTIPARMAK, Arıdan Gıda Turizm İnş. Taahhüt Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve 450
Burça Gıda Makine İthalat İhracat ve Dahili Ticaret - Erol ZENGİN ekonomik
bütünlüğünün uyguladığı fiyat politikasının 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi
kapsamında değerlendirilemeyeceğine,

5- Şikayetin reddine

OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.





Full & Egal Universal Law Academy