Rekabet Kurumu - Karar Sayı 10-44/761-245

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2010-2-62 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 10-44/761-245
Karar Tarihi : 17.6.2010

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ (İkinci Başkan) 10
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA,
Reşit GÜRPINAR

B. RAPORTÖRLER : Ali ARIÖZ, Adnan AKGÜN, Hatice YAVUZ

C. BAŞVURUDA : -Gizlilik talebi bulunmaktadır.
BULUNAN

D. HAKKINDA İNCELEME YAPILANLAR: 20
- Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Turgut Özal Bulvarı 06103 Aydınlıkevler/Ankara
- TTNet A.Ş.
Esentepe Mah. Salih Tozan Sokak Karamancılar İş Merkezi
D Blok No:16 34394 Şişli/İstanbul

E. DOSYA KONUSU: Türk Telekomünikasyon A.Ş. ve TTNet A.Ş.’den oluşan
ekonomik bütünlüğün, son kullanıcılara sunulan metro ethernet internet hizmetine
ilişkin fiyatlama ve yan uygulamalar yoluyla fiyat sıkıştırması yaparak sektördeki
hakim durumunu kötüye kullandığı ve dolayısıyla rekabetin bozulduğu iddiası. 30

F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuru dilekçesinde özetle;
 TTNet A.Ş. (TTNet) dahil mevcut internet servis sağlayıcıların (İSS) tek sağlayıcı
konumundaki Türk Telekom A.Ş. (Türk Telekom)’ye ait sabit telefon şebekesine
erişim ile son kullanıcı/abonelerine metro ethernet internet hizmetini sunabildiği,
 Metro ethernet hizmet tarifesinin Türk Telekom’un internet sitesinde yayınlandığı,
bağlantı ücretinin ise Türk Telekom tarafından “Fiber Optik Kablo (F/O), Bakır
Kablo ve Radyo Link (R/L) Üzerinden Verilen Hizmetlerin Bağlantı ve Nakil
Ücretleri” karar/esasları üzerinden alındığı,
 TTNet’in, (……..TİCARİ SIR……...)1 firmalarına sunduğu tekliflerde, İSS’lerin 40
Türk Telekom’a peşin olarak ödemesi gerektiği ileri sürülen “bağlantı bedeli”nin
müşteriden talep edilmemesi sonucunda söz konusu tekliflerde TTNet’e ait
marjların % (….) ila % (….) arasında değiştiği,
 Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) tarafından Kasım 2009’da hazırlanan
Piyasa Analizleri IX çalışmasında yer alan perakende genişbant hizmetlerinde
aylık ücretler çizelgesinde metro ethernet internet hizmetinin perakende satış

1 Dosya konusu şikayet başvurusunda, ilgili firmaların açık ve tam ticari unvanlarına ilişkin bilgi
verilmemiştir.
10-44/761-245
2
fiyatının, Türk Telekom’un toptan tarifesine % 25’lik bir marj eklenerek
bulunduğu,
 Bir İSS’nin, karlı bir şekilde metro ethernet internet hizmeti sunabilmesi için, Türk
Telekom tarafından belirlenen toptan tarifenin üzerine % 25’lik bir marj eklemesi 50
gerektiği,
 TTNet’in % 25’lik marj bir yana, bağlantı/nakil ücreti talep etmeyerek açık bir
zararı göze alarak hizmet yürütmeyi üstlendiği ve bahse konu eylemler ile TTNet
ve Türk Telekom tarafından bir ekonomik bütünlük olarak ortak alınmış karar(lar)
çerçevesinde tesis edildiği izleniminin yaratıldığı,
 TTNet’in bahse konu marjlarıyla, diğer işletmecilerin işi alabilmelerinin ve TTNet
ile rekabet edebilmelerinin mümkün olmadığı,
 Türk Telekom ile ekonomik bütünlük içerisinde yer alan TTNet’in son kullanıcılara
sunulan (perakende) metro ethernet internet hizmeti fiyat uygulamaları ile söz
konusu ekonomik bütünlüğün sektördeki hakim durumlarının kötüye kullanarak 60
4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal ettiği ve maliyetleri karşılayamayacak bir
fiyatlama politikası uyguladığı,
 Metro ethernet internet hizmetinin daha çok kurumsal/büyük ölçekli kullanıcılara
yönelik olması ve 24-36-48 aylık sözleşmeler ile kullanıcıların TTNet’e
bağlanmasının bu alanda faaliyet yürütmeye çalışan İSS’lerin varlığını tehdit
eden bir fiili durumun doğmasına neden olduğu
iddia edilmektedir. Bu iddialara ilaveten başvuru dilekçesinde, TTNet uygulamalarının
devamı halinde, diğer İSS’ler için giderilmesi mümkün olmayan, ciddi zararların
doğmasının kaçınılmaz olduğu, TTNet fiyatları ile rekabet edebilmeleri, dolayısıyla son
kullanıcıya yönelik daha uygun koşullarda hizmet sunum teklifleri hazırlamaları mümkün 70
olmayan İSS’lerin sektörü TTNet’e bırakmak gibi bir durumla karşı karşıya olduğu
gerekçeleriyle Kanun’un 9. maddesinin son fıkrası doğrultusunda geçici tedbir kararı
verilerek, metro ethernet internet hizmeti ile ilgili olarak, fiyat sıkıştırması niteliğinde
olabilecek perakende fiyatları içerir tüm TTNet uygulamalarının durdurulması veya ilgili
hizmetleri için gerekli maliyetlerin altında olmayacak şekilde fiyatların yeniden
düzenlenmesi, benzer sonuca yol açacak kampanya/fiyatlama politikalarının
engellenmesi, TTNet lehine ayrımcılık içerir fiili uygulamalara son verilmesi, geçici tedbir
kararının yerine getirilmemesi halinde ise süreli para cezası uygulamasına gidilmesi talep
edilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 21.01.2010 tarih ve 622 sayı ile intikal eden 80
başvuru üzerine yapılan incelemeler neticesinde hazırlanan 18.03.2010 tarih ve 2010-2-
62/İİ-10-AA sayılı İlk İnceleme Raporu, 24.03.2010 tarih ve 10-26 sayılı Kurul
toplantısında ele alınmış ve önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar
uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 09.06.2010 tarih ve 2010-2-62/ÖA-10-
321.AA sayılı Önaraştırma Raporu 11.06.2010 tarih ve REK.0.06.00.00-110/294 sayılı
Başkanlık önergesi ile 10-44 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; dosya konusu iddialara yönelik olarak
4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade
edilmiştir. 90





10-44/761-245
3
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Ürün Pazarı
İlgili ürün pazarının tespitinde, incelemeye konu olan mal veya hizmetler ve bu
hizmetlerle tüketici gözünde fiyatı, kullanım amaçları ve nitelikleri bakımından aynı
sayılan mal veya hizmetlerden oluşan pazar değerlendirmeye alınmaktadır. 100
Yapılan başvuruya konu hizmet, kurumsal müşteri ve işletmecilere yönelik genişbant
erişim hizmeti2 teknolojilerinden birisi olan metro ethernet hizmetidir. Ayrıca, TTNet dahil
İSS’lerin, tek sağlayıcı konumundaki Türk Telekom’a ait sabit telefon şebekesine erişim
ile son kullanıcı/abonelerine metro ethernet internet hizmetini sunabildiği ifade
edilmektedir.
Bilindiği gibi iletişim endüstrisi, en basit tanımıyla, iletişim hizmetleri ve bu hizmetlerin
sunulduğu altyapılar olmak üzere iki ana unsurdan oluşmaktadır. Tipik bir iletişim
altyapısı ise, ekonomik ve kullanım özellikleri bakımından birbirinden farklılaşan çeşitli
seviyelerdeki altyapılardan oluşmaktadır. Bu altyapılardan, kullanıcıların şebekeye dâhil
olduğu seviyeye yerel şebekeler ya da erişim şebekeleri3, farklı coğrafyalarda yer alan 110
şebekelerin aralarındaki veri alış verişinin sağlandığı seviyeye ise iletim şebekeleri adı
verilmektedir4.
Halihazırda kullanılan ya da kullanılması muhtemel erişim şebekesi teknolojileri kablolu-
kablosuz ya da tükenebilir-tükenmeyen kaynaklara dayalı teknolojiler olarak
sınıflandırılabilecektir. Kablolu ve tükenmeyen kaynaklara dayalı erişim şebekesi
teknolojilerine yerel telefon şebekesi, kablo TV şebekesi, yerel elektrik dağıtım şebekesi;
tükenebilir ve kablosuz teknolojilere ise, sabit kablosuz yerel şebeke teknolojileri, cep
telefonu sistemleri örnek olarak gösterilebilecektir.
Ülkemizde kullanılan ya da yakın zamanda kullanılmaya başlanması beklenen temel
genişbant internet erişim teknolojileri ise “Bakır kablo ağı üzerinden sunulan hizmetler -120
ADSL-”, “Kablo TV şebekesi üzerinden sunulan hizmetler –Kablo İnternet-”, “Fiber
İnternet”, ”Genişbant Telsiz Erişim5”,”Wi-Fi”, “Uydu” “ATM - Asynchronous Transfer
Mode”, “Çerçeve Röle” ve “Metro Ethernet”tir. Türkiye’de geniş bant erişim hizmetlerinde
kullanılan birincil platform bakır kablo ağı olup, kablo TV ve kısıtlı seviyede de olsa fiber
optik platformlar geniş bant internet erişimi için kullanılabilmektedir.
Metro Ethernet hizmetleri başta İSS’ler olmak üzere işletmeciler ve kurumsal kullanıcılar
tarafından tercih edilen yeni bir teknolojidir. Metro Ethernet teknolojisi özellikle kullanım

2 “Genişbant kavramı genellikle çevirmeli bağlantıdan daha yüksek hızda erişim sağlayan xDSL, kablo
modem, fiber optik, genişbant telsiz erişim sistemleri veya uydu aracılığıyla yapılan internet erişimi için
kullanılmaktadır. Genişbant kavramı yıllardır yüksek hızdaki bağlantılar için kullanılmakla birlikte, darbant ve
genişbant erişim tiplerinin eşik hızı hakkında değişik görüşler mevcuttur. Bunun bir sonucu olarak, eşik hızı
ülkeden ülkeye farklılık göstermektedir. Ülkemizde sunulan genişbant internet erişimi hizmetleri kapsamında
asgari hız ADSL’de 512 Kbit/sn iken, G.SHDSL’de 128 Kbit/sn, VDSL’de 16 Mbit/sn, Kablo İnternet’te 512
Kbit/sn, Fiber İnternet’te ise 10 Mbit/sn’dir.” BTK Piyasa Analizi Çalışmaları –VII, 2010
3 Yerel şebeke ya da erişim şebekesi, müşterilerin bina veya müştemilatları ile telekomünikasyon
operatörünün yerel erişim şebekesindeki santral veya santral eşiti tesisleri arasındaki fiziksel bağlantıları
ifade eder.
4 Yerel şebeke ile iletim şebekeleri, kapasite hizmetleri ve şebekeye bağlı alet ve teçhizat olarak daha ileri
bir değerlendirmeye tabi tutulabileceği gibi şebekeler üzerinden verilen hizmetler de temel olarak ses ve
katma değerli hizmetler olmak üzere iki alt başlık altında incelenebilecektir. Dosya konusu işlem
bakımından böyle bir ayrım yapılmasına ihtiyaç olmadığı için daha detaylı bir değerlendirmeye gerek
görülmemiştir.
5 Genişbant Telsiz Erişim Hizmeti İşletmeciliğinin Yetkilendirilmesine ilişkin düzenleme, 28.05.2009 tarihli ve
27241 sayılı Resmi Gazetede Yayınlanan Elektronik Haberleşme Sektörüne İlişkin Yetkilendirme
Yönetmeliği ile yürürlüğe girmiştir. Halihazırda, 2010 İş Planı çerçevesinde söz konusu hizmetin
yetkilendirilmesine ilişkin şartname hazırlık ve asgari değer tespit çalışmaları devam etmekte olup,
hâlihazırda bu konuda yetkilendirilmiş bir işletmeci bulunmamaktadır.
10-44/761-245
4
kolaylığı, maliyet etkinliği ve esnek kullanım açısından tercih edilmektedir. Metro
Ethernet, internet erişimi yanında noktadan noktaya veya çok noktadan çok noktaya veri
iletimi için de kullanılabilmekte ve kullanıcı teçhizatının Metro Ethernet şebekesi 130
arayüzüne irtibatlandırılması yoluyla hizmet verilmektedir. Halihazırda internet erişimi ve
noktadan noktaya kapasite sağlamak amacıyla 5 Mbit/sn’den 10 Gbit/sn’ye kadar farklı
hızlarda Metro Ethernet hizmeti sunulmaktadır6.
Yukarıda zikredilen genişbant internet erişim hizmetlerinin birbirleri ile ikame olup
olmadıkları incelenmeksizin, şikayet kapsamındaki iddialarla doğrudan ilgili olan metro
ethernet hizmetleri varsayımsal olarak ilgili ürün pazarı olarak belirlenecektir.
Metro Ethernet Hizmetleri pazarı olarak belirlenen ve kurumsal kullanıcılara perakende
satış ile, İSS’ler ve diğer altyapı işletmecilerine toptan satışı kapsayan ilgili ürün
pazarının toptan satış kısmında Türk Telekom’un, kurumsal perakende satış kısmında
ise TTNet’in hakim durumda olduğu kabul edilecektir. Böylelikle Türk Telekom tarafından 140
gerçekleştirildiği iddia edilen uygulamaların rekabet hukuku bakımından bir ihlal olup
olmadığı hususunda en riskli durum değerlendirilmiş olacaktır.
I.2. İlgili Coğrafi Pazar
Başvuru konusuna ilişkin ürün pazarının varsayımsal olarak Metro Ethernet hizmeti
olarak belirlenmesi ve bu hizmetin verilebildiği yerlerde pazar farklılaşması yaratacak
faktörlerin bulunmaması nedeniyle ilgili coğrafi pazar Türkiye olarak belirlenmiştir.
I.3. Yapılan İnceleme ve Değerlendirme
I.3.1. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Görüşü
Dosya konusu başvuruyla ilgili olarak 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun
7’nci maddesinin 2’nci fıkrasında yer alan “Rekabet Kurulu, elektronik haberleşme 150
sektörüne ilişkin olarak yapacağı inceleme ve tetkiklerde, birleşme ve devralmalara ilişkin
olarak vereceği kararlar da dahil olmak üzere elektronik haberleşme sektörüne ilişkin
olarak vereceği tüm kararlarda öncelikli olarak Kurum’un görüşünü ve Kurum’un yapmış
olduğu düzenleyici işlemleri dikkate alır.” hükmü gereğince BTK’dan 28.01.2010 tarihli
yazı ile konu hakkında görüşü talep edilmiş ve ilgili görüş 08.03.2010 tarih ve 2076 sayılı
yazıyla Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Mezkur görüşte, konuyla ilgili olarak 01.03.2010
tarih ve 2010/DH-10/135 sayılı Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulu kararının alındığı ifade
edilmiştir. Bahse konu kararda,
 Mevcut durumda internet erişim hizmetinin İnternet Servis Sağlayıcılığı Hizmeti
sunmak üzere BTK tarafından yetkilendirilmiş işletmeciler (İSS’ler) tarafından 160
sunulmakta olduğu ve Türk Telekom’un son kullanıcılara doğrudan internet erişim
hizmeti sunmadığı,
 Son kullanıcılar ile İSS’ler arasındaki bağlantının sağlanması noktasında İSS’lerin,
kendi altyapılarını kullanabilecekleri gibi Türk Telekom’un ‘yerel ağ’ denilen sabit
telefon şebekesinin (PSTN) evlere kadar uzanan bakır kablolarda oluşan kısmını ve
Türk Telekom’a ait fiber hatları da ücreti karşılığında kullanabildikleri,
 İSS’lerin kendi kullanıcılarına internet erişim hizmet sunabilmek için çoğunlukla Türk
Telekom’un altyapısını kullanmakta ve bu şekilde Türk Telekom’dan toptan
seviyede hizmet satın almakta oldukları,
 TTNet dahil olmak üzere tüm İSS’lerin perakende seviyede son kullanıcılara 170
sundukları internet erişim hizmeti için uyguladıkları ücretlerin mevcut durumda 5809
sayılı Kanun başta olmak üzere ilgili mevzuat kapsamında BTK onayına tabi

6 BTK Piyasa Analizi Çalışmaları –VII, 2010.
10-44/761-245
5
olmadığı ve İSS’lerin tarifelerini BTK düzenlemelerine aykırı olmayacak şekilde
serbestçe belirleyebildikleri,
 Metro ethernet internet erişim hizmetinin halihazırda Türk Telekom tarafından
toptan seviyede işletmecilere yönelik olarak sunulduğu ve Türk Telekom’un söz
konusu hizmeti için işletmecilere uygulayacağı tarifelerin BTK onayı tabi olarak
düzenlendiği,
 Metro ethernet internet erişim hizmetinde bir defalık “bağlantı/nakil” ve “aylık
kullanım” ücreti olmak üzere iki tip ücretin söz konusu olduğu, 180
 Metro ethernet internet erişim hizmeti için uygulanmakta olan bağlantı/nakil
ücretlerinin “Fiber Optik (F/O), Bakır Kablo ve Radyo Link Üzerinden verilen
Hizmetlerin Bağlantı ve Nakil Ücretleri” (Bağlantı/nakil tarifesi) kapsamında yer
aldığı ve bahse konu tarifenin ‘lokal erişim’, ‘teçhizat’ ve ‘devre hazırlama’ adlı üç
ayrı ücret kaleminden oluştuğu,
 Lokal erişim ücretlerinin abone ile şebeke arası kablo bağlantısının fiber optik veya
bakır olmasına göre farklılık gösterdiği, teçhizat ücretinin kurulan kapasiteye ve
kullanılan teçhizata (SDH, Radyo Link, Metro Ethernet switch vb.) göre değiştiği,
devre hazırlama ücretinin ise, her bir devrenin tesisinde sonlandırmaya yönelik
olarak kullanılan kablo vb. malzeme ile bu işleme yönelik işçilik giderlerini ihtiva 190
ettiği,
 Halen yürürlükte olan bağlantı/nakil tarifesinin ilk olarak Haziran 2005’te imzalandığı
ve Türk Telekom’un söz konusu tarife kapsamındaki teçhizat ücretlerinde indirim
yapılmasını içeren teklifinin 2009 yılı Haziran ayında onayladığı,
 Son olarak 2009 yılı Aralık ayı içinde, bağlantı/nakil ücretleri kapsamındaki “Altyapı
olarak fiber kablo kullanılan hizmetlerde perakende tarife üzerinden hizmet alan
kullanıcıların, ticari bölgelerin 24 aylık net getirisi bağlantı ücretini karşılıyor ise
bağlantı ücreti alınmadan talebin karşılanması, 24 aylık sözleşme yapılması,
sözleşmede aylık minimum ödemelerin garanti edilmesi, 24 aydan önce
sözleşmesinin feshedilmesi halinde bağlantı ücretini tamamının alınması” 200
yönündeki mevcut uygulamaya 36 ve 48 aylık sürelerin eklenmesi teklifinin
onaylandığı,
 Metro ethernet internet erişim hizmetine ilişkin 5 Mbit/s ve 1 Gbit/s arasında
değişen hızlarda halen yürürlükte olan aylık ücretlerin 2005 yılı Şubat ayında
onaylandığı ve sonrasında Türk Telekom’un teklifi üzerine 2009 yılı Ağustos ayı
içinde 2 Gbit/s, 5Gbit/s ve 10 Gbit/s hızlarına ilişkin aylık ücretlerin onaylanarak
yürürlüğe girdiği,
 Yapılan başvuruda “Metro ethernet ücretleri Türk Telekom’un yürürlükteki tarifeleri
1,25 ile çarpılarak elde edilmiştir.” ifadesi ile atıf yapılan BTK tarafından yayınlanan
piyasa analizi dokümanı kapsamında, kablo internet hizmetinin toptan tarifesinin 210
bulunmadığı da dikkate alınarak, toptan ücretlerden ziyade perakende ücretlerin
karşılaştırılması cihetine gidilerek perakende ücretlerine ulaşılamayan hizmetler için
varsayımsal perakende ücretler kullanıldığı ve bu kapsamda metro ethernet internet
erişim hizmetine ilişkin Türk Telekom’un perakende seviyede internet hizmeti
sunduğu dönemde uyguladığı toptan ve perakende metro ethernet internet
ücretlerinin elde edildiği,
 Söz konusu % 25 oranının “karlı bir şekilde metro ethernet internet hizmeti
sunabilmek için eklenmesi gereken bir marj” olarak değerlendirilmesinin uygun
olmayacağı, zira perakende faaliyetlerinin etkinliğine bağlı olarak İSS’lerin çok daha
düşük oranlarda da karlı olarak faaliyet gösterebileceklerinin değerlendirildiği 220
10-44/761-245
6
ifade edilmiştir.
I.3.2. Değerlendirme
Dosya konusu başvuruda özetle, TTNet’in müşterilerden bağlantı ücreti almayarak çok
düşük veya negatif kar marjlarıyla metro ethernet internet hizmeti sağladığı ve bu şekilde
Türk Telekom ve TTNet’in metro ethernet internet hizmetine ilişkin fiyat sıkıştırması
yoluyla rakip teşebbüslerin bahse konu hizmet satışlarını zorlaştırdıkları iddia
edilmektedir. Dolayısıyla dosya kapsamında ilgili ürün pazarı toptan ve perakende
kısımları da içerecek şekilde metro ethernet hizmeti olarak kabul edilmiş; bu pazarın
toptan satış kısmında Türk Telekom, perakende satış kısmında ise TTNet hakim
durumda kabul edilmiştir. Ayrıca, Türk Telekom tarafından toptan seviyede sunulan 230
Metro Ethernet hizmetinin de ikamesinin bulunmadığı, dolayısıyla diğer İSS’lerin
perakende seviyede geniş bant internet erişim hizmeti verebilmeleri için zorunlu olduğu
varsayımı yapılmıştır.
Fiyat sıkıştırması, dikey bütünleşik ve üst (toptan) pazarda hâkim durumda bulunan bir
teşebbüsün, bu pazarda üretimini kontrol ettiği girdinin toptan fiyatı ve bu girdiden
üretilen alt pazar (perakende pazar) ürününün fiyatı arasındaki marjı, bu fiyatların
düzeyinde değişiklikler yaparak kısması sonucunda oluşmaktadır. Marjın kısılması
sonucunda, perakende pazarda faaliyet gösterebilmeleri bu girdiye bağlı olan (hakim
durumda bulunan teşebbüse toptan fiyatı ödemek ve aynı zamanda teşebbüsün
perakende fiyatıyla rekabet etmek durumunda kalan perakende pazardaki) rakiplerin kar 240
marjları azalmaktadır. Teşebbüs, toptan fiyatı yükselterek (perakende fiyata göre yüksek
belirleyerek), perakende fiyatı düşürerek (toptan fiyat ve alt pazardaki maliyetlere göre
düşük belirleyerek) veya her ikisini aynı anda uygulayarak fiyat sıkıştırmasına yol
açabilmektedir.
Teşebbüsün bu uygulaması sonucunda ise, perakende pazardaki mevcut veya
potansiyel rakiplerin bu azalan marj karşısında makul derecede kâr elde ederek pazarda
teşebbüs ile rekabet edebilmesi olanaksız hale gelmektedir.
Fiyat sıkıştırmasına ilişkin verilen bu bilgiler ışığında, TTNet’in metro ethernet
hizmetlerini fiyatlandırma uygulamalarının fiyat sıkıştırması olup olmadığı
değerlendirilmesi yapılacaktır. Yapılacak değerlendirmelerde, Rekabet Kurulu’nun 250
19.11.2008 tarih ve 08-65/1055-411 sayılı kararında belirtildiği üzere Türk Telekom ve
TTNet’in aynı ekonomik bütünlük içinde bulundukları ve tek bir teşebbüs niteliğinde
oldukları kabul edilecektir. Söz konusu ekonomik bütünlük içerisinde, Türk Telekom
toptan metro ethernet erişim hizmeti sağlarken TTNet perakende metro ethernet hizmeti
vermektedir. TTNet’in fiyat ve bağlantı ücreti indirim politikalarının fiyat sıkıştırması
oluşturması ve bunun da rekabet hukuku bağlamında hâkim durumun kötüye
kullanılması olarak nitelendirilebilmesi için teşebbüsün alt pazardaki unsurunun
(TTNet’in) bu pazarda hâkim durumda bulunma zorunluluğu bulunmamaktadır ve aynı
ekonomik bütünlük içerisinde yer alan Türk Telekom’un toptan pazarda hâkim durumda
bulunması fiyat sıkıştırması eyleminin gerçekleşebilmesi için yeterlidir. Bu nedenle, 260
perakende metro ethernet internet erişim hizmetine ilişkin TTNet hakkında herhangi bir
hakim durum analizi yapılmasına fiyat sıkıştırması bağlamında ihtiyaç duyulmamaktadır.
Bu çerçevede, TTNet’in 2008-2009 yıllarında maliyetlerini karşılayıp karşılamadığına
yönelik aylık bazda hesaplamalar yapılmıştır. Yapılan hesaplamalarda maliyet kalemleri
gruplandırılmış ve gruplamada 08-65/1055-411 sayılı karardan faydalanılmıştır.
Kullanılan gelir ve gider kalemleri aşağıdaki gibidir:
 Gelir kalemleri olarak:
o Ortalama aylık gelir
10-44/761-245
7
1. Ort. Aylık Abone Bedeli
2. Ort. Kota Aşım Bedeli 270
3. Katma Değerli Hizmetler
 Gider Kalemleri olarak
o Ortalama erişim ücreti
1. Türk Telekom Ort. Servis Ücreti
2. Türk Telekom Ort. Kota Aşım Ücreti
o Ortalama aylık faaliyet giderleri
1. ÖİV
2. KDV
3. Evrensel Hizmet Fonu
4. Tahsilat Ücreti 280
5. Ort. Çağrı Merkezi Ücreti
6. Müşteri Hizmetleri İşlem Ücreti
7. Otomasyon İşlemleri Ücreti
8. Faturalama İşlemleri, Fatura Kağıdı Ve Zarf Ücreti
9. Fatura Postalama Ücreti
10. Reklam Sponsorluk Maliyeti
11. Boş Port Maliyeti
12. Ort. Kurulum Hizmet Komisyonu
o Ortalama Abone Kazanma Maliyeti (24 aylık-36 aylık)
1. Ücretsiz Erişim Gideri 290
2. Ücretsiz Bağlantı Bedeli
3. Ücretsiz Modem Bedeli
4. İndirim Maliyeti
5. Kampanyalara Yönelik Yapılan Reklam Maliyeti
o Ortalama Satış Komisyon Maliyeti
Yukarıda yer verilen gelir kalemlerine göre oluşturulan tablo 24.3.2010 tarihinde TTNet’te
yapılan yerinde inceleme sonrası7 teşebbüs yetkililerine doldurulmak üzere teslim
edilmiştir. TTNet tarafından doldurulan ve aşağıda bir örneğine yer verilen TTNet Metro
Ethernet hizmeti 2008 ve 2009 yılları için gelirler tablosuna göre TTNet’in Metro Ethernet
hizmetinden elde ettiği ortalama kar marjının 2008 yılı için %(….), 2009 yılı için ise 300
%(….) olduğu görülmüştür8.

7 Başvuru konusuna ilişkin olarak 24.3.2010 tarihinde raportörlerce Türk Telekom ve TTNet’te yerinde
inceleme yapılmıştır.
8 Rekabet Kurulu’nun 08-65/1055-411 sayılı kararında sergilenen yaklaşım ile paralel olarak, TTNet’in
abone kazanma maliyetlerinin 36 aya ilişkin olduğu değerlendirilmiştir. Abone kazanma maliyetinin daha
sıkı bir biçimde uygulanması, örneğin 24 ay için bir maliyet kalemi olarak değerlendirilmesi halinde abone
başı ortalama gelir 2009 yılı için ortalama %(….); ilgili maliyetin daha gevşek biçimde uygulanması, örneğin
10-44/761-245
Tablo-1: TTNet Metro Ethernet Gelir Gider Tablosu (2009) (TL)
METRO ETHERNET 2009
GELİR-GİDER TABLOSU
01.01.2009 01.02.2009 01.03.2009 01.04.2009 01.05.2009 01.06.2009 01.07.2009 01.08.2009 01.09.2009 01.10.2009 01.11.2009 01.12.2009

GELİRLER (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
1- Ortalama Aylık Ücret (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
2- Ortalama Kota Aşım Ücreti (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
3- Diğer Katma Değerli Hizmet Gelirleri (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
4- Bağlantı Ücreti (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)

MALİYETLER (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)

1- Ortalama Erişim Ücreti (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
a. Ortalama Servis Ücreti (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
b. Ortalama Kota Aşım Ücreti (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
c. Bağlantı Ücreti (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)

2- Ortalama Aylık Faaliyet Giderleri (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
a. Özel İletişim Vergisi (ÖİV) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
b. Katma Değer Vergisi (KDV) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
c. Evrensel Hizmet Fonu (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
d.Tahsilat Ücreti
e.Ortalama Çağrı Merkezi Ücreti
f.Müşteri Hizmetleri İşlemleri Ücreti

g.Otomasyon İşlemleri Ücreti,
Faturalama, Zarf Ücreti
(….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
h.Reklam / Sponsorluk Maliyetleri
i.Boş Port Maliyeti (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
j.Ortalama Kurulum Hizmeti Maliyeti (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)

3- Ortalama Abone Kazanma Maliyeti (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
a.Ücretsiz Erişim Gideri (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)

b.Ücretsiz Bağlantı-Switch- Fiber
Optik Bedeli
(….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
c.Ücretsiz Fiber Kablo Bedeli
d.İndirim Maliyeti

e.Kampanyalara Yönelik Yapılan
Reklam Maliyeti
(….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
4- Ortalama Satış Komisyon Maliyeti (….)
NET KAR (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Marj (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Tablo-2: TTNet Metro Ethernet Abone Başı Ortalama Aylık Gelir Gider Tablosu (2009) (TL)
01.01.2009 01.02.2009 01.03.2009 01.04.2009 01.05.2009 01.06.2009 01.07.2009 01.08.2009 01.09.2009 01.10.2009 01.11.2009 01.12.2009 Toplam

GELİRLER (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Ortalama Aylık Ücret (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Ortalama Kota Aşım Ücreti (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Diğer Katma Değerli Hizmet Gelirleri (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Bağlantı Ücreti (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)


MALİYETLER (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)

Ortalama Erişim Ücreti (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
a. Ortalama Servis Ücreti (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
b. Ortalama Kota Aşım Ücreti (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
c. Bağlantı Ücreti (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)

Ortalama Aylık Faaliyet Giderleri (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
a. Özel İletişim Vergisi (ÖİV) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
b. Katma Değer Vergisi (KDV) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
c. Evrensel Hizmet Fonu (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
d.Tahsilat Ücreti (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
e.Ortalama Çağrı Merkezi Ücreti (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
f.Müşteri Hizmetleri İşlemleri Ücreti (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
g.Otomasyon İşlemleri Ücreti,
Faturalama, Zarf Ücreti
(….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
h.Reklam / Sponsorluk Maliyetleri (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
i.Boş Port Maliyeti (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
j.Ortalama Kurulum Hizmeti Maliyeti (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)

Ortalama Abone Kazanma Maliyeti (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
a.Ücretsiz Erişim Gideri (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
b.Ücretsiz Bağlantı-Switch- Fiber
Optik Bedeli
(….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
c.Ücretsiz Fiber Kablo Bedeli (….)
d.İndirim Maliyeti (….)
e.Kampanyalara Yönelik Yapılan
Reklam Maliyeti
(….)

Ortalama Satış Komisyon Maliyeti (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
NET KAR (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Marj (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
10-44/761-245
10
Ücretsiz bağlantı bedellerinin, sadece bağlantı ücretinin alınmadığı ayda bir maliyet
kalemi olarak gösterilmesi yönteminin aksine, söz konusu rakamların 36 aya yayıldığı
yeni bir maliyet tablosu hazırlanmış ve kazanılan yeni müşterilerden alınmayan aylık
toplam bedeller abone sayısı üzerinden 36 aya yayılmıştır. Ocak 2008-Aralık 2009
dönemi boyunca aylık abone başı maliyetler daha sonra ilgili ayda elde edilen yeni
müşteri sayıları ile ağırlıklandırılmıştır. Bu yöntemle, başvuru konusu dönemde kazanılan
müşterilerden alınmayan bağlantı bedellerinin teşebbüs karı üzerinde yaratacağı etkilerin
aylık kazanılan müşteri sayısı dikkate alınarak bu müşterilerin gelir getirmesi beklenen
döneme yayılmasıyla daha sağlıklı bir şekilde değerlendirilmesi sağlanmıştır.
10-44/761-245
11
Tablo 3: TTNet Ağırlıklandırılmış Ortalama Abone Kazanma Maliyet Tablosu (2009) (TL)
Aylık Ortalama
Ağırlıklandırılmış Abone
Kazanma Maliyeti
(….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Aylık Ortalama
Ağırlıklandırılmamış
Abone Kazanma Maliyeti
(….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Fark
(….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
10-44/761-245
12
Yapılan tablo da göstermektedir ki, TTNet’in metro ethernet hizmetinden elde ettiği
gelirler ile bu hizmet için katlandığı ücretsiz bağlantı maliyetinin 36 aya yayılması halinde
TTNet’in ağırlıklandırılmış abone kazanma maliyetleri TTNet tarafından gönderilen
tabloda bulunan abone kazanma maliyetlerine göre çoğunlukla daha az çıkmaktadır.
Diğer bir ifadeyle, abone kazanma bedellerinin ağırlıklandırılarak hesaplanması halinde
TTNet’in karlılığı artmaktadır. Sonuç olarak her iki durumda da (TTNet tarafından
gönderilen ve abone kazanma maliyetlerinin ağırlıklandırılarak hesaplanmadığı durum ile
raportörlerce hazırlanan ve abone kazanma maliyetlerinin ağırlıklandırıldığı durumlarda)
TTNet’in metro ethernet hizmetine ilişkin faaliyetlerinden (2008 yılı için ortalama %(….),
2009 yılı için ortalama %(….) olmak üzere) kar elde ettiği görülmektedir. Rekabet hukuku
kapsamında fiyat sıkıştırmasından ve dolayısıyla bir ihlalden söz edebilmek için temel
şart hakim durumdaki teşebbüsün alt pazarda sattığı ürün sonucunda kar elde
edememesidir. Şayet kar marjı negatif ise (teşebbüs kar elde etmiyorsa), yapılan eylemin
etkilerinin rekabetçi yapıyı bozup bozmadığını irdeleyen ikinci bir analiz sonrasında
sıkıştırma eyleminin ihlal olup olmadığına karar verilebilecektir. Fakat kar oranı pozitif ise
(teşebbüs kar elde ediyorsa) fiyat sıkıştırma eylemi gerçekleşmemiş olacak, dolayısıyla
herhangi bir ihlalin varlığından söz edilemeyecektir.
Dosya mevcudu bilgiler kapsamında ayrıca, TTNet’in başvuru konusu firmalardan talep
ettiği aylık bedel, Türk Telekom’a ödendiği kabul edilen toptan tarifeler ve bağlantı
ücretleri değerlendirilerek TTNet’in söz konusu firmalardan talep etmediği bağlantı
bedelini taahhüt süresi içerisinde karşılama durumu incelenmiştir. TTNet’in söz konusu
firmalarla yaptığı sözleşme detayları aşağıdaki tabloda yer almaktadır:
10-44/761-245
13
Tablo 4: TTNet’in Başvuru Konusu Firmalardan Talep Ettiği Ücretler ve Buna Karşılık Türk Telekom’a Ödediği Bedel Karşılaştırması
Teşebbüs Adı
Taahhüt
Süresi (Ay) M/E Hızı
Aylık Hizmet
Bedeli (TL)
Türk Telekom'a
Ödenen Aylık Ücret
(TL)
Türk Telekom'a
Ödenen Bağlantı
Ücreti (TL)
(A)
Taahhüt Süresi
Boyunca Müşteriden
Tahsil Edilen Bedel ve
Toptan Fiyat Farkı (TL)
(B) (B)-(A)
(….)
24 10 Mbps
(….) (….) (….) (….) (….)
24 60 Mbps
(….) (….) (….) (….)
36 60 Mbps
(….) (….)
(….)
(….)
(….)
(….)
24 30 Mbps
(….) (….) (….) (….) (….)
(….)
36 8 Mbps
(….) (….) (….) (….) (….)
(….)
10 Mbps
(….) (….)

10-44/761-245

14
Tablodan, başvuruya konu olan ve TTNet’in bağlantı ücreti almamasından dolayı fiyat
sıkıştırmasına yol açtığı ileri sürülen fiyatlamalarından sadece Ulusal Tarımsal Eğitim
Merkezi’ne ilişkin Türk Telekom’a ödenen bağlantı ücretinin taahhüt süresinde
karşılanamadığı görülmektedir. Fakat, teşebbüsün tek bir firmadan negatif kar elde
etmesi, fiyat sıkıştırmasına yol açtığını ortaya koymak için yeterli olmamaktadır. Nitekim,
literatürde de bir müşteriye uygulanan agresif indirimin eşit etkinlikteki firmaya söz
konusu müşteriyi kapatma etkisi yaratabileceği fakat müşterinin talebinin (örneğin; tüm
talebin sadece % 5’ini temsil eden müşteri talebi) eşit etkinlikteki firmayı piyasa dışına
itmek için yetersiz olabileceği belirtilmiştir.
Özetle, TTNet’in perakende metro ethernet hizmetine ilişkin faaliyetlerinden ortalama
2009 yılı için %(….) civarında kar elde ettiği hususu göz önünde bulundurulduğunda,
şikayet konusu olaya ilişkin olarak bir ihlalin bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; dosya konusu iddialara yönelik
olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek
olmadığına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.




Full & Egal Universal Law Academy