Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-1-65 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 10-45/812-270
Karar Tarihi : 24.06.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN,
İsmail Hakkı KARAKELLE Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR 10
B. RAPORTÖRLER : Çiğdem ÜNAL, Fatma ATAÇ
C. ŞİKAYET EDEN : Ecz. Güllü ALKAN
Şair Sabri Sok. Galip Apt. No:11/2 Mecidiyeköy/İstanbul
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA
YAPILANLAR : - Hedef Ecza Deposu Tic. A.Ş.
Basın Ekspres Yolu Kavak Sok. Ser Plaza No:3/A Yenibosna/İstanbul
- Selçuk Ecza Deposu Tic. A.Ş.
Mahir İz Cad. No:43 Altunizade/İstanbul
- S.S. İstanbul Eczacılar Üretim, Temin ve Dağıtım Kooperatifi
Yenibosna Merkez Mah. Sedir Sokak No:3 Bahçelievler/İstanbul 20
- S.S. Bursa Eczacılar Üretm Temin ve Dağıtım Kooperatifi
Hürriyet Mh. Fuat Kuşçuoğlu Cd. No:47 Osmangazi/Bursa
- Çınar Ecza Deposu ve Dış Tic. A.Ş.
Kocatepe Mah. 19. Sok. No:34-36 Bayrampaşa/İstanbul
- Galenos Ecza Deposu Tic. ve San. A.Ş.
Büyükdere Cd. Dereboyu Sk, Zağra İş Mrk. C Blok Maslak/İstanbul
- As Ecza Deposu Ticaret A.Ş.
Zümrütevler Mah. Seher Sok. No:17 Maltepe/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Şikayetçinin yeni açmış olduğu eczanesine mal sağlama
talebinin Hedef Ecza Deposu Tic. A.Ş. (Hedef), Selçuk Ecza Deposu Tic. A.Ş. 30
(Selçuk), S.S. İstanbul Eczacılar Üretim, Temin ve Dağıtım Kooperatifi (İstanbul
Ecza Koop.), Bursa Eczacılar Kooperatifi (Bursa Ecza Koop.), Çınar Ecza Deposu
ve Dış Tic. A.Ş. (Çınar), Galenos Ecza Deposu Tic. ve San. A.Ş. (Galenos) ve As
Ecza Deposu Ticaret A.Ş. (As) tarafından anlaşmalı bir şekilde reddedildiği
iddiası.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 15.03.2010 tarih ve 2278 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 06.05.2010 tarih, 2010-1-65/İİ-10-375.ÇÜ sayılı İlk
İnceleme Raporu, 12.05.2010 tarih tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. ve 6. maddelerinin ihlaline ilişkin bir
soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun'un 40/1. 40
maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Bunun üzerine
düzenlenen 18.06.2010 tarih ve 2010-1-65/ÖA-10-375.ÇÜ sayılı Önaraştırma Raporu
21.06.2010 tarih ve REK.0.05.00.00-110/207 sayılı Başkanlık önergesi ile 10-45 sayılı
Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikâyet başvurusunda özetle;
- Şikayetçinin 11.09.2009 tarihinde almış olduğu ruhsatla İstanbul’da bir eczane açtığı,
- Eczanesine ilaç temin etmek için önaraştırmaya konu depolardan talepte bulunduğu,
10-45/812-270
2
- Ancak anılan depoların çeşitli gerekçeler öne sürerek şikâyetçinin ilaç temin talebini
reddettikleri ve bu reddin ecza depoları arasındaki bir anlaşmadan kaynaklandığı
izlenimi verdiği, 50
- bu depolardan mal temin edememesi nedeniyle şikâyetçinin eczanesini faaliyete
geçiremediği
ifade edilerek, bu konular hakkında Rekabet Kurumu tarafından gereğinin yapılması
talep edilmektedir.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; şikayet konusu iddialara yönelik olarak
4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı ve
şikâyetin reddedilmesinin uygun olacağı görüşü ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Önaraştırma kapsamında şikâyetçinin mal sağlama talebinin Depolarca anlaşmalı
şekilde reddedildiği yönündeki iddiası incelenmiştir. Raportörlerce 20.05.2010 tarihinde 60
şikâyetçi ile bir görüşme yapılmıştır. Bu görüşmede şikâyetçinin bu iddialarını içeren
ifadeleri aşağıda yer almaktadır:
“2009 yılının Eylül ayında Şişli’de bulunan Su Eczanesini açmış bulunmaktayım. Daha
önce iki ayrı eczanem vardı... Daha önceki iki eczanemde Es Ecza Deposu ve Tes-
Koop’tan mal alıyordum ve kendileriyle herhangi bir ödeme problemim olmamıştır…
Eczanemi açmadan önce İstanbul Ecza Koop’tan ilaç alma talebinde bulundum.
Aslında Tes-Koop’un devamı olarak bana ilaç vermeleri gerekiyordu ancak hükümet ile
eczacılar arasında yaşanan sorunları gerekçe göstererek talebimi karşılamadılar ve
beni 9 ay kadar oyaladılar, teminat istediler, evimi değer orantısızlığı nedeniyle teminat
olarak göstermek istemedim, arsamı da kabul etmediler. Daha sonra Hedef Ecza 70
Deposuna (Seyrantepe, sonra da Genel Merkez) başvurdum, onlar da teminat istediler
ve zengin olmadığım gerekçesiyle mal vermediler. Daha sonra başvurduğum Selçuk
Ecza Deposu ise ruhsat, diploma gibi belgelerimi istedi, ancak bana geri dönüş
yapmadılar. Ben aradığımda ise bana ilaç veremeyeceklerini söylediler. Benzer
durumlar Çınar Ecza Deposu hariç olmak üzere başvurumda belirttiğim diğer depolar
bakımından da söz konusu oldu. Bunu ben mantıklı ve ticari bir gerekçeye
bağlayamıyorum ve çeşitli şahsi husumetler nedeniyle bu depoların bana karşı hareket
ettiğini düşünüyorum…”
Yukarıdaki ifadelerden şikâyetçinin Kurum’a 15.03.2010 tarihinde yapmış olduğu
başvuruda yer alan iddialarını, Çınar’ı dışarıda bırakarak koruduğu anlaşılmaktadır1. 80
Teşebbüsler arasındaki belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı
olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi
doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan anlaşma ve uyumlu eylemleri 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesinde hukuka aykırı kabul edilerek yasaklanmıştır. Bu doğrultuda
Depoların şikâyetçiye mal sağlamayı engelleme amacına yönelik olarak anlaşmalı
davranışlarda bulunup bulunmadıklarının ya da bir anlaşmanın varlığından söz
edilemese de Depolar arasında bir uyumlu eylemin varlığının tespit edilmesi
gerekmektedir.
Bu amaca yönelik olarak öncelikle şikâyetçi ve Depolar arasındaki ilişkinin niteliğinin
incelenmesi gerekmektedir. Bu ilişki klasik anlamda üretim sürecinin birbirini izleyen iki 90
aşamasında faaliyet gösteren teşebbüsler arasında gözlenen dikey nitelikli bir ilişkidir.
Depoların beşeri ilaç piyasasının toptan satış aşamasında; eczanelerin ise perakende
satış aşamasında faaliyet gösterdiği bilinmektedir.
Eczaneler ve ecza depoları, faaliyetleri kamu tarafından sıkı bir biçimde denetlenmekte
olan teşebbüslerdir. Her iki teşebbüs grubu da gerek açılış izni bakımından gerekse de
1 Bundan sonraki açıklamalarda Depolar ifadesiyle, Çınar dışında kalan depolar ima edilecektir.
10-45/812-270
3
bundan sonraki depolama ve dağıtım faaliyetleri bakımından yoğun düzenlemelere
tabidir. Öte yandan gerek ticarete konu beşeri ilaçların gerekse de ecza deposu ve
eczanelerin kâr marjlarının Sağlık Bakanlığı tarafından belirleniyor olması nedeniyle,
bahse konu ticari ilişkiler genellikle ıskontolar, mal fazlası ürünler, vadeli alımlar için
vadeler üzerinden yürümektedir. Ecza depoları ile eczaneler arasındaki ilişkiler 100
genellikle ticari faaliyetlerin gerektirdiği bir biçimde yapılanmıştır. Ecza depoları, taraf
oldukları ticari alım satım ilişkisinde alt pazarda ürün tedarik ettiği eczanenin satış
hacmi, güvenirliği, ticari geçmişinin iyi-kötü olması, pazardaki itibarı, kişisel ilişkiler gibi
değişkenlere göre farklı ticari koşullar öne sürebilmektedir.
Yukarıda yer alan bilgiler doğrultusunda perakende satış seviyesinde faaliyeti
bulunmayan ecza depolarının bir eczaneye karşı dışlayıcı davranmaktan
kaynaklanabilecek iktisadi bir çıkarının bulunduğunu kabul etmek zordur. Nitekim
şikâyetçi de bu hususu doğrular nitelikte Depolar’ın çeşitli şahsi husumetlerle mal
vermeyi reddettiğini iddia etmektedir. Buna ek olarak şikâyetçi tarafından söz konusu
şahsi husumetlerin neden kaynaklandığını gösteren somut bir gerekçe sunulmamıştır. 110
Depolar arasında şikâyetçi eczaneye mal temin etmemeye yönelik bir anlaşma ya da
uyumlu eylemin varlığı bakımından ikinci olarak ele alınması gereken husus, söz
konusu Depolar’ın, şikâyetçinin mal temin talebine olan yaklaşımlarıdır. Bu kapsamda
aşağıda raportörlerce Depolar’a gönderilen bilgi isteme yazılarına cevaben Depolar’ın
verdiği yanıtlara yer verilmiştir:
- İlk olarak 1958 yılında kurulmuş olan ve Türkiye çapında faaliyet gösteren seksenbir
şubesi bulunan Selçuk ve AS’ın vekili tarafından gönderilen yazıda; Selçuk’un Taksim
şubesine şikâyetçinin şifahi olarak mal alım talebiyle müracaat ettiği; kendisi hakkında
müspet veya menfi yönde kredibiliteye sahip olmadıkları şikâyetçiye kesin, limit içi,
süresiz banka teminat mektubu verdiğinde bu teminat miktarı sınırları dâhilinde vadeli 120
ya da satış sirkülerindeki peşin ıskontolardan yararlandırılmak suretiyle aldığı malın
bedelini bir sonraki hafta ödemek koşuluyla ilaç satılabileceğinin bildirildiği ifade
edilmiştir. Bununla birlikte şikâyetçinin mal alım talebinde ısrarcı olmadığı ve diğer
depolarla anlaşmalı olarak bu talebin reddinin söz konusu olmadığı belirtilmiştir. Aynı
yazıda şikâyetçinin As’tan şifahi olarak dahi bir mal temin talebinin bulunmadığı
eklenmiştir.
- İkinci olarak 1993 yılında kurulan ve Türkiye çapında faaliyet gösteren bir merkez ve
yetmişbir şubesi bulunan Hedef’in vekili tarafından gönderilen yazıda; şikâyetçinin
Hedef’ten peşin veya vadeli olarak herhangi bir mal alım talebi olmadığı ifade
edilmektedir. Buna ek olarak; söz konusu eczacının peşin ilaç talebi olması halinde, bu 130
talebin stoklarla sınırlı olarak karşılanacağını; vadeli ilaç talebi halinde uygun
görecekleri teminat (ipotek, teminat mektubu vs.) karşılığında ilaç verilebileceği
belirtilmektedir.
- Üçüncü olarak 1984 yılında kurulan ve İstanbul Avrupa yakasının tamamı, Edirne,
Kırklareli, Tekirdağ ve Çanakkale’de faaliyet gösteren Galenos’a şikâyetçi eczacının
ilaç talebi olup olmadığı sorulmuş; Galenos’tan şu yanıt alınmıştır:
“Eczacı Güllü Alkan depomuza gelerek ilaç talep ettiğini fakat depomuzdan önce Ecza
Kooperatifine gittiğini ve bir gayrimenkul teminatı verdikleri halde ilaç alamadığını
bildirmiş, Eczacı Güllü Alkan’a bu teminatı tarafımıza verdikleri takdirde yardımcı
olacağımızı iletmemize rağmen kendisi ile daha sonra görüşme imkânı olmamıştır.” 140
- Dördüncü olarak başvuru dilekçesinde adı geçen; 1979’da kurularak merkezi Bursa
olmak üzere ondört şubesi bulunan Bursa Ecza Koop. da Kurum’a gönderdiği yazıda,
kooperatiflerinin ortak dışında satış yapamayacağının, münhasıran ortakları ile iş
göreceğinin kooperatif ana sözleşmesinde hüküm altına alındığını; bununla birlikte
10-45/812-270
4
başvuru sahibi eczacının kendilerine herhangi bir üyelik başvurusunun ve ayrıca ilaç
alım talebinin bulunmadığını belirtmiştir.
- Son olarak 1989 yılında faaliyete başlayan ve merkez dışında İstanbul’da altı,
Ankara’da iki, Zonguldak ve Kastamonu’da birer şubesi ve Diyarbakır’da bir irtibat
bürosu ile ağırlıklı olarak şubelerinin bulunduğu iller ve civarında faaliyet gösteren
İstanbul Ecza Koop. da ana sözleşmesi uyarınca ortak dışı satış yapamamaktadır. 150
Eczacı odasına kayıtlı eczacıların kooperatife üye olması mümkün olmakla beraber bu
nitelikleri taşıyan her eczacının ortak olarak kabul edilme zorunluluğunun
bulunmadığını belirten Kooperatif vekili; başvuru sahibi eczacının ortaklık
başvurusunun Kooperatif yönetim kurulunca reddedildiğini belirtmiştir.
Yukarıda yer verilen açıklamalar sonucunda; şikâyetçinin başvuru dilekçesinde
anlaşmalı olarak mal temin talebini reddettiğini iddia ettiği ecza depolarından Selçuk ve
Galenos’un bu talebi açıkça reddetmediği; As ve Hedef’ten şikâyetçi eczacının
herhangi bir mal talebinin dahi olmadığı anlaşılmaktadır. Bursa ve İstanbul ecza
kooperatiflerinin ortak olmayan eczacılara mal temin etmediği; şikâyetçinin Bursa ecza
kooperatifine herhangi bir üyelik başvurusunun bulunmadığı fakat İstanbul ecza 160
kooperatifinin şikâyetçi eczacının kendisine yaptığı üyelik müracaatını kabul etmediği,
dolayısıyla eczacıya, üye olmaması nedeniyle ilaç satışı yapmadığı anlaşılmaktadır.
Sonuç olarak gerek piyasanın dikey nitelikli yapısı dolayısıyla başvuru sahibinin
eczanesine yönelik dışlayıcı davranışın iktisadi bir mantığının söz konusu olmaması;
gerek ecza depolarının yukarıda yer verilen ve başvuru sahibi özelinde yaptığı
açıklamalar ve mal temin etmeme gerekçelerine ilişkin olarak yaptıkları farklı
değerlendirmeler, gerekse muhatap ecza depolarından birinin hâlihazırda başvurması
halinde sözü edilen eczacının ilaç temin talebini karşılayabileceğini ifade etmesi
hususları dikkate alındığında; adı geçen ecza depoları arasında şikâyet sahibi eczacı
ve eczanesine yönelik olarak anlaşmalı şekilde mal temin etmeme amacının veya bu 170
amaca yönelik bir uyumlu eylemin bulunmadığı düşünülmekte; dolayısıyla başvuru
sahibi eczacının bu yöndeki iddiaları makul ve geçerli kabul edilemeyeceğinden işbu
dosya kapsamında soruşturma açılmasına gerek olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara
yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek
olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy