Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-2-91 (Devralma)
Karar Sayısı : 10-33/529-188
Karar Tarihi : 22.4.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat
ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Alper Fevzi KARA, Ayşe Özlem UZUN
C. BİLDİRİMDE : - Nezih Melih KAÇAR ve Ahmet Naci ORHUN
BULUNAN Temsilcisi: Makbule Dicle ERGÜL 20
Maya Akar Center, Büyükdere Cad. No:100 K:26 34394
İstanbul
D. TARAFLAR : - Turkish Youth Investments BV
Prins Bernhardplein 200, 1097 JB, Amsterdam,
HOLLANDA
- Osman Kerem MUTLU
Tamburi Ali Efendi Sokak. No: 13, Kat: 1, 34337 Etiler,
İstanbul
- Nezih Melih KAÇAR 30
Kolej Yolu 12/14 Zühtüpaşa Mahallesi, Kadıköy, İstanbul
- Ahmet Naci ORHUN
İnkilap Mahallesi, Dr. Fazıl Küçük Cad., No: 14, Ümraniye,
İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Nezih Kitap Kırtasiye San. ve Tic. Ltd. Şti. (Nezih Kitap)
hisselerinin tamamının Turkish Youth Investments BV (Turkish Youth) ve
Osman Kerem MUTLU tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 05.04.2010 tarih ve 2834 sayı ile intikal
eden bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 1997/1 40
sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ’in ilgili hükümleri çerçevesinde hazırlanan 16.4.2010 tarih ve 2010-2-91/Öİ-10-
AFK sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 20.4.2010 tarih ve REK.0.06.00.00-
120/203 sayılı Başkanlık Önergesi ile 10-33 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek
karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, söz konusu devralma işleminin
1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlem olduğu ve 4054 sayılı Kanun’un 7.
maddesi anlamında hakim durum yaratan veya mevcut bir hakim durumu güçlendiren
ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran bir 50
10-33/529-188
2
nitelik taşımadığı ve dolayısıyla işleme izin verilmesinde bir sakınca olmadığı ifade
edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İşlemin Kapsamı ve Niteliği
Nezih Kitap (Hedef Şirket), mevcut durumda Nezih Melih KAÇAR (hisselerin
%(…..)’ine sahiptir) ve Ahmet Naci ORHUN (hisselerin %(…..)’ine sahiptir) tarafından
ortaklaşa kontrol edilen bir limited şirkettir. 29 Mart 2010 tarihinde yapılan Hisse Alım
ve İştirak Sözleşmesi uyarınca Turkish Youth ve Osman Kerem MUTLU (Alıcılar), 60
ilgili şirketi Nezih Melih KAÇAR ve Ahmet Naci ORHUN (Satıcılar)’dan devralacaktır.
Bu işlem çerçevesinde Turkish Youth, Hedef Şirket’in hisselerinin %(…..)’ine Osman
Kerem MUTLU da %(…..)’ine sahip olacaktır. Hâlihazırda Turkish Youth’un
hisselerinin %(…..)’ü Hollanda menşeili Coöperatieve Turkish Opportunities U.A.
(Coöperatieve)’e aittir.
Hedef Şirket’in hisselerinin Alıcılar tarafından devralınmasının akabinde, Turkish
Youth sermaye artırımı yoluna giderek her biri 1 € değerinde (…..) adet yeni hisse
ihraç edecektir. Söz konusu hisse artırımı yoluyla ihraç edilen yeni hisseler A Grubu,
diğer hisseler de B Grubu hisseler olarak sınıflandırılacaktır. İhraç edilen (…..) adet A 70
Grubu hisseye Satıcılar tarafından (…..) € iştirak bedeli karşılığında eşit oranlarda
iştirak edilecektir ((…..) € Nezih Melih KAÇAR, (…..) € Ahmet Naci ORHUN
tarafından olmak üzere). Söz konusu işlemler neticesinde Turkish Youth’un toplam
sermayesinin %(…..)’ine tekabül eden (…..) adet B Grubu Hisse Coöperatieve’e,
%(…..)’ine tekabül eden (…..) adet A Grubu Hisse de Satıcılar’a ait olacaktır. Bu
çerçevede, Satıcılar ve Alıcılar arasında mutabık kalınan şekliyle Sözleşme’nin eki
olarak paraflanan, Turkish Youth’un hissedarlık yapısına ilişkin olarak hazırlanan
Hissedarlar Sözleşmesi imzalanacaktır. Bu iştirak işlemi, belirli kapanış koşullarının
gerçekleşmesine tabidir. Bu koşullar da işlemin tamamlanması için hem Türkiye hem
de Hollanda’da yasal çerçevenin tamamlanması ve ilgili resmi merciler nezdindeki 80
izinlerin alınmasıdır.
Söz konusu işlemler neticesinde hâlihazırda Nezih Melih KAÇAR ve Ahmet Naci
ORHUN tarafından müştereken kontrol edilen Hedef Şirket’in hisselerinin % (…..)’u
ve kontrolü; Coöperatieve, Nezih Melih KAÇAR ve Ahmet Naci ORHUN tarafından
ortak şekilde kontrol edilecek olan Turkish Youth’a geçecektir. Hissedarlar
Sözleşmesi Madde 3.4 ve Madde 7 incelendiğinde ortak kontrol unsurlarının
bulunduğu görülmektedir. Madde 3.4’te toplantı yeterlilik sayısının sağlanabilmesi için
toplantıda A Grubu hissedarlarından en az biri olmak üzere toplamda 3 üyenin
bulunması gerektiği, karar yeter sayısına ulaşabilmek için de 5 üyeden en az üçnün 90
olumlu oyunun olması gerektiği belirtilmektedir. Ayrıca, A Grubu hissedarlar, bu
yeterliliği sağlayacak şekilde iki sefer toplantıya katılmayıp yönetim kurulu
toplantısının iptal edilmesine sebebiyet verirlerse toplantı, A Grubu hissedarlar
olmadan gerçekleşebilmektedir. Ancak, toplantı yeter sayısı sağlansa da her
halükarda, A grubu hissedarlardan biriyle uzlaşma olmadan Hissedarlar Sözleşmesi
Madde 7’de yer verilen mahfuz konulara ilişkin karar alınamamaktadır. Dolayısıyla, A
Grubu Hissedarlarının, şirketin önemli kararlarını bloke edebilme gücüne sahip
olduğu ve bu tip kararların A ve B Grubu hissedarlarca ortak alınmak zorunda olduğu
anlaşılmıştır.
100
10-33/529-188
3
Taraflar, Sözleşme’deki kapanış işlemlerinin yerine getirilmesinin akabinde Hedef
Şirket’in nevinin değiştirilerek “Anonim Şirket”e dönüştürülmesi ve böylece “Nezih
Kitap Kırtasiye Sanayi ve Ticaret A.Ş.” haline gelmesi konusunda mutabakata
varmışlardır. Bu mutabakat çerçevesinde Turkish Youth, sahip olduğu (…..) TL
değerindeki Hedef Şirket hisselerinin (…..) TL’lik kısmını Nezih Melih KAÇAR’a, (…..)
TL’lik kısmını Ahmet Naci ORHUN’a, (…..) TL’lik kısmını da Pınar
ÖZBOZDOĞANLI’ya devredecektir. Bu işlemlerle anonim şirkete dönüşmesi
planlanan Hedef Şirket’in ortaklık yapısının Turkish Youth, Osman Kerem MUTLU,
Nezih Melih KAÇAR, Ahmet Naci ORHUN ve Pınar ÖZBOZDOĞANLI olmak üzere
beş kişiden oluşması amaçlanmaktadır. Anonim şirkete dönüşme işlemleri 110
tamamlandıktan sonra da “Nezih Kitap Kırtasiye Sanayi ve Ticaret A.Ş.”nin mutlak
kontrolü, Turkish Youth’da kalmaya devam edecektir. Şirketin hisselerinin % (…..)’u
Turkish Youth’da olacak şekilde geri kalan hisseler Osman Kerem MUTLU, Nezih
Melih KAÇAR, Ahmet Naci ORHUN ve Pınar ÖZBOZDOĞANLI tarafından
müştereken paylaşılacaktır. Bilindiği gibi halen yürürlükte olan Türk Ticaret
Kanunu’nda, Anonim Şirket kurmak için en az beş kişinin bir araya gelmesi şartı
aranmaktadır. Nev’i değiştirerek Anonim Şirket haline gelen Hedef Şirket’te Turkish
Youth dışındaki ortakların yer alması yalnızca bu asgari şartı sağlama amacına
matuftur.
120
Nezih Kitap’ın Yönetim Kurulu üyelerinin Klaus MÜLLNER, Osman Kerem MUTLU,
Nezih Melih KAÇAR, Ahmet Naci ORHUN ve Pınar ÖZBOZDOĞANLI’dan oluşması
kararlaştırılmıştır. İlk dönem için Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Naci ORHUN
olacaktır.
H.2. Taraflar
H.2.1. Devralan Taraflar
Osman Kerem MUTLU
Nezih Kitap hisselerinin bir kısmını devralacak gerçek kişi. Mevcut durumda ilgili ürün 130
pazarında herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır.
Turkish Youth
Nezih Kitap hisselerinin % (…..)’ini devralacak olan şirkettir. Mevcut durumda
herhangi bir faaliyeti bulunmamakta ve hisselerinin tamamı Coöperatieve kontrolünde
bulunmaktadır. Ancak Hedef Şirket’in Turkish Youth ve Osman Kerem Mutlu
tarafından devralınmasından sonra, Turkish Youth’un, Coöperatieve’in tam
kontrolünden, Coöperatieve, Nezih Melih KAÇAR ve Ahmet Naci ORHUN’un ortak
kontrolüne geçmesi yönünde bir düzenleme planlanmaktadır. Buna göre, Turkish
Youth’un %(…..)’i Coöperatieve’de kalacak, kalan %(…..)’lik kısım ise Nezih Melih 140
KAÇAR ve Ahmet Naci ORHUN’un yarı yarıya kontrolüne geçecektir.
Türkiye’de ilgili ürün pazarında Coöperatieve’in herhangi bir faaliyeti
bulunmamaktadır. Coöperatieve, Hollanda kanunlarına göre kurulmuş Attica
Logistics BV’nin sermayesinin %(…..)’ine, Turkish Household Appliances BV’nin
sermayesinin %(…..)’üne ve Fresh Fruit Juice BV’nin sermayesinin %(…..)’sına
sahiptir. Bu teşebbüslerin Türkiye’de şirketleri bulunmakla birlikte bunlardan hiçbirisi
ilgili ürün pazarında faaliyet göstermemektedir. Bu yapısıyla şirket, değişik sektörlere
yatırım yapan bir fon şirketi görünümündedir.
10-33/529-188
4
Coöperateve’in ortaklık yapısı, Ashmore Private Equity Turkey Fund 1 Limited 150
Partnership ve Ashmore Private Equity Turkey Management Limited’den
oluşmaktadır.
Ashmore Private Equity Turkey Fund 1 Limited Partnership (Fon), Guernsey Finansal
Hizmetler Komisyonu (GFHK) tarafından regüle edilen lisanslı bir yatırım fonudur.
Fon’un genel ortağı ise Guernsey yasaları uyarınca kurulmuş, GFHK kurallarına tabi
olan bir adi ortaklık olan Ashmore Private Equity Turkey Fund 1 (GP) Limited’dir.
Genel ortağı aracılığıyla faaliyet gösteren Fon, Ashmore Private Equity Turkey
Management Limited’i “yöneticisi” olarak atamıştır. Bu şirket de Türkiye Cumhuriyeti
yasaları uyarınca kurulmuş ve T.C. Sermaye Piyasası Kurumu tarafından regüle 160
edilen bir anonim şirket olan Ashmore Portföy Yönetimi Anonim Şirketini (APOY)
“yatırım danışmanı” ve “yatırım yöneticisi” olarak atamıştır.
H.2.2. Devreden Taraflar
Ahmet Naci ORHUN
Nezih Kitap’ın hisselerinin %(…..)’ine sahip olan gerçek kişidir. Hedef Şirket dışında
ilgili pazarda başkaca herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır.
Nezih Melih KAÇAR 170
Nezih Kitap’ın hisselerinin %(…..)’ine sahip olan gerçek kişidir. Hedef Şirket dışında
ilgili pazarda başkaca herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır.
H.2.3. Devredilen: Nezih Kitap Kırtasiye San. ve Tic. Ltd. Şti.
Kitap, kırtasiye ürünleri, oyuncak başta olmak üzere basılı medya ve kırtasiye
ürünleri alanlarında faaliyet gösteren bir şirkettir. Çoğunluk hissesi her ne kadar
Nezih Melih Kaçar’da olsa da, şirket Nezih Melih Kaçar ile Ahmet Naci Orhun’un
ortak kontrolünde yönetilmektedir.
180
H.3. İlgili Pazar
H.3.1. İlgili Ürün Pazarı
Nezih Kitap, aşağıda sıralanan alanlarda faaliyet göstermektedir.
1. Süreli ve süreli olmayan yayınların satış ve pazarlaması
a) Haftalık, aylık, üç veya altı aylık veya yıllık gibi belirli periyotlarla yayımlanan süreli
yayınlar,
b) Kitap
190
2. Büro malzemeleri ve kırtasiye ürünlerinin satış ve pazarlaması
Hedef Şirket, büro malzemelerinin satış ve pazarlamasına ilişkin pazarın aşağıda
belirtilen alt pazarlarında faaliyet göstermektedir:
a) Dosyalama ve Organizasyon Sistemleri: Klasörler, telli dosyalar, poşet
dosyalar, separatörler, sunum dosyaları, imza dosyaları, depolama ve arşivleme
dosya ve üniteleri, sıkıştırmalı, lastikli, çıtçıtlı ve halkalı dosyalar,
b) Çalışma Ortamı Ürünleri: Zımbalar, delgeçler (perforatörler), tel sökücüler,
evrak rafları ve benzeri ürünler,
10-33/529-188
5
c) Ciltleme ve Laminasyon Ürünleri: Ciltleme ve laminasyon makina ve
aksesuarları, spiraller ve benzeri ürünler, 200
d) Bilgisayar Sarf Malzemeleri: Kağıtlar, asetatlar, etiketler ve benzeri ürünler,
e) Diğerleri: Yukarıdaki sınıflara kesin olarak girmemekle beraber büro
malzemeleri içinde yer alan (makaslar, yapışkanlı not kağıtları, silgiler, yazı
enstrümanları vb) ürünler.
3. Eğlence ve eğitim ürünlerinin satış ve pazarlaması
Hedef Şirket, eğlence ve eğitim ürünlerinin satış ve pazarlamasına ilişkin pazarın
aşağıda belirtilen alt pazarlarında faaliyet göstermektedir:
a) Müzik ve film CD ve DVD’leri,
b) Grup oyunları ve elektronik oyunlar, 210
c) Hobi ürünleri,
d) Diğerleri: Yukarıdaki sınıflara kesin olarak girmemekle beraber eğlence ve
eğitim ürünleri içinde yer alan (cüzdan, çanta, takı, biblo, çakmak, toka vb) ürünler.
4. Oyuncak satış ve pazarlaması
5. Gıda ürünlerinin satış ve pazarlaması
Hedef Şirket, şekerli mamüllerin satış ve pazarlamasına ilişkin pazarın aşağıda
belirtilen alt pazarlarında faaliyet göstermektedir:
a) Şekerli mamüller (Çikolata, çikolata kaplamalı ürünler, şekerlemeler) 220
b) Sakız (Şekerli, şekersiz, tatlandırıcılı)
6. Tüketici elektroniği ürünlerinin satış ve pazarlaması
Hedef Şirket, tüketici elektroniği ürünlerinin satış ve pazarlamasına ilişkin pazarın
aşağıda belirtilen alt pazarlarında faaliyet göstermektedir:
a) Fotoğraf makineleri,
b) Oyun konsolları,
c) Elektronik hesap makineleri
d) Video ve audio cihazları
e) Diğerleri: Yukarıdaki sınıflara kesin olarak girmemekle beraber tüketici 230
elektroniği ürünlerinin içinde yer alan (databank, elektronik sözlük, kronometre vb)
ürünler.
Bu çerçevede dosya kapsamında ilgili ürün pazarı, en genel biçimde “kitap, müzik,
film, elektronik, kırtasiye malzemeleri, oyuncak ve çeşitli hediyelik ürünlerin satışının
aynı çatı altında gerçekleştirildiği mağazacılık pazarı” olarak tespit edilmiştir. Alt
pazarlar bakımından yapılacak bir ayrıma ihtiyaç duyulması halinde ilgili ürün
pazarları “süreli ve süreli olmayan yayınların satış ve pazarlaması, büro malzemeleri
ve kırtasiye ürünlerinin satış ve pazarlaması, eğlence ve eğitim ürünlerinin satış ve
pazarlaması, oyuncak satış ve pazarlaması ve gıda ürünlerinin satış ve pazarlaması 240
pazarları” olarak ayrıştırılabilir. Bununla birlikte, dosya kapsamı devralma işlemi
bakımından alt pazarlarda yoğunlaşma yaratıcı bir durumun söz konusu olmaması
sebebiyle alt pazarlar bakımından ayrıntılı bir değerlendirme yapılmamıştır.
H.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
Hedef Şirket, faaliyetlerini Ankara ve İstanbul il merkezlerinde yürütülüyorsa da,
teşebbüsçe benimsenen iş modelinin, ülkemizdeki pek çok diğer büyük il merkezi ve
10-33/529-188
6
hatta bazı büyük ilçe merkezlerinde de benzer nitelikteki rakiplerce yürütülmesi ve
bunun zaman içinde yükselişte olan diğer illere de yayılması potansiyeli ve 250
tüketicilerin bu iş modeli çerçevesinde satılan alt pazarlardaki ürünlere başka
mecralar vasıtasıyla da ulaşabilme durumu göz önüne alınarak ilgili coğrafi pazar
Türkiye pazarı olarak tespit edilmiştir.
H.4. Değerlendirme
H.4.1. 1997/1 Sayılı Tebliğ’in 2. Maddesi Açısından Yapılan Değerlendirme
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (b) bendine göre “herhangi bir teşebbüs ya da
kişinin diğer bir teşebbüsün mal varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir 260
kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması
veya kontrol etmesi” birleşme ve devralma sayılan hallerden sayılmaktadır.
Dosya konusu işlemde Nezih Kitap’ın kontrolünün Satıcılar Nezih Melih KAÇAR ve
Ahmet Naci ORHUN’dan, Turkish Youth’a ve dolayısıyla Coöperatieve ile Satıcıların
ortak kontrolüne geçmesi sebebiyle başvuru konusu işlem anılan Tebliğ’in 2.
maddesi anlamında bir devralma işlemi niteliği arz etmektedir.
H.4.2. 1997/1 Sayılı Tebliğ’in 4. Maddesi Açısından Yapılan Değerlendirme
270
1997/1 sayılı Tebliğ’in, İzne Tabi Birleşme veya Devralmalar başlığı altındaki 4.
maddesinde, “Bu Tebliğ’in 2. maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma
sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin
tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının,
piyasanın % 25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmi
beş milyon TL’yi aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur.”
hükmü yer almaktadır.
Nezih Kitap’ı devralan tarafların Türkiye’de ilgili ürün pazarında herhangi bir faaliyeti
bulunmaması sebebiyle devralma işleminde tarafların toplam cirosu ve pazar payı 280
Nezih Kitap’ın cirosu ve pazardaki payına eşit olacaktır. Buna göre, Nezih Kitap’ın
ilgili pazardaki toplam cirosunun (…..) TL olduğu göz önüne alındığında, ilgili işlem
Tebliğ’de öngörülen ciro eşiğini aşmakta ve izne tabi bir devralma işlemi niteliği
kazanmaktadır.
H.4.3. İşlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. Maddesi Açısından Değerlendirilmesi
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi uyarınca, hakim durum yaratan ya da mevcut bir
hakim durumu güçlendirerek ilgili piyasada rekabeti önemli ölçüde azaltan birleşme
ve devralmalar Kanun’a aykırılık teşkil etmektedir. 290
Yukarıda da belirtildiği gibi, dosya konusu devralma işlemi aslen Nezih Kitap
üzerindeki kontrolün el değiştirmesinden ibarettir. Devralan tarafların ilgili pazarda
faaliyet göstermemeleri ve Nezih Kitap’ın pazar payının %(…..)’den de az miktarda
olması dikkate alındığında, ilgili işlemin hakim durum yaratan veya mevcut bir hakim
durumu güçlendiren nitelik arz etmediği öngörülebilir.
10-33/529-188
7
Yukarıda da belirtildiği gibi, ilgili ürün pazarı, en genel biçimde Türkiye sınırları içinde
“kitap, müzik, film, elektronik, kırtasiye malzemeleri, oyuncak ve çeşitli hediyelik
ürünlerin satışının aynı çatı altında gerçekleştirildiği mağazacılık pazarı” olarak tespit 300
edilmiştir. Bunu ülkemizde son yıllarda yaygınlaşan ve faaliyette bulunulan alt
pazarlar itibariyle her ne kadar yüzde yüz bir örtüşme olmasa da, örneklerini Doğan
Müzik Kitap Mağazacılık Pazarlama A.Ş.’ye ait “D&R Store”, ATM Dış Ticaret
Pazarlama A.Ş.’ye ait “JOKER”, Toypa Mağazacılık ve Ticaret A.Ş.’ye ait “Toyzz e
Shop” NT Kitap Kırtasiye ve Büro Malzemeleri Pazarlama Ticaret A.Ş.’ye ait “NT”,
İnkılap Kitabevi Yayıncılık Sanayi ve Ticaret A.Ş.’ye ait “İnkılap Kitabevi”, Remzi
Kitabevi Neşriyat Sanayi ve Ticaret A.Ş.’ye ait “Remzi Kitabevi” ve OFMA Ofis
Malzemeleri A.Ş.’ye ait “Office 1 Superstore” gibi organize olma, hitap edilen kitle ve
içerik bakımından aynı nitelikteki mağazalar zincirlerinde bulan yeni bir iş modeli
olarak değerlendirmek mümkündür. Her ne kadar bu iş modeli çerçevesinde faaliyet 310
gösteren kuruluşların ciro ve pazar payıyla ilgili elimizde sağlıklı veriler bulunmasa
da, elimizde verileri bulunan D&R ve JOKER mağazalarının 2009 yılı itibariyle
sırasıyla (…..) milyon ve (…..) milyon Amerikan doları tutarlarında ciro yaptığı
anlaşılmaktadır. Sadece bu iki mağazalar zinciriyle karşılaştırıldığında bile devre
konu teşebbüsün (…..) TL’lik yıllık cirosuyla, ilgili pazarda 4054 sayılı Kanun
kapsamında hakim durum yaratacak bir büyüklüğe sahip olmadığı
öngörülebilmektedir.
H.4.4. Rekabet Yasağı Hükümleri Yönünden Değerlendirme
320
Bilindiği gibi, devralma işlemleri ile ilgili olarak rekabet yasakları, alıcıların yaptıkları
yatırımların karşılığını tam olarak almalarının bir aracı olarak görülmektedir.
“Yoğunlaşmalarla Doğrudan İlgili ve Gerekli Sınırlamalar Üzerine Komisyon
Duyurusu” (Duyuru)’da satıcıya getirilen rekabet yasaklarının, devir konusu maddi
varlıklar ile satıcının geliştirdiği ticari itibar ve know-how gibi maddi olmayan
varlıkların tam değeri ile alıcıya geçmesi bakımından gerekli olduğu ifade
edilmektedir. Devralma işleminin istenen etkiyi yaratması için alıcının belli bir
süreliğine satıcının rekabetinden korunması gerektiği kabul edilmektedir. Bununla
birlikte, piyasalar açısından yararlı sonuçların elde edilebilmesi açısından, rekabet
yasaklarının işlem için gerekli, süre ve kapsam yönüyle işlemin amacıyla sınırlı 330
olması gerekmektedir. Bu çerçevede Duyuru’ya göre, yoğunlaşmalar ile doğrudan
ilgili ve gerekli olan birtakım sınırlamaların yan sınırlamalar olarak kabul edilerek,
devir işlemiyle birlikte izin verilmesi mümkündür.
Rekabet yasaklarının gereklilik unsuru bakımından değerlendirilmesi, işlemin süre,
konu, coğrafi alan ve taraflar bakımından analiz edilmesini gerektirmektedir. Buna
göre, ticari itibar ve know-how (yöntem bilgisi) devrinin söz konusu olduğu işlemlerde
3 yıllık rekabet yasağı uygun görülmektedir. Yalnızca ticari itibar devrinin
düzenlendiği işlemlerde ise 2 yıllık rekabet yasağı makul bulunmaktadır. Ayrıca
rekabet yasağının kapsamı, devralınacak faaliyetlerle, söz konusu faaliyetlerin 340
sürdürüldüğü coğrafi alan ve sadece ilgili taraflarla sınırlı olmalıdır.
Dosya konusu devir işlemine ilişkin hissedarlar sözleşmesi Madde 22’de Satıcılar
açısından bir takım rekabet yasağı hükümleri yer almaktadır. Buna göre
“..Sözleşmenin imza tarihinden 31.12.2015 tarihine kadar veya Şirketin hissedarı
kaldıkları sürece ve A Grubu Hissedarların Şirket içindeki hissedarlıklarının bitmesini
10-33/529-188
8
takip eden 2 yıl boyunca, işin alanı içinde, hangi dönem daha uzunsa, hiçbir mevcut
hissedar….” Nezih Kitap ile herhangi bir şekilde rekabet edemeyeceklerdir.
Devre konu işlem çerçevesinde öngörülen rekabet yasağının Nezih Kitap’ın faaliyet 350
gösterdiği coğrafi alanla sınırlı olması ve sadece Satıcılara getirilmiş olması
sebepleriyle ilgili yasak coğrafi alan ve taraflar bakımından öngörülen sınırı
aşmamaktadır. Rekabet Kurulu’nun rekabet yasaklarına ilişkin olarak vermiş olduğu
önceki kararlarında da buraya kadar belirtilen kapsamdaki rekabet yasakları birer yan
sınırlama olarak değerlendirilmiştir. 2 yıl rekabet etmeme yasağı da bu kapsamda yer
almaktadır.
Devir Sözleşmesi çerçevesinde problemli sayılabilecek tek husus, 22.1. maddesinde,
Sözleşme’nin imza tarihinden itibaren 31.12.2015 tarihine kadar ayrıca Satıcılara da
rekabet etme yasağı getirilmesidir. Bu durumda Satıcılar Nezih Kitap ile olan 360
hissedarlık ilişkisini, örneğin hemen yarın bitirdikleri takdirde ortaya altı yıla yakın bir
rekabet etme yasağı çıkmaktadır. Bu durumda rekabet yasaklarında know-how devri
söz konusu olduğu durumda öngörülmüş olan 3 yıllık rekabet etmeme sınırlaması
aşılmış olmaktadır.
Esas alıcı konumundaki Turkish Youth’un ana şirketi Coöperatieve bir fon şirketi
olup, çeşitli sektörlerde faaliyet gösteren şirketlere yatırım yapmakta, onlara
büyümeleri için gerekli sermayeyi sağlamakta ve bu destekle yatırım yapılan şirketin
büyümesine yardımcı olmaktadır. Sonrasında ise Coöperatieve, kar elde etme
amacıyla hisselerini satarak o şirketten çıkmaktadır. Başvuru sahiplerinin 370
avukatlarıyla yapılan telefon görüşmesinde, burada da Alıcılar’ın (ve dolayısıyla
Coöperative’in) benzer bir amaç güttüğü ve 2015 sonuna kadar Nezih Kitap’taki
hisselerini yukarıdaki model çerçevesinde satmayı planladığı, 31.12.2015 tarihli
rekabet yasağı hükmünün bu sebepten konulduğu ifade edilmiştir.
Alıcı Turkish Youth’un ana şirketi Coöperatieve’in bir taraftan Nezih Kitap’a sermaye
desteği sağlarken, Türkiye piyasasını, sektörü ve Nezih Kitap’ı iyi tanıyan Satıcılar’a
%25 hisse devretmek suretiyle onları Nezih Kitap içinde tutarak bu birikimlerinden
yararlanmak istediği anlaşılmaktadır. Bu model uyarınca, bir taraftan, Coöperatieve,
işin, büyüme için gerekli sermayeyi sağlama ayağını üstlenirken, büyüme için gerekli 380
diğer ayak olan “know-how” için de Satıcılara güvenmektedir. Coöperatieve’in
hisseleri satarak Nezih Kitap’tan çıkmayı planladığı tarihe kadar yürütmeyi tasarladığı
iş modelinin bu olduğu, Nezih Kitap’a yatırım kararını bu model çerçevesinde aldığı
ve Satıcılar’ın da bunu benimsediği anlaşılmaktadır. 31.12.2015 tarihine kadar
sürecek olan rekabet yasağını ise bu modelde oluşabilecek bir aksaklığa karşı bir
güvence olarak Hissedarlar Sözleşmesine koyduğu görülmektedir. Bir başka deyişle,
işin “know-how” ayağında güvenilen Satıcıların Nezih Kitap’la hissedarlık ilişkisini
tamamen bitirmeleri halinde, Coöperatieve tarafından Nezih Kitap’a yapılan yatırımın
geri dönüşünde bir aksama ortaya çıkabilecektir. Bunu engellemek için devralan
tarafın, hiç değilse, Nezih Kitap’ın hisselerini satmayı planladığı 2015 sonuna kadar 390
rekabet yasağı marifetiyle, Satıcıların rakip olmasını ve Nezih Kitap’ın müşterilerini,
ticari ve sair bağlantılarını Nezih Kitap aleyhine kullanabilecekleri bir ortam
oluşturmalarını engellemeye çalıştığı anlaşılmaktadır.
Rekabet Kurulu’nun 3 yılı aşkın rekabet yasaklarına ilişkin yaklaşımı
değerlendirildiğinde 5 yıllık rekabet yasaklarının da birer yan sınırlama olarak kabul
10-33/529-188
9
edilebildiği görülmektedir. Kurulun 25.02.2009 tarih ve 09-08/157-50 sayılı ve
25.12.2008 tarih ve 08-75/1188-457 sayılı kararları buna birer örnektir.
Dosya konusu işlem bakımından 2015 yılı sonuna kadar getirilmiş olan rekabet 400
yasağının da işlemle doğrudan ilgili ve gerekli olması, sadece taraflarla sınırlı olması
ve kapsam yönünden Nezih Kitap’ın faaliyet gösterdiği iş kolları ve coğrafi alanı
kapsayacak şekilde sınırlı olması sebepleriyle bir yan sınırlama olarak kabul
edilebileceği sonucuna ulaşılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin,
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde 410
belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu
olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy