Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-2-93 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 10-47/ 856-294
Karar Tarihi : 1.7.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat
ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Bayram Ali GEÇGİL, Özgür Can ÖZBEK, Hatice YAVUZ
C. BAŞVURUDA : - Re’sen
BULUNAN 20
D. HAKKINDA İNCELEME YAPILANLAR:
-Seyhan Hazır Beton San. Paz. Tic. Ltd. Şti
Mersin Yolu Üzeri Karaisalı Otoban Yol Ayrımı Büyükdikili
Yanı/ Adana
- Çimsa Çimento San. ve Tic. A.Ş.
Kısıklı Cad. No:4 Sarkuysan - Ak İş Merkezi S Blok Altunizade
/İstanbul
- Çimko Çimento ve Beton San. A.Ş.
Söğütlü Köyü Mevkii. Karaisalı Yolu Üzeri Çukurova/Adana 30
- OYAK Beton San. ve Tic. A.Ş.
OYAK İş Merkezi 105 Evler Halk Sok No:1 Kat:4 Kozyatağı/
İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Seyhan Hazır Beton San. Paz. Tic. Ltd. Şti. (Seyhan
Beton), Çimsa Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Çimsa Beton), Çimko Çimento
ve Beton Sanayi A.Ş. (Çimko Beton) ve OYAK Beton Sanayi ve Ticaret A.Ş.
(Oyak Beton) firmalarının aralarında anlaşarak müşteriye kimin satış
yapacağına karar verdikleri ve fahiş fiyattan beton satışı yaptıkları iddiaları.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda, başvuru sahibinin Adana iline ait Ceyhan 40
ilçesinde müteahhitlik hizmeti verdiği belirtilerek özetle;
Seyhan Beton, Çimsa Beton, Çimko Beton ve Oyak Beton firmalarının bir araya
gelerek tekel oluşturduğu,
Bir inşaata ait temeli Seyhan Beton’a döktürdükleri fakat temel dökümünden
sonraki beton için firmanın fahiş fiyat artışı yapması nedeniyle Çimsa Beton ile
anlaşılarak tabla betonun bu firma tarafından döküldüğü,
Söz konusu inşaat için beton istemeye devam edildiğinde Çimsa Beton’un,
Seyhan Beton ile anlaştığını belirterek temeli döken firmanın beton tedarik
10-47/856-294
2
etmeye devam edeceğini ifade ettiği ve daha sonra başvuruya konu diğer hazır
beton firmalarının da aynı şekilde cevap verdiği, 50
Bu şekilde rekabetin ortadan kalktığı ve beton firmalarının rekabet etmeksizin
satış yaptığı ve bu nedenle bir haftadan beri beton dökülemeyerek maddi kayba
uğranıldığı
iddia edilmiştir. Dosya kapsamında, başvuru konusu iddialara ilişkin daha ayrıntılı
bilgi alabilmek amacıyla başvuru sahibi ile görüşülmüştür. Başvuru sahibi, Rekabet
Kurumu’na başvuru yapacağını söz konusu teşebbüslere iletmesi sonucunda,
iddialarına konu olan durumun düzeltildiğini belirtmiştir. Ayrıca başvuru sahibi
tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına 7.4.2010 tarih ve 2921 sayı ile giren
yazıda başvuru sahibi, mağduriyetlerinin giderilmiş olması nedeniyle başvuruyu geri
aldıklarını ifade etmiştir. Bununla birlikte Rekabet Kurulu başvuruda öne sürülen 60
iddiaları ciddi bularak re’sen inceleme yapma yetkisini kullanma yoluna gitmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 2.4.2010 tarih ve 2799 sayı ile intikal eden
başvuru üzerine yapılan incelemeler neticesinde hazırlanan 8.4.2010 tarih ve 2010-2-
93/İİ-10-BAG sayılı İlk İnceleme Raporu sonucunda önaraştırma yapılmasına karar
verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 22.6.2010
tarih ve 2010-2-93/ÖA-10-325.BAG sayılı Önaraştırma Raporu 25.6.2010 tarih ve
REK.0.06.00.00-110/310 sayılı Başkanlık önergesi ile 10-47 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Seyhan Hazır Beton San. Paz. Tic. 70
Ltd. Şti., Çimsa Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş., Çimko Çimento ve Beton Sanayi
A.Ş. ve OYAK Beton Sanayi ve Ticaret A.Ş. hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan Teşebbüsler
I.1.1. Seyhan Beton
Seyhan Beton 2005 yılında Adana’da kurulmuş ve 2006 yılında hazır beton üretimine
başlamıştır. Seyhan Beton, Ceyhan, Kadirli, Kozan, İmamoğlu ilçeleri başta olmak
üzere Adana ili ve çevresine, Mersin ili ve çevresine ve Osmaniye iline mal 80
satmaktadır.
I.1.2. Çimsa Beton
Çimsa Baton’un ortaklık yapısı aşağıdaki gibidir:
Tablo 1: Çimsa Beton’un Ortaklık Yapısı
Pay Sahibi İştirak Tutarı (TL) Hisse Oranı (%)
Hacı Ömer Sabancı Holding A.Ş. 66.765.208,73 49,42
Adana Çimento Sanayi A.Ş. 19.074.225,60 14,12
Akçansa Çimento Sanayi A.Ş. 12.130.560,00 8,98
Hacı Ömer Sabancı Vakfı 146.000,00 0,11
Diğer Ortaklar 36.968.447,67 27,37
Genel Toplam 135.084.442,00 100,00
Teşebbüse ait internet sitesinde, Zeytinli Hazır Beton Tesisi ile üretime başlayan
Çimsa Beton’un Adana, Mersin, Kayseri, Antalya, Osmaniye, Kahramanmaraş,
10-47/856-294
3
Nevşehir, Aksaray, Karaman, Konya, Bilecik ve Kütahya illerinde faaliyet gösteren 24
hazır beton tesisi bulunduğu bilgisi yer almaktadır. Dosya kapsamında elde edilen
bilgilere göre, Adana, Osmaniye ve Kahramanmaraş’ta bulunan tesisler Zeytinli
Tesisi’nde bulunan Adana Bölge Müdürlüğü’ne bağlı olarak çalışmaktadır. 90
I.1.3. Oyak Beton
2004 yılında kurulan Oyak Beton’un Akdeniz, Karadeniz, İç Anadolu ve Marmara
olmak üzere dört ayrı bölge müdürlüğü şeklinde çalıştığı ifade edilmiştir. Dosya
kapsamında elde edilen bilgilere göre, bölge müdürlükleri hazırladıkları fiyat listesini
münhasır çalışmayan bayilere göndermekte ve bayiler m³ başına 1-2 TL’lik bir kar
marjı ile nihai müşteriye satış yapmaktadır.
I.1.4. Çimko Beton
Çimko Beton’un ortakları Sanko Holding ve Cementerie Aldo Barbetti firmalarıdır.
Çimko Beton Gaziantep’te 3, Kahramanmaraş’ta 2, Adıyaman’da 1, Osmaniye’de 1
ve Adana'da 1 tesis olmak üzere toplam 8 adet hazır beton tesisine sahiptir. Yapılan 100
yerinde incelemede, teşebbüs yetkilileri Adana’daki tesisin yaklaşık olarak beş ay
önce faaliyete başladığını belirtmiştir. Dosya kapsamında elde edilen bilgilere göre,
Adana’da faaliyet gösteren tesis halihazırda Bordo Mimarlık İnş. Taah. ve Dış Tic.
Ltd. Şti. unvanlı distribütör aracılığıyla tüm satışlarını gerçekleştirmektedir.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Hazır beton; belirli oranlarda çimento, doğal veya yapay agrega, su ve belli katkı
malzemelerinin mikserle karıştırılması yöntemiyle üretilen ve üreticiye taze beton 110
olarak sunulan bir inşaat malzemesidir. Hazır beton ürünleri, kullanım amaçları
bakımından C14, C16, C18, C20, C25 ve C25+ gibi alt kategorilere ayrılabilmekle
birlikte türler arasında yüksek arz ikamesi bulunmaktadır. Bu sebeple ilgili ürün
pazarı işbu dosya özelinde, farklı türlerin her birinin oluşturacağı dar pazarlar yerine
daha kapsayıcı olacak şekilde “hazır beton pazarı” olarak tanımlanmıştır.
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Hazır beton kısa süre içinde kullanılma zorunluluğu olan, stoklanamayan, yüksek
taşıma maliyetleri olan ve belirli bir sürenin geçmesi halinde kullanılabilmesi için 120
gerekli özellikleri kaybeden, uzun mesafeli taşınması hem teknik hem de ekonomik
açıdan mümkün olmayan bir üründür. Anılan özellikleri ve yüksek taşıma maliyetleri
nedeniyle hazır beton, üretildiği santralden yaklaşık 50 km uzaklığa kadar
taşınabilmektedir. Öte yandan, 50 km’lik mesafe kriteri her durumda geçerli değildir.
Bu mesafe, yol, iklim ve doğal koşullara göre artabilmekte veya azalabilmektedir. Bu
noktada, betonun tesiste transmiksere yüklenmesi, tesisten transmikser ile inşaat
alanına ulaştırılması, müşteri tarafından teslim alınması ve pompa aracılığıyla kalıba
yerleştirilmesinde geçen sürenin hazır betondaki kıvam ve işlenebilirlik kayıplarının
önlenebilmesinde kritik eşik olan iki saatlik sürenin altında olması gerektiğinin de
dikkate alınması gerekmektedir. 130
Dolayısıyla ilgili coğrafi pazarın belirlenmesinde esas alınacak kriter temel olarak,
hazır betonun yukarıda önemle üzerinde durulan en fazla 2 saat içinde tüketilme
zorunluluğu ve yaklaşık 50 km mesafeye kadar taşınabiliyor olma özellikleridir.
Mevcut dosya özelinde ise başvuruda iddia edilenlerin Adana ili Ceyhan ilçesinde
10-47/856-294
4
gerçekleştiği ileri sürülmekle beraber dosya konusu iddiaların değerlendirilmesinde
kesin bir ilgili coğrafi pazar tanımının yapılmasına gerek olmadığı sonucuna
varılmıştır.
I.3. Değerlendirme
I.3.1. Yerinde İncelemelerde, Teşebbüs Yetkilileri İle Yapılan Görüşmelerde ve
Sonrasında Elde Edilen Bilgi ve Belgeler 140
Başvuruda yer alan iddialar ve daha sonra başvuru sahipleri ile yapılan şifahi
görüşmelerde Ceyhan ilçesinde yürütülen bir inşaat için ilk olarak Seyhan Beton’dan
hazır beton temin edildiği, daha sonra sevkiyatta yaşanan gecikmeler ve Seyhan
Beton’un yaptığı fiyat artışı nedeniyle bu firmadan hazır beton alımının durdurulduğu
ve Çimsa Beton ile anlaşıldığı, Çimsa Beton’un ise bir miktar hazır beton
sevkiyatından sonra mal vermek istemediği belirtilmiştir. Nihai olarak mevcut
durumda, Seyhan Beton’un fiyat artışı yapılmadan önceki fiyattan mal vermeye
devam ettiği ifade edilmiştir. Dolayısıyla yapılan değerlendirmelerde iddialara konu
Seyhan Beton ve Çimsa Beton firmalarının Ceyhan ilçesinde yaptığı satışlar ve satış
fiyatlarının değerlendirilmesi önem arz etmektedir. 150
Seyhan Beton’da raportörlerce yapılan yerinde incelemede teşebbüs yetkilisi; “… Bir
inşaat firması belirli bir beton firması ile anlaşıp döküme başlamış ise tüm Türkiye’de
yaygın uygulamaya göre geriye kalan beton ihtiyacını da başlangıçta yapılan
anlaşma kapsamında aynı firmadan satın alması esastır. Ancak bu durumun 3
istisnası olabilir. Beton firması fiyat yükseltmiş olabilir, müşteri beton firmasının
vermiş olduğu hizmetin kalitesinden memnun değildir (gecikme vb) veya beton
firmasına, dökülen betonun ödemesini yapmamıştır ve beton firması da bundan
dolayı mal vermeyi reddeder ve müşteri başka bir beton firmasından ürün sağlamak
ister. Eğer bir inşaat firması yukarıda yer alan üç durumdan ilk ikisi nedeniyle bize
gelmiş ise fiyatta anlaşmamız halinde biz kendisine beton sağlarız. Ancak eğer 160
müşterinin önceki beton firmasıyla ödeme konusunda problemleri olmuş ise bu
müşteri, bizim için de finansal yönden riskli olduğu için mal verme konusunda dikkatli
oluruz…” şeklinde ifade etmiştir. Mevcut dosya da ise başvuru sahibinin ifadeleri
göre, Seyhan Beton’un sevkiyatta gecikmesi ve bu esnada ürün fiyatlarına zam
yapması nedeniyle kendileri Seyhan Beton’dan mal almak istememiştir.
Bununla birlikte, Oyak Beton’da yapılan yerinde incelemede teşebbüs yetkilisi
geçmişte, başka firma tarafından ilk katına beton dökülen bir inşaatta yaşanan kötü
bir tecrübeden sonra prensip olarak sıfırdan başlamadıkları inşaatlara hazır beton
vermedikleri ancak resmi kurumdan alınan rapor bulunması ve teknik olarak daha
önce dökülen betonun asgari standartlara uygunluğunun tespiti halinde işe girdiklerini 170
belirtmiştir. Dolayısıyla genellikle beton firmalarının bir inşaata ait tüm betonu
kendileri dökmek istediği fakat çeşitli nedenlerle başka bir firma tarafından başlanılan
inşaata da beton verme durumunun söz konusu olacağı anlaşılmaktadır.
Öte yandan, Çimko Beton’da yapılan yerinde incelemede elde edilen “Adana İli Hazır
Beton Firmaları Müşteri Portföyleri” başlıklı belge piyasada bu yönde bir uygulamanın
varlığını doğrular niteliktedir. Haftalık hazırlandığı belirtilen raporlarda aşağıdaki firma
değişikliklerinin yaşandığı görülmektedir:
08.02.2010 tarihli raporda Oyak Beton’un müşterisi olduğu belirtilen
Koyungözü İnşaat 15.02.2010 tarihli raporda Çimko Beton’un müşterisi olarak
gösterilmektedir, 180
10-47/856-294
5
15.02.2010 tarihli raporda Çimsa Beton’un mal verdiği belirtilen H.Avcı
Emniyet Binası inşaatı 15.02.2010 tarihli raporda Çimko Beton’un müşterisi
olarak gösterilmektedir,
01.03.2010 tarihli raporda Çimko Beton’un müşterisi olduğu belirtilen Toroslar
İnşaat 15.03.2010 tarihli raporda Çimsa Beton’un müşterisi olarak
gösterilmektedir,
15.03.2010 tarihli raporda Seyhan Beton’un müşterisi olduğu belirtilen Konkur
İnşaat 15.03.2010 tarihli raporda Çimko Beton’un müşterisi olarak
gösterilmektedir,
05.04.2010 tarihli raporda Çimsa Beton’un müşterisi olduğu belirtilen Savaş 190
Yıldırım 12.04.2010 tarihli raporda Çimko Beton’un müşterisi olarak
gösterilmektedir,
05.04.2010 tarihli raporda Oyak Beton’un müşterisi olduğu belirtilen İzzet Oklu
12.04.2010 tarihli raporda Çimko Beton’un müşterisi olarak gösterilmektedir,
12.04.2010 tarihli raporda Oyak Beton’un müşterisi olduğu belirtilen
Koyungözlü İnşaat 26.04.2010 tarihli raporda Çimsa Beton’un müşterisi olarak
gösterilmektedir.
Yukarıda örnekleri verilen firmalar arası müşteri değişikleri müşterilerin hazır beton
sağladıkları firmaları değiştirebilme imkanına sahip olduğunu göstermektedir.
Ayrıca, dosya kapsamında 28.05.2010 tarih ve 2542 sayılı yazı ile Türk Mühendis ve 200
Mimarlar Odaları Birliği İnşaat Mühendisleri Odası Adana Şubesi (Mühendisler
Odası)’nden, 28.05.2010 tarih ve 2543 sayılı yazı ile Adana Müteahhitler Birliği
Derneği’nden Adana ve çevresinde faaliyet gösteren hazır beton firmalarının fiyat
tespiti veya pazar paylaşımı gibi hususlarda herhangi bir anlaşmaya girdiklerine veya
söz konusu bölgede hazır beton ürününün fahiş fiyatlar ile satıldığına dair kendilerine
ulaşılan bilgi veya belge bulunup bulunmadığı hakkında bilgi talep edilmiştir.
Mühendisler Odası’ndan gelen ve Kurum kayıtlarına 01.06.2010 tarih ve 4330 sayı ile
giren cevabi yazıda bu konuda kendilerine ulaşan herhangi bir başvuru ve bilgi
bulunmadığı belirtilmiştir. Öte yandan, Adana Müteahhitler Birliği Derneği’nden gelen
ve Kurum kayıtlarına 09.06.2010 tarih ve 4555 sayı ile giren elektronik postada söz 210
konusu fiyat tespiti ve pazar paylaşımı hususlarını kanıtlayıcı nitelikte belgeye sahip
olmadıkları ifade edilmiştir.
I.3.2. Teşebbüslerden İstenen Verilerin Değerlendirilmesi
Raportörlerce yapılan yerinde inceleme ve görüşmelerde teşebbüslerden son altı ay
içinde yapılan hazır beton satışlarının müşteri, hacim, fiyat ve nitelik (hazır beton
sevkiyatının pompalı ya da mikserli yapılması) parametrelerine yönelik kırılımları
talep edilmiştir. Başvurunun yapıldığı tarih dikkate alınarak 1-31 Mart 2010 dönemini
kapsayan veriler incelenerek, şikayet dilekçesinde anlaşma yaptığı iddia edilen
Seyhan Beton ve Çimsa Beton’un satışları analiz edilmiştir.
Seyhan Beton’dan sağlanan ham verilerin özetlendiği tablo aşağıdadır: 220
Tablo 2: Seyhan Çimento Verileri Özet Tablosu
Özellik Ürün Tipi Müşteri Sayısı Ortalama Fiyat (TL) Toplam Hacim (m³)
Mikserli C16 (…..) (…..) (…..)
10-47/856-294
6
C20 (…..) (…..) (…..)
C20 Katkılı (…..) (…..) (…..)
C25 (…..) (…..) (…..)
C25 İkili (…..) (…..) (…..)
C25 Katkısız (…..) (…..) (…..)
C30 (…..) (…..) (…..)
C30 Katkısız (…..) (…..) (…..)
Gro Beton (…..) (…..) (…..)
ŞAP 300 (…..) (…..) (…..)
Toplam (Mikserli) (…..) (…..) (…..)
C16 (…..) (…..) (…..)
C20 (…..) (…..) (…..)
C20 İkili (…..) (…..) (…..)
C25 (…..) (…..) (…..)
C25 İkili (…..) (…..) (…..)
C25 Katkısız (…..) (…..) (…..)
C30 (…..) (…..) (…..)
C30 İkili (…..) (…..) (…..)
C30 Katkısız (…..) (…..) (…..)
C35 (…..) (…..) (…..)
C35 İkili (…..) (…..) (…..)
Pompalı
Gro Beton (…..) (…..) (…..)
Toplam (Pompalı) (…..) (…..) (…..)
TOPLAM (…..) (…..) (…..)
Tablo 2’de Seyhan Beton tarafından yapılan satışlar öncelikle pompalı ve mikserli
olmak üzere ikiye ayrılmış, bu ayrımın ardından da her bir hazır beton tipi için kaç
müşteriye satış yapıldığı, bu satışların ortalama fiyatı ve toplam satış hacmi ilgili
satırda gösterilmektedir; örneğin sevkiyatında mikser kullanılmış C30 tipi hazır beton
kategorisinde Seyhan Beton 1-31 Mart tarihleri arasında (…..) farklı müşteriye m3’ü
ortalama (…..) TL’den (…..) m3 hazır beton satışı yapmıştır. Tablonun son üç
satırından görüleceği üzere belirtilen dönemde Seyhan Beton (…..) farklı müşteriye 230
toplam (…..) m3 hazır beton satışı yapmış bulunmaktadır.
Aynı dönem için Çimsa Beton tarafından sağlanan ham verilerin özetlendiği tablo ise
aşağıdadır:
Tablo 3: Çimsa Beton Verileri Özet Tablosu
Özellik Ürün Tipi Müşteri Sayısı Ortalama Fiyat (TL) Toplam Hacim (m³)
C14 (…..) (…..) (…..)
C16 (…..) (…..) (…..)
C20 (…..) (…..) (…..)
C20 İkili (…..) (…..) (…..)
C25 (…..) (…..) (…..)
C25 İkili (…..) (…..) (…..)
C30 (…..) (…..) (…..)
C30 İkili (…..) (…..) (…..)
C35 (…..) (…..) (…..)
Mikserli
Gro beton (…..) (…..) (…..)
Toplam (Mikserli) (…..) (…..) (…..)
C16 (…..) (…..) (…..) Pompalı
C20 (…..) (…..) (…..)
10-47/856-294
7
C20 İkili (…..) (…..) (…..)
C25 (…..) (…..) (…..)
C25 İkili (…..) (…..) (…..)
C30 (…..) (…..) (…..)
C30 İkili (…..) (…..) (…..)
Gro beton (…..) (…..) (…..)
Toplam (Pompalı) (…..) (…..) (…..)
TOPLAM (…..) (…..) (…..)
Tablo 3’te Çimsa Beton tarafından gönderilen ham veriler Tablo 2’de Seyhan Beton
için takip edilen sistematik dahilinde özetlenmiştir. 1-31 Mart tarihleri arasında Çimsa
Beton toplam (…..) farklı müşteriye (…..) m3 hazır beton satışı yapmıştır.
Teşebbüsler için satış verileri ayrı ayrı sunulmakla birlikte daha anlamlı bir analiz
yapabilmek için hazırlanan, ürün bazında satış hacmi ve fiyatlarını karşılaştırmalı 240
olarak gösteren tablo ise şu şekildedir:
Tablo 4: Seyhan Beton ve Çimsa Beton'un Çimento Türlerine Göre 2010 Yılı Mart Ayı Ortalama Fiyat
ve Satış Hacimleri
Mikserli Satışlar İçin
Seyhan Beton Çimsa Beton
Çimento Türü Satış Fiyatı (TL/m³) Satış Hacmi (m³) Satış Fiyatı (TL/m³) Satış Hacmi (m³)
m³
Fiyat
Farkı
%
Fiyat
Farkı
C14 (…..) (…..)
C16 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
C20 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
C20 İkili (…..) (…..)
C20 Katkılı (…..) (…..)
C25 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
C25 İkili (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
C25 Katkısız (…..) (…..)
C30 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
C30 İkili (…..) (…..)
C30 Katkısız (…..) (…..)
C35 (…..) (…..)
Gro Beton (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Pompalı Satışlar İçin
Seyhan Beton Çimsa Beton
Çimento Türü Satış Fiyatı (TL/m³) Satış Hacmi (m³) Satış Fiyatı (TL/m³) Satış Hacmi (m³)
m³
Fiyat
Farkı
%
Fiyat
Farkı
C16 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
C20 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
C20 İkili (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
C25 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
C25 İkili (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
C25 Katkısız (…..) (…..)
C30 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
C30 İkili (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
C30 Katkısız (…..) (…..)
C35 (…..) (…..)
C35 İkili (…..) (…..)
Gro Beton (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
10-47/856-294
8
Tabloda belirli bir ürün tipi için m3 başına iki teşebbüs arasındaki fiyat farkı yer
almaktadır. Buna göre örneğin C20 tipi hazır betonda mikserli satışlar bakımından
Seyhan Beton’un ortalama satış fiyatı Çimsa Beton’un ortalama satış fiyatından (…..)
TL fazla olmuştur. M3 başına farkın en az 4 TL olduğu satışların iki teşebbüsün
toplam satışlarına oranı ise %71,31 düzeyindedir. Bu oran teşebbüsler için ayrı ayrı
hesaplandığında bu fiyat farkının olduğu satışların Seyhan Beton’un toplam satışları 250
içinde %64,57, Çimsa Beton’un satışları içinde ise %87,16’lık bir yer tuttuğu
görülmektedir.
Öte yandan, m³ başına en az 4 TL fiyat farkı olan satışlarda Seyhan Beton’un satış
fiyatının, Çimsa Beton’un satış fiyatından %(…..)-%(…..) arasında değişen oranlarda
daha fazla olduğu görülmektedir. Hazır beton gibi homojen ve üreticilerin benzer
maliyet kalemlerine sahip oldukları bir ürün için anlaşma yaptığı iddia edilen iki
teşebbüsün ürünleri arasında söz konusu oranlarda fiyat farkı olması ve bu fiyat farkı
ile yapılan satışların toplam satışların her iki firma için de önemli bir bölümünü teşkil
ediyor olması, bu firmalar hakkında ortaya atılan iddianın varlığı ihtimalini
zayıflatmaktadır. 260
Özet tablolarda görülen bir başka önemli veri toplam müşteri sayısına ve toplam satış
hacmine ilişkindir. Buna göre Seyhan Beton Mart ayı içerisinde (…..) farklı müşteriye
(…..) m3 hazır beton satarken Çimsa Beton (…..) farklı müşteriye (…..)m3 hazır beton
satmıştır. Çimsa Beton’un toplam satış hacmi Seyhan Beton’un satış hacminin %(…..)
denk gelmektedir. Dosya kapsamında elde edilen bilgilere göre, Seyhan Beton’un
Ceyhan tesisinin kapasitesi (…..) m³/saat, Çimsa Beton’un Ceyhan’a yaptığı satışların
üretim yeri olan Adana Mobil ve Misis tesislerinin kapasiteleri sırasıyla (…..) m³/saat
ve (…..) m³/saat olmaktadır. Seyhan Beton’un Ceyhan tesisine ait fiili üretim miktarı
(…..) m³/saat iken Çimsa Beton Adana Mobil ve Misis tesislerinde sırasıyla (…..)-(…..)
m³/saat ve (…..)-(…..) m³/saat üretim gerçekleştirmektedir. Öte yandan Çimsa Beton, 270
Ceyhan’a yaptığı satışları Adana Mobil tesisinden planladığı ancak gerekli olan
hallerde Misis tesisinden bu bölgeye satış yaptığını belirtmiştir.
Bu çerçevede, her iki firmanın Ceyhan ilçesine yapmakta oldukları satışlarda yakın
kapasite rakamlarına sahip olduğu görülmektedir. Söz konusu bu kapasite rakamları
ile her iki firmaya ait müşteri adedi ve satış hacimleri birlikte değerlendirildiğinde
benzer kapasiteye sahip bu firmaların ilgili dönemde kapasiteleri ile orantılı
miktarlarda satış yapmadıkları anlaşılmaktadır. Bu durumda, mezkur teşebbüslerin
bölge ve müşteri paylaşımı yaptıklarından söz edilebilmesi ihtimali önemli ölçüde
ortadan kalkmaktadır. Çünkü homojen bir ürün olan hazır beton üreten, benzer
büyüklüklere ve kapasite rakamlarına sahip teşebbüslerin muhtemel bir müşteri 280
ve/veya bölge paylaşımı yapmaları durumunda, birbirine daha yakın müşteri sayısı
ve satış hacimlerinin ortaya çıkması kuvvetle muhtemeldir.
Yerinde inceleme sırasında söz konusu hazır beton firmalarının aralarında
anlaşma yapmak suretiyle fiyat belirledikleri ve müşteri paylaştıkları gösterir
herhangi bir belge ya da bilgiye ulaşılamaması,
Çimko Beton’da yapılan yerinde incelemede elde edilen “Adana İli Hazır Beton
Firmaları Müşteri Portföyleri” başlıklı belgenin, müşterilerin hazır beton
sağladıkları firmaları değiştirebildiklerini göstermesi,
Gerek yerinde inceleme sırasında görüşülen bazı müşterilerin şifai gerekse
Adana Müteahhitler Birliği Derneği’nin ve Türk Mühendis ve Mimarlar Odaları 290
Birliği İnşaat Mühendisleri Odası Adana Şubesi’nin yazılı beyanlarında,
10-47/856-294
9
bölgede faaliyet gösteren hazır beton üreticisi firmaların şikâyete konu olan
uygulamalarda bulunmadıklarını belirtmeleri,
Teşebbüslerden gelen satış verilerinin, anlaşma olduğu iddia edilen dönemde
homojen bir ürün için birim başına %(…..)-%(…..)arasında değişen oranlarda
yüksek sayılabilecek fiyat farklarını göstermesi ve bu fiyat farkı ile yapılan
satışların toplam satışların, her iki firma için de, önemli bir bölümünü teşkil
ediyor olması
Yine benzer şekilde, satış verilerinin iki firmanın arasında müşteri adedi ve
satış hacmi bakımından ciddi bir orantısızlığın bulunduğuna işaret etmesi, bu 300
durumunda bu iki firmanın müşteri ve bölge paylaşımı yapmış olması ihtimalini
önemli derecede zayıflatıyor olması
hususları birlikte değerlendirildiğinde, anılan teşebbüsler hakkında şikayet konusu
iddialarla ilgili olarak soruşturma açılmasına gerek olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; dosya konusu iddialara
yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına
gerek olmadığına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
310
Full & Egal Universal Law Academy