Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-2-128 (Devralma)
Karar Sayısı : 10-44/762-246
Karar Tarihi : 17.6.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ (İkinci Başkan)
Üyeler :Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr.
Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Barış EKDİ, Nimet ALACAPUNAR
C. BİLDİRİMDE :- Flir Systems, Inc.
BULUNAN Temsilcisi: Av. Yasemin KARAKURT
Ahi Evran Caddesi Polaris Plaza, Kat: 25, D: 89 34398
Maslak/ İstanbul
D. TARAFLAR :- Flir Systems Holding AB
P.O. Box 3, SE-182 11, Danderyd, İSVEÇ
- Raymarine PLC
Marine House, 5 Harbourgate, Southampton Road,
Portsmouth, Hampshire, PO6 4BQ, BİRLEŞİK KRALLIK
E. DOSYA KONUSU: Raymarine PLC tarafından sahip olunan Raymarine
Holdings Limited’in sermayesini temsil eden tüm ihraç edilmiş hisselerinin, Flir
Systems, Inc. bağlı ortaklığı Flir Systems Holding AB tarafından devralınması
işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 17.5.2010 tarih ve 3968 sayı ile intikal
eden ve eksiklikleri en son 3.6.2010 tarih ve 4377 sayı ile tamamlanan bildirim
üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili
hükümleri çerçevesinde yapılan değerlendirme sonucunda düzenlenen 4.6.2010 tarih
ve 2010-2-128/Öİ-10-131.BE sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 11.6.2010 tarih
ve REK.0.06.00.00-120/292 sayılı Başkanlık Önergesi ile 10-44 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da; bildirim konusu devralma işleminin
1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında olduğu, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un 7. maddesi anlamında, bir hâkim durum yaratmaya veya mevcut bir hâkim
durumu güçlendirmeye yönelik olarak rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu
doğurmayacağı, işleme izin verilmesinde bir sakınca bulunmadığı, ancak devralma
işleminin zamanında bildirilmemesi nedeniyle Flir Systems Holding AB (Flir)’ye
Kanun’un 16. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca 25 Aralık 2009 tarihli ve
27443 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2010/1 sayılı tebliğe göre 11.446,4 TL
tutarında idari para cezası verilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
10-44/762-246
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İşleme İlişkin Bilgiler
İşlem finansal açıdan sıkıntı içinde olan Raymarine Holdings Limited (Raymarine)’in
Flir tarafından devralınmasıdır. Dosya mevcudu bilgilere göre, Raymarine’in satışları
2008 ve 2009 yıllarında, dinlenme amaçlı yeni deniz araçlarının satışını etkileyen
ekonomik koşullardaki kötüleşmenin sonucu olarak dünya çapında düşmüş, bunun
üzerine bankalar Raymarine PLC’ye sağladıkları kredilerin geri ödenmesini talep
etmiş, ancak Raymarine PLC tarafından geri ödeme yapılamamış ve bunun sonucu
olarak bankalar Raymarine PLC için kayyum atamışlardır.
Bu kapsamda Flir, Raymarine PLC ve Kayyumlar arasında, 14 Mayıs 2010 tarihinde
imzalanan Hisse Alım Sözleşmesi uyarınca, Raymarine’in sermayesini temsil eden
tüm ihraç edilmiş hisselerini Flir devralmıştır. Ancak söz konusu işlemin bildirim tarihi
17.5.2010 olduğundan, işlem izin alınmadan gerçekleşmiş durumdadır.
İşlem sonucunda, Flir’in, gece veya düşük görüş şartlarında kullanılan kızılötesi,
termal görüntüleme kameralarının küçük çaplı satışı dışında hâlihazırda faaliyet
göstermediği bir alan olan dinlenme amaçlı ve hafif ticari deniz araçlarında kullanılan
yönleme cihazları pazarına giriş sağlaması hedeflenmiştir.
Flir, Raymarine’in faaliyetlerini kar edecek şekilde yeniden düzenlemeyi planlarken
Raymarine’in teknolojisini, kendisinin faaliyet gösterdiği deniz dışı uygulamalara
doğru genişletmek ve Raymarine’in satışlarını, ticari ve idari deniz segmentinde
artırmak istemektedir. Flir, Raymarine’in dünya çapındaki dağıtım ağını kullanmayı ve
Flir’in kameralarının Raymarine ürünleri ile entegrasyonu yoluyla, kızılötesi, termal
görüntü kameralarının deniz alanındaki satışlarını artırmayı amaçlamaktadır.
H.2. Taraflar
H.2.1. Devralan Taraf: Flir
Flir Systems, Inc. devralan şirket olan Flir’in tamamına sahiptir. Flir Systems, Inc.,
kızılötesi termal görüntüleme sistemlerinin tasarımı, üretimi ve satışı alanlarında
faaliyet göstermektedir ve NASDAQ’da kote edilmiş bir şirket olup merkezi ABD’de
bulunmaktadır. Flir Termografi, Ticari Görüş Sistemleri ve Kamu Sistemleri olmak
üzere üç ana alanda, ABD’de ve uluslararası ölçekte faaliyet göstermektedir.
Türkiye’de de, Ticari Görüş Sistemleri’nde distribütörü Fematek Uluslararası Ticaret
A.Ş. ile, Termografi ve Kamu Sistemleri alanlarında ise distribütörleri Transvaro
Elektron Aletleri Sanayi ve Ticaret A.Ş ve Lopel Teknoloji Ltd. Şti. ile faaliyet
göstermektedir.
H.2.2. Devreden Taraf: Raymarine PLC
Raymarine PLC dinlenme amaçlı deniz araçları ve hafif ticari deniz araçlarında
kullanılan yönleme amaçlı elektronik cihazlarının tasarım, üretim ve satışı alanlarında
bağlı ortaklığı (Raymarine Holdings Limited ve ona bağlı teşebbüsler) aracılığıyla
faaliyet göstermekte olup, hâlihazırda kayyum tarafından yönetilmektedir. Londra
Menkul Kıymetler Borsası’nda kote durumundan çıkartılmıştır. Raymarine ayrıca
esas olarak kendi ekipmanları ile bağlantılı olarak kullanılan bilgisayar yönleme
yazılımını (Raytech 6) üretmektedir. Raymarine, Türkiye’de münhasır olarak çalıştığı
distribütörü Turimpeks Elektronik Cihazlar ve Dış Ticaret A.Ş. ile faaliyette
bulunmaktadır.
10-44/762-246
3
H.2.3. Devredilen Taraf: Raymarine
Hisselerinin tamamı devir öncesinde Raymarine PLC tarafından tutulmakta olan
Raymarine ana ortağının faaliyet alanındaki işlerini yürütmektedir.
H.3. İlgili Pazar
H.3.1. İlgili Ürün Pazarı
Devralan taraf olan Flir, gelişmiş kızılötesi, termal görüntüleme teknolojisine dayalı
çeşitli ürünlerin üretimi ve satışıyla; devralınan taraf olan Raymarine ise dinlenme
amaçlı ve hafif ticari deniz araçları için olan yönleme amaçlı elektronik cihazların
üretimi ve satışıyla iştigal etmektedir. Raymarine aynı zamanda temel olarak
Raymarine ekipmanlarıyla birlikte kullanılan Raytech 6 adlı bir bilgisayar yönleme
yazılımı üretmektedir. Flir dinlenme amaçlı ve ticari deniz araçları tarafından gece
yönlemesi için kullanılabilen gelişmiş termal görüntüleme kameralarının satışından az
miktarda hâsılat elde etmekte bu anlamda iki teşebbüsün faaliyeti sadece bu alanda
örtüşmektedir. Raymarine ise Flir tarafından üretilen teknolojiyi kullanan herhangi bir
ürünün üretimi veya satışıyla iştigal etmemektedir.
Bildirime konu devralmaya ilişkin benzer pazar değerlendirmeleri Avrupa
Komisyonu’nun Boeing/C-Map1 ve Thrane&Thrane/Nera2 davalarında yer almıştır.
Boeing/C-Map davasında söz konusu pazar “deniz elektronik cihazları”, “bilgisayar
yönleme yazılımı” ve “deniz iletişim sistemleri” olarak ayrı ayrı değerlendirilmiştir.
Deniz Yönleme Cihazları
Boeing/C-Map kararı incelendiğinde, Deniz Yönleme Cihazları pazarının, harita
okuyucuları, balık bulucuları ve radar gibi cihazlar dahil olmak üzere elektronik deniz
haritalarını okuyabilen tüm cihazları kapsayan deniz donanımları için genel bir pazar
olarak tanımlandığı görülmüştür. Avrupa Komisyonu deniz donanımlarını teknik
özelliklerine, fiyata ve son kullanıcı uygulamalarına göre daha ileri bir
segmentasyona tabi tutmanın mümkün olabileceğini belirtmiş olmasına rağmen,
bildirimde bulunan tarafların önerdikleri pazar tanımı Avrupa Komisyonu’nun pazar
testi esnasında teyit edilmiştir. Bununla birlikte kararda donanım, son kullanıcılar,
teknik özellikleri, fiyatlar, düzenleyici rejimler ve dağıtım kanallarının türlerindeki
farklılıklardan dolayı (dinlenme amaçlı olanlar dahil olmak üzere) hafif deniz araçları
ve ağır ticari deniz araçları arasında potansiyel bir ayrım olduğuna işaret edilmiştir.
Ağır ticari deniz araçları konteyner gemileri, tankerleri, okyanus aşan yolcu gemilerini
ve büyük yolcu feribotlarını kapsamakta, söz konusu kullanım Elektronik Harita
Göstergesi ve Bilgi Sistemleri olarak adlandırılmakta ve Uluslararası Denizcilik
Örgütü’nün standartlarına uyacak şekilde tasarlanmaktadır. Hafif deniz araçları
dinlenme amaçlı araçları (yatlar ve sürat motorları gibi) ve hafif ticari araçları (balıkçı
tekneleri, şilepler ve cankurtaran botları gibi) içermektedir. Tarafların sunduğu bilgi
hafif deniz araçları segmentine ilişkindir.
Bilgisayar Yönleme Yazılımı
Boeing/C-Map kararında bildirimde bulunan taraflar ilgili ürün pazarının yalnızca
denizcilik amaçları için olan bilgisayar yönleme yazılımını kapsadığını ve havacılık
alanında kullanılan yönleme yazılımına kadar genişlemediğini savunmuştur. Avrupa
Komisyonu’nun pazar araştırması da bu pazar tanımını teyit etmiştir.
1 Dava COMP/M.4395, Boeing/C-Map, 16 Ocak 2007 tarihli Komisyon kararı.
2 Dava COMP/M.4465, Thrane&Thrane/Nera, 21 Mart 2007 tarihli Komisyon kararı.
10-44/762-246
4
Raymarine, bilgisayar yazılımını temel olarak Raymarine ekipmanları için
üretmesinden dolayı, kendisini bilgisayar yönleme yazılımında faaliyet gösteriyor
olarak değerlendirmemektedir.
Deniz İletişim Ekipmanları
Thrane&Thrane/Nera kararında Avrupa Komisyonu, alt sınıf deniz iletişim
ekipmanları ve üst sınıf deniz iletişim ekipmanları olarak iki ilgili ürün pazarı
tanımlamıştır. Alt sınıf deniz iletişim ekipmanları daha az karmaşık veri iletişim
ihtiyaçlarını karşılamakta, ses ve faks gibi daha düşük veri iletimini sağlamaktadır.
Söz konusu iletişim ekipmanları dünya çapında kapsama sağlamayan Thuraya gibi
uydu sistemleri veya dünya çapında kapsama sağlayan Iridium gibi uydu sistemleri
aracılığıyla yönlendirilebilmektedir. Üst sınıf deniz iletişim ekipmanları daha karmaşık
veri iletişim ihtiyaçlarını karşılamakta ve genellikle dünya çapında kapsama ve
yüksek veri iletim kapasitesi sağlamaktadır. Söz konusu terminaller daha büyük ticari
araçlar, tersaneler ve daha büyük yatlar tarafından kullanılmaktadır. Tarafların
sunduğu bilgi söz konusu alt sınıf deniz iletişim ekipmanları segmentine ilişkindir.
Yukarıda yer verilen açıklamalar ışığında, dosya kapsamında ilgili ürün pazarları
“deniz yönleme cihazları”, “bilgisayar yönleme yazılımı” ve “deniz iletişim ekipmanları”
pazarları olarak en dar şekliyle belirlenecek olup, bu dosyada işlem sonucunu
değiştirmeyeceğinden bu aşamada daha spesifik bir pazar tanımlamasına gerek
olmadığı kanaatine varılmıştır.
H.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
İşlem açısından ilgili ürün pazarında ülkenin herhangi bir bölgesindeki rekabet
koşullarının diğer bölgelerden farklılık göstermemesi, bir başka deyişle rekabet
koşullarının ülkenin tamamında homojen bir yapı sergilemesi nedeniyle, ilgili coğrafi
pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
H.4. Değerlendirme
H.4.1. 1997/1 Sayılı Tebliğ Açısından Yapılan Değerlendirme
Yukarıda da belirtildiği gibi dosya konusu devralma işlemi esas olarak, Raymarine’in
ihraç edilmiş tüm hisselerinin Flir Systems Inc.’in iştiraki olan Flir tarafından
devralınmasına ilişkindir. İşlem, 14 Mayıs 2010 tarihinde imzalanan Hisse Alım
Sözleşmesi uyarınca gerçekleşmiştir.
Söz konusu başvuruda Raymarine’in tüm hisseleri Flir tarafından devralınacağı için
bildirim konusu işlem 1997/1 sayılı Tebliğ'in 2(b) maddesi anlamında bir devralma
işlemidir.
Söz konusu devralma işleminin aynı Tebliğ’in, İzne Tabi Birleşme veya Devralmalar
başlıklı 4. maddesinin; “Bu Tebliğ’in 2. maddesinde belirtilen bir birleşme veya
devralma sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin,
ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar
paylarının, piyasanın % 25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam
cirolarının yirmi beş trilyon Türk Lirasını aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin
almaları zorunludur.” hükmü uyarınca, Tebliğ’de belirtilen ciro ve pazar payı eşiklerini
aşıp aşmadığının incelenmesi gerekmektedir.
10-44/762-246
5
Flir’in 2009 yılı itibariyle Türkiye’deki toplam gayri safi geliri (……….) TL3 olup söz
konusu gelirin yalnızca (……….) TL’lik kısmı “Deniz Yönleme Cihazları” pazarına
ilişkindir. Flir’in 2009 yılında anılan piyasadaki pazar payı ise %(….)’dir. Teşebbüsün
“Bilgisayar Yönleme Yazılımı” ve “Alt Sınıf Deniz İletişim Ekipmanları” pazarlarında
herhangi bir faaliyeti yoktur.
Raymarine’in 2009 yılı itibariyle Türkiye’deki toplam gayri safi geliri (……….) TL olup
gelirin tamamı “Deniz Yönleme Cihazları” pazarına aittir. Raymarine’in anılan
piyasadaki pazar payı %(….)’dur.
Bildirim formunda Raymarine’in cirosu alt pazarlar itibariyle de ayrıştırılmış4 ve
teşebbüsün “Bilgisayar Yönleme Yazılımı” pazarında (……….) TL ciroya ve
%(….)’un altında pazar payına, “Alt Sınıf Deniz İletişim Ekipmanları” pazarında ise
(……….) TL ciroya ve %(….)’in altında pazar payına sahip olduğu tahminine yer
verilmiştir.
Dolayısıyla, tarafların ilgili pazarlardaki ciroları toplamı (……….) TL olup Tebliğ ile
belirlenen 25 milyon TL sınırının altındadır. Bununla birlikte, Flir ve Raymarine’in
“Deniz Yönleme Cihazları” pazarındaki tahmini 2009 yılı pazar payı toplamı %(….)’e
ulaşmakta olup incelemeye konu devralma işleminde, “Deniz Yönleme Cihazları”
pazarında 1997/1 sayılı Tebliğ’de belirtilen %25’lik pazar payı eşiğinin aşıldığı
görülmektedir. Dolayısıyla bildirim konusu devralma işleminin Rekabet Kurulu’nun
iznine tabi bir devralma işlemi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
H.4.2. İşlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. Maddesi Çerçevesinde Değerlendirilmesi
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi uyarınca, hâkim durum yaratan ya da mevcut bir
hâkim durumu güçlendiren ve bu şekilde ilgili pazarda rekabeti önemli ölçüde azaltan
birleşme ve devralmalar yasaktır.
İşleme taraf olan teşebbüslerin ilgili ürün pazarlarından sadece “Deniz Yönleme
Cihazları” pazarında ortak faaliyet gösterdiği anlaşılmaktadır. Bu pazarda Flir’in payı
%(….) olduğundan ve diğer ilgili pazarlarda faaliyeti bulunmadığından devralmanın
herhangi bir rekabeti kısıtlayıcı etki doğurmayacağı sonucuna varılmıştır.
H.4.3. Geç Bildirime İlişkin Değerlendirme
Teşebbüs tarafından geç bildirimin nedenine ilişkin soruya verilen cevapta devir
sürecindeki belirsizlik ve iflas durumunun bu duruma neden olduğu belirtilmiş,
kayyum atandıktan sonra devir sözleşmesini takiben Raymarine hisselerinin devrinin
yapıldığı, bankalara olan muaccel borçların Flir tarafından ödendiği ve sözleşme
kapanışıyla eş zamanlı olarak Raymarine’e ve Raymarine UK Ltd’ye yönetim kurulu
üyelerinin atandığı ifade edilmiştir. Flir tarafından gönderilen yazıda ayrıca, Rekabet
Kurumu incelemesi süresince, Flir’in faaliyetlerini Raymarine faaliyetleri ile
birleştirmeyeceği, Raymarine’in tamamen kendi başına faaliyet göstermeye devam
etmesi doğrultusunda istekleri olduğu bilgisine yer verilmiştir.
3 Cirolara ilişkin TL değerleri TCMB 2009 yılı Euro-TL ortalama satış kurları baz alınarak çevrilmiştir.
4 Bildirim Formu’nda “Deniz Yönleme Cihazları” satış tutarlarının yerel distribütörün tahmini rakamları
olup bu nedenle üretici düzeyi yerine distribütör düzeyindeki satış değerlerine ilişkin olduğu ifade
edilmiştir. Ayrıca belirtilen toplam tutarın “Bilgisayar Yönleme Yazılımı” ve “Alt Sınıf Deniz İletişim
Ekipmanları” rakamlarını da içerdiği belirtilmiştir. Bu durum Tebliğ’de belirtilen %25’lik pazar payı
eşiğini aşma durumunu değiştirmemektedir.
10-44/762-246
6
4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde “İzne tabi birleşme ve
devralmaların Kurul izni olmaksızın gerçekleştirilmesi” durumunda idari para cezası
verileceği belirtilerek, işlem gerçekleşmeden önce Kurul izninin zorunlu olduğu ifade
edilmektedir. Ancak söz konusu başvuruda Rekabet Kurulu’na bildirilmeden
gerçekleştirilen izne tabi bir devralmanın söz konusu olduğu anlaşılmaktadır. Anılan
madde hükmüne göre ceza verilmesi durumunda, devralanın (Flir Systems Holding
AB), karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan (……….) TL5 tutarındaki gelirinin
binde biri oranına denk gelen idari para cezası, aynı maddede belirtilen ve 2010/1
sayılı Tebliğ ile yeniden düzenlenen asgari para cezasından düşük kalmaktadır. Bu
nedenle devralan şirkete 25.12.2009 tarih ve 27443 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan anılan Tebliğ ile 2010 yılı için belirlenen 11.446,4 TL idari para cezası
verilmesi gerektiği kanaatine ulaşılmıştır.
I. SONUÇ
1. Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu
işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan
1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı
Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hâkim durum yaratılmasının veya
mevcut hâkim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu nedenle bildirim konusu işleme izin
verilmesine
2. Bahse konu işlemin Rekabet Kurulu’nun izni olmaksızın gerçekleştirilmesi
nedeniyle, Flir Systems Holding AB’ye 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin
birinci fıkrasının (b) bendi ve 2010/1 sayılı “4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanunun 16. Maddesinin Birinci Fıkrasında Öngörülen İdari Para
Cezası Alt Sınırının 31/12/2010 Tarihine Kadar Geçerli Olmak Üzere
Artırılmasına İlişkin Tebliğ” uyarınca 11.446,4 TL idari para cezası verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
5 Flir’in faaliyet alanında Türkiye satışlarından elde ettiği gayri safi geliri (……….) Euro’dur ve TL
karşılığı TCMB 2009 yılı Euro-TL ortalama satış kuru ile çarpılarak elde edilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy