Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-4-23 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 10-33/514-187
Karar Tarihi : 22.4.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan)
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, 10
İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Neşe Nur ONUKLU, Canan KARAMANOĞLU
C. BAŞVURAN : Şenol NAİBOĞLU
San-Mar Denizcilik ve Taş. Tic. Ltd. Şti.
Acıbadem Cd. Cerrah Saliha Sk.
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : Vapur Donatanları ve Gemi Acenteleri Derneği
Kılıç Ali Paşa Mh. İlyas Çelebi Sk. No:23
Cihangir/İstanbul 20
E. DOSYA KONUSU: Vapur Donatanları ve Gemi Acenteleri Derneği
(Dernek)’nin Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından yayımlanmış olan “Gemi
Acentelik Hizmetleri Ücret Tarifesine İlişkin Tebliğ”de düzenlenen fiyat
tarifesini bir sirküler ile yayımladığı, bu tarifenin altında hizmet veren gemi
acenteleri hakkında ceza uyguladığı ve bu acentelerin acentelik lisanslarını
iptal ettiği iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda, Dernek’in Sanayi ve Ticaret Bakanlığı
tarafından yayımlanmış olan 2008/1 sayılı “Gemi Acentelik Hizmetleri Ücret
Tarifesine İlişkin Tebliğ”de düzenlenen fiyat tarifesini 10.3.2008 tarih ve 1.3/170-
139 sayılı sirküler ile yayımladığı, bu tarifenin altında hizmet veren gemi 30
acenteleri hakkında ceza uyguladığı ve bu acentelerin lisanslarının iptal edildiği
belirtilmiş ve söz konusu tarifenin rekabete uygun olup olmadığı ve ayrıca
Dernek’in üyelerini bu tarifeye uymaya zorlama yetkisinin bulunup bulunmadığı
hususunda kendisine bilgi verilmesi talep edilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 20.1.2010 tarih ve 576 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 22.2.2010 tarih ve 2010-4-23/İİ-10-BK sayılı İlk
İnceleme Raporu, 4.3.2010 tarih ve 10-21 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş
ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. ve 6. maddelerinin
ihlaline ilişkin bir soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi
amacıyla, Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına 10-21/283-40
M sayı ile karar verilmiştir.
10-33/514-187
2
İlgili karar uyarınca düzenlenen 13.4.2010 tarih ve 2010-4-23/ÖA-10-NNO sayılı
Önaraştırma Raporu 16.4.2010 tarih ve REK.0.08.00.00-110/140 sayılı Başkanlık
önergesi ile 10-33 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da;
- Vapur Donatanları ve Acenteleri Derneği hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı,
- Rekabeti sınırlayıcı nitelikte hükümleri içermesi nedeniyle Gemi Acentelik
Hizmetleri Ücret Tarifesine İlişkin Tebliğ hakkında Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’na
4054 sayılı Kanun’un 27. maddesinin (g) bendi kapsamında görüş 50
gönderilmesinin uygun olacağı
ifadelerine yer verilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan Taraf: Vapur Donatanları ve Acenteleri
Derneği
6.11.1902 tarihinde kurulan Dernek, mevcut ismini 7.10.1983 tarihinde almıştır.
Derneğin amacı, Tüzüğünde, “Deniz nakliyatı ile ilgili konularda, üyeler arasında
mesleki ve sosyal dayanışmayı sağlamak ve bu amacın tahakkuku için;
a. Deniz nakliyatı konusundaki ilerleyişi takip etmek ve bunları üyelerine
duyurmak, 60
b. Konu ile ilgili konferans ve seminerler tertip etmek ve bunları üyelerine
bildirmek,
c. Deniz nakliyatına ait istatistikleri tutmak, hizmet ve mesleği ilgilendiren tarifeleri
neşretmek,
d. Eğitim, sağlık ve çeşitli sosyal konularda, doğrudan doğruya veya mevcut
kuruluşlara yardım suretiyle, topluma yararlı eser ve işler yapmaya çalışmak”
olarak belirlenmiştir.
I.2. Yapılan Tespitler ve Deliller
I.2.1. 10.3.2008 tarih ve 1.3/170-139 Sayılı Sirküler
Şikâyete konu olan ve Dernek internet sitesinde yayımlanan 10.3.2008 tarih ve 70
1.3/170-139 sayılı dernek sirküleri aşağıdaki gibidir:
“Gemi Acentelik Hizmetleri Ücret Tarifesine İlişkin Tebliğ (İTG:2008/1)”
10.03.2008 tarih ve 26812 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiş
ve yeni tarifede ücret tarifesi Dolardan Euro’ya çevrilmiş olup, 8/1/2004 tarihli ve
25340 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gemi Acentelik Hizmetleri Ücret
Tarifesine İlişkin Tebliğ (İç Ticaret: 2004/1) yürürlükten kaldırılmıştır.
Tebliğin Cezai Hükümler başlığını taşıyan 10. maddesi “Gemi acenteliği
faaliyetinde bulunan gerçek ve tüzel kişiler, bu Tebliğde belirtilen esaslar ile ekte
sunulan taban ücret tarife cetvellerini uygulamakla yükümlüdür. Bu Tebliğ ekinde
belirtilen taban ücretlerden aşağı hizmet alınamaz ve satılamaz. Bu uygulama 80
10-33/514-187
3
dışına çıkanlar; diğer mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla, 5174 sayılı
Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu’nun 87 ve 93
üncü maddelerine istinaden Deniz Ticaret Odaları tarafından cezalandırılır.”
şeklinde düzenlenmiş olup, “Gemi Acenteleri Hakkında Yönetmelik”in 21.
maddesinin 2. fıkrasında yer alan “Gemi acenteleri verdikleri acentelik
hizmetlerinde, belirlenen ve onaylanan gemi acenteliği hizmetleri ücret tarifesi
hükümlerine uymak zorundadırlar” hükmü ve ayrıca aynı yönetmeliğin 14.
maddesinin 2. fıkrası gereği tüm acentelerin bu tarifeye uymaları zorunludur.”
I.2.2. Dernek Yetkilisi ile yapılan Görüşmeye İlişkin Bilgi Tutanağı
Dernek yetkilisi, görevli raportörler ile yaptığı görüşmede; Sanayi ve Ticaret 90
Bakanlığının yönetmelik ile düzenlediği gemi acentelik hizmetleri taban fiyat
tarifesinin Dernek internet sitesi üzerinden sirküler ile üyelerine duyurulduğunu;
bunun dışında Derneğin tespit ettiği veya yayımladığı başka ücret tarifesinin
bulunmadığını; Bakanlığın yayımladığı fiyat tarifesine uymayan üyeler için Deniz
Ticaret Odaları'nın 5174 sayılı Kanun çerçevesinde yaptırım uygulama yetkisinin
bulunduğunu; Derneğin üyelerin fiyat tarifesine uygun davranıp
davranmadıklarını takip etmek gibi bir misyonu bulunmadığı gibi, uymayan üyeler
için de herhangi bir yaptırımın söz konusu olmadığını; Derneğin bilgisi dâhilinde
yakın zamanda Deniz Ticaret Odası tarafından taban fiyat tarifesine uyulmaması
nedeniyle yaptırım uygulanan firma bulunmadığını; kendilerinin de üyeliğine son 100
verdikleri ya da uyarıda bulundukları üyelerinin bulunmadığını ifade etmiştir.
I.2.3. Değerlendirme
Yukarıda yer verilen tespitlerden şikâyete ilişkin olarak incelenmesi gereken iki
temel hususun ortaya çıktığı anlaşılmaktadır. Bunlardan ilki, Sanayi ve Ticaret
Bakanlığının gemi acentelerinin uygulayacağı fiyatlara yönelik olarak bir fiyat
tarifesi yayımlamasının acentelik hizmetlerindeki rekabeti nasıl etkilediği, ikincisi
ise, Dernek’in üyelerini anılan Tebliğ’e uymaya zorlaması ve uymayan
teşebbüsleri cezalandırdığı iddialarının doğru olup olmadığıdır.
Teşebbüsler arasında bir anlaşmayla veya bir teşebbüs birliği kararı ile fiyat
belirlenmesi, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında yasaklanan 110
eylemlerdendir. Ancak fiyat tarifelerinin idarenin düzenleyici bir işlemi niteliğinde
ortaya çıkması halinde, bu tür uygulamalar teşebbüsler arası bir anlaşma veya
teşebbüs birliği kararı olarak değerlendirilemeyecektir. Dolayısıyla bu işlemlere
karşı Kanun’un 4. maddesindeki yasaklamanın uygulanması mümkün değildir.
İkinci hususa ilişkin olarak ise, Dernek tarafından 10.3.2008 tarih ve 1.3/170-139
sayı ile Dernek internet sitesinde yayımlanan şikâyete konu duyurunun Sanayi ve
Ticaret Bakanlığının çıkardığı ve Resmi Gazete’de yayımlanan Tebliğ’in ilgili
hükümlerinin tekrarından ibaret olduğu tespit edilmiştir. Başka bir ifadeyle,
Dernek söz konusu Tebliğ hükümleri çerçevesinde üyelerinin uymakla yükümlü
bulundukları fiyat tarifesini duyurmaktadır. Bu çerçevede, Dernek’in anılan 120
duyurusunun 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde yasaklanan şekilde bir fiyat
tespiti olmadığı anlaşılmıştır. Diğer taraftan, Dernek’in üyelerini Bakanlık
tarafından yayımlanmış olan tarifeye uyma konusunda zorladığına veya anılan
tarifeye uymayan üyelerinin acentelik lisansını iptal ettiğine dair herhangi bir
10-33/514-187
4
bulguya da rastlanmamıştır. Dolayısıyla, Dernek hakkında 4054 sayılı Kanun
kapsamında bir soruşturma açılmasına gerek olmadığı sonucuna varılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; dosya konusu iddialara
yönelik olarak 4054 sayılı Kanun'un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına 130
gerek olmadığına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy