REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-3-72 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 10-42/719-232
Karar Tarihi : 10.6.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr.
Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Onur Yelda YÜKSEL, Fethullah GÜLER
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : (……… …………..)
(……………………. ………)
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN: 20
Şok Market ODTÜ Şubesi
ODTÜ Çarşısı, Balgat, Çankaya/Ankara
E. DOSYA KONUSU: Şok Market ODTÜ Şubesi’nin; Ortadoğu Teknik
Üniversitesi sınırları içerisindeki çay pazarında hakim durumda bulunduğu,
tüketicilerin talep ettiği “Doğuş” markalı çayları, “Lipton” markalı çay stoklarını
eritmek amacıyla satmadığı ve bu yolla hem Doğuş Çay A.Ş.’nin piyasaya
girmesini engelleyerek hem de tüketicilerin seçim özgürlüğünü kısıtlayarak
haksız uygulamalarda bulunduğu iddiası.
30
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan başvuruda özetle; Şok Market ODTÜ Şubesi’nin
(ODTÜ Şok Market); Ortadoğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) sınırları içerisindeki çay
pazarında hakim durumda bulunduğu, tüketicilerin talep ettiği “Doğuş” markalı çayları,
“Lipton” markalı çay stoklarını eritmek amacıyla satmadığı ve bu yolla hem Doğuş Çay
A.Ş.’nin piyasaya girmesini engelleyerek hem de tüketicilerin seçim özgürlüğünü
kısıtlayarak haksız uygulamalarda bulunduğu iddia edilerek gereğinin yapılması talep
edilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 23.3.2010 tarih ve 2488 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 7.4.2010 tarih ve 2010-3-72/İİ-10-YY sayılı İlk İnceleme 40
Raporu, Rekabet Kurulu’nun 15.4.2010 tarih ve 10-31/488-M sayılı toplantısında
görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun çerçevesinde
soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun’un 40/1.
maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca
yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 1.6.2010 tarih ve 2010-3-72/ÖA-10-261.YY
sayılı Önaraştırma Raporu 3.6.2010 tarih ve REK.0.07.00.00-110/237 sayılı
Başkanlık önergesi ile 10-42 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
10-42/719-232
2
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda; başvuruya konu iddialara yönelik 50
olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına yer
olmadığı ve şikayetin reddedilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna ulaşıldığı ifade
edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Başvuru Konusu Eylemler
Yapılan başvuruda özetle;
- ODTÜ sınırları içerisinde öğrencilerin alıveriş yapabilecekleri yegane teşebbüsün 60
ODTÜ Şok Market olduğu,
- Başvuru sahibinin 3 haftadır ODTÜ Şok Market’e Doğuş markalı çay almak için
gittiği, ancak ODTÜ Şok Market’in Lipton markalı çay stoklarını eritmek için Doğuş
markalı çayları satışa sunmadığı,
- ODTÜ sınırları dışına pek çıkmayan ve sadece kampüs sınırları içinde alışveriş
yapan öğrenciler açısından ODTÜ Şok Market’in çay pazarında hakim durumda
bulunduğu,
- Hakim durumda bulunan ODTÜ Şok Market’in Doğuş markalı çayları satmayarak
Doğuş Çay’ın piyasaya girmesini engellediği ve tüketicilerin seçim özgürlüğünü
kısıtladığı 70
iddia edilmiştir.
I.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Başvuruya konu iddialar bakımından öncelikle belirtilmesi gereken husus, piyasa
ekonomisinde aslolanın teşebbüslerin tasarruf özgürlüğü olduğudur. Bu nedenle bir
teşebbüsün hangi ürünleri satacağı konusunda serbest iradesi ile karar verme
hakkına sahip olduğu prensip olarak kabul edilmelidir.
4054 sayılı Kanun’un Kapsam başlıklı 2. maddesi çerçevesinde “piyasaya hâkim olan 80
teşebbüslerin bu hâkimiyetlerini kötüye kullanmaları” Kanun kapsamına rekabet ihlali
olarak kabul edilmektedir. Teşebbüslerin tek taraflı olarak gerçekleştirdikleri rekabet
ihlali niteliğindeki bu tip davranışlar 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında ele
alınabilecektir. 6. madde kapsamında bir ihlalin ortaya çıkabilmesi için “hâkim
durum”un ve “kötüye kullanma” eyleminin birlikte bulunması şarttır. Dolayısıyla, her
iki koşulu bir arada bulundurmayan bir eylemin 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi
kapsamında ihlal olarak değerlendirilmesi mümkün değildir. Başvuru konusu iddialar
da rekabet hukuku bağlamında ODTÜ Şok Market’in hakim durumda bulunduğu ve
hakim durumunu Doğuş Çay’ın piyasaya girmesini engellemek yoluyla kötüye
kullandığına yöneliktir. Bu çerçevede ODTÜ Şok Market’in hakim durumda bulunup 90
bulunmadığının tespiti önem kazanmaktadır.
Bir teşebbüsün hakim durumda bulunup bulunmadığının tespiti aşamasında ilgili
pazar tanımı önem kazanmaktadır. Pazarın olması gerekenden daha dar
tanımlanması küçük teşebbüsleri dahi hakim durumdaymış gibi, pazarın olması
gerekenden daha geniş tanımlanması hakim durumda bulunan teşebbüslerin bu
durumda değilmiş gibi tespit edilmesine neden olabilecektir. Yapılan başvuruda
ODTÜ sınırları içerisinde öğrencilerin alışveriş yapabilecekleri tek marketin ODTÜ
Şok Market olduğu, dolayısıyla ODTÜ sınırları dışına pek çıkmayan ve sadece
10-42/719-232
3
kampus içinde alışveriş yapan öğrenciler açısından hakim durumda bulunduğu iddia 100
edilmiştir. Öncelikle belirtmek gerekir ki rekabet hukukunda marjinal bir tüketici
grubuna göre değil, talep ve arzın genel yapısı değerlendirilerek pazar tanımlaması
yapılmaktadır. Bu bağlamda ODTÜ sınırları dışına pek çıkmayan öğrenciler için ayrı,
çıkan öğrenciler için ayrı bir pazar tanımlaması yapılması söz konusu olmayacaktır.
Nitekim, Kurul Ankara ilinde organize perakende pazarında faaliyet gösteren
teşebbüslere yönelik yakın tarihli kararlarında (4.11.2009 tarihli, 09-52/1255-319
sayılı ve 6.3.2008 tarih, 08-22/223-73 sayılı Kurul kararları) ilgili coğrafi pazarı
“Ankara ili” şeklinde tanımlamıştır. Bu pazar tanımı çerçevesinde, Ankara ilinde
faaliyet gösteren çok sayıda marketin bulunduğu dikkate alınmalıdır. Ayrıca, ODTÜ
yerleşkesinde yaşayanlar da dahil, Ankara ilinde tüketicilerin Doğuş Çay temin 110
edebilecekleri çok sayıda alternatif temin kaynağı bulunmaktadır. Diğer yandan
Doğuş Çay’ın da ürünlerini tüketiciye ulaştırabileceği çok sayıda alternatif satış
noktası bulunmaktadır ve ODTÜ Şok Market’in Doğuş Çay satmamasının bu
teşebbüsün piyasaya girişini engellemesi gibi bir durum söz konusu değildir. Kaldı ki
ODTÜ Şok Market’in hakim durumda bulunduğu varsayımında dahi, teşebbüsün
başvuru konusu davranışları hakim durumun kötüye kullanılması olarak
değerlendirilemeyecektir. ODTÜ Şok Market’in, bizzat başvuruda belirtildiği üzere,
elindeki stokları tüketmek amacıyla sadece Lipton markalı çayları satması rasyonel
bir davranıştır ve teşebbüsün rekabeti kısıtlamak amacıyla değil; ticari faaliyetinin
gerekleri doğrultusunda hareket ettiğinin göstergesidir. 120
Dolayısıyla, ODTÜ Şok Market’in başvuruya konu eyleminin, ne hakim durumda
bulunan bir teşebbüs tarafından rekabeti kısıtlama amacına yönelik olarak
gerçekleştirilmiş olduğu ne de böyle bir etkiyi doğurabilecek nitelik taşıdığı,
dolayısıyla 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında değerlendirilebilmesi için
gerekli koşulların oluşmadığı kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; 130
Dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikâyetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy