Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-2-13 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 10-34/540-192
Karar Tarihi : 6.5.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat
ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Adnan AKGÜN, Esma GÜNDOĞDU
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Kenan Şahin
Gn. T. Sağlam Cad. Bağevi Sk. N:8 D:1 B-1 Blok Etlik/ Ankara 20
- Hüseyin AĞAÇ
Yazır Mah. Yanartaş Sk. No:4/46 Selçuklu/Konya
- Uğur Yaşar ÖZTUNÇ
- Behiye İŞKEN ÖZKAN
- Zeynep ÇAL
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN:
- TTNET A.Ş.
Esentepe Mahallesi, Salih Tozan Sokak, Karamancılar İş
Merkezi, D Blok, No:16 Şişli 34394 İstanbul 30
E. DOSYA KONUSU: TTNET A.Ş. (TTNet) aboneliğini iptal ettiren ve başka
internet servis sağlayıcılarından hizmet almak isteyen abonelerin, TTNet
tarafından internet bağlantılarının kesilmesine rağmen portlarının dört ilâ beş
gün boyunca boşaltılmaması suretiyle TTNet aboneliğinden çıkmalarının ve
rakip internet servis sağlayıcılarının hizmet vermeye başlamasının
zorlaştırıldığı iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Kenan ŞAHİN tarafından gönderilen e-postada özetle;
- 20.11.2009 tarihinde TTNet’e abonelik iptali talebinde ve ardından rakip
internet servis sağlayıcılarından (İSS) biri olan BİRİ ADSL’ye abonelik 40
başvurusunda bulunulduğu,
- İnternet bağlantısının TTNet’e iptal başvurusunda bulunulduğu tarihte
kesilmiş olmasına rağmen, kendisine tahsis edilen portun boşaltılması
işleminin TTNet tarafından geciktirilmesinden dolayı, yeni abonelik için
başvuruda bulunulan BİRİ ADSL tarafından dört ila beş gün boyunca
aboneliğin başlatılamamış olduğu,
- Anılan süreçte, gecikmeye ilişkin olarak TTNet’e yapılan başvuruda TTNet
tarafından, abonelik iptal işleminin tamamlanamadığı söylenerek aboneye
10-34/540-192
2
iptal talebinde kararlı olup olmadığının sorulduğu ve iptalden
vazgeçebileceğinin hatırlatıldığı, 50
- TTNet’in abonelik iptalinde abonelere yaşattığı bu türlü gecikmelerin
aboneyi yıldırmaya ve rakip İSS’ye geçmesini önlemeye yönelik olduğu
ifade edilmekte ve söz konusu iddiaların incelenmesi talep edilmektedir. Uğur Yaşar
ÖZTUNÇ tarafından gönderilen e-postada ise yukarıda belirtilen ilk iki hususun bu
defa TTNet aboneliğinden Smile ADSL aboneliğine geçiş sürecinde yaşandığı
belirtilmiş ve ek olarak;
TTNet dışındaki diğer operatörlerde bu türlü gecikmelerin yaşanmadığı,
iptal başvurusu ile aynı gün içinde yeni operatörlerce aboneliğin
başlatılabildiği,
TTNet’e gecikme sürecinde yapılan başvuruda, TTNet tarafından, 60
portların beş gün boyunca kapatılmayacağının ve bu süre boyunca yeni
aboneliğinin başlatılamayacağının kendisine ifade edildiği
belirtilmekte, TTNet’in bahse konu uygulamasının 4054 sayılı Kanun’a aykırılık teşkil
ettiği iddia edilmektedir.
Hüseyin AĞAÇ tarafından gönderilen e-postada ise özetle; 28.12.2009 tarihinde
TTNet aboneliğinin kapattırıldığı, ancak TTNet’in aboneye tahsis ettiği portu
kapatmamasından ötürü başka bir firmadan ADSL hizmeti alınamadığı belirtilmekte,
TTNet’in söz konusu uygulamasının haksız rekabete yol açtığı ileri sürülmektedir.
Behiye İŞKEN ÖZKAN tarafından özetle;
TTNet’ten aldığı ADSL hizmetini 28.1.2010 tarihinde TTNet merkezine 70
giderek kapattırdığı, kendisine bağlantısının kesildiği belirtilerek internet
hizmetinin sonlandırıldığı,
Ardından yeni abone olduğu ADSL internet sağlayıcı ile internet
bağlantısının kurulması için temasa geçtiği, fakat ADSL bağlantısını
sağlayan “port”un serbest bırakılmadığı için internetinin
açılamayacağının tarafına bildirildiği,
Söz konusu portun serbest bırakılması için Türk Telekom’u aradığında
bir hafta içinde konu ile ilgili olarak kendisinin aranacağı, TTNet’ten
çıkmaması için ikna edilmeye çalışılacağı, ancak ikna edilemez ise o
takdirde kendisine tahsis edilmiş portun serbest bırakılacağının ifade 80
edildiği,
Bu konu ile ilgili saatlerce birçok Telekom çalışanı ile telefonda
görüştüğü ve benzer yanıtlar ve atlatmalar ile karşılaştığı ve bu işlemin
şirket tarafından son bir aydır alınan bir karar olduğu ve iptallerin çok
fazla gerçekleşmesi nedeniyle yapıldığının belirtildiği,
Sonuç olarak sabit telefona ihtiyacı olmadığı halde ADSL hizmeti
alabilmek için her ay yüklü miktarda sabit hat ücreti ödemek zorunda
kaldığı,
TTNet ve Türk Telekom aynı çatıda oldukları için Türk Telekom’un sabit
hat üzerindeki yetkilerini (port boşaltma yetkisi) diğer servis 90
sağlayıcıların aleyhine ve TTNet’in lehine kullandığı, TTNet’in Türk
10-34/540-192
3
Telekom’dan kaynaklanan yetkilerini kullanarak tekelci bir yaklaşım
sergilemekte olduğu ve diğer ADSL servis sağlayıcıların önünü tıkadığı,
Port boşaltma işleminin bir haftaya kadar gerçekleşebileceği şeklinde
kendisine verilen yanıtın iletişim gibi çok hızlı bir hizmetin bir haftalık
zaman zarfında verilmesi anlamına geldiği ve tüketici haklarının ihlali
niteliği taşıdığı,
Türk Telekom’un portu abonenin isteği hilafına serbest bırakmamasının
ve bir zorlama aracı olarak kullanmasının “yetkiyi kötüye kullanma”
teşkil ettiği, 100
Ayrıca TTNet’in her türlü abone işlemini çağrı merkezi veya internet
üzerinden gerçekleştirirken, hattın iptali işlemini sadece Türk Telekom
Müdürlüğü’nde tek noktadan gerçekleştirmesiyle abonelik iptal işlemini
zorlaştırmaya çalıştığı
ifade edilmektedir.
Zeynep ÇAL tarafından Türk Telekom’ a hitaben yazılan e-postada özetle;
2.2.2010 tarihinde internetinin kapatılması için İzmir Aliağa Telekom
Müdürlüğü’ne gittiği ve iptal formunu doldurduğu, bu olaydan sonra
iki gün içinde internetinin kapandığı,
Başka bir internet servis sağlayıcısıyla internet hizmeti almak için 110
sözleşme imzaladığı, ancak yeni internet servis sağlayıcı firma
tarafından kendisine telefon edilerek Türk Telekom hattındaki ADSL
sinyalinin aktif olduğunu ve bu sinyal iptal edilmediği sürece
internetinin aktifleştirme işleminin yapılamayacağının kendisine
iletildiği,
Bunun üzerine İzmir Aliağa Telekom Müdürlüğü’ne ikinci kez gittiği,
oradaki yetkililer tarafından kendisine genel merkezin başvuru
sahibini aramasından sonra ADSL bağlantısını iptal edebileceklerinin
aktarıldığı,
10.2.2010 tarihi itibarıyla genel merkezden bahsi geçen aramanın 120
gerçekleşmemiş olduğu, bunun üzerine telefon için de kapatma
müracaatında bulunduğu ve hâlâ kendisini aramalarını beklediği
belirtilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 1.12.2009 tarih, 8486 sayı; 3.12.2009
tarih, 8556 sayı ve 5.1.2010 tarih, 66 sayı ile giren şikâyetler üzerine yapılan
inceleme neticesinde hazırlanan 15.1.2010 tarih ve 2009-2-13/İİ-10-EG sayılı İlk
İnceleme Raporu, 20.1.2010 tarih ve REK.0.06.00.00-110/21 sayılı Başkanlık
Önergesi ile Rekabet Kurulu’nun 28.1.2010 tarih ve 10-10 sayılı toplantısında
görüşülmüş ve Türk Telekomünikasyon A.Ş. hakkında önaraştırma yapılmasına
karar verilmiştir. Konuyla ilgili olarak Kuruma ikisi aynı kişiye ait olmak üzere ve 130
ayrıntılarına aşağıda yer verilen 11.2.2010 tarih, 1180 sayı, 15.2.2010 tarih, 1266
sayı ve 15.2.2010 tarih, 1247 sayı ile üç başvuru daha gerçekleşmiş olup söz konusu
başvurular da işbu önaraştırma kapsamında değerlendirilmiştir. Dosya konusuna
ilişkin olarak, 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu (EHK)’nun 7. maddesi
gereğince 29.12.2009 tarih ve 5450 sayılı yazı ile Bilgi Teknolojileri ve İletişim
Kurumu (BTK)’ndan görüş talep edilmiştir. Konuya ilişkin BTK görüşü ve talep edilen
10-34/540-192
4
bilgileri içeren yazı 24.3.2010 tarih ve 2535 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
Yapılan inceleme sonucunda hazırlanan 28.4.2010 tarih ve 2009-2-13/ÖA-10-
337.AA sayılı Önaraştırma Raporu 4.5.2010 tarih, REK.0.06.00.00-110/219 sayılı
Başkanlık Önergesi ile 10-34 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara 140
bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; dosya konusu iddialara yönelik
olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek
olmadığı sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmektedir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Görüşü
5809 sayılı EHK’nin 7. maddesi gereğince BTK’dan gelen görüş yazısında özetle;
22.12.2004 tarih ve 25678 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak
yürürlüğe giren Telekomünikasyon Sektöründe Tüketici Hakları
Yönetmeliği’nin Abonelik Sözleşmesinin Feshinde Takip Edilecek Usul 150
başlıklı 19. maddesinin 1. ve 2. fıkralarında;
“Aboneler, abonelik sözleşmesini feshetmek istedikleri takdirde, bu
taleplerini ilgili işletmecinin iletişim adresine/tam yetkili bayiye yazılı
olarak veya müşteri hizmetlerini arayarak ya da internet aracılığıyla
bildirirler. Yazılı bildirimde abonenin kimliğini ispatlaması suretiyle
abonelik sözleşmesi feshedilir.
Müşteri hizmetleri birimi aranarak ya da internet aracılığıyla yapılan
bildirimlerde abonenin kimlik bilgilerine ek olarak varsa daha önceden
belirlenmiş güvenlik şifresi istenebilir. Abonenin hizmet alımı, bildirimin
yapıldığı gün durdurulur. Hizmet alımının durdurulmasını müteakiben 160
aboneler on gün içerisinde işletmecinin iletişim adresine veya tam yetkili
bayiye yazılı bildirimde bulunurlar. Süresinde bildirimde bulunmayan
abonelerin sözleşmeleri işletmeci tarafından feshedilmeyerek hizmet
sunumuna devam edilebilir.”
şeklindeki hükümlere yer verildiği,
“Abonelik Sözleşmesinin Sona Ermesi” başlıklı 20. maddesi 1.
fıkrasında ise,
“Aboneler, taleplerini işletmeciye yazılı olarak bildirmek kaydıyla
aboneliklerini her zaman sona erdirebilir. İşletmeci, abonenin aboneliğe
son verme yönündeki yazılı talebinin kendisine ulaşmasından itibaren 170
yedi gün içerisinde bu talebi yerine getirmek ve yine aynı süre içerisinde
abonelik sözleşmesinin feshedildiğini, abonenin isteğine bağlı
olmaksızın aboneye yazılı olarak bildirmekle yükümlüdür.”
denilmekte olduğu,
Bu kapsamda anılan yönetmeliğin 20. maddesi 1. fıkrasına belirtilen
yedi günlük fesih süresine gelen şikâyetler kapsamında TTNet
tarafından uyulduğu ve bu sürenin aşılmadığının değerlendirildiği,
Bununla birlikte alternatif işletmeciler arasında tüketicilerin kısa süre
içerisinde geçmelerinin sağlanmasına yönelik olarak BTK tarafından
10-34/540-192
5
onaylanan referans erişim tekliflerinde anılan hususun düzenlenmeye 180
çalışıldığı,
Nitekim xDSL internet abonelerinin hizmet aldıkları işletmeciyi kolay bir
şekilde ve asgari hizmet kesintisiyle değiştirebilmelerine imkân
sağlamak amacıyla BTK tarafından çalışmaların yürütüldüğü,
Bu kapsamda, 12.2.2009 tarih ve 2009/DK-07/66 sayılı Kurul kararında
”Yetkilendirmesi çerçevesinde mevcut toptan erişim yöntemleri (Al-Sat,
Veri Akış Erişimi, Yerel Ağa Ayrıştırılmış Erişim) ile abonelerine
genişbant internet erişim hizmeti sunmakta olan işletmecinin söz
konusu hizmeti sunarken kullandığı toptan erişim yöntemini değiştirmesi
ya da genişbant internet hizmeti alan abonenin mevcut toptan erişim 190
yöntemlerinden biriyle hizmet veren başka bir işletmeciden hizmet
almak istemesi durumunda; söz konusu değişiklik taleplerinin ve gerekli
devre tesisinin, asgari hizmet kesintisiyle sonuçlandırılmasına yönelik
usul, esas ve ücretlerin, Türk Telekomünikasyon A.Ş. (Türk Telekom)
Referans Yerel Ağa Ayrıştırılmış Erişim Teklifi, Referans (IP/ATM
Seviyelerinde) Veri Akış Erişimi Teklifleri ve Referans Al-Sat Yöntemiyle
xDSL Toptan Satış Teklifi’nin eki olacak şekilde, BTK’ya sunulması”na
karar verildiği,
Söz konusu Kurul kararı doğrultusunda Türk Telekom tarafından
hazırlanan ve BTK’ya sunulan Referans Teklif Ekine ilişkin olarak 200
kamuoyu görüşleri alındığı ve ilgili taraflarla toplantılar yapıldığı, söz
konusu dokümanın nihai haline getirilerek 2010 yılında onaylanmasının
öngörüldüğü,
Bununla birlikte, İSS’lerin internet erişim hizmetini toptan düzeyde Türk
Telekom’dan alarak perakende olarak son kullanıcılara sunmakta
oldukları göz önünde bulundurularak 2009 yılı için üçer aylık dönemler
halinde TTNet’ten diğer İSS’lere geçen tüketicilere Türk Telekom
tarafından tahsis edilen portların ortalama tahsis edilme süresi ile
alternatif İSS’lerden TTNet’e geçen tüketicilere Türk Telekom tarafından
tahsis edilen portların ortalama tahsis edilme sürelerinin incelendiği, 210
Tablo 1: 2009 yılı 3’er Aylık Bazda Port Tahsis Süreleri (Ortalama Saat)
İşletmeci 1. Çeyrek 2. Çeyrek 3. Çeyrek 4. Çeyrek
TTNet (….) (….) (….) (….)
Diğer İSS’ler (….) (….) (….) (….)
Yukarıda yer verilen tablonun incelenmesinden de görüleceği üzere, 4.
çeyrek hariç Türk Telekom’un port tahsis işlemlerini TTNet lehine
yaptığına ilişkin belirgin bir durum ile karşılaşılmadığı, 4. çeyrekte
ortaya çıkan süre farkının nedenlerine ilişkin olarak ise BTK tarafından
bir inceleme başlatılacağı
ifade edilmektedir.
I.2. Değerlendirme
Yukarıda özetine yer verilen başvurularda ortak olan ve şikâyetlerin esasını oluşturan
husus, TTNet’in abonelik sözleşmesi fesih süreçlerini ve bunun devamında Türk 220
Telekom’un, aboneliklerini iptal eden kullanıcıların TTNet’e tahsis edilmiş port
iptallerini geciktirmesi nedeniyle kullanıcıların diğer internet servis sağlayıcılardan
10-34/540-192
6
hizmet temininin engelleniyor olması dolayısıyla tüketicilerin mağdur edildiği ve rakip
İSS’lerin faaliyetlerinin zorlaştırıldığı iddialarıdır. Abone sözleşmesi feshi ve port iptal
süreçleri incelendiğinde birbiri ile ilişkili fakat muhataplar bakımından farklı
prosedürlerin işlediği görülmektedir. İncelememiz kapsamında bu prosedürler abone
sözleşmesi feshi ve port iptali süreçleri olarak iki başlık altında incelenmektedir.
I.2.1. Abonelik Sözleşmelerinin Feshi ve Hukuki Boyutu
Yukarıda bahsedilen prosedürlerden ilki olan abonenin DSL hizmetlerini aldığı
internet servis sağlayıcısı ile arasında var olan abonelik sözleşmesinin feshi süreci 230
BTK tarafından hazırlanan 22.12.2004 tarih ve 25678 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe giren Telekomünikasyon Sektöründe Tüketici Hakları
Yönetmeliği’nin “Abonelik Sözleşmesinin Feshinde Takip Edilecek Usul” başlıklı 19.
ve “Abonelik Sözleşmesinin Sona Ermesi” başlıklı 20. maddelerinde ayrıntılı bir
şekilde düzenlenmektedir.
Buna göre, BTK görüşünde de yer verildiği üzere, yönetmeliğin anılan hükümlerine
göre abonelik sözleşmesinin iptali süreci hizmetin alımının durdurulması ve
sözleşmenin feshedilmesi olarak iki kısma ayrılmıştır. Aboneler fesih taleplerini
“işletmecinin iletişim adresine/tam yetkili bayiye yazılı olarak veya müşteri hizmetlerini
arayarak ya da internet aracılığıyla bildirmeleri” durumunda almış oldukları hizmeti 240
durdurabilmektedirler. Abonelik sözleşmesini feshetmek isteyen bir kullanıcı “Hizmet
alımının durdurulmasını müteakiben… on gün içerisinde işletmecinin iletişim adresine
veya tam yetkili bayiye yazılı bildirimde bulunarak” abonelik sözleşmesini sona
erdirebilmektedirler. İşletmeciler ise “abonenin aboneliğe son verme yönündeki yazılı
talebinin kendisine ulaşmasından itibaren yedi gün içerisinde bu talebi yerine
getirmek”le yükümlüdürler.
Yukarıda özetlenen ve Tüketici Hakları Yönetmeliği’nde belirlenmiş olan usul,
iletişimin önemi nedeniyle kabul edilmiş olan telekomünikasyon hizmetlerinin sürekli
ve kesintisiz sunulması prensibine aykırı bir takım sorunları içinde barındırmaktadır.
Şöyle ki, hizmet alımına son vermek isteyen kullanıcıların farklı fesih gerekçeleri 250
(diğer İSS’den hizmet satın alınmak istenmesi, internet erişim hizmeti alımının
tamamen durdurulmak istenmesi vb.) gözetilmeksizin tüm kullanıcılara aynı
prosedürün uygulanması, diğer İSS’lerden hizmet almak gerekçesiyle sözleşmelerini
fesheden kullanıcıların yönetmelikte belirlenen süreler boyunca bu internet erişim
hizmetlerinden faydalanamaması şeklinde bir sorun ortaya çıkmaktadır. Bu bağlamda
yönetmelikte belirlenen ve işletmeciye abonelik sözleşmesini feshetmesi için tanınan
7 günlük uzunca sayılabilecek sürenin kullanıcıların diğer internet servis
sağlayıcılardan hizmet almalarını caydıracak nitelikte bir süre olabileceğini de
belirtmek gerekmektedir.
Buna ek olarak aşağıda ayrıntısına değinileceği üzere, kullanıcıların diğer İSS’lerden 260
hizmet alabilmesi için, hâlihazırda yürürlükte olan mevzuat gereğince, kendilerine
Türk Telekom tarafından tahsis edilmiş bulunan DSL portlarının da iptal edilmesi
gerekmekte ve mevzuat bu işlem için de 4-5 gün gibi uzun sayılabilecek süreler
öngörmektedir.
TTNet’te raportörlerce yapılan yerinde inceleme kapsamında abonelerin diğer
İSS’lere geçişlerinin kasıtlı olarak geciktirildiği yönünde herhangi bir veriye
ulaşılamamıştır. Bu çerçevede aboneliklerini iptal etmek isteyen kullanıcılara yönelik
TTNet tarafından uygulanan müşteri yönetimi yaklaşımı da incelenmiştir.
10-34/540-192
7
TTNet tarafından kurumsal olarak uygulanmak üzere yayımlanan “Abone İsteği ile
ADSL İptal Prosedürü” başlıklı metinde belirlenen sisteme göre, aboneliğini iptal 270
etmek isteyen bir kullanıcı öncelikle tam yetkili bir Türk Telekom ofisine başvurarak
talebini ıslak imzalı olarak iletmekte ve bu esnada TTNet tarafından aboneden iptal
formu doldurması talep edilmektedir. Abonelik iptal formunda aboneden iptal sebebi
belirtilmesi istenmekte ve başka İSS’ye geçmek isteyen aboneler TTNet tarafından
churn ya da ikna süreci olarak adlandırılan müşteri ilişkileri sistemine dahil edilmeden
fesih işlemleri gerçekleştirilmektedir.
Öte yandan TTNet’ten elde edilen “Çözüm Prosedürleri Churn İtirazları” başlıklı
belgede itirazların en az 24 saat en çok 48 saat içerisinde sonuçlandırılacağı
belirtilmekte ve ayrıca anılan belgede bir başka İSS’ye geçmek isteyen abonenin,
churn sürecine dahil edilmesi durumunda sürecin işleyişi de düzenlenmektedir. Buna 280
göre, öncelikle CRM yazılımında görünen “iptal nedeni” seçeneğinin abonenin iptal
formu üzerinde seçmiş olduğu “iptal nedeni” ile aynı olup olmadığının kontrol
edileceği, TTNET ADSL Ek Hizmet/Talep/Değişiklik/İptal Formu’nda “Farklı bir İSS’ye
geçme” seçeneği seçilmiş ancak CRM yazılımına sehven bir başka iptal nedeni
girilmişse veya abonenin birden fazla iptal nedeni arasında “Farklı bir İSS’ye geçme”
seçeneği varsa abonenin churn sürecinden çıkarılacağı ve aboneliğinin 24 saat
içerisinde iptal edileceği öngörülmektedir.
Diğer taraftan Churn sistemine dâhil edilen abonelere yönelik süreçte ise aboneliğini
iptal etmek isteyen kullanıcının iptal gerekçeleri üstünde durularak aboneye
karşılaştığı sıkıntıları giderecek yeni çözümler sunularak hizmet kalitesi arttırılmaya 290
çalışılmaktadır. Bu bağlamda TTNet tarafından churn süreci ile ilgili olarak;
“…müşteri menuniyeti ve beklentilerine uygun bir hizmet sunmaya odaklı
olarak müşterilerimize uygun teklifler sunmak, mevcut kampanyalarımız
hakkında bilgi vermek tarzında gerçekleşmektedir. Bu aşamada sunulmakta
olan kampanyalar mevcut kampanyalar olup “churn”e dâhil olan müşteriye
özgü değildir”
açıklamaları yapılmıştır.
Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, TTNet’in yürütmekte olduğu müşteri
ilişkileri sisteminde, iptal formunda diğer İSS’ye geçmek talebi bulunan şahısları ikna
sürecine dâhil etmemesinin diğer İSS’lere geçişlerin bu teşebbüs tarafından 300
engellendiği yönündeki iddiaları zayıflatır nitelikte olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Diğer yandan teşebbüsten son 6 ayda TTNet’ten ayrılma taleplerini bildirerek diğer
İSS’lere geçen kullanıcıların sözleşmelerinin iptal sürelerini gösterir bilgiler talep
edilmiştir. Bu bilgilere aşağıdaki tabloda yer verilmektedir.
Tablo 2: Diğer İSS’lere Geçen Kullanıcıların Abonelik İptal Süreleri
İptal İşleminin Sonuçlanması İçin Geçen Gün
Sayısı
Abone Sayısı
(….) (….)
(….) (….)
(….) (….)
(….) (….)
(….) (….)
(….) (….)
(….) (….)
Toplam (….)
10-34/540-192
8
Yukarıdaki tabloda yer alan veriler dikkate alınarak TTNet’in ortalama sözleşme fesih
süresi (….) gün olarak hesaplanmıştır. Sözleşmelerin en yoğun olarak (….) günde
bunun ardından ise (….) ve (….) günlerde iptal edilmiş olduğu görülmektedir. BTK
görüşünde de ifade edildiği üzere yukarıda yer verilen süreler Tüketici Hakları
Yönetmeliği’nde belirlenen sürelerin altında kalmakta ve bu yönetmeliğe aykırı bir 310
durum oluşturmamaktadır.
Aşağıdaki tabloda ise aylar itibarıyla TTNet’ten ayrılan abonelerin iptal gerekçesi ne
olursa olsun ortalama sözleşme fesih sürelerine yer verilmektedir. Tablodan da
görüleceği üzere genel ortalama iptal süreleri (yaklaşık (….)) ve diğer İSS’lere gidecek
kullanıcıların sözleşme fesih süreleri (….) arasında çok az bir fark bulunmakta ve
diğer İSS’lere geçecek kullanıcıların fesih işlemleri genele göre daha çabuk
sonuçlandırılmaktadır.
Tablo 3: TTNet’ten Herhangi Bir Sebeple Ayrılan Abonelerin Aylar İtibarıyla Ortalama Fesih Süreleri
Tarih Ortalama süre (gün)
Eki.09 (….)
Kas.09 (….)
Ara.09 (….)
Oca.10 (….)
Şub.10 (….)
Mar.10 (….)
Nis.10 (….)
Öte yandan tüketiciler tarafından bildirilen TTNet’ten ayrılma sebeplerine 320
bakıldığında ise iptal eden abone sayısı büyüklüğüne göre sırasıyla ekonomik
nedenler %(….), geçici ihtiyaç duymama %(….), taşınma %(….), farklı bir firmanın
tercih edilmesi %(….), sabit telefon hattının iptali %(….), müşteri memnuniyetsizliği
%(….) vb. gibi nedenler iptal sebebi olarak gösterilmektedir.
Tablo 4: TTNet Abonelik İptal Sebeplerinin Göreli Yüzdesel Dağılımı (%)
İPTAL SEBEPLERİ Eki.09 Kas.09 Aralık Oca.10 Şub.10 Mar.10
Ekonomik Nedenler (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Geçici İhtiyaç Duymama (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Taşınma (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Çocuklarla İlgili Nedenler (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Farklı Bir Firmanın Tercih Edilmesi (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Sabit Telefon Hattının (PSTN) İptali (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Müşteri Memnuniyetsizliği (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Önlenemez Nedenler (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Kampanya Süresinin Sona Ermesi (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Personelin İnternette Çok Zaman Geçirmesi (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Yukarıda yer verilen tablodan da görüleceği üzere farklı bir İSS’ye geçmek isteği ile
aboneliğini iptal etmek isteyen kullanıcı sayısı diğer gerekçelerle aboneliklerini iptal
etmek isteyen kullanıcı sayısına göre oldukça düşük kalmaktadır. 330
Diğer yandan raportörlerce yapılan yerinde inceleme esnasında BTK tarafından
Tüketici Hakları Yönetmeliği’nde bir değişikliğe gidildiğinden haberdar olunmuş ve bu
değişiklik kapsamında her ne kadar taslak metinde 7 gün olarak belirlenen fesih
10-34/540-192
9
süresi hükmünde bir değişiklik olmadığı görülse de TTNet yetkilileri, BTK yetkilileri
tarafından yazılı başvurularda fesih süresinin 24 saat olarak değiştirilmek istendiği
yönünde bilgilendirildikleri ifade edilmiştir. Tüketici Hakları Yönetmeliği’nde yapılacak
söz konusu değişiklik yukarıda yer verilen abonelerin farklı İSS’lere geçmesi halinde
karşılaştıkları iletişimin kesilmesi şeklinde ortaya çıkan caydırıcı unsuru tamamen
ortadan kaldıracak niteliktedir.
Ayrıca Tüketici Hakları Yönetmeliği Taslağı’nın 19. maddesinde mevcut 340
yönetmelikten farklı olarak başka bir işletmeciye geçişi düzenleyen bir hükme yer
verildiği de görülmektedir. Söz konusu hükümde,
“ (1) Aboneler, hizmet aldıkları işletmeciyi istedikleri zaman değiştirebilirler.
(2) Abonenin hizmet almak istediği işletmeciyi değiştirmek istemesi
durumunda, söz konusu hizmeti perakende seviyede sunan işletmecilere ilgili
hizmeti toptan seviyede sunan işletmeciler, işletmeci değişikliği sürecini açık,
şeffaf ve anlaşılabilir bir şekilde yürütmekle yükümlüdür.
(3) Kurum, ilgili işletmecilerden işletmeci değişikliği sürecine ilişkin
uyguladıkları usul ve esasları göndermelerini ve gerekli görmesi halinde
süreçte değişiklik yapılmasını talep edebilir… İşletmeci değişikliği sürecinde 350
abonenin aldığı hizmetin teknik imkânlar dâhilinde kesintiye
uğratılmaması esastır.
(4) İşletmeci değişikliği süreci abonenin talebi üzerine abonesi olmak istediği
işletmeci tarafından yürütülebilir. Abonenin talebi, imzalı talep formu ya da
abonelik sözleşmesinde vereceği onay şeklinde olabilir.
(5) Bu madde kapsamında abone onayının alınması, tüketicinin ve/veya
abonenin yapılan işlemlere dair kabulünü gösteren ispatlanabilir irade beyanı
veya belgesinin sağlanması şeklinde yorumlanır.”
denilmektedir.
Tüm bunlara ek olarak yerinde inceleme sırasında elde edilen belgelerden inceleme 360
konusu bir kısım başvurulara ilişkin BTK’nın TTNet’ten bilgi talebinde bulunduğu
tespit edilmiştir. TTNet tarafından BTK’ya, Uğur Yaşar ÖZTUNÇ’un başvurusunun 1
Aralık’ta yapıldığı iptal işleminin ise 3 Aralık’ta gerçekleştiği, Kenan Şahin’in ise iptal
talebinin 20 Kasım Cuma günü yapıldığı, araya hafta sonu girmesi nedeniyle iptalin
24 Kasım’da gerçekleştiği açıklamaları yapılmaktadır.
Hüseyin AĞAÇ ise TTNet’ten edinilen bilgilere göre, 28.12.2009 tarihinde müşteri
memnuniyetsizliği sebebi ile aboneliğini iptal ettirmek için dilekçe vermiş ve kendisi
ile yapılan telefon görüşmesi neticesinde 30.12.2009 tarihinde ADSL iptal talebinden
vazgeçmiştir. Ancak daha sonra iptal talebini yenilemiş ve 6.1.2010 tarihinde ADSL
aboneliğini iptal ettirmiştir. 370
Zeynep ÇAL ise 27.12.2007 tarihinde aboneliğini aktif etmiş ve 2.2.2010 tarihinde
ADSL aylık ücretlerinin yüksek bulunması sebebi ile iptal başvurusu yapmış ve hattı
10.2.2010 tarihinde iptal edilmiştir. Zeynep ÇAL’ın iptal talebinde TTNet her ne kadar
Tüketici Hakları Yönetmeliği’nde belirlenen süreleri aşmış olsa da ortalama fesih
süreleri dikkate alındığında bu durumun genel değerlendirmeyi etkilemeyecek istisnai
ve münferit bir vaka olduğu sonucuna varılmıştır1.
1 TTNet tarafından ise Behiye İŞKEN ÖZKAN adına abonelik bilgilerine ulaşılamamıştır.
10-34/540-192
10
Yukarıda yapılan açıklamalardan görüleceği üzere, TTNet’in öncelikle diğer İSS’lere
geçmek isteyen abonelerini müşteri ilişkileri sisteminde ikna ya da geri kazanım
sürecinin dışında tutmakta ve bu abonelerin işlemlerinin öncelikle gerçekleştirilmekte
olduğu görülmüştür. Diğer İSS’lere geçmek isteyen abonelerin sözleşmelerinin fesih 380
süresinin ortalama (….) gün olarak gerçekleşmesi diğer bir ifade ile Tüketici Hakları
Yönetmeliği’nde izin verilen 7 günlük sürenin beklenmemesinin TTNet’in abonelerin
diğer İSS’lere geçişleri zorlaştırmak gibi bir uygulama ya da niyetinin olmadığı
şeklinde değerlendirilebileceği kanaatine varılmıştır.
I.2.2.Abonelik İptallerinde Port İptal İşlemlerine İlişkin Hukuki Çerçeve
Kullanıcıların hizmet almakta oldukları İSS’leri değiştirmelerinin önünde engel olarak
yer alan bir diğer konu abonelik sözleşmesi feshedilen kullanıcıların kendilerine
tahsis edilen DSL portlarının Türk Telekom tarafından iptali aşamasında geçen
sürelerdir. Aşağıda bu süreleri düzenleyen hukuki çerçeve hakkında ayrıntılı bilgilere
yer verilmektedir. 390
10.11.2008 tarihinde yürürlüğe giren EHK’nin 6. maddesinde BTK’ya, elektronik
haberleşme sektöründe; rekabeti tesis etmeye ve korumaya, rekabeti engelleyici,
bozucu veya kısıtlayıcı uygulamaların giderilmesine yönelik düzenlemeleri yapmak,
bu amaçla ilgili pazarlarda etkin piyasa gücüne sahip işletmecilere ve gerekli hallerde
diğer işletmecilere yükümlülükler getirmek ve mevzuatın öngördüğü tedbirleri almak
görev ve yetkisi verilmiştir. Bu amaçla BTK tarafından, 01.09.2009 tarih ve 27336
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Elektronik Haberleşme Sektöründe Etkin Piyasa
Gücüne Sahip İşletmeciler ile Bu İşletmecilere Getirilecek Yükümlülüklerin
Belirlenmesi Hakkında Yönetmelik” (EPG Yönetmeliği) çıkarılmıştır. Buna ilaveten,
BTK, EPG Yönetmeliği’nin 6. maddesinde yer alan “Kurum tarafından pazar analizleri 400
en az üç yılda bir yapılır” hükmüne binaen, ilki 2005 yılında gerçekleştirilmiş olan
“Genişbant ve Ses Hizmetlerinin Sunumu için Bakır Kablo Ağına Paylaşımlı Erişimi
de İçeren Toptan Ayrıştırılmış Erişim Piyasasının”2 tanımlanmasına ve bu piyasada
EPG’ye sahip işletmeci(ler) bulunup bulunmadığına ilişkin çalışmanın ikincisini
başlatmıştır. BTK tarafından gerçekleştirilen ilk piyasa analizi çalışmaları neticesinde
ise, Türk Telekom bu pazarda EPG’ye sahip işletmeci olarak belirlenmiş ve bu karar
17.3.2006 tarih ve 26111 sayılı Resmi Gazete’de ilan edilmiştir.
Öte yandan, daha önce de ifade edildiği üzere, EHK’nin yürürlüğe girmesinin
ardından, BTK, ikincil mevzuatının EHK’ye uyumlu hale getirilmesi için çalışmalar
başlatmıştır. Bu kapsamda EPG Yönetmeliği’nin 6. maddesinin 1. fıkrasında yer alan 410
“İlgili pazarlarda etkin piyasa gücüne sahip işletmecilerin belirlenmesi amacıyla
Kurum resen ya da en az bir işletmecinin gerekçeli talebi üzerine pazar analizi
yapabilir. Kurum tarafından pazar analizleri en az üç yılda bir yapılır.” hükmü gereği
en son 2005 ve 2006 yıllarında gerçekleştirilen pazar analizlerinin de bu çerçevede
yenilenmesi gerekmiştir. Bununla birlikte, anılan Yönetmeliğin Geçici 1. maddesinde
2005 ve 2006 yıllarında yapılan pazar analizlerine ilişkin alınmış olan kararların, aksi
yönde Kurul Kararı olmadıkça 2009 yılı sonuna kadar geçerli olacağı hükme
bağlanmıştır. Bu bağlamda Türk Telekom 2009 yılı sonuna kadar “Fiziksel Şebeke
Altyapısına Erişim Piyasası”nda EPG’ye sahip işletmeci olarak kendisi hakkında
getirilen yükümlülükleri yerine getirmeye devam etmek durumundadır. 420
2 Söz konusu piyasanın ismi, Avrupa Komisyonu’nun 17.12.2007 tarih ve 2007/879/EC sayılı Tavsiye
Kararında “Sabit Bir Yerden Paylaşımlı ve Tam Ayrıştırılmış Erişimi de İçeren Şebeke Altyapısına
Toptan (Fiziksel) Erişim” olarak değiştirilmiş olup söz konusu karar doğrultusunda BTK tarafından ilgili
pazar “Fiziksel Şebeke Altyapısına Erişim Piyasası” olarak adlandırılmıştır.
10-34/540-192
11
Bu kapsamda, Türk Telekom’a, EHK’nin 19. maddesi ve Erişim ve Arabağlantı
Yönetmeliği’nin 11. maddesi uyarınca ilgili pazarda etkin piyasa gücüne sahip
işletmeci olması nedeniyle referans erişim teklifi hazırlama ve ilgili hizmetleri talep
edenlere BTK tarafından onaylanan referans erişim tekliflerindeki şartlarla erişim
sağlama yükümlülüğü getirilmiştir.
Bu bağlamda hâlihazırda yürürlükte olan referans erişim tekliflerinin port iptalleri ile
ilgili düzenlemelerinin süreler açısından incelenmesinde fayda vardır.
24.09.2009 tarihinde BTK’nın web sitesinde yayımlanan Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Referans Yerel Ağa Ayrıştırılmış Erişim Teklifi (2008)’nin “Abone Hareketleri” başlıklı
Ek 4’ün 1.3. maddesinde “…Türk Telekom İşletmecinin iptal talebini ise başvuru 430
tarihinden itibaren dört (4) iş günü içinde sonuçlandıracaktır” ifadeleri yer almaktadır.
18.11.2009 tarihinde BTK’nın web sitesinde yayımlanan Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Referans IP Seviyesinde Veri Akış Erişimi Teklifi (2008)’nin eki “xDSL IP Seviyesinde
Veri Akış Erişimi Hizmet Seviyesi Taahhüdü” başlıklı Ek-2’de yer alan “Süreç ve
Hedefler”e ilişkin 4. bölümün alt bölümü “4.1. xDSL Hizmeti Başvuru, Tahsis ve Tesis
Süreci”nin 6.maddesinde “Türk Telekom, Servis Sağlayıcının xDSL Sistemi
üzerinden xDSL hizmetinin iptalini bildirdiği tarihten itibaren en geç 5 (beş) gün
içerisinde iptal işlemini yerine getirir.” denilmektedir.
24.9.2009 tarihinde BTK’nın web sitesinde yayımlanan Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Referans ATM Seviyesinde Veri Akış Erişimi Teklifi (2008)’nin eki “ATM Seviyesinde 440
Veri Akış Erişimi Hizmet Seviyesi Taahhüdü” başlıklı Ek-2’de yer alan “Süreç ve
Hedefler”e ilişkin 4. bölümün alt bölümü “4.1. xDSL Hizmeti Başvuru, Tahsis ve Tesis
Süreci”nin 8.maddesinde “Türk Telekom, Servis Sağlayıcının xDSL Sistemi
üzerinden xDSL hizmetinin iptalini bildirdiği tarihten itibaren en geç 5 (beş) gün
içerisinde iptal işlemini yerine getirir.” hükmü bulunmaktadır.
18.11.2009 tarihinde BTK’nın web sitesinde yayımlanan Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Referans Al-Sat Yöntemiyle xDSL Toptan Satış Teklifi (2008) ve eklerinde ise
hizmetin iptali halinde Türk Telekom’un iptal işlemini kaç gün içerisinde
gerçekleştireceğine ilişkin herhangi bir hükme rastlanmamıştır.
Yukarıda yer verilen BTK görüşünde 12.2.2009 tarih ve 2009/DK-07/66 sayılı Kurul 450
kararında mevcut toptan erişim yöntemleri ile abonelerine genişbant internet erişim
hizmeti sunmakta olan işletmecinin söz konusu hizmeti sunarken kullandığı toptan
erişim yöntemini değiştirmesi veya “genişbant internet hizmeti alan abonenin mevcut
toptan erişim yöntemlerinden biriyle hizmet veren başka bir işletmeciden hizmet
almak istemesi” durumunda; söz konusu değişiklik taleplerinin ve gerekli devre
tesisinin, asgari hizmet kesintisiyle sonuçlandırılmasına yönelik usul, esas ve
ücretlerin, Türk Telekom Referans Yerel Ağa Ayrıştırılmış Erişim Teklifi, Referans
(IP/ATM Seviyelerinde) Veri Akış Erişimi Teklifleri ve Referans Al-Sat Yöntemiyle
xDSL Toptan Satış Teklifi’nin eki olacak şekilde, BTK’ya sunulması”na karar verildiği
belirtilmektedir. 460
Bu bağlamda Türk Telekom tarafından hazırlanarak BTK’ya sunulan ve ilgili tarafların
görüşleriyle nihai haline getirilerek 2010 yılında onaylanması öngörülen Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Referans Yerel Ağa Ayrıştırılmış Erişim Teklifi (2009)’nin eki
“Ek-4 Abone Hareketleri”nin Genişbant İnternet Erişim Hizmeti Almakta Olan
Abonenin Mevcut Toptan Erişim Yöntemlerinden (Al-Sat, Veri Akış Erişimi, Yerel Ağa
Ayrıştırılmış Erişim) Biriyle Hizmet Veren Başka Bir İşletmeciden Hizmet Almak
10-34/540-192
12
İstemesi Durumunda Uygulanacak Usul ve Esaslar”a ilişkin 5. bölümünde geçiş
prosedürü özetle şu şekilde öngörülmektedir:
Öncelikle abone talep formunu doldurmak suretiyle geçmek istediği alıcı
işletmeciye başvuruda bulunacaktır. Sonrasında alıcı işletmeci verici işletmeciye 470
abonenin geçiş isteğini ıslak imzalı bildirimini sunmak suretiyle bildirecek ve
aboneyi Al-Sat, IP VAE ve ATM VAE modellerinden herhangi birine geçirecek
olması durumunda xDSL Sistemi üzerinde abone adına pasif abonelik isteği
açacaktır. Verici işletmeci abonesinin ıslak imzalı bildirimini aldıktan sonra, geçiş
yapılacak erişim yönteminin Al-Sat, IP VAE ve ATM VAE modellerinden herhangi
biri olması durumunda, xDSL Sistemi üzerinden ilgili abonenin aboneliğinin iptal
talebini girerek alıcı işletmeciye geçmesine onay verecektir. Bunun üzerine alıcı
işletmeci xDSL sistemi üzerinden açmış olduğu pasif abonelik isteğini aktif hale
getirecektir. Verici işletmecinin onay vermemesi durumunda ise pasif abonelik 6.
(altıncı) gün iptal edilecektir. Tüm bu süreçte abonenin geçiş talebinin 480
tamamlanması alıcı işletmecinin sorumluluğunda olacaktır.
Söz konusu referans erişim teklifinin ekinin abone hareketlerine ilişkin uyulması
gereken süreler ve geçiş ücretleriyle ilgili “Ücretler ve Süreçler” başlıklı 6. bölümünde
ise;
“Genişbant internet erişim hizmeti almakta olan abonenin mevcut toptan erişim
yöntemlerinden (Al-Sat, Veri Akış Erişimi, Yerel Ağa Ayrıştırılmış Erişim) biriyle
hizmet veren başka bir işletmeciden hizmet almak istemesi durumunda geçiş
süresi ve kesinti süresi’nin aşağıdaki tablolarda yer alan şekilde uygulanacağı,
Türk Telekom’un (Tablo 6’da) verilen kesinti sürelerine açılan iş emri bazında
%85 oranında uyacağı” 490
belirtilmektedir.
Tablo 5: Abonenin Başka Bir İşletmeciden Hizmet Almak İstemesi Durumunda Geçiş Süresi (Gün)
Al-Sat IP VAE ATM VAE YAPA
Paylaşımlı
YAPA Tam
Al-Sat 2 2 10*/12** 15 15
IP VAE 2 2 10*/12** 15 15
ATM VAE 2 2 10*/12** 15 15
YAPA
Paylaşımlı
8*/11** 8*/11** 10*/12** 10 10
YAPA Tam 8*/11** 8*/11** 10*/12** 10 10
(*) ADSL için
(**) SDSL ve VDSL2 için ( ATM VAE de SDSL için)
Tablo 6: Abonenin Başka Bir İşletmeciden Hizmet Almak İstemesi Durumunda Kesinti Süresi (Saat)
Al-Sat IP VAE ATM VAE YAPA
Paylaşımlı
YAPA Tam
Al-Sat 3 3 6 48 48
IP VAE 3 3 6 48 48
ATM VAE 6 6 6 48 48
YAPA
Paylaşımlı
48 48 48 48 48
YAPA Tam 48 48 48 48 48
Yukarıda yer verilen bilgiler ışığında hâlihazırdaki referans erişim tekliflerinden biri
(Referans Al-Sat Yöntemiyle xDSL Toptan Satış Teklifi) hariç, abonelik iptal
10-34/540-192
13
başvurularında Türk Telekom’un port kapatma işlemi de dâhil iptal başvurusunu 500
sonuçlandırması gereken sürelerin düzenlendiği ve bu sürelerin 4-5 gün arasında
değiştiği görülmektedir. Söz konusu düzenlemelerde İSS değiştirmek isteyen
abonenin geçiş sürecine ilişkin toplam süre konusunda ise herhangi bir hüküm yer
almamaktadır. BTK’ya sunulan ve ilgili tarafların görüşleriyle nihai haline getirilerek
2010 yılında onaylanması öngörülen Türk Telekomünikasyon A.Ş. Referans Yerel
Ağa Ayrıştırılmış Erişim Teklifi incelendiğinde abonelerin (Al-Sat, Veri Akış Erişimi,
Yerel Ağa Ayrıştırılmış Erişim yöntemlerinden biriyle hizmet veren) başka bir İSS’y
e geçmek istemeleri halinde toplam geçiş sürelerinin (alıcı ve verici işletmecinin
kullandığı yönteme göre 2-15 gün) ve toplam kesinti sürelerinin (alıcı ve verici
işletmecinin kullandığı yönteme göre 3-48 saat) belirlendiği görülmektedir. 510
Yukarıda yer verilen düzenlemenin hayata geçmesi ile birlikte tüketicilerin ve İSS’lerin
şikâyet etmekte oldukları geçiş süreçlerinin oldukça kısalacağı, böylelikle
kullanıcıların İSS değiştirmekte yaşadıkları sorunların azalacağı sonucuna
varılmaktadır.
Tüm bunların yanı sıra BTK tarafından 2.7.2009 tarih ve 27276 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan ve sabit ve mobil numaraların taşınma işlemlerini konu alan
“Numara Taşınabilirliği Yönetmeliği”nde abone sözleşmesinin feshi ve abonenin
kullandığı numaranın diğer işletmeciye devri işlemlerinin bütünleşik bir şekilde ele
alınmaktadır. Abonenin haberleşme kesintisinin asgari seviyede tutulmasına özen
gösterilen ve ayrıntılı düzenlemelerin yer aldığı metnin 7. maddesinde, 520
“Abonenin numarasını taşıma talebi, aynı zamanda abone için, verici işletmeci
ile olan abonelik sözleşmesini fesih talebi anlamını taşır. Abonenin alıcı
işletmeci ile olan abonelik sözleşmesi numaranın fiilen taşınması ile yürürlüğe
girer ve bu tarih itibarı ile hüküm ve sonuçlarını doğurmaya başlar. Söz konusu
abonenin verici işletmeci ile olan abonelik sözleşmesi de aynı tarih itibarı ile
fesholunmuş sayılır.”
hükmüne yer verilmektedir. Benzer bir düzenleyici yaklaşımın DSL hizmetlerine ilişkin
abonelik sözleşmelerinin feshi ve port iptalleri ve yeniden tahsisleri için
benimsenmesinin sektörün rekabetçi yapısı bakımından faydalı olacağı kanaatine
ulaşılmıştır. 530
I.2.3 Diğer Sorunlar
Mevcut sağlayıcısını değiştirme niyetinde olan müşteriler için, öncelikle pazarda
faaliyet gösteren diğer teşebbüsler hakkında bilgi edinmek, bu bilgileri
değerlendirerek geçiş yapılacak firmayı seçmek, daha sonra da geçiş işlemi için
öngörülen eylemleri gerçekleştirmek gereklidir. Belirtmek gereklidir ki sağlayıcı
değiştirme aşamasında müşteri, ürünün özelliklerine bağlı olarak, sadece parasal
nitelikteki maliyetlerle değil, zaman ve çaba israfı ya da sağlayıcı ile kurulan ilişkinin
kaybının verdiği rahatsızlık niteliğinde maliyetlerle de karşılaşabilmektedir.
Geçiş maliyetlerinin pazara giriş üzerindeki etkisine ilişkin genel kanı ise, bu
maliyetlerin müşterilerin yeni firmadan alım yapma eğilimlerini azaltarak pazara 540
girişleri zorlaştırdığı ve bu şekilde, pazarda yerleşmiş firmaya hizmet ettiği
yönündedir.
TTNet tarafından Tüketici Hakları Yönetmeliği’ne uygun olarak uygulanan “Abone
İsteği ile ADSL İptal Prosedürü” başlıklı yönergeye göre şahısların aboneliklerini iptal
ettirebilmek için ıslak imzalı başvurularını ve şahsen tam yetkili Türk Telekom
ofislerinden yapmaları gerekmektedir. Bu durumun özellikle İstanbul gibi büyük
10-34/540-192
14
şehirlerde var olan yaşam şekli göz önünde bulundurulduğunda kullanıcıların abonesi
oldukları İSS’yi değiştirmek istediklerinde büyük bir işlem maliyeti ve yük olarak
ortaya çıktığı görülmektedir.
Söz konusu sorunla ilgili olarak, taslak yönetmeliğin “Fesih ve Fesihte Takip Edilecek 550
Usul” başlıklı 18. maddesinde düzenleyici hükümler bulunmaktadır. Her ne kadar bu
düzenlemeler abonelerin telefon ya da internet üzerinden hizmet alımlarını
durdurmalarına olanak sağlıyor ise de yönetmeliğe göre sözleşmelerin bu yollarla
feshedilmesi hala mümkün değildir.
Günümüzde güvenliğin en üst düzeyde önem arz ettiği bankacılık ve finans hizmetleri
sesli kayıt sistemleri üzerinden gerçekleştirilebilmektedir. Buna ek olarak GSM
hizmetleri çeşitli hizmet aboneliklerini iptallerini telefon üzerinden
gerçekleştirebilmektedirler. TTNet tarafından kurulabilecek bir sesli kayıt sistemi ile
abonelik sözleşmelerinin feshi hem tüketici haklarının gelişmesi açısından hem de bu
uygulamanın işlem maliyetlerini azaltarak rekabete sağlayacağı olumlu etkiler 560
bakımından büyük bir gelişme olacaktır.
TTNet abonelerinin sözleşmelerini fesih süreçlerinde yaşadıkları işlem maliyetlerini
arttıran bir diğer sorun sözleşmelerini ancak tam yetkili Türk Telekom
müdürlüklerinde gerçekleştirebiliyor olmalarıdır. Tüketici Hakları Taslak
Yönetmeliği’nin feshi düzenleyen 18. maddesinin 5. maddesinde “Abonelik
sözleşmesi yapmaya yetkili her temsilci, aynı zamanda abonelik sözleşmesini
feshetmek yetkisini de haizdir” denilerek bahsedilen bu sorun çözülmektedir.
I.2.4.Genel Değerlendirme
Başvurularda ortak yer verilen ve şikâyetlerin esasını oluşturan husus, TTNet’in
abonelik sözleşmesi fesih süreçlerini ve bunun devamında Türk Telekom’un, 570
aboneliklerini iptal eden kullanıcıların TTNet’e tahsis edilmiş port iptallerini
geciktirmesi nedeniyle kullanıcıların diğer internet servis sağlayıcılardan hizmet
temininin engelleniyor olması nedeniyle tüketicilerin mağdur edildiği ve rakip İSS’lerin
faaliyetlerinin zorlaştırıldığı iddialarıdır. Abone sözleşmesi feshi ve port iptal süreçleri
incelendiğinde birbiri ile ilişkili fakat muhataplar bakımından farklı prosedürlerin
işlediği görülmüştür.
DSL hizmetlerinin alındığı internet servis sağlayıcısı ile yapılan abonelik
sözleşmesinin feshi süreçleri BTK tarafından hazırlanan 22.12.2004 tarih ve 25678
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Telekomünikasyon Sektöründe
Tüketici Hakları Yönetmeliği’nin Abonelik Sözleşmesinin Feshinde Takip Edilecek 580
Usul başlıklı 19. ve Abonelik Sözleşmesinin Sona Ermesi başlıklı 20. maddelerinde
düzenlenmektedir.
Yönetmelik’in ilgili maddelerine göre sözleşmenin feshi ve hizmet alımının
durdurulması iki ayrı aşama olarak öngörülmekte, hizmet alımın durdurulması çağrı
merkezleri yoluyla yapılabiliyorken, sözleşme fesihlerinin ıslak imzalı ve Türk
Telekom’un tam yetkili müdürlüklerinde yüz yüze yapılması gerekmektedir. Yazılı
bildirimin ertesinde yönetmelik işletmeciye 7 gün içerisinde sözleşmeyi feshetme
yetkisi vermektedir.
TTNet’in diğer İSS’lere geçen abonelerinin feshinin yönetmelikte belirlenen 7 günlük
süre beklenmeden ortalama (….) günde gerçekleştirildiği, gerekçesi ne olursa olsun 590
genel olarak sözleşme fesih ortalama süresinin ise (….) gün olarak gerçekleştiği
görülmüştür.
10-34/540-192
15
TTNet müşteri ilişkileri yönetimi bünyesinde diğer İSS’lere geçiş gerekçesiyle
abonelik iptali gerçekleştirilen kullanıcılar ile diğer gerekçeler ile aboneliğini iptal eden
kullanıcılar arasında bir ayrım yapıldığı, diğer İSS’lere geçiş yapacak müşterilerin
ikna süreci olarak adlandırılan müşteriyi geri kazanma süreçlerine dahil edilmediği
görülmüş ve bu durum TTNet’in rekabetin sınırlandırılmasından kaçınmak amacıyla
gösterdiği özel bir itina olarak değerlendirilmiştir.
İletişim hizmetlerinin gündelik hayatın bir parçası olarak gösterdiği öneme binaen bu
hizmetlerin sürekli ve kesintisiz sağlanmasına özel bir dikkat gösterilmesi 600
gerekmektedir. Bu bağlamda Tüketici Hakları Yönetmeliği’nde var olan, işletmecilere
sağlanan 7 günlük fesih süresinin uzun sayılabilecek bir süre olduğu ve bu sürenin
düşürülmesinin hem tüketici haklarının gelişmesi hem de İSS’ler arasında geçişlerin
kolaylıkla sağlanabilmesi bakımından önemli bir unsur olduğu değerlendirilmektedir.
TTNet yetkilileri ile yapılan görüşmelerde de BTK yetkililerinin bu süreyi düşürme
niyetinde oldukları ifade edilmiş ve bu durum tüketici hakları ve sektörel rekabet
açısından olumlu bir gelişme olarak değerlendirilmiştir.
Tüketiciler bakımından İSS’ler arasında geçişleri engelleyen bir diğer unsur olarak
sözleşme fesih bildirimlerinin yalnızca yazılı olarak ve Türk Telekom genel
müdürlüklerine yapılabiliyor olması görülmüştür. Şahısların iptal işlemlerini ancak 610
mesai saatlerinde, şahsen ve yalnızca belirli noktalardan yapabiliyor olması günümüz
yaşam koşulları ile bağdaşmamakta ve bu durum abonelerin İSS’ler arasında
geçişlerini zorlaştıran bir unsur olarak ortaya çıkmaktadır. Taslak Tüketici Hakları
Yönetmeliği’nde iptal başvurularının yapılabileceği fiziki noktalar genişletilmektedir.
Bu gelişmenin yanı sıra sözleşme fesih bildirimlerinin çağrı merkezleri üzerinden
yapılabilmesinin tüketici haklarının ve sektörel rekabetin gelişmesi bakımından
önemli bir gelişme olacağı değerlendirilmektedir.
Türk Telekomünikasyon A.Ş. Referans Yerel Ağa Ayrıştırılmış Erişim Teklifi
(2009)’nin eki “Ek-4 Abone Hareketleri” ile getirilecek sistem ile de port iptalleri
sürelerinin oldukça kısaltıldığı görülmüş, telekomünikasyon mevzuatı çerçevesinde 620
oluşturulan bu belgenin İSS’ler arasında geçiş yapacak kullanıcıların geçişlerini
kolaylaştıracağı dolayısıyla rekabetçi sürece katkı sağlayacağı sonucuna varılmıştır.
Yukarıda yer verilen değerlendirmeler ve dosya kapsamında elde edilen bilgiler
ışığında, başvurularda yer verilen hususların, TTNet’in rakip İSS’lerin faaliyetlerini
zorlaştırmak amacıyla gerçekleştirdiği fiiller olarak değerlendirilemeyeceği, abonelik
sözleşmelerinin feshi ve DSL portlarının iptalinin mevzuatça belirlenen sürelere
uyularak işletmeciler tarafından gerçekleştirildiği, halen taslak halde bulunan birtakım
düzenleyici metinlerin abonelerin sözleşmelerini feshetmeleri ve DSL portlarının iptali
süreçlerini zamansal olarak kısalttığı ve dolayısıyla abonelerin İSS’ler arasında
geçişini kolaylaştırdığı tüm bunların ise sektördeki rekabetçi sürece katkı sağlayacağı 630
sonucuna varılmıştır.
10-34/540-192
16
J.SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; dosya konusu iddialara
ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına 640
gerek olmadığına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy