Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-2-197
Karar Sayısı : 10-38/659-226
Karar Tarihi : 27.5.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç.
Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit 10
GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : İbrahim AYDEMİR, Ayşe Özlem UZUN, Özgür Can ÖZBEK,
Nimet ALACAPUNAR
C. BAŞVURUDA : - Vodafone Telekomünikasyon A.Ş.
BULUNAN Büyükdere Cad. No:67 34398 Maslak–İstanbul
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş.
Turkcell Plaza Meşrutiyet Cad. No:71 Tepebaşı 20
34430 İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş.’nin SIM kart, kontör kart,
dijital kontör, aktivasyon ve diğer abonelik hizmetlerinin toptan ve perakende
satışı pazarındaki hâkim durumunu fiili münhasırlık uygulamalarıyla kötüye
kullanarak Vodafone Telekomünikasyon A.Ş.’nin faaliyetlerini zorlaştırdığı
iddiası ve geçici tedbir talebi.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Vodafone Telekomünikasyon A.Ş. (Vodafone) tarafından
gönderilen dilekçede şikâyet edilen hususlar esas olarak;
- Turkcell’in GSM hizmetleri pazarında hâkim durumda bulunduğu, 30
- GSM operatörlerinin satış kanallarının distribütörler ve dağıtım merkezleri
olmak üzere toptan; alt bayiler, market ve benzin istasyonları gibi noktalar
olmak üzere perakende seviye olarak ikiye ayrıldığı,
- Alt bayilerin GSM operatörleri satışlarının önemli bir kısmını
gerçekleştirdiği ve bu noktaların önemli bir özelliğinin çok markalı
olmaları olduğu,
- Anılan noktaların sayısının 17.000 civarında olduğu, bu 17.000 noktadan
yaklaşık 1.000 kadarının Turkcell tarafından Mavi Nokta olarak
belirlendiği, Mavi Nokta olarak belirlenmesinde rol oynayan kriterlerin ise
bayilerin kritik lokasyonlarda bulunması, finansal açıdan güçlü olmaları ve 40
satış hacimlerinin geniş olması olarak sıralanabileceği,
10-38/659-226
2
- Daha önce çok markalı hizmet veren noktaların gelecekte TİM (Turkcell
İletişim Merkezi) statüsü kazanma vaadi ile Mavi Nokta olmaya ikna
edildiği ve Mavi Noktaların tamamen Turkcell kimliğini kazandıracak
şekilde dekore edildiği, stantlar kurulduğu, yatırımlar yapıldığı, buna ek
olarak bu noktaların yetkilerinin fatura tahsilatı yapma, kontratlı cihazlar
satma yolu ile artırıldığı,
- Bu avantajlar karşılığında ise diğer GSM operatörlerinin ürünlerinin 50
satışına izin verilmediği, Mobil Numara Taşınabilirliği kapsamında diğer
operatörlerden Turkcell’e numara taşınmasına katkıda bulunmak
amacıyla diğer operatörlerin sadece kontörlerinin satışına müsaade
edildiği, ancak başka hiçbir abonelik hizmetine izin verilmediği,
- Mavi Noktaların hedefler yoluyla fiili olarak münhasırlaştırıldığı ve
Turkcell’in bu noktaları tamamen kendisine bağlamak niyetiyle hareket
ettiği,
- Bu kapsamda Mavi Nokta statüsü kazanmış bayilerin şikayet edilen
hususları teyit eden beyanları olduğu,
- Turkcell’in en alt seviyedeki bayilerle yürüttüğü dikey Mavi Nokta 60
ilişkisinde fiili münhasırlık yarattığı, bu durumun 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesini ihlal niteliği taşımasından dolayı menfi tespit belgesi
alamayacağı,
- Pazar payının %40’ı aşması nedeniyle 2002/2 sayılı Dikey Tebliğ
kapsamında incelenemeyeceği,
- Bireysel muafiyet değerlendirmesine ilişkin olarak, bayilerle olan
ilişkisinde teknolojik bir yenilik sağlamadığı, bayilerle olan ilişkisinde
ilişkiye özgü yatırımın söz konusu olmadığı, ticaretin önemli bir
bölümünün gerçekleştiği alt bayi seviyesindeki rekabeti kısıtladığı ve bu
kısıtlamanın süresinin belirsiz olması gerekçeleriyle de bireysel muafiyet 70
tanınamayacağı,
- Turkcell’in pazar gücü, marka bilinirliği, rakiplerinin pazardaki zayıf
konumu, alt bayilerin Turkcell’in rekabet etmeme yükümlülüğünü yerine
getirmeme yönünde bir karar alamamalarından dolayı alıcı gücünün
olmaması, pazara giriş engellerinin yoğunluğu, sözü edilen kapama
etkisinin ticaretin en alt seviyesinde gerçekleşmesi, ürünün hızlı tüketim
malı olması ve düşük fiyatlı olması nedeniyle tüketicinin araştırma
maliyetine katlanmadığı kriterleri dikkate alındığında münhasırlık
uygulamasının ilgili pazarda diğer operatörlerin aleyhine kapama etkisi
yaratacağı, 80
- 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında Turkcell’in hakim durumda
olduğu, çok markalı satış yapan bayilerin Mavi Nokta olmasından
kaynaklı Vodafone’un bu noktalardaki satış hacminde düşüş olduğu,
10-38/659-226
3
- Hakim durumdaki Turkcell’in rekabet açısından kritik olan Mavi
Noktalarda yürüttüğü münhasırlık uygulamasının diğer operatörlerin işini
iyice zorlaştırdığı, bu nedenle Kanun’un 6. maddesini ihlal ettiği,
- Vakanın, Rekabet Kurulu tarafından alınan 10.09.2007 tarih ve 07-
70/864-327 sayılı Coca-Cola kararıyla pazardaki oyuncu sayısı, 90
yoğunlaşma oranları, dağıtım kanalları, hedefler ve teşviklerle fiili
münhasırlık uygulamaları ve dükkan içi uygulamalar (Coca-Cola:
soğutucu dolap, Turkcell:dekorasyon) yönlerinden benzer nitelikler
taşıdığı
şeklinde sıralanmıştır.
Yukarıda sıralanan hususlara ilaveten, şikâyet dilekçesinde yer verilen ihlallerin
ciddiyeti ve Vodafone’un bu eylemler neticesinde telafisi güç zararlara uğramakta
olduğu ve bu sebeple 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinde öngörülen geçici
tedbirler kapsamında Turkcell’in şikâyet dilekçesine konu eylemlerine son vermesi
ve soruşturma sonuçlanıncaya kadar alt bayileri münhasır hale getirmeye yönelik 100
her türlü ekonomik ve fiili tehditten veya görsel kimlik uygulamalarından kaçınması
yönünde Turkcell hakkında geçici tedbir kararı alınması talep edilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 8.4.2010 tarih ve 2965 sayı, 13.4.2010
tarih ve 3119 sayı ile giren şikâyet dilekçesi üzerine yapılan inceleme neticesinde
hazırlanan 17.5.2010 tarih ve 2009-2-197/BN-10-151.İA sayılı Bilgi Notu, 18.5.2010
tarih ve REK.0.06.00.00-110/245 sayılı Başkanlık Önergesi ile 10-38 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da; Vodafone Telekomünikasyon A.Ş.
tarafından yapılan başvuruda yer verilen iddiaların 11.11.2009 tarihli ve 09-
54/1289-M sayılı Rekabet Kurulu kararı ile yürütülmekte olan soruşturma 110
kapsamında değerlendirilmesine ve bu çerçevede Vodafone Telekomünikasyon
A.Ş.’nin şikayetçi olarak kabul edilmesine, Vodafone Telekomünikasyon A.Ş.
tarafından yapılan şikâyet başvurusunda talep edilen geçici tedbir kararının
verilmesine yer olmadığı sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Vodafone’un yukarıda yer verilen iddialarının, gerek içerik ve gerekse şikâyete
konu teşebbüs bakımından 09-54/1289-M sayılı Rekabet Kurulu Kararı uyarınca
açılan soruşturma kapsamı ile örtüştüğü görülmektedir. Bu nedenle, şikâyet konusu
iddialar, ilgili soruşturma kapsamında değerlendirilmektedir.
Öte yandan soruşturma heyeti, Turkcell’in gerek soruşturmaya gerekse 120
Vodafone’un şikâyetine konu olan uygulamalarının ihlal niteliği taşıdığı yönünde
kesin bir kanaate hâlihazırda ulaşmış değildir. Ayrıca, Vodafone’un iddia edilen
uygulamalar neticesi telafisi mümkün olmayan hangi zarara uğratıldığına dair
somut deliller de şikâyet dilekçesinde yer almamaktadır. Bu sebeplerle, geçici
tedbir kararı almaya gerek olmadığı sonucuna varılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
Vodafone Telekomünikasyon A.Ş. tarafından yapılan başvuruda yer verilen
iddiaların, aynı nitelikte olması nedeniyle 11.11.2009 tarihli ve 09-54/1289-M sayılı
Rekabet Kurulu kararı ile yürütülmekte olan soruşturma kapsamında 130
10-38/659-226
4
değerlendirilmesine, adı geçen teşebbüsün 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesi
çerçevesinde geçici tedbir kararı alınması yönündeki talebinin ise bu aşamada
reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy