Rekabet Kurumu - Karar Sayı 10-47/862-299

1
Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2010-3-8 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 10-47/862-299
Karar Tarihi : 1.7.2010

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat
ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR

B. RAPORTÖRLER: Onur Yelda YÜKSEL, Aytül TOKATLI,
İmren SEYRANTEPE, Fethullah GÜLER

C. BAŞVURUDA
BULUNANLAR: - Multinet Kurumsal Hizmetler A.Ş. 20
Temsilcisi: Av. Süheyla ŞEN ve Av. Gaye ÇİFTÇİ
Necatibey Cad. No:19/17 Sıhhiye/Ankara

- Sayit KARABAĞLI
Sait İskender Restoran, İstinye Bayırı Cad. No:19
Sarıyer/İstanbul

- Antalya Ticaret ve Sanayi Odası
Çevreyolu Göksu Mah. Gazi Bulvarı No:531 Antalya
30
- İstanbul İçkili, İçkisiz Lokanta, Kebapçı, Köfteci ve Ayakta İçki
Satanlar Esnafı Odası
Galatasaray, Hamambaşı Cad. No:34 İstanbul

- T.C. Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu
Büyükdere Caddesi No:143 34394, Esentepe/ İstanbul

D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN:
- Sodexo Motivasyon Çözümleri A.Ş.
Gülbahar Mah. Avni Dilligil Sok. No. 24 / A -6 40
34394 Mecidiyeköy / İstanbul

- Accor Servisleri International A.Ş.
Talatpaşa Cad. No:5 Kat:1 Gültepe / İstanbul

- Network Servisleri A.Ş.
Valikonağı Cad. YKB Vakıf Apt. No:173 K:4 D:2
Nişantaşı 80220 İstanbul

- Multinet Kurumsal Hizmetler A.Ş. 50
2
Fulya Mahallesi Mevlüt Pehlivan Sokak No:12 Kat:5
Multinet Plaza Gayrettepe Şişli / İstanbul

- Winwin Hizmet Yönetimi Sanayi Ve Ticaret A.Ş.
Esentepe Mah. Kasap Sokak No:16 Eser İş Merkezi A Blok
Kat 7 D:58 Şişli / İstanbul

- Set Kurumsal Hizmetler Ticaret A.Ş.
Leylak Sokak Nursanlar İş Merkezi A Blk. Kat:8 D:27
Mecidiyeköy Şişli / İstanbul 60

E. DOSYA KONUSU:
- Sodexo Motivasyon Çözümleri A.Ş. ile Accor Servisleri International A.Ş.’nin
ihalelerde danışıklı hareket etmek, ihaleleri ve müşterileri paylaşmak, satış
şartlarını birlikte belirlemek ve rakiplerin faaliyetlerini zorlaştırmak suretiyle
4054 sayılı Kanun’u ihlal ettikleri iddiası.

- Yemek kuponu/kartı sektöründe faaliyet gösteren teşebbüslerin ortak hareket
ederek restoranlardan %7 ila %10 arasında değişen yüksek oranlarda komisyon
aldıkları iddiası. 70

- Yemek kuponu/kartı sağlayıcısı firmaların, lokanta, restoran ve büfeler ile
yaptıkları anlaşmalarda güçlü taraf olarak kendi lehlerine haksız kazançlar
sağlayarak, bu işyerlerini zor duruma düşüren piyasa koşulları oluşturdukları,
ayrıca bu kuponların para gibi tedavülünün işçi ücretlerine ve iş verimliliğine
olumsuz etkilerinin bulunduğu iddiaları.

F. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan başvurularda özetle;
- Sodexo Motivasyon Çözümleri A.Ş. ve Accor Servisleri İnternational A.Ş.’nin
rakipleri olan Multinet’i karalamaya ve itibarını zedelemeye yönelik davranış ve 80
gerçeğe aykırı beyanlarda bulundukları, ihalelerde danışıklı hareket ettikleri ve
Multinet’i zarara uğratmak için iskonto oranlarını birlikte hareket ederek yükselttikleri,

- Yemek kuponu/kartı sektöründe faaliyet gösteren teşebbüslerin son birkaç yıldır
ortak hareket ederek, restoranlardan %7 ila 10 arasında değişen yüksek oranlarda
komisyon aldıkları belirtilerek, yemek kuponu/kartı komisyon oranlarının %3
seviyelerine indirilmesine yönelik hukuksal düzenleme/çalışma yapılması,

- Yemek kuponu/kartı sağlayıcısı firmaların lokanta, restoran ve büfelerle yaptıkları
anlaşmalarda güçlü taraf olarak haksız kazanç elde ettikleri, kendileriyle anlaşmayan 90
işyerlerini ise zor durumda bıraktıkları ayrıca bu kuponların para yerine kullanılması
sonucu ortaya çıkan hukuki ve ekonomik sorunlara bağlı olarak işçi ücretlerinde ve iş
verimliliğinde olumsuz etkilerin ortaya çıktığı
konularına yer verilmiştir.

TMSF başvurusunda ise şikayet edilen teşebbüslerin belirtilen faaliyetleri ile kamu
zararı oluşmasına neden olacaklarından endişe duyulduğundan bahisle
Kurumumuzca konu hakkında gerekli yasal ve cezai tedbirlerin alınması, iddiaların
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun kapsamında değerlendirilerek
gereğinin yapılması talep edilmiştir. 100
3

G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 6.1.2010 tarih, 76 sayı ile giren ve Multinet
Kurumsal Hizmetler A.Ş. (Multinet) adına Avukat Süheyla ŞEN ile Avukat Gaye
ÇİFTÇİ tarafından yapılan şikayet başvurusunda Sodexo Restoran Servisleri A.Ş.
(yeni ticaret unvanı ile Sodexo Motivasyon Çözümleri A.Ş. ) (Sodexo) ve Accor
Servisleri İnternational A.Ş. (Accor)’nin rakipleri olan Multinet’i karalamaya ve itibarını
zedelemeye yönelik davranış ve gerçeğe aykırı beyanlarda bulundukları, ihalelerde
danışıklı hareket ettikleri ve Multinet’i zarara uğratmak için iskonto oranlarını birlikte
hareket ederek yükselttikleri iddia edilerek, şikayet edilenler hakkında soruşturma
açılmasına, bu uygulamaların yasaklanmasına, ihlallere son verilmesine, gerekirse 110
ihlallerden önceki durumu koruyucu mahiyette nihai karar verilinceye kadar uygun
geçici tedbirlerin alınmasına karar verilmesi talep edilmiştir.

………………….Ticari sır…………………. Kurum kayıtlarına 29.1.2010 tarih ve 850
sayı ile giren TMSF başvurusunda ise şikayet edilen teşebbüslerin belirtilen
faaliyetleri ile kamu zararı oluşmasına neden olacaklarından endişe duyulduğundan
bahisle Kurumumuzca konu hakkında gerekli yasal ve cezai tedbirlerin alınması,
iddiaların 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun kapsamında
değerlendirilerek gereğinin yapılması talebi yinelenmiştir.
120
Anılan iddialara yönelik olarak hazırlanan 3.2.2010 tarihli, 2010-3-8/İİ-10-YY sayılı ilk
inceleme raporu Rekabet Kurulunun 11.2.2010 tarihli toplantısında görüşülmüş olup,
Sodexo ve Accor’un Multinet’i karalayıcı, itibarını zedeleyici davranış ve gerçeğe
aykırı beyanlarda bulundukları iddialarının Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK) 55 ve
devamı maddeleri kapsamında olduğuna, dolayısıyla 4054 sayılı Kanun kapsamında
olmadığına, diğer iddialara yönelik olarak ise önaraştırma yapılmasına 10-16/181-M
sayı ile karar verilmiştir.

Öte yandan Kurum kayıtlarına 4.2.2010 tarih, 999 sayı ile giren, Antalya Ticaret ve
Sanayi Odası (ATSO) adına Genel Sekreter Vildan DEMER tarafından imzalanmış 130
başvuruda, yemek kuponu/kartı sektöründe faaliyet gösteren teşebbüslerin son
birkaç yıldır ortak hareket ederek, restoranlardan %7 ila %10 arasında değişen
yüksek oranlarda komisyon aldıkları belirtilerek, yemek kuponu/kartı komisyon
oranlarının %3 seviyelerine indirilmesine yönelik hukuksal düzenleme/çalışma
yapılması talep edilmiştir. Kurum kayıtlarına 15.2.2010 tarih, 1251 sayı ile giren ve
Sait İskender Restoran sahibi Sayit KARABAĞLI tarafından yapılan başvuruda ve bu
başvuru ile tamamen aynı içeriğe sahip, İstanbul İçkili İçkisiz Lokanta, Kebapçı,
Köfteci ve Ayakta İçki Satanlar Esnafı Odası adına Genel Sekreter Hatice PEHLİVAN
ve Yönetim Kurulu Başkanı Basri SEVER tarafından imzalanmış 22.2.2010 tarih ve
1613 sayılı başvuruda ise yemek kuponu/kartı sağlayıcısı firmaların lokanta, restoran 140
ve büfelerle yaptıkları anlaşmalarda güçlü taraf olarak haksız kazanç elde ettikleri,
kendileriyle anlaşmayan işyerlerini ise zor durumda bıraktıkları ayrıca bu kuponların
para yerine kullanılması sonucu ortaya çıkan hukuki ve ekonomik sorunlara bağlı
olarak işçi ücretlerinde ve iş verimliliğinde olumsuz etkiler ortaya çıktığı iddialarına
yer verilerek, söz konusu sakıncaların giderilmesi için yemek kuponu sağlayıcısı
firmaların faaliyet ve izinlerinin durdurulması, söz konusu kupon ve kartların tamamen
kaldırılması, eğer bu yapılamayacaksa gerekli hukuki düzenlemeler yapılarak bu
düzenlemelere uyulmasının sıkı bir şekilde denetlenmesinin sağlanması talep
edilmiştir.
150
4
Söz konusu üç başvurunun birlikte değerlendirildiği 3.3.2010 tarihli, 2010-3-45/İİ-10-
YY sayılı ilk inceleme raporu Kurulun 11.3.2010 tarihli toplantısında görüşülmüş,
başvuru konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun çerçevesinde soruşturma
açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun’un 40/1. maddesi
uyarınca önaraştırma yapılmasına ve bu önaraştırmanın Kurulun yukarıda da yer
verilen 11.2.2010 tarihli, 10-16/181-M sayılı kararı uyarınca açmış olduğu
önaraştırma ile birleştirilmesine karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme
sonucunda düzenlenen 24.6.2010 tarih ve 2010-3-8/ÖA-10-261.YY sayılı
Önaraştırma Raporu 29.6.2010 tarih ve REK.0.07.00.00-110/279 sayılı Başkanlık
önergesi ile 10-47 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. 160

H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda; Sodexo Motivasyon Çözümleri A.Ş.,
Accor Servisleri İnternational A.Ş., Multinet Kurumsal Hizmetler A.Ş., Set Kurumsal
Hizmetler A.Ş. ve Winwin Hizmet Yönetimi San. ve Tic. A.Ş. ile Network Servisleri
A.Ş.’nin yemek çeki piyasasındaki uygulamalarına yönelik olarak yürütülen
önaraştırma sonucunda, önaraştırmaya konu teşebbüsler arasındaki rekabetçi
davranışların koordine edildiğine işaret eden herhangi bir bilgi ve belgeye
ulaşılamamış olması nedeniyle, soruşturma açılmasına gerek olmadığı sonuç ve
kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir.
170
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

I.1. Sektöre İlişkin Genel Bilgiler

Öncelikle sektörle1 ilgili bazı tanımlara yer verilmesinde fayda bulunduğundan, bu
tanımlar aşağıda sunulmaktadır:

Yemek Çeki/Kuponu (Cheque Restaurant, CR): Bir kısım işyerleri ile bu işyerlerinde
çalışan personelin yiyecek ihtiyaçlarının işyerine ait tesisler dışında, nakit para
yerine, üzerinde değeri yazılı bulunan ve bu değer üzerinden hamiline para 180
ödemeksizin, sisteme üye işyerlerinde yemekten yararlanma olanağı veren ve
yalnızca yemek ve tüketime hazır gıda hizmeti satın alınabilen kupon ya da çeklerdir.

Akıllı Yemek Kartı: Bir kısım işyerleri ile bu işyerlerinde çalışan personelin yiyecek
ihtiyaçlarının işyerine ait tesisler dışında, nakit para yerine, daha önceden kredi
yüklenmiş veya belirli bir miktara kadar limitlendirilmiş olan kartlarla sisteme üye
işyerlerinde yemekten yararlanma olanağı veren kartlardır.

Yemek Çeki Sistemi (Cheque Restaurant Sistemi): Yemek çeki hizmeti veren firma
tarafından üye kuruluşlar aracılığıyla müşteri personeline yemek hizmetinin 190
organizasyonudur.

Müşteri: Yemek çeki hizmeti veren firmalarla "hizmet sözleşmesi" imzalayarak
personelinin bu firmaların verdiği hizmetlerden faydalanmasını sağlayan kurum ya da
kuruluşlardır.

Kullanıcı: Müşteri personeli olup, üye işyerlerinin hizmetinden faydalanacak kişidir.

1 Yemek çeki, yemek kuponu ya da yemek kartı hizmetleri aynı hizmetlere atfen kullanılmakta olup, kararda bu
hizmetler ve sektör için yaygın olarak kullanılan adıyla yemek çeki hizmetleri ya da yemek çeki sektörü ifadeleri
kullanılacaktır.
5

Üye İşyeri (Üye Kuruluş): Yemek çeki sistemine dahil olan ve yemek çekleri
karşılığında yemek ve tüketime hazır gıda veren lokanta, restoran, büfe, pastane, 200
kafe, kebapçı, hamburgerci, pizzacı, muhallebici, şarküteri, market vs. türü
kuruluşlardır.

Bu tanımlarla bağlantılı olarak yemek çeki sisteminin işleyişi şu şekilde özetlenebilir;
 Yemek çeki hizmeti veren firmalar personeline yemek çeki vermek isteyen
müşteriler ile "hizmet satış sözleşmesi" imzalarlar.
 Yemek çeki hizmeti veren firma tarafından hazırlanan yemek çeklerinin
kullanıcıları bu kuponların geçtiği tüm üye işyerlerinde istedikleri miktarda,
istedikleri zamanlarda yemek tüketme olanağına sahip olurlar. (Satın alınan
yemek çekleri sadece içinde bulunulan senede geçerlidir. Bu nedenle çekler her 210
senenin 31 Aralık tarihine kadar kullanılmalıdır)
 Üye işyerleri hizmet verdikleri kullanıcılardan elde ettikleri yemek çeklerini,
bunlara çeklerin toplam bedeli tutarındaki faturayı ekleyerek yemek çeki
firmasının anlaşmalı olduğu banka şubesine makbuz karşılığı teslim eder.
 Üye işyerleri bankaya teslim ettiği yemek çeklerinin karşılığında yemek çeki
firmasından yine banka aracılığıyla ödeme alır.
 Üye işyerleri bankaya teslim ettikleri yemek çeklerinin faturaları üzerinden belli bir
komisyon oranı kadar daha düşük ödeme alarak bir anlamda yemek çeki
firmasına komisyon oranı kadar ödeme yapmış olurlar.
220
Yemek çeki/kuponu kullanımında bunlar üzerinde yazan değer kadar hizmet alımı
söz konusu iken, akıllı kartların kullanım farkı bu değerin karta yüklenmiş olması ya
da bu değere kadar karta limit yüklenmiş olmasıdır. Son yıllarda akıllı kartların
ekonomik hayatın birçok alanına girmesiyle birlikte, özel ya da kamu kuruluşlarının
personeline ücret dışındaki her türlü sosyal yardım, ödeme, avantaj ya da desteği
sağlamalarında kullanılmaları gündeme gelmiştir. Bu çerçevede market, restoran gibi
yerlerde gıda ya da yemek için yapılan harcamalarda, benzin, konaklama, taksi,
parkmetre ve telefon harcamalarında akıllı kart kullanımına başlanmıştır. Bu
doğrultuda pazara ilk girdiği yıllardan beri müşterilerine hizmetini sadece akıllı
kartlarla vermiş olan Multinet ve Set Kurumsal Hizmetler A.Ş.’nin (Setcard) yanı sıra 230
sektördeki diğer firmalar da söz konusu hizmeti yemek kuponlarının yanında bu
kartlarla da sağlamaya başlamışlar, bunun sonucu olarak da sektörde akıllı kart
kullanım oranı oldukça yükselmiştir. Mevcut durumda Winwin Hizmet Yönetimi San.
ve Tic. A.Ş. (Winwin) kullanıcılarının %......, Sodexo kullanıcılarının %......, Accor
kullanıcılarının ise %......’si akılı kartlarla bu hizmeti almaktadır.

Açıklamalardan anlaşılacağı üzere; yemek çeki hizmetleri, diğer birçok hizmet
türünden farklı olarak, yemek çeki firmasının üye işyerleri ile olan ilişkileri ile yemek
çeki firmasının müşterileri ile olan ilişkileri olmak üzere iki ayrı aşamadan oluşan, yani
çift taraflı pazar özelliği sergileyen bir hizmettir. 240

Yıllar itibarıyla Türkiye yemek çeki sektöründe faaliyet gösteren firmalara Tablo 1’de
yer verilmiştir.




6
Tablo 1: Sektörde Yıllar İtibarıyla Faaliyet Gösteren Firmalar
Yıllar Firmalar
1992 TR - - - - - -
1993 TR Sdx CDJ - - - -
1995 TR Sdx CDJ CR - - -
1997 TR Sdx CDJ CR - - -
1997 TR Sdx YÇ - - -
1998 TR Sdx YÇ KR - -
1999 TR Sdx KR - -
2000 TR Sdx KR MLT2 -
2002 TR Sdx - MLT -
2003 TR Sdx - MLT ORB3
2004 TR Sdx - MLT ORB
2005 TR Sdx - MLT -
2006 TR Sdx - MLT Winwin
2007 TR Sdx SET MLT Winwin
2008 TR Sdx SET MLT Winwin
2009 TR Sdx SET MLT Winwin
2010 TR Sdx SET MLT Winwin
TR: Accor, Sdx: Sodexo, CDJ: Chegue Dejeuner, MLT: Multinet, YÇ: Yemek Çeki, KR: Kupon
Restaurant, CR: Card restaurant, ORB: Orbis, SET: Setcard 250

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 23/8. maddesinde hizmet erbabına işverenlerce
işyeri ya da müştemilatı dışında kalan yerlerde yemek verilmek suretiyle ve ödemenin
yemek yeme hizmetini sağlayan mükelleflere yapılması şartıyla sağlanan günlük
yemek bedeline ilişkin istisna tutarı belirlenmiştir. Her yıl Bakanlar Kurulu kararı ile
yenilenen bu tutar 2010 yılı için KDV dahil 10,80 TL olarak tespit edilmiştir.

Tablo 1'den de görüleceği üzere bugüne kadar en fazla beş firmanın faal olduğu
Türkiye yemek çeki sektöründe mevcut durumda da beş firma bulunmaktadır. 2009
yılı sonu itibari ile pazarda faaliyet gösteren beş teşebbüsün sahip oldukları kullanıcı 260
sayısı ve kullanıcı sayısı bazında pazar payı bilgileri ise Tablo 2’de sunulmaktadır.

Tablo 2: 2009 Sonu Pazar Payları
Teşebbüs Adı Kullanıcı Sayısı Pazar Payı (%)
Accor
Sodexo
Multinet
Setcard
Winwin
TOPLAM
Kaynak: Sodexo, Accor, Multinet, Setcard, Winwin tarafından gönderilen bilgi yazıları

Pazarda faaliyet gösteren firmalar bazı müşterilerden hizmet bedeli almaktadır.
Yaygın olan uygulama ise müşterilere değişen oranlarda iskonto verilmesi ve
müşterilerle vadeli çalışılmasıdır. Bunun bir sonucu olarak bu pazarda faaliyet
gösteren teşebbüslerin asıl gelirlerini üye işyerlerinden aldıkları komisyonlar
oluşturmaktadır. Yemek çeki firmalarının müşterilerine verdikleri iskontolar ve 270
uyguladıkları vadeler sektörün en önemli rekabet etme araçlarıdır.
Yemek çeki firmaları üye restoranlarla münhasırlık temelinde çalışmamaktadırlar.
Dolayısıyla bir restoran birden fazla yemek çeki firmasının sistemine üye

2 1999 yıllının sonlarında kurulan Multinet A.Ş. için pazarda tam olarak faaliyete geçtiği 2000 yılı temel alınmıştır.
3 2002 yılının sonlarında kurulan Orbis A.Ş. için pazarda tam olarak faaliyete geçtiği 2003 yılı temel alınmıştır.
7
olabilmektedir. Yemek çeki hizmeti sunan firmaların 2010 Mayıs ayı itibarıyla sahip
oldukları üye restoran sayılarına Tablo 3’te yer verilmiştir.

Tablo 3: Üye Restoran Sayıları
Teşebbüs Adı Üye Restoran Sayısı
Accor
Sodexo
Multinet
Setcard
Winwin
Kaynak: Sodexo, Accor, Multinet, Setcard, Winwin tarafından gönderilen bilgi yazıları

Üye restoran ağının genişliği yemek çeki firmalarının müşterilerine sundukları hizmet 280
kalitesinin bir unsurunu oluşturmaktadır. Müşteriler için teşebbüslerin sunmuş olduğu
iskonto, vade gibi rekabetçi parametrelerin yanında teşebbüslerin üye iş yeri sayısı
da önemli bir tercih nedeni olabilmektedir. Tablodan da görüleceği üzere, Accor ve
Sodexo, üye işyeri yaygınlığı bakımından ilk iki sırada yer almaktadırlar. Multinet,
Setcard ve Winwin ise Sodexo ve Accor’un üye restoran sayısının …………… sayıda
üye restorana sahiptirler.

I.2. Taraflar

I.2.1. Sodexo Motivasyon Çözümleri A.Ş. (Sodexo) 290

İstanbul’da faaliyet göstermekte olan Sodexo, merkezi Paris’te bulunan Sodexo Pass
International’ın iştirakidir. 1993 yılından bu yana ülkemizde faaliyet gösteren söz
konusu teşebbüsün sermaye yapısına Tablo 3’te yer verilmiştir.

Tablo 4: Sodexo’nun Ortaklık Yapısı
Hissedar Hisse Oranı(%)





TOPLAM 100,00
Kaynak: Sodexo tarafından gönderilen bilgi yazısı

Sodexo’nun Türkiye çapında 7 ilde Bölge Müdürlükleri bulunmaktadır. Sodexo
Restaurant Pass sistemi sayesinde müşterilerinin çalışanlarının yemek ihtiyacını 300
anlaşmalı üye kuruluşlardan tercihe göre yemek kartı ya da yemek kuponları ile
karşılamalarını; Gift Pass sistemi sayesinde müşterilerinin çalışanlarına, iş ortaklarına
ya da müşterilerine yönelik ödüllendirme ya da teşvik programlarını kuponlar aracılığı
ile yapmalarını; Asistans Pass sistemi sayesinde yardıma muhtaç kişiler için
yapılmak istenen yardımların, nama düzenlenmiş kartlarla ya da kuponlarla
yapılmasını sağlamaktadır. Sodexo’nun üye kuruluşlarına yönelik olarak uyguladığı
Üye Pass sistemi ile de üye kuruluşlar, Sodexo tarafından oluşturulan market ve
tedarikçi ağından, Sodexo’dan alacağının temliği yoluyla üye pass kartları ile
faaliyetleri için kullandıkları gıda maddeleri, temizlik maddeleri gibi ürünleri temin
edebilmektedirler. 310


8
I.2.2. Accor Servisleri International A.Ş. (Accor)
İstanbul’da faaliyet gösteren Accor, Accor Grubu'nun bünyesinde yer almakta olup,
sermaye yapısına Tablo 4’te yer verilmiştir.

Tablo 5: Accor'un Ortaklık Yapısı
Hissedar Hisse Oranı (%)





TOPLAM 100,00000
Kaynak: Accor tarafından gönderilen bilgi yazısı

Accor müşterilerinin hizmet kartlarının/kuponlarının kullanım alanlarını farklılaştırarak 320
müşterilerine farklı alanlarda hizmet sunabilmektedir. Accor, Ticket Restaurant
sistemi sayesinde müşterilerinin çalışanlarının yemek ihtiyacını anlaşmalı üye
kuruluşlardan tercihe göre yemek kartı ya da yemek kuponları ile karşılamalarını;
Ticket Compliments sistemi sayesinde müşterilerinin çalışanlarına, iş ortaklarına ya
da müşterilerine yönelik ödüllendirme ya da teşvik programlarını kupon ya da kartlar
aracılığı ile yapmalarını; Ticket Service sistemi sayesinde yardıma muhtaç kişiler için
yapılmak istenen yardımların, nama düzenlenmiş kartlarla ya da kuponlarla
yapılmasını sağlamaktadır. Accor’un üye kuruluşlarına yönelik olarak uyguladığı
Ticket Plus sistemi ile de üye kuruluşlar, kullanıcıların yemek için yaptıkları Ticket
Restaurant harcamalarını, ihtiyaçlarını karşılamak için ödeme gününü beklemeden 330
kullanabilmelerini sağlamaktadır.

I.2.3. Network Servisleri A.Ş. (Network)

İstanbul’da faaliyet göstermekte olan ve 31.7.2001 tarih ve 01-37/365-97 sayılı karar
ile Rekabet Kurulunca yoğunlaşma doğurucu bir ortak girişim olarak değerlendirilerek
izne tabi olmayan bir birleşme devralma olduğu kabul edilen Network, Sodexo ve
Accor firmalarının ortak kontrolündedir. Söz konusu teşebbüsün ana faaliyet konusu;
özel ve kamu kuruluşları tarafından çalışanlarına verilecek olan her türlü sosyal
yardım, avantaj ve desteğin sağlanmasının akıllı kartlar vasıtasıyla 340
gerçekleştirilmesine olanak sağlayacak altyapı yatırımlarının yapılması ve
işletilmesidir. Söz konusu teşebbüsün sermaye yapısına Tablo 5’te yer verilmiştir.

Tablo 6: Network'ün Ortaklık Yapısı
Hissedar Hisse Oranı (%)






Toplam 100,000
Kaynak: Network tarafından gönderilen bilgi yazısı

2009 yılı sonu itibari ile Network’ün Accor ve Sodexo’ya sağladığı altyapı hizmeti
çerçevesinde …… üye işyerinde POS cihazları bulunmaktadır.

350
9
I.2.4. Multinet Kurumsal Hizmetler A.Ş. (Multinet)

Multinet A.Ş. 1999 yılında kurulmuş olup halen İstanbul’da yemek çeki sektöründe
faaliyet göstermektedir. ………………….Ticari sır………………….
………………….Ticari sır…………………. ………………….Ticari sır………………….
Multinet yemek çeki hizmetini bütünüyle akıllı kart sistemine dayalı olarak
yürütmektedir. Multinet Restonet sistemi ile müşterilerinin çalışanlarının yemek
harcamalarını, Petronet sistemi ile müşterilerin araçlarının akaryakıt harcamalarını,
Otelnet sistemi ile müşterilerinin çalışanlarının konaklama harcamalarını, Giftcard
sistemi ile de müşterilerinin yardım, prim, ödül, teşvik ve benzeri harcamalarını akıllı 360
kartlarla yönetebilmelerini sağlamaktadır.

I.2.5. Set Kurumsal Hizmetler A.Ş. (Setcard)

Setcard’ın öncelikli faaliyet alanı toplu yemek hizmeti sunmak olup, şirket 2007
yılında akıllı kart alt yapısı oluşturarak yemek çeki sektöründe de faaliyete
başlamıştır. Yemek çeki hizmetini bütünüyle kart sistemine dayalı olarak sunan
Setcard’ın sermaye yapısına Tablo 6’da yer verilmektedir.

Tablo 7: Setcard’ın Ortaklık Yapısı 370
Hissedar Hisse Oranı (%)





Toplam 100,00
Kaynak: Setcard tarafından gönderilen bilgi yazısı
Setcard toplu yemek ve yemek çeki hizmeti dışında bankalara pos yazılım ve saha
hizmetleri sunmaktadır.

I.2.6. Winwin Hizmet Yönetimi San. ve Tic. A.Ş. (Winwin)

İstanbul’da faaliyetlerini sürdüren Winwin’in sermaye yapısına aşağıda yer verilmiştir.

Tablo 8: Winwin’in Ortaklık Yapısı
Hissedar Hisse Oranı (%)






TOPLAM 100,00
Kaynak: Winwin tarafından gönderilen bilgi yazısı 380

Rakiplerinden farklı bir ödeme sistemi uygulayan Winwin, Turp sistemi sayesinde
kullanıcıların cep telefonları veya internet üzerinden ya da üye işyerlerindeki turp
terminalleri sayesinde yanlarında kupon ya da kart taşımalarına gerek olmadan
ödemelerini yapabilmelerini sağlamaktadır. Gencer Grubu bünyesindeki Winwin
mevcut durumda sadece yemek çeki hizmeti sunmaktadır.


10
I.3. Rekabet Kurulu’nun Sektörle İlgili Önceki Kararları
390
17.6.2003 tarih ve 03-43/490-229 sayılı Kurul kararında Sodexo4 ve Accor hakkında,
komisyon oranlarını birlikte belirledikleri, bazı üye işyerlerine daha düşük komisyon
oranı uygulamak konusunda ortak hareket ederek ayrımcılık yaptıkları şeklinde
özetlenebilecek iddialara ilişkin olarak soruşturma açılmasına gerek olmadığına,
bununla birlikte önaraştırma sürecinde elde edilen bazı bulgular nedeniyle anılan
teşebbüslerce gerçekleştirilen diğer bazı uygulama ve davranışların 4054 sayılı
Kanun'un 4. maddesine aykırılık oluşturup oluşturmadığının tespiti amacıyla
soruşturma açılmasına hükmedilmiştir.

Anılan kararla, Rekabet Kurulu’nun 28.9.2006 tarih ve 06-67/905-2625 sayılı nihai 400
kararına konu Yemek Çeki Soruşturması gerçekleştirilmiştir. Yürütülen soruşturma
sonucunda Kurul, Sodexo ve Accor’un müşteri paylaşımı ve müşterilere verilen
vadelerin tespiti konularında anlaşma içinde olduklarını tespit etmiş, 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesini ihlal etmeleri nedeniyle idari para cezası ile
cezalandırılmalarına karar vermiştir.

Kararın içeriğinde, Sodexo ve Accor arasında yapıldığı belirlenen müşteri paylaşımı
amacına yönelik anlaşmanın unsurları olarak şu tespitler yapılmıştır: Her iki
teşebbüsün yetkilileri, belirli dönemler itibarıyla birbirleriyle iletişim kurarak ayrı ayrı
tuttukları ve aralarında gidip-gelen müşterilerin yer aldığı listeleri karşılıklı kontrol 410
etmektedirler. Bu sayede dönemler itibarıyla aralarında gidip-gelen müşterileri
kullanıcı sayıları bazında tespit edebilmektedirler. Dönemler sonunda ortaya çıkan ve
tarafların üzerinde mutabakata vardıkları nihai borç/alacak bakiyesi, tarafların ticari
stratejilerini bu sonuca göre şekillendirmelerinde etkili olmaktadır. Buna göre daha
fazla kullanıcıyı sistemine dahil etmiş olan taraf (borçlu taraf) ileriki aylarda geri
planda durmayı tercih etmekte ve bu şekilde karşı tarafın (alacaklı taraf) daha fazla
kullanıcı alarak farkı kapatmasına yardımcı olmaktadır.

Kararda özellikle, daha fazla kullanıcı elde eden tarafın (borçlu tarafın) nasıl geri
planda durduğu sorusunun cevabı hem tarafların uygulamaları hem de tespit edilen 420
belgeler ile ayrıntılı olarak ortaya konulmuştur. Aynı zamanda her iki teşebbüsün
birbirlerinin müşterilerini almak üzere teklif götürmedikleri, buna karşılık rakiplerinin
müşterilerini de aralarındaki müşteri paylaşımı anlaşmasının koşullarına uygun olarak
almaya çalıştıkları belirlenmiştir.

06-67/905-262 sayılı kararda, Sodexo ile Accor’un müşteri paylaşımı ve müşterilere
verilen vadelerin belirlenmesi konularında aralarında var olduğu tespit edilen
anlaşmanın üç temel kuralı bulunmaktadır. İstisnaları hariç genel hatları ile bu
kurallar aşağıda sunulduğu gibi özetlenebilir:
430
a. Taraflar, birbirlerinin müşterilerine teklif götürmemektedirler.
Burada bahsedilen eylem, tarafların kendi iradeleri ile diğer tarafın müşterisine daha
yüksek bir iskonto ya da vade ile teklif götürmemelerine işaret etmektedir. Diğer bir
ifade ile bu kural, tarafların aktif bir şekilde diğer tarafın müşterilerini aramamalarını,

4 Sodexo’nun kararın alındığı dönemdeki ticaret unvanı Sodexho Restoran Servisleri A.Ş.’dir.
5 Rekabet Kurulu bu kararı aynı dosya kapsamında almış olduğu 29.11.2004 tarih ve 04-74/1084-270 sayılı
kararının soruşturmacı üye uygulaması nedeniyle Danıştay’ca iptal edilmesi üzerine almıştır.
11
kendi iradeleri ile diğer tarafın müşterisine daha uygun şartlar teklif ederek
almamalarını kapsamaktadır.

b. Taraflar, birbirlerinin müşterilerini almamaya çalışmaktadırlar.
Bu kural, taraflardan herhangi birinin aktif bir eylemi olmamasına rağmen, teklif
istemek üzere arayan diğer taraf müşterisini almayacak şekilde teklif vermesini 440
kapsamaktadır. Bu kuralın bir öncekinden farkı, tarafın aktif bir eylemi olmaksızın,
diğer taraf müşterisinin kendi inisiyatifi ile teklif almak üzere yemek çeki firmasını
aramasıdır.

c. Yukarıdaki iki kurala rağmen bir şekilde diğer taraf ile çalışmaya başlayan
müşterilerin kaydı tutulmakta, bu şekilde belirli dönemler itibari ile ortaya çıkan
borç-alacak ilişkisi, her dönem sonunda taraflarca belirlenerek ödeşilmektedir.
Bu kural sayesinde taraflar, yukarıdaki iki kurala aykırı davranışları ya da bu iki kurala
rağmen tamamen kendi isteği ile diğer taraf ile çalışmaya başlayan müşterilerden
kaynaklanan problemleri çözebilmektedirler. 450

06-67/905-262 sayılı kararla tespit edilen müşteri paylaşımı anlaşmasının yukarıda yer
verilen genel kuralları; rekabetin olmadığı bir pazarın genel karakteristiğini ortaya
koymaktadır. Buna göre soruşturmanın ilgili olduğu dönemde pazarda faaliyet
gösteren en büyük iki aktörün birbirleri ile rekabet etmediği, buna karşılık rakip olarak
diğer aktör olan Multinet’i gördükleri değerlendirmeleri yapılmıştır. Nitekim söz konusu
Kurul kararı incelendiğinde, hem Sodexo’nun hem de Accor’un Multinet’e karşı
rekabetçi bir strateji benimsediklerine ilişkin deliller bulunmaktadır.

Kurul’un bu kararı Danıştay 13. Dairesinin 14.10.2008 tarih ve 2008/6794 ile 460
2008/6795 sayılı kararları ile onanmıştır. Teşebbüslerin İdari Davalar Dairesine
yaptıkları itiraz bakımından süreç devam etmektedir.

Bunlara ek olarak müşteri paylaştıkları iddiasıyla Sodexo, Accor, Network ve Multinet
hakkında yürütülen bir diğer önaraştırma sonucu Kurul’un aldığı 26.5.2006 tarih ve 06-
36/465-127 sayılı kararda anılan teşebbüsler arasında rekabetçi davranışların
koordine edildiğine veya bu teşebbüslerin aralarında müşteri paylaşmak üzere
anlaştıklarına işaret eden herhangi bir bilgi ve belgeye ulaşılamamış olması nedeniyle,
soruşturma açılmasına gerek olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
470
I.4. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme

Önaraştırma döneminde, Sodexo ve Accor’un İstanbul’da bulunan merkez ofisleri ve
Ankara, Adana, Bursa illerinde bulunan bölge müdürlükleri ile Network, Multinet,
Winwin ve Setcard firmalarında Raportörlerce yerinde inceleme yapılmıştır.

I.4.1. İhalelerin ve Müşterilerin Paylaşıldığı İddialarına Yönelik Tespit ve
Değerlendirmeler
Multinet tarafından yapılan şikayet başvurusunda ileri sürülen iddialardan biri Sodexo
ve Accor’un Multinet müşterisi olan firmaların yeni alım dönemlerinde açtıkları 480
ihalelere beraberce katılırken, Multinet müşterisi olmayan firmaların yeni alım
dönemlerinde açtıkları ihaleleri, ihaleyi açan hangisinin müşterisi ise diğerinin
katılmaması yoluyla bölüştükleri, dolayısıyla ihalelerde danışıklı hareket ettikleri (bid-
rigging) yönündedir. Bu iddialar çerçevesinde ihalelerde danışıklı hareket etmek,
12
ihaleleri ve müşterileri paylaşmak, önaraştırmaya konu eylemlerden bir kısmını
oluşturmaktadır. Konuya ilişkin yapılan tespit ve değerlendirmeler aşağıda
sunulmaktadır.

- Sodexo’nun merkezinde yapılan yerinde inceleme sırasında alınan “Strategic Plan
2009-2012 (İstanbul; 25 March 2009)” başlıklı sunumda Sodexo’nun Eylül 2008-490
Şubat 2009 tarihleri arasında rakiplerinden kazandığı ve rakiplerine kaybettiği
müşterilerin sayılarına yer verilmiştir. Bu bilgiler çerçevesinde söz konusu dönemde
Sodexo’nun rakiplerinden kazandığı müşterilerin dağılımı aşağıda tablo halinde
sunulmuştur.

Tablo 9: Sodexo’nun Rakiplerinden Kazandığı Müşterilerin Dağılımı (Eylül 2008-Şubat 2009)
Müşteri Sayısı Kullanıcı Sayısı Kullanıcı Sayısına Göre Oranı (%)
Multinet
Setcard
Accor
Winwin
Toplam

İlgili dönemde Sodexo’nun rakiplerinden kazandığı toplam müşterilerin müşteri sayısı
olarak yaklaşık %....., kullanıcı sayısı olarak ise yaklaşık %.... Accor’dan kazandığı
görülmektedir. Sodexo’nun Multinet’ten kazandığı müşteriler ise rakiplerinden 500
kazandığı toplam kullanıcı sayısının yaklaşık % …. tekabül etmektedir. Sodexo’nun
aynı dönemde rakiplerine kaybettiği müşterilerin dağılımına ise Tablo 9’da yer
verilmiştir.

Tablo 10: Sodexo’nun Rakiplerine Kaybettiği Müşterilerin Dağılımı (Eylül 2008-Şubat 2009)
Müşteri Sayısı Kullanıcı Sayısı Kullanıcı Sayısına Göre Oranı (%)
Multinet
Setcard
Accor
Winwin
Toplam

Tablodan Sodexo’nun rakipleri arasında ilgili dönemde en fazla sayıda müşteri ve
kullanıcı kaybettiği teşebbüsün Multinet olduğu görülmektedir. Accor Sodexo’dan ilgili
dönemde en az sayıda müşteri ve kullanıcı kazanan teşebbüstür. Accor’un
Sodexo’dan kazandığı müşteriler, Sodexo’nun rakiplerine toplam kayıplarının müşteri 510
sayısı bakımından yaklaşık %....’sine, kullanıcı sayısı bakımından ise yaklaşık
%...’üne tekabül etmektedir.

- Sodexo’nun merkezinden alınan “Strategic Plan 2010-2013 (İstanbul, 14 April
2010)” başlıklı sunumda pazardaki rekabetin değerlendirildiği bölümler
bulunmaktadır. Bunlardan “Competition in Meal Market” başlıklı bölümde ;
 Accor için “………………….Ticari sır…………………. ………………….Ticari
sır…………………. limited agression to our portfolio”
 Multinet için “………………….Ticari sır………………….………………….Ticari
sır………………….” 520
 Setcard için “”………………….Ticari sır………………….
 Winwin için “………………….Ticari sır………………….”
13

ifadeleri kullanılmaktadır. Bu ifadelerden Multinet’in ………………….Ticari
sır…………………. Setcard ve Winwin’in de ………………….Ticari
sır…………………., Accor’un ise ………………….Ticari sır………………….,
Sodexo’nun portföyüne ise sınırlı bir saldırganlık gösterdiği anlaşılmaktadır.

- Sodexo’nun merkezinde yapılan yerinde incelemede 2009 yılının Eylül ayından
2010 yılının Mayıs ayına kadar olan 9 aylık dönemde aylık bazda Sodexo’nun 530
rakiplerine kaybettiği ve rakiplerinden aldığı müşterilerin listeleri bulunmuştur. Bu
listelerin rakiplere giden müşterilere ilişkin olanlarında, belli bir ayda rakiplere giden
müşteriler ile daha önceki aylarda rakibe gitmiş olmakla birlikte o ay gittiği tespit
edilen müşterilerin listelendiği, bu müşterilerin rakip bazında kullanıcı sayısı ve ciro
toplamlarının verildiği görülmektedir. Listelerin sonunda ise toplamda Sodexo’nun
tüm rakiplerine kaybettiği müşterilerin ayrı ayrı o ay kaybedilenler ve daha önce
kaybedilmekle birlikte o ay tespit edilmiş olanların kullanıcı sayısı ve ciro toplamlarına
yer verilmiştir. Bu bilgiler çerçevesinde Sodexo’dan ilgili dönemde rakiplere geçen
toplam ….. kullanıcının hangi rakip firmaya geçtiklerine göre oransal dağılımı
aşağıdaki grafikte sunulmaktadır. 540

Grafik 1: ………………….Ticari sır………………….

………………….Ticari sır………………….
………………….Ticari sır………………….

Sodexo’nun merkezinden alınan listeler çerçevesinde teşebbüsün Eylül 2009-Mayıs
2010 döneminde rakiplerinden kazandığı toplam … kullanıcının hangi rakipten
alındıklarına göre oransal dağılımı aşağıdaki grafikte sunulmaktadır.
550
Grafik 2: ………………….Ticari sır………………….
………………….Ticari sır………………….

………………….Ticari sır………………….


-Accor’un merkezinde yapılan yerinde inceleme sırasında alınan ve şirket çalışanları
İsmet Ülgenalp’den Deniz Özgüven ve Esin Ulukeçeci’ye gönderilen 5.3.2010 tarihli
e-postada aşağıda sunulan ifadeler yer almaktadır:
“…Ekteki ……….. distribütörlerini daha önce Pınar göndermişti. …. gün %... ile 560
anlaşma yapacaktık. Fakat sözleşmesi alınan distribütörler arasında göremedik. Ne
durumdadır? Başka sistemlerimi var? Bilgi verebilirmisiniz?”

Bu e postaya Deniz Özgüven tarafından gönderilen 5.3.2010 tarihli cevabi e-postada
şu ifadeler yer almaktadır:
“…………………….Ticari sır…………………. sdx müşterisi Biz teklif verdikten sonra
sdx te iskonto artırmış bu nedenle teklifimizi kabul etmiyorlar. İstanbul merkezden
baskı yapılabilirmi?”…”

Bunun üzerine İsmet Ülgenalp tarafından Deniz Özgüven’e gönderilen 5.3.2010 570
tarihli cevabi e-postada “….. ile görüşürüm, iskontosu %.....’ten fazla ise hiç
karıştırmayalım “ ifadeleri yer almaktadır.
14

- Accor’un merkezinden alınan ve şirket çalışanları Pınar Çatırel’den İsmet
Ülgenalp’e gönderilen 11 Mart 2010 tarihli e-postanın ekinde 2010 yılının Ocak ve
Şubat aylarında Accor’un rakiplerine kaybettiği müşterilerin listesi bulunmaktadır. Bu
listedeki bilgilere göre 2010 yılı Şubat Mart aylarında Accor’un rakiplerine kaybettiği
müşteri ve kullanıcı sayıları aşağıda tablo halinde sunulmuştur.

Tablo 11: Accor’un Rakiplere Kayıpları (Ocak-Şubat 2010) 580
Müşteri Sayısı Kullanıcı Sayısı Kullanıcı Sayısına
Göre Oranı (%)
Multinet
Sodexo
Setcard
Winwin
Toplam

Tablodaki veriler çerçevesinde Accor’un Ocak-Şubat 2010 döneminde en çok sayıda
müşteri ve kullanıcıyı Multinet’e kaybettiği anlaşılmaktadır. Accor’dan ilgili dönemde
en az sayıda müşteri alan firmalar … müşteriyle Sodexo ve Set Card’dır. Accor’un
Ocak-Şubat 2010 döneminde rakiplerine kaybettiği toplam kullanıcı sayısı dikkate
alındığında, Sodexo’nun bu toplam kullanıcıların ancak %....’unu aldığı, bu anlamda
Accor’dan ilgili dönemde en az sayıda kullanıcı alan teşebbüs olduğu görülmektedir.

- Accor’un merkezinden alınan ve şirket çalışanları Pınar Çatırel’den İsmet
Ülgenalp’e ve Zeynep Doğu’ya gönderilen e-postanın ekinde “Rakip Kayıplar 590
2009.xls” başlıklı dosya bulunmaktadır. Bu dosyadaki bilgilere göre Accor’un 2009
yılında kaybettiği müşterilerin rakipleri arasındaki dağılımına Tablo 12’de yer
verilmiştir.

Tablo 12: Accor’un Rakiplerine Kayıpları (2009)
Müşteri Sayısı Kullanıcı Sayısı Kullanıcı Sayısına
Göre Oranı (%)
Multinet
Sodexo
Setcard
Winwin
Toplam

Tablodaki veriler çerçevesinde Accor’un 2009 yılında en az sayıda müşteriyi
Winwin’e kaybettiği görülmektedir. Winwin Accor’dan sadece … müşteri almış
olmakla birlikte ilgili dönemde ….. kullanıcıyla Accor’un en fazla sayıda kullanıcıyı
kaybettiği rakibidir. Bu durum Winwin’in Accor’dan kazandığı müşteriler arasında, 600
….kullanıcı sayısıyla ….Belediyesi ve … kullanıcı sayısıyla ………………… gibi iki
büyük müşterinin yer almasından kaynaklanmaktadır. Accor’un ilgili dönemde en
fazla kullanıcı kaybettiği ikinci rakibi ise Multinet’dir. 2009 yılında Accor en az sayıda
kullanıcıyı Sodexo’ya kaybetmiştir.

- Accor’un merkezinden alınan “Accor Services Turkey Fit Meeting-March 2009”
başlıklı sunum metninin “Rakiplerimiz” başlıklı bölümünde;
 Sodexo için “Rekabet çok hızlı bir şekilde devam ediyor”
 Multinet için “………………….Ticari sır………………….”
 Setcard için “………………….Ticari sır………………….” 610
15
 Winwin için “………………….Ticari sır………………….”
ifadeleri yer almaktadır

- Accor’un merkezinden alınan “AST Sales Results April 2010” (10.5.2010) başlıklı
sunum metninin “New Sales Previous System” ve “Attrition Volume Analysis” başlıklı
bölümlerinde Accor’un 2010 yılının Ocak ayından Nisan ayı sonuna kadar olan
dönemde (2010 YTD) kazandığı ve kaybettiği müşterilerin ciro bazında eski
sistemlerine göre dağılımı verilmiştir. Dolayısıyla bu bilgiler Accor’un ilgili dönemde
rakiplerinden kazandığı ve rakiplerine kaybettiği müşterilerin ciro olarak dağılımının
yanı sıra daha önce yemek çeki hizmetlerini kullanmayan yeni müşterileri de 620
içermektedir. Bu verilerden, Accor’un 2010 yılının ilk 4 aylık döneminde rakiplerinden
kazandığı ve rakiplerine kaybettiği müşterilerin ciro olarak dağılımı çekildiğinde
aşağıdaki tablo ve grafikte yer verilen bilgiler ortaya çıkmaktadır.
Tablo 13: Accor ile Rakipleri Arasında Gidip Gelen Müşterilerin Aylık Ciro Dağılımları (Ocak-Nisan 2010)
Alınan Müşteri Cirosu (TL/Ay) Multinet
Kaybedilen Müşteri Cirosu (TL/Ay)
Alınan Müşteri Cirosu (TL/Ay) Sodexo
Kaybedilen Müşteri Cirosu (TL/Ay)
Alınan Müşteri Cirosu (TL/Ay) Setcard
Kaybedilen Müşteri Cirosu (TL/Ay)
Alınan Müşteri Cirosu (TL/Ay) Winwin
Kaybedilen Müşteri Cirosu (TL/Ay)
Toplam -

Tablo 13’ten görüldüğü üzere 2010 yılının ilk 4 aylık döneminde Accor’un rakiplerine
kaybettiği ve rakiplerinden kazandığı müşterilerin aylık ciro olarak hacmi toplamda
yaklaşık …… TL’dir. Bu hacmin Accor’un rakipleri arasındaki dağılımı aşağıdaki
grafikte sunulmaktadır.
630
Grafik 3: ………………….Ticari sır………………….
………………….Ticari sır………………….

Grafikten görüleceği üzere 2010 yılının ilk 4 aylık döneminde Accor ile rakipleri
arasında gidip gelen müşterilerin yarattığı …… TL/ay’lık hacmin %..... ile en büyük
kısmı Accor ile Multinet arasında gidip gelen müşterilere aittir. Bu veri Accor’un ilgili
dönemde en yoğun Multinet ile müşteri rekabeti içinde olduğuna işaret etmektedir.
Accor ile Sodexo arasında gidip gelen müşterilerin aylık ciro toplamları ise toplam
hacmin yaklaşık % …..idir.
640
- “AST Sales Results April 2010” (10.5.2010) başlıklı sunum metninin bir bölümünde
2010 yılının ilk 4 ayında ve 2009 yılında Accor’un her bir rakibinin Accor’dan aldığı ve
Accor’a kaybettiği müşterilerin aylık ciro farkına yer verilmiştir. Bu verilerin Sodexo’ya
ilişkin olan ve “Net Sodexo” başlığı taşıyan kısmında 2009 yılında Accor’un
Sodexo’ya kaybettiği tüm müşterilerin toplam aylık cirolarının, Sodexo’dan kazandığı
tüm müşterilerin toplam aylık cirolarından ….. TL fazla olduğu görülmektedir. 2010
yılı Ocak-Nisan döneminin her bir ayında ise Accor Sodexo’dan, Sodexo’nun
Accor’dan kazandığına göre daha fazla müşteri cirosu kazanmıştır. Bu aylık farkların
2010 yılının ilk 4 ayındaki toplam değeri …… TL’dir.
- “AST Sales Results April 2010” (10.5.2010) başlıklı sunum metninin “Incoming Call 650
Distribution Analysis 2010 YTD” başlıklı bölümünde 2010 yılının ilk 4 aylık
döneminde Accor’dan teklif almak için, Accor’un rakiplerinin müşterisi olan ya da
yemek çeki hizmetinden faydalanmayan kaç kişinin Accor’u aradığı ve bu kişilerden
16
kaçının Accor’a geçtiği bilgileri sunulmaktadır. Bu bilgilere göre ilgili dönemde ….
Sodexo müşterisi Accor’u aramıştır. Bu … müşterinin …’i Sodexo’da kalırken ..
müşteri yemek çeki sistemi dışına çıkmış, … müşteri ise Accor’a geçmiştir. Bu
çerçevede Accor’un ilgili dönemde kendini arayan Sodexo müşterilerine satış yapma
oranı % …’tür. Bu oran Multinet müşterileri için %...’dir. İlgili dönemde Accor’u arayan
toplam .. Multinet müşterisinin …’ünü Accor alırken, .. Multinet müşterisi Set Card’a
geçmiştir. İlgili dönemde hiçbir Winwin müşterisi Accor’u aramazken, Accor’u arayan 660
.. Setcard müşterisi ise Multinet’e geçmiştir. Diğer yandan yemek çeki hizmetlerinden
faydalanmayan toplam … kişinin yaptığı aramalar sonucunda bu kişilerden yaklaşık
%.. oranıyla ….’si Accor’un müşterisi olmuştur.

- Accor’un merkezinden alınan “AST Sales Results December 2009” (7.1.2010)
başlıklı sunum metninde yine Accor’dan teklif almak amacıyla yapılan aramaların
dağılımlarına ve sonuçlarına yer verilmiştir. “Incoming Call Distribution Analysis 2009
YTD” başlıklı bölümdeki bilgilere göre 2009 yılında teklif almak amacıyla Accor’u
arayan toplam … Sodexo müşterisinin …’si Sodexo’da kalırken, .. müşteri Accor’a
geçmiştir. Böylelikle Accor ilgili dönemde kendisini arayan Sodexo müşterilerinin 670
%..’sini kazanmıştır. Bu oran Multinet için (… Multinet müşterisi Accor’u aramıştır.) %
.., Winwin için %..’dir. 2009 yılında … Set Card müşterisi Accor’u aramıştır.
……..Accor tarafından kazanılmıştır.

“AST Sales Results December 2009” (7.1.2010) başlıklı metnin “New Sales Previous
System” başlıklı bölümünde Accor’un 2009 yılında kazandığı yeni müşterilerin aylık
cirolarının müşterinin nereden kazanıldığına göre dağılımı yer almaktadır. Bu
verilerden Accor’un rakiplerinden kazandığı müşteriler çekildiğinde aşağıdaki grafik
ortaya çıkmaktadır.
680
Grafik 4: ………………….Ticari sır………………….
………………….Ticari sır………………….
Grafikten anlaşıldığı üzere Accor 2009 yılında da rakipleri arasında en çok müşteriyi
Multinet’den almıştır. Accor’un 2009 yılında Multinet’ten aldığı müşterilerin aylık
ciroları, Accor’un tüm rakiplerinden aldığı müşterilerin aylık cirolarının yaklaşık
%..’ünü oluşturmaktadır. Bu oran 2009 yılında Accor’un Sodexo’dan aldığı müşteriler
için % … düzeyinde kalmaktadır.

Accor’un merkezinden alınan “Ocak-Eylül 2006 Lead Raporu” başlıklı belgede
Accor’un ilgili dönemde tele satış ya da saha satışı yoluyla ulaştığı potansiyel 690
müşterilerin ne kadarının Accor tarafından alınabildiği, ne kadarının rakiplere gittiği
ya da diğer yemek sistemlerine kaybedildiğine ilişkin bilgiler bulunmaktadır. Bu
bilgilere Tablo 14’te yer verilmektedir.

Tablo 14: Potansiyel Müşterilerin Dağılımı (Ocak-Eylül 2009)
Sayı Yüzde (%)
Ulaşılan Potansiyel Müşteri
Accor’un Kazandıkları
Diğer Sistemlere Kaybedilen
Sodexo’ya Kaybedilen
Multinet’e Kaybedilen
Winwin’e Kaybedilen

17
Bu verilerden Accor’un 2006 Ocak-Eylül döneminde tele satış ya da saha satışı
yoluyla rakiplerinin müşterisi olmayan toplam …. potansiyel müşteriye ulaştığı ve bu
müşterilerden yaklaşık % … oranıyla …’ine satış yapmayı başardığı anlaşılmaktadır.
Accor’un ulaştığı bu potansiyel müşterilerin yaklaşık % …’u ne Accor’dan ne de 700
Accor’un rakiplerinden yemek çeki hizmeti almışlar, diğer yemek sistemlerini
kullanmaya devam etmişlerdir. Accor’un ulaştığı bu potansiyel müşterilerin yaklaşık
%..’i Sodexo, %....ü ise Multinet ile anlaşmıştır.

- Sodexo’nun Bursa Bölge Müdürlüğü’nden alınan ve Bursa Bölge Müdürlüğü’nün
ayrı ayrı 2007, 2008 ve 2009 yıllarında kaybettiği müşterilerin listelendiği belgelere
göre rakiplere geçen müşterilerin dağılımı aşağıdaki şekildedir.

Tablo 15: Sodexo Bursa Bölge Müdürlüğü Müşteri Kayıpları
2007 2008 2009
Müş. Sayısı Kul. Sayısı Müş. Sayısı Kul. Sayısı Müş. Sayısı Kul. Sayısı
Multinet
Accor
Set
Winwin
710
Sodexo’nun 2009 yılında Bursa Bölge Müdürlüğü müşterilerinden sadece …’ini
Winwin’e kaybetmiş olmasına karşın, bu müşterilerin kullanıcı sayılarının yüksek
olduğu, nitekim Winwin’in Sodexo’dan aldığı bu … müşteri arasında ihale usulüyle
alım yapan …. Belediyesi ve … Belediyesi gibi sırasıyla … ve … kullanıcısı bulunan
büyük müşterilerin bulunduğu görülmektedir. Bursa Bölge Müdürlüğü her üç yılda da
en fazla kullanıcıyı Winwin’e kaybetmiştir.

- Accor Bursa Bölge Müdürlüğünden alınan belgeler arasında Accor Bursa Bölge
Müdürlüğünde görevli Özlem Özdemir tarafından yapılan müşteri aramalarının
sonuçlarını içeren 2009 Kasım ve 2010 Şubat-Nisan aylarında gönderilmiş e-postalar 720
bulunmaktadır. Bu e-postalarda, aranan .. müşterinin Sodexo ile çalıştığı,
Sodexo’dan memnun olmaları ya da Accor’un teklifiyle ilgilenmemeleri nedeniyle
Accor’la çalışmayı reddettikleri anlaşılmaktadır.

- Accor Ankara Bölge Müdürlüğünden alınan ve şirket çalışanları Dilek Koç’tan Murat
Salih Yiğit’e gönderilen 11.1.2010 tarihli e-posta mesajında Sodexo müşterisi olan
…kullanıcı sayısına sahip ……in Accor satış elemanı tarafından ziyaret edileceği
anlaşılmaktadır.

-Sodexo Ankara Bölge Müdürlüğünden alınan ve şirket çalışanları Özcan Nielsen’den 730
Ruşen Etiliye gönderilen 22.1.2010 tarihli e-postanın ekinde
“İptaller_ANKARA_2009.xls” başlıklı bir dosya bulunmaktadır. Bu dosyadaki bilgiler
çerçevesinde Sodexo Ankara Bölge Müdürlüğü’nün 2009 yılında toplam ….kullanıcı
sayısıyla …. müşteriyi Multinet’e; toplam …kullanıcı sayısıyla … müşteriyi Accor’a;
toplam … kullanıcı sayısıyla … müşteriyi Setcard’a ve … kullanıcı sayısıyla …
müşteriyi Winwin’e kaybettiği görülmektedir.

-Önaraştırma döneminde istenen bilgilere teşebbüslerin verdiği cevaplar
çerçevesinde 2007 yılından 2010 yılının yaklaşık Mayıs ayı sonuna kadar olan
dönemde Accor’un bilgilerine göre Accor’un Sodexo’dan ve Sodexo’nun bilgilerine 740
18
göre Sodexo’nun Accor’dan aldığı müşteriler kullanıcı sayısı bazında aşağıdaki
grafikte sunulmuştur.

Grafik 5: ………………….Ticari sır…………………. ………………….
Ticari sır………………….
Kaynak: ………………….Ticari sır…………………..

Grafikten 2009 yılı hariç tüm yıllarda Accor’un Sodexo’dan, Sodexo’nun Accor’dan
kazandığına göre daha fazla sayıda kullanıcıyı kazandığı anlaşılmaktadır. Yaklaşık
olarak 3,5 yıllık bir zaman dilimini içeren incelenen dönemin toplamında Accor 750
Sodexo’dan Sodexo’nun Accor’dan aldığına göre …. kullanıcı daha fazla almıştır.
Dolayısıyla ilgili dönemde Accor ile Sodexo arasında gidip gelen müşterilerin kullanıcı
sayıları bakımından teşebbüslerin verdiği bilgiler çerçevesinde bir denge
gözlemlenememektedir.

- Yine teşebbüslerden alınan bilgiler çerçevesinde Accor ve Sodexo firmalarının 2010
yılının yaklaşık ilk beş aylık döneminde rakiplerinden aldıkları müşterilerin kullanıcı
sayısı bakımından hangi rakipten alındıklarına göre dağılımları aşağıdaki grafiklerde
sunulmaktadır.
760
Grafik 6: ………………….Ticari sır………………….
………………….Ticari sır………………….
Kaynak: Accor’un gönderdiği bilgi yazısı

Grafik 7: ………………….Ticari sır………………….
………………….Ticari sır………………….
Kaynak: Sodexo’nun gönderdiği bilgi yazısı

Grafiklerden 2010 Ocak-Mayıs döneminde hem Sodexo’nun hem de Accor’un
rakipleri arasında en çok Multinet’ten müşteri kazandıkları görülmektedir. 770

Yemek çeki sektörünün müşterileri arasında belediyeler ve kimi il özel idareleri de
bulunmaktadır. Belediyeler personellerine yemek hizmeti temin etmek amacıyla
genelde ihale usulüyle alım yapmaktadırlar. Bu ihaleler genel olarak bazı
belediyelerde 6 aylık dönem için bazı belediyelerde ise 1 yıllık süre için açılmaktadır.
Belediyeler tarafından açılan ihalelerde standart bir usul uygulanmamaktadır. Merkez
Bankası, Sermaye Piyasası Kurulu, Türk Hava Yolları gibi kimi kamu kurumları ya da
özel kuruluşlar da yemek çeki hizmeti alımlarında ihale açabilmektedirler.
Sodexo’dan alınan bilgilere göre teşebbüsün 2007 yılından bu yana teklif verdiği
ihalelerinin sayısı ve bu tekliflerin ihaleyi açanın ihale öncesinde hangi rakibin 780
müşterisi olduğuna göre dağılımı aşağıdaki tabloda sunulmaktadır:

Tablo 16: Sodexo’nun Teklif Verdiği İhaleler
2007 2008 2009 2010
Teklif Verilen İhale Sayısı
Önceki Sistem Accor
Önceki Sistem Multinet
Önceki Sistem Winwin
Önceki Sistem Sodexo
Yeni Müşteri

19
Tablodan anlaşılacağı üzere, Sodexo ihale öncesinde kendi müşterisi olan
kuruluşların ihalelerine görece olarak daha fazla teklif vermek eğilimindedir.
Öncesinde Accor’un müşterisi olmakla birlikte, 2007 yılında açtığı ihaleye
Sodexo’nun da teklif verdiği … örnekten birinde Sodexo ihaleyi kazanmış
görünmektedir. Bu ihale Sodexo verilerine göre …. tarihinde …..Belediyesi’nin açtığı
ihaledir. Ancak Accor’un verdiği bilgilere göre ….. Belediyesi, 2007 yılında açılan 790
ihalesi de dahil devam eden yıllarda hep Accor’un müşterisi olmuştur. Konuya ilişkin
olarak …. Belediyesiyle yapılan görüşmede, …Belediyesinin Accor’un verileriyle
tutarlı olarak, yemek çeki sistemine dahil olduğundan beri hep Accor’la çalıştığı bilgisi
edinilmiştir. Kalan … ihalede ihaleyi açan müşteri Accor’da kalmış ya da diğer
rakiplere geçmiştir. 2007 yılında Sodexo’nun teklif verdiği toplam … ihaleden ….’ünü
Accor kazanmıştır. Accor’un kazandığı bu …. belediye ihale öncesinde ya Accor’un
müşterisidir ya da ihale öncesinde hiçbir yemek çeki firmasıyla çalışmayan yeni
müşteri konumundadır. Dolayısıyla Sodexo’nun 2007 yılında teklif verdiği toplam ….
ihale içinde öncesinde Sodexo’nun müşterisi olmakla birlikte Accor tarafından
kazanılmış hiçbir ihale usuluyle alım yapan müşteri bulunmamaktadır. 800

Sodexo 2008 yılında toplam …. ihaleye teklif vermiştir. Öncesinde Accor’un müşterisi
olmakla birlikte 2008 yılında açılan ihalesine Sodexo’nun da teklif verdiği …. belediye
bulunmaktadır. Bu ihalelerin hiçbirini Sodexo kazanmamıştır. 2008 yılında
Sodexo’nun teklif verdiği toplam … ihaleden …..ini Accor kazanmıştır. Bu ihalelerin
hiçbirinde ihaleyi açan ihaleden önce Sodexo müşterisi değildir.

2009 yılına gelindiğinde ise Sodexo’nun teklif verdiği …. ihaleden hiçbirinde ihaleyi
açan ihaleden önce Accor müşterisi değildir. ………………….Ticari
sır………………….. Dolayısıyla Sodexo’nun 2009 yılında teklif verdiği toplam … ihale 810
içinde öncesinde Sodexo’nun müşterisi olmakla birlikte Accor tarafından kazanılmış
herhangi bir ihale müşterisi de bulunmamaktadır.

2010 yılının ilk 5 ayı itibarıyla Sodexo’nun teklif verdiği … ihaleden … ihaleyi açan
ihaleden önce Accor müşterisidir. Aşağıda ayrıca hakkında bilgi verilecek olan
………………….Ticari sır………………….’nın ihalesi ile … Belediyesinin söz konusu
ihaleleri sırasıyla Sodexo ve Multinet’in ihaleyi kazanmasıyla sonuçlanmıştır. 2010
yılında Sodexo’nun teklif verdiği ihaleler içinde Accor’un Sodexo’dan kazandığı
herhangi bir müşteri bulunmamaktadır.
820
Konu Multinet açısından değerlendirildiğinde, Sodexo’nun verilerine göre son 3,5
yıllık süreçte teşebbüsün teklif verdiği toplam … ihaleden ….’inde ihaleyi açan
ihaleden önce Multinet’in müşterisidir. Accor için de bu rakam …’dir. Dolayısıyla bu
veriler özelinde Sodexo’nun ihale müşterilerine teklif verme eğiliminde, ihaleyi açanın
ihale öncesinde Multinet ya da Accor müşteri olması bakımından belirgin bir fark
gözlemlenememektedir. Ancak ihale sonuçları bakımından ilgili dönemde Sodexo
teklif verdiği ve ihale öncesinde Multinet’in müşterisi olan kuruluşların açtığı …
ihaleden …. kazanırken, bu sayı Accor müşterileri bakımından … kalmaktadır. Diğer
dikkat çekici bir nokta ise Sodexo’nun Multinet’ten müşterileri kazandığı …ihalenin
tamamının 2009 ve 2010 yıllarında gerçekleşmiş olmasıdır. 830

-Accor’un Kurumumuza gönderdiği bilgiler arasında 2007 yılından bu yana teklif
vererek kazandığı ihalelerin bilgisi bulunmaktadır. Bu bilgiler çerçevesinde 2007
yılında Accor’un Sodexo’nun müşterisi olmasına karşın teklif vererek kazandığı
20
..ihale görünmektedir. Bu ihaleler …. İlçe Belediyesi’nin açtığı ihale ile …. Belediyesi
ihaleleridir. Bu veriler Sodexo’nun ihalelerine ilişkin verilerle karşılaştırıldığında bu
belediyelerin sırasıyla ……..2007 ve …..2007 tarihlerinde açtıkları ihalelelerine
Sodexo’nun da teklif verdiği, ihale öncesinde bu belediyeler Accor’un müşterisi iken,
ihale sonrasında yine Accor’da kaldıkları anlaşılmakta, dolayısıyla Sodexo ve
Accor’un bilgileri arasında bir çelişki ortaya çıkmaktadır. Bu çelişkinin nedeni 840
araştırıldığında, Accor’un Kurumumuza bir belediyenin ya da ihale müşterisinin
ihaleden önce kimin müşterisi olduğu konusunda gönderdiği bilgilerin, o ihale
müşterisinin yemek çeki hizmetlerinden ilk defa yararlanmaya başladığı dönemde
hangi yemek çeki firmasının müşterisi olduğuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.
Dolayısıyla Accor ve Sodexo’nun bilgileri birlikte değerlendirildiğinde, 2007 yılında
yapılan ihalesi sırasında Sodexo müşterisiymiş gibi görünen …………
Belediyelerinin, aslında 2007 yılından çok daha önceki bir tarihte Sodexo’dan Accor’a
geçtikleri anlaşılmaktadır. Bu belediyelerin 2008, 2009 ve 2010 yıllarında açtıkları
ihalelerin de Accor tarafından kazanıldığı görülmektedir.
850
Accor’un verdiği bilgilere göre önceki sistemi yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde
Sodexo olmakla birlikte Accor’un teklif vererek kazandığı diğer bir ihale
………………….Ticari sır…………………. ihalesidir. Accor’un bilgilerine göre 2009
yılında yapılan bu ihaleyi, kuruluş daha önce Sodexo müşterisi olmasına karşın,
Accor kazanmıştır. Accor’un 2010 yıllında ayrı ayrı tüm rakiplerinden aldığı
müşterilere ilişkin bilgilere göre ………………….Ticari sır…………………. 2010
yılında Sodexo’dan alınan müşteriler arasında görülmektedir. Sodexo’nun teklif
verdiği ihalelere ilişkin bilgilere göre ise …..2010 tarihinde belediye vakfının açtığı
ihaleyi Sodexo kazanmıştır. Bu müşterinin ihaleden önceki sistemine ilişkin olarak
“Sodexo (Accor)” ibaresi düşülmüştür. Konuya ilişkin olarak ……. Belediyesi’nden 860
bilgi alınmıştır. Bu bilgilere göre …. Belediyesi 2006 yılından 2010 yılına kadar
yemek çeki hizmetini Sodexo’dan almıştır. … için açılan ihaleyi (ki bu ihalenin
Accor’un verdiği bilgiler çerçevesinde …………….. açıldığı kanaati oluşmuştur.)
Accor kazanmış olmakla birlikte, Sodexo ihaleye itiraz etmiş, bunun üzerine ihale
iptal edilmiştir. Ancak belediye ………………….Ticari sır…………………. dönemi için
yemek çeki hizmetini Accor’dan alma yoluna gitmiştir. İptal edilen ihalenin yerine
açılan ihaleyi ise (ki bu ihale Sodexo’nun verdiği bilgiler çerçevesinde ………….
tarihinde yapılmıştır) Sodexo kazanmıştır. Açıklamalar çerçevesinde Accor’un
Sodexo’dan kazandığı …………….’nin ………. için açtığı ilk ihale özelinde Accor ve
Sodexo’nun rekabetçi bir tutum sergiledikleri anlaşılmaktadır. 870

2007 yılından 2010 yılının yaklaşık ilk 5 aylık dönemine kadar olan süreçte Sodexo
ve Accor’un birbirlerinden kazandıkları ve birbirlerine kaybettikleri müşterilere ilişkin
verdikleri bilgilere göre yaklaşık 3,5 yıllık süreçte iki firma arasında gidip gelen ve
ihale usulüyle alım yapan sadece ….belediye bulunmaktadır. ………………….Ticari
sır…………………. Buna karşılık sadece 2010 yılının ilk 5 ayında Sodexo
Multinet’den .., Winwin’den .. ihale müşterisi almıştır. Accor ise bu 5 aylık süreçte
Multinet’ten .., Winwin’den … ihale müşterisini almış görünmektedir.

Yerinde incelemelerde elde edilen 2009 Ocak-2010 Şubat döneminde Sodexo’nun 880
rakiplerinden kazandığı ve rakiplerine kaybettiği müşterilere ilişkin listeler ile Accor’un
“Rakip Kayıplar 2009.xls.” başlıklı listesinde Accor ile Sodexo arasında gidip gelen ve
ihaleyle alım yapan bir müşteriye rastlanılamamıştır. Bu listelere göre Accor 2009
yılında … belediyeyi Winwin’e, …. belediyeyi Multinet’e kaybetmiştir. Sodexo ise
21
2009 yılında Multinet’e .., Winwin’e … ihale müşterisi kaybetmiştir. Aynı dönemde
Sodexo Winwin’den … ihale müşterisi kazanmıştır. 2009- Mayıs 2010 döneminde
Multinet’ten Sodexo’nun kazandığı ihale usulüyle alım yapan müşteri sayısı ….olarak
görünmektedir. 2010 yılında Sodexo’nun Winwin’den aldığı ihale müşterisi sayısı
yerinde incelemede elde edilen listelere göre ise …’dir.
890
Yerinde incelemelerde elde edilen belgeler ve teşebbüslerden alınan bilgiler
çerçevesinde ortaya çıkan durum değerlendirildiğinde, öncelikle Sodexo ve Accor’un
2009 ve 2010 yıllarında Multinet ile yoğun bir müşteri alma rekabeti içinde oldukları
görülmektedir. Nitekim yerinde incelemede alınan ve 2009 Eylül-2010 Mayıs
döneminde Sodexo’nun rakiplerinden kazandığı ve rakiplerine kaybettiği müşterilere
ilişkin bilgiler incelendiğinde teşebbüsün rakipleri arasında en fazla kullanıcıyı
kaybettiği ya da kazandığı rakibin Multinet olduğu görülmektedir. Aynı durum “AST
Sales Results December 2009” ve “AST Sales Results April 2010” başlıklı
belgelerdeki verilerden görüleceği üzere Accor için de geçerlidir. Bu iki teşebbüsün
kendi verdikleri bilgiler çerçevesinde 2010 yılının yaklaşık ilk 5 aylık döneminde 900
rakiplerinden kazandıkları kullanıcı sayıları incelendiğinde de Multinet’ten
kazandıkları kullanıcıların tüm rakiplerinden kazandıkları kullanıcıların % … (Accor
için) ve % …. (Sodexo için) gibi çok önemli bir bölümünü oluşturduğu görülmektedir.

Diğer yandan önaraştırma döneminde elde edile belge ve bilgiler iki teşebbüsün
birbirlerinden kazandıkları ve birbirlerine kaybettikleri müşterilerin varlığına da işaret
etmektedir. Yukarıda yer verilen bazı e-postalarda Sodexo müşterilerinin Accor
tarafından ziyaret edilerek ya da aranarak kazanılmaya çalışıldığı sınırlı sayıda da
olsa bazı örneklerin bulunduğu görülmektedir. Diğer yandan …….. Gıda örneğinde
olduğu gibi Sodexo ve Accor’un bir müşteriyi kazanabilmek için iskonto rekabeti içine 910
girdikleri izlenimi doğuran örnekler de bulunmaktadır. Ayrıca, iki teşebbüsün
birbirlerinin müşterilerini almak için yüksek iskonto oranları teklif ettikleri bir kısım
örneğe de rastlanmıştır. “AST Sales Results April 2010” başlıklı belgede ise teklif
almak amacıyla Accor’u arayan Sodexo müşterilerinin bir kısmıyla Accor’un
çalışmaya başladığı anlaşılmaktadır. Bununla birlikte iki firma arasındaki müşteri
hareketliliği 2009 ve 2010 yıllarında söz konusu firmaların Multinet ile aralarında olan
müşteri hareketliliğinin çok gerisinde kalmaktadır. Sodexo ve Accor arasındaki
müşteri hareketliliği bu iki teşebbüsle Winwin ve Setcard arasındaki müşteri
hareketliliğiyle karşılaştırıldığında ise, örneğin Sodexo’nun Eylül 2008-Şubat 2009
döneminde en fazla sayıda kullanıcıyı Winwin’den aldığı, aynı dönemde rakiplerine 920
kaybettiği müşterilerin kullanıcı sayıları bakımından Winwin’in Multinet’ten sonra
Sodexo’nun en fazla müşteri kaybettiği ikinci rakip olduğu, Accor’un ise son sırada
geldiği görülmektedir. 2009 Eylül-2010 Mayıs döneminde Sodexo’nun rakiplerinden
kazandığı ve rakiplerine kaybettiği müşteriler incelendiğinde ise kayıplar bakımından
Accor’un %........’lık oranla Sodexo’nun en fazla kullanıcı kaybettiği Multinet’ten sonra
ikinci teşebbüs olduğu, Setcard ve Winwin’in ise %......’lik oranlarla Accor’un
ardından geldikleri görülmektedir. Aynı dönemde Sodexo’nun rakiplerinden kazandığı
müşteriler bakımından ise, %........’lık oranla Winwin’in, Sodexo’nun en fazla müşteri
kazandığı firma olan Multinet’in ardından geldiği, Accor’un ise ilgili dönemde
Sodexo’nun en fazla müşteri kazandığı üçüncü firma olduğu anlaşılmaktadır. 930

Accor’un merkezinde yapılan yerinde inceleme sırasında alınan “Rakip Kayıplar
2009.xls” başlıklı listelerdeki veriler doğrultusunda, Accor’un 2009 yılında en fazla
sayıda kullanıcıyı kaybettiği firma Winwin’dir. Accor’un 2009 yılında Sodexo’ya
22
kayıpları diğer rakiplere kayıpları arasında sonuncu sırada gelmektedir. 2009 yılında
Accor’un rakiplerinden kazandığı müşterilerin ciro bazında dağılımı bakımından
Setcard Multinet’ten sonra ikinci sırada Sodexo ise üçüncü sırada yer almaktadır.

Son olarak Sodexo ve Accor’un verdikleri bilgiler çerçevesinde 2010 yılı Ocak-Mayıs
döneminde rakiplerinden kazandıkları müşteriler incelendiğinde Accor için Sodexo 940
ilgili dönemde en çok müşteri kazandığı ikinci firma olmakla birlikte; Sodexo için
Winwin, ilgili dönemde Sodexo’nun en fazla sayıda kullanıcı kazandığı ikinci firmadır.
Sonuç olarak Accor ve Sodexo’nun Setcard ya da Winwin’den biriyle aralarındaki
müşteri hareketliliğinin, çoğu dönemde Accor ile Sodexo arasındaki müşteri
hareketliliği ile benzer boyutta olduğu ileri sürülebilecektir. Ancak bu noktada Setcard
ve Winwin’in kullanıcı sayısı bakımından pazardan aldıkları payın Sodexo ya da
Accor ile aralarındaki müşteri hareketliliği üzerindeki etkisinin göz ardı edilmemesi
gerekmektedir. Sonuçta Setcard ve Winwin pazardan kullanıcı sayısı bakımından
sırasıyla yaklaşık %.. ve %.. pay almalarına karşın, sırasıyla yaklaşık %.. ve
%...oranında pay alan Sodexo ve Accor’un birbirleri üzerine uyguladıkları müşteri 950
baskısına benzer boyutta bir baskı oluşturabilmektedirler. Dolayısıyla açıklamalar
çerçevesinde, Accor ve Sodexo arasındaki müşteri rekabeti bakımından Sodexo’nun
“Strategic Plan 2010-2013” başlıklı belgede belirttiği üzere iki teşebbüsün birbirlerinin
müşteri portföylerine görece “sınırlı bir saldırganlık” gösterdikleri ileri sürülebilecektir.
Bu durum ihale müşterileri bakımından biraz daha belirginleşmektedir. Her ne kadar
iki firmanın da ihale öncesinde rakibinin müşterisi olan kimi belediyelerin ihalelerine
teklif verdiği örnekler ya da iki firmanın da teklif verdiği ihale örnekleri bulunmakla
birlikte, iki firma arasındaki ihale müşterisi hareketliliğinin mevcut belge ve bilgiler
çerçevesinde hakkında bilgi edinilebilinen ihale sonuçlarına dayanılarak oldukça
sınırlı olduğu ileri sürülebilecektir. 960

Rekabetçi açıdan teşebbüslerin birbirlerinin müşterilerini kazanmak amacıyla
mücadele içinde olmaları istenilir bir durumdur. Dolayısıyla Sodexo ve Accor’un ayrı
ayrı bireysel stratejilerinin bir sonucu olarak ihale müşterisi olsun ya da olmasın
Multinet’in müşterilerini kazanmak amacıyla hareket etmeleri rekabetçi davranışlardır.
2009 ve 2010’da Accor ve Sodexo’nun Multinet müşterileri üzerinde yarattığı
rekabetçi baskı ve bu baskıya Multinet’in de mümkün olduğunca cevap vermeye
çalışması sonucunda ortaya çıkan Accor ile Multinet ve Sodexo ile Multinet
arasındaki müşteri hareketliliğinin, bu üç teşebbüsün müşterilerine uyguladıkları
ortalama iskonto oranlarının 2009 yılının başlarından itibaren artması üzerinde etkili 970
olduğu kanaati oluşmuştur. Hal böyle iken, 4054 sayılı Kanun kapsamında bir
rekabet ihlali olarak değerlendirilebilecek unsur Sodexo ve Accor firmalarının,
Multinet’in pazardaki faaliyetlerini zorlaştırmaya ve Multinet’i pazar dışına itmeye ya
da aralarında müşteri paylaşmaya yönelik ortak bir strateji içinde olup olmadıklarıdır.
Ancak önaraştırma döneminde Accor ve Sodexo firmalarının merkez ve bölge
müdürlüklerinde yapılan yerinde incelemelerde, gerek Multinet ile aralarındaki yoğun
müşteri hareketliliğinin gerekse birbirleri arasındaki görece daha sınırlı müşteri
hareketliliğinin ortaklaşa belirlenmiş stratejilerin bir sonucu olduğuna, diğer bir deyişle
teşebbüsler arasındaki koordinasyona işaret eden herhangi bir belgeye
ulaşılamamıştır. Yemek çeki sektörü gibi oligopolistik özellikler gösteren pazarlarda 980
firmaların tek taraflarlı davranışları ile uyumlu davranışları arasındaki farkın ortaya
konulmasında, taraflar arasında doğrudan ya da dolaylı bir bağlantı olduğuna işaret
edecek delillerin ortaya konulabilmesi önem taşımaktadır. Ancak önaraştırma
sürecinde Accor ile Sodexo arasında bu türden bir bağlantının olduğuna işaret
23
edebilecek ya da en azından söz konusu firmaların rekabetçi stratejilerine ilişkin bilgi
alışverişinde bulunduklarını gösterecek herhangi bir belge ya da bulguya
ulaşılamamıştır.

I.4.2. İskonto Oranlarının Birlikte Belirlendiği İddiasına Yönelik Tespit ve
Değerlendirmeler 990
Multinet tarafından yapılan başvuruya konu iddialardan biri de Sodexo ve Accor’un
Multinet’i zarara uğratmak için, sektörde ortalama %1-2 civarında seyreden iskonto
oranlarını 2-3 ay içerisinde birlikte hareket ederek ve zarar etme pahasına %5 -10
gibi oranlara çıkardıklarıdır. Bu iddia çerçevesinde, Sodexo ve Accor’un satış
şartlarını birlikte belirlemek ve rakiplerin faaliyetlerini zorlaştırmak suretiyle 4054
sayılı Kanun’u ihlal edip etmedikleri, önaraştırma konularından bir diğerini
oluşturmaktadır. Konuya ilişkin yapılan tespit ve değerlendirmeler aşağıda
sunulmaktadır.

Sektöre ilişkin bilgilerin sunulduğu bölümde belirtildiği üzere, iskonto ve vadeler 1000
yemek çeki firmalarının yemek çeki kullanmayan bir teşebbüsü sisteme dahil etmede,
mevcut müşteriyi elde tutmada ve rakip firma ile çalışan müşteriyi kendisi ile
çalışmaya ikna etmede kullandıkları rekabet etme araçlarıdır. Öte yandan yemek çeki
hizmeti veren firmalar az sayıda müşteriden belli bir oranda hizmet bedeli tahsil
edebilmektedir. Aşağıdaki grafiklerde sektörün en önemli üç oyuncusunun 2003-2006
yılları ile 2007-2010 yıllarına ilişkin iskonto ortalamaları sunulmaktadır. Bu bölümde
kullanılan ortalama iskonto değerleri, firmaların aldıkları hizmet bedelleri ve verdikleri
iskontolar dahil müşteriye uyguladıkları indirimlerin ortalama aylık düzeyidir.

Grafik 8: ………………….Ticari sır…………………. 1010
………………….Ticari sır………………….
Kaynak: 17.5.2006 tarih,2006-3-28/ÖA-06-YY sayılı önaraştırma raporu

Grafik 9: ………………….Ticari sır………………….
………………….Ticari sır………………….
Kaynak: Sodexo, Accor ve Multinet tarafından gönderilen bilgi yazıları

Yukarıdaki grafikten görüldüğü üzere, yemek çeki firmaları ortalamada müşterilerine
negatif fiyat uygulamaktadırlar. Negatif fiyat uygulaması yemek çeki pazarı gibi çift
yanlı pazarlarda karşılaşılabilen bir durumdur. Örneğin bir diğer çift taraflı pazar olan 1020
kredi kartı pazarında da benzer fiyatlandırma yapısının ortaya çıktığı durumlar
olabilmektedir. Bazı bankalar kredi kartı hamillerinden yıllık ücret de dahil olmak
üzere hiçbir ücret almadıkları, hatta hediye puan gibi pazarlama teknikleri ile negatif
olarak fiyatlandırma yaptıkları halde, üye işyerlerinden işlem başına belirli bir oranda
komisyon almaktadırlar.

Yukarıdaki grafiklerde 2005 yılının başından itibaren her üç teşebbüsün de
müşterilerine uyguladıkları aylık ortalama iskonto oranlarının düşmeye başladığı
diğer bir deyişle firmaların müşterilerine uyguladıkları fiyatın (negatif fiyatlama
nedeniyle) yükseldiği görülmektedir. 2006 ve 2008 yılları süresince de iskonto 1030
oranları, 2006 yılı Mart ayı itibarıyla ulaşılan en düşük seviyesini korumaktadır. 2009
yılının başından itibaren ise bir artış trendi göze çarpmaktadır. Bu artışın Multinet’in
iskonto oranlarındaki artışın Sodexo ve Accor’a kıyasla daha ivmeli gerçekleştiği
dikkat çekmektedir. Multinet’in halihazırdaki ortalama iskonto oranı yaklaşık %....
düzeyindedir. Accor’un halihazırdaki iskonto ortalaması ise, 2003 yılı başından
24
itibaren ulaştığı en yüksek seviyesi olan %... civarındadır. Sodexo ise yaklaşık %... ile
2003 yılının başındaki iskonto ortalamasının üzerine çıkmış ancak 2004 yılı
sonlarında ulaştığı en yüksek seviyenin altında kalmıştır. Sektörün en önemli rekabet
etme araçları olan iskonto oranı ortalamalarının artması prensip olarak sektörde
rekabetin varlığını gösterir bir durumdur. Diğer yandan Multinet’in iskonto 1040
ortalamalarının iki büyük rakibine göre daha ivmeli yükselmiş olduğu görülmektedir.
Accor ve Sodexo’nun Multinet müşterilerini kazanma yönündeki baskılarının ve bu
baskıya Multinet’in karşılık verme çabasının 2009 yılıyla belirginleşen söz konusu
yükseliş trendinin itici gücü olduğu yorumunu yapmak mümkündür. Sonuç olarak
iskonto oranı ortalamalarında yükselme, özellikle 2009’un son aylarıyla birlikte
hızlanan bir artış görülmekle birlikte, Sodexo ve Accor’un iskonto ortalamalarının
%.... seviyelerinin çok da üstüne çıkmadığı anlaşılmaktadır.

Vade ortalamalarına ilişkin olarak ise yine Sodexo, Accor ve Multinet tarafından
gönderilen verilere göre hazırlanan grafik aşağıda sunulmaktadır. 1050

Grafik 10: ………………….Ticari sır………………….
………………….Ticari sır………………….
Kaynak: Sodexo, Accor ve Multinet tarafından gönderilen bilgi yazıları.

Yukarıdaki grafiklerden 2007 yılı başından itibaren ortalama olarak Sodexo’nun ….
gün, Accor ve Multinet’in ise ….. gün vade ile çalıştıkları anlaşılmaktadır. Bu noktada
Sodexo ve Accor’un müşterilerine uyguladıkları ortalama vadelerin farklılaştığı
görülmektedir. Ortalama vadelerde sektörün en büyük üç oyuncusunun uygulamaları
bakımından ortalama iskonto oranlarında olduğu gibi 2009 yılıyla başlayan belirgin 1060
bir artış gözlenmemektedir.

Sodexo ve Accor’un tüm müşterilerine uyguladıkları satış şartlarının genel seyri
yukarıda verilen grafiklerde sunulduğu gibi olmakla birlikte, bu teşebbüslerin Multinet
müşterilerine özel tutumlarına ilişkin tespit ve değerlendirmeler aşağıda
sunulmaktadır.

Sodexo’nun merkezinde yapılan yerinde incelemede elde edilen “Clients Gained”
başlıklı belgede Sodexo’nun 2009 yılı Temmuz ayı ile 2010 yılı Şubat ayı arasında
sistemine kattığı müşterilere uyguladığı iskontolar tablo halinde sunulmaktadır. 1070
Aşağıda yer verilen tablo bu belgeden alıntılanmıştır.








1080






25
Tablo 17: ………………….Ticari sır………………….
Müşteri Adı Kullanıcı Sayısı İskonto (%) Önceki Durumu








Accor müşterisi


















Multinet müşterisi








Winwin müşterisi

Set Card müşterisi



















Sisteme yeni giren


Yukarıdaki tabloda da görüldüğü üzere anılan belgeden her durumda geçerli
olmamakla birlikte, iskonto rakamlarının müşterilerin kullanıcı sayıları arttıkça arttığını 1090
söylemek mümkündür. Sektörün yapısı gereği, iskonto oranları birebir pazarlık
temelinde oluştuğu için kullanıcı oranlarına bağlı trendin dışına çıkan birçok örnek de
mevcuttur. Tabloda esas olarak dikkat çeken ise ilk kez yemek çeki ya da kartı
kullanacak müşterilere, çok yüksek kullanıcı sayılarına sahip olan bazı müşteriler
haricinde, düşük hatta genellikle ……. ya da %.......’a yakın oranlarda iskonto
26
verilmesidir. Rakiplerden özellikle Multinet, Accor ve Winwin’den transfer edilen
müşterilere ise %........’e kadar yükselen oranlarda iskonto verilebilmektedir.
Dolayısıyla Multinet’in iddiasına konu olan yüksek iskonto oranlarının Sodexo
tarafından sadece Multinet’ten değil diğer rakiplerden alınmaya çalışılan müşterilere
de verilebilmekte olduğu görülmektedir. 1100

Sodexo’da yapılan yerinde incelemede elde edilen “Cyengil_satış” başlıklı belge ise
2009 yılında rakiplerden alınan ya da yemek çeki sistemine yeni giren müşterilere
verilen iskontolara ilişkin bir tablodur. Anılan tablonun incelenmesinden, Sodexo’nun
kazandığı müşterilerin önemli bir kısmını sisteme yeni girenlerin ya da düşük iskonto
oranlarıyla rakiplerden alınan kullanıcı sayıları az müşterilerin (küçük-orta ölçekli
işletmeler) oluşturduğu anlaşılmaktadır. Bu bağlamda Sodexo’nun ilk defa yemek
çeki hizmeti alacak olan müşterilere farklı örnekleri de olmakla birlikte çoğunlukla
%.....’a yakın iskontolar verdiği, bununla birlikte kullanıcı sayısı az olan müşterileri de
rakiplerden %....... aralığında iskontolar ile aldığı görülmektedir. 1110

Sodexo’nun merkezinde yapılan yerinde incelemede alınan “Rakibe Giden Müşteriler
Listesi” başlıklı belgeden ise 2007-2010 yılları arasında rakiplere kaybedilen
müşteriler ve rakibin hangi iskonto oranlarıyla bu müşterileri aldığı bilgisine
ulaşılmaktadır. Bu bilgilerin bir kısmı aşağıdaki tabloda sunulmaktadır.

Tablo 18: Sodexo’dan Rakiplerine Giden Müşteriler (Mart 2007-Mart 2010)
Müşteri Adı Kullanıcı Sayısı İskonto(%)
Accor'a
Giden




Multinet'e
Giden






WinWin'e
Giden

Setcard'a
Giden

Yukarıdaki tablodan özellikle Multinet’in %...’in üzerinde iskontolar sunarak,
Sodexo’nun müşterilerini transfer edebildiği anlaşılmaktadır. Bu bağlamda Multinet’in 1120
de Sodexo’nun müşterilerini kendi sistemine geçirmeye çalışırken %.. ve üzeri
iskonto oranları sunabildiği örneklerin olduğu söylenebilecektir.

Sodexo’da yapılan yerinde incelemede elde edilen “Strategic Plan 2010-2013
Turkey” adlı sunumun sırasıyla “Competition in Meal Market” ve “Regaining Lost
Clients” başlıklı bölümlerinde ise aşağıdaki ifadeler bulunmaktadır:
 “Multinet…………………….Ticari sır………………….”
 “…Strategic initiative…Clients lost to competition to be regained with
reasonable pricing. ………………….Ticari sır………………….”
1130
Belgedeki bu ifadelerden ilki Multinet’in ………………….Ticari sır………………….
yönündedir. Belgede ayrıca Sodexo’nun iskonto politikasına ilişkin ipuçları
bulunmaktadır. Rakiplere kaybedilen müşteriler için geçerli olmak üzere,
27
………………….Ticari sır…………………. ulaşan iskontolar verileceği ifade
edilmektedir. Burada Multinet’in müşterilerine yönelik bir ayrım yapılmaması, Multinet
müşterisi olsun ya da olmasın tüm rakiplerden alınacak müşteriler için genel bir kural
getirilmesi dikkat çekmektedir. Yerinde incelemelerde elde edilen belgeler bu
politikayı doğrular niteliktedir. Ancak %.. olarak belirlenen rakamın %...’ler seviyesine
kadar çıkabildiği görülmüştür.
1140
Ayrıca, Sodexo’dan gelen bilgi yazısında, 2010 yılında rakiplerden alınan müşterilere
ve bu müşterilerin hangi iskonto oranlarıyla alındığına ilişkin bilgiler mevcuttur. Bu
bilgilere dayanılarak hazırlanan aşağıdaki tabloda yer alan iskonto rakamları
incelendiğinde, istisnaları da olmakla birlikte, temel olarak yüksek kullanıcı sayısına
yüksek iskonto kuralının işletildiği söylenebilecektir.

Tablo 19: Sodexo’nun Rakiplerinden Aldığı Müşteriler (2010)
Müşteri Adı Kullanıcı Sayısı İskonto (%)




Accor'dan
Alınan










Multinet'ten
Alınan











WinWin'den
Alınan



Setcard'dan
Alınan

Öte yandan tabloda %..’nın üzerine çıkan iskonto oranlarının sadece Multinet’ten
alınan müşterilere değil, diğer tüm rakiplerden alınan müşterilere de uygulandığı ve 1150
maksimum iskontoların da %... seviyelerinde olduğu görülmektedir. %...’nin biraz
üzerine çıkan bu iskontoların ise ………………….Ticari sır…………………. gibi ihale
müşterilerine verildiği anlaşılmaktadır. Bu rakamlara ilişkin olarak Sodexo tarafından
sunulan bu bilgilerin yerinde incelemelerde elde edilen belgeler ile örtüştüğü
görülmektedir. Aynı bilgiler çerçevesinde ihale müşterileri hariç tutularak hazırlanan
aşağıdaki tabloda ise Sodexo’nun rakiplerinden müşteri alırken verdiği iskontoların
%.. ve %.... aralığına göre her bir rakibe dağılımı görülmektedir.

Tablo 20: Sodexo’nun Rakiplerinden Aldığı Müşterilere Verdiği İskontoların Dağılımı
Top. Müş. Sayısı
%.. İsk. Ver.
Sayı
%.. İsk. Ver.
Sayı
%... İsk. Ver.
Oran (%)
%... İsk. Ver.
Oran (%)
Accor’dan Alınan
Multinet’ten Alınan
Winwin’den Alınan
Setcard’dan Alınan
28
1160
Tablo 20’den Sodexo’nun 2010 yılında, Accor’dan aldığı toplam …müşterinin
%....’sına; Multinet’ten aldığı toplam …müşterinin %...’ine; Winwin’den aldığı toplam
… müşterinin %...’üne %.... aralığında iskonto sunduğu anlaşılmaktadır. Accor ile
Multinet arasındaki temel farklılığın yüksek iskontolarla kazanılan müşterilerin oranı
değil, kazanılan toplam müşteri sayıları olduğu görülmektedir.

Aynı yazıda ayrıca 2010 yılında kazanılan müşterilerden ilk defa yemek çeki hizmeti
alacak olanlara, başka bir deyişle daha önce herhangi bir rakibin müşterisi
olmayanlara Sodexo’nun uyguladığı iskonto oranlarına ilişkin bilgi de mevcuttur. Bu
tür müşterilere genel olarak daha düşük iskonto verildiği gözlenmektedir. 1170

Accor’un merkezinde yapılan yerinde incelemede elde edilen “Lost to Multinet”
başlıklı belgede Multinet’e kaybedilen müşteriler ve Multinet’in bu müşterileri
kazanmak için teklif ettiği iskonto oranları sunulmaktadır.

Tablo 21: Accor’dan Multinet’e Geçen Müşteriler
Dönem Müşteri Adı Kullanıcı Sayısı
Accor'un İskonto
Teklifi (%)
Rakibin (Multinet)İskonto
Teklifi (%)






Yukarıdaki tabloda Multinet’in Sodexo müşterilerine olduğu gibi Accor müşterilerine
de, özellikle yüksek kullanıcı sayısına sahip olanlara, %....’lere ulaşan iskonto
oranları verebildiği görülmektedir. Dolayısıyla Accor’un da Multinet’in verdiği iskonto
oranlarının üzerine çıkmayıp müşteri kaybettiği durumların olduğu anlaşılmaktdır. 1180

Accor’un merkezinde yapılan yerinde incelemede, Multinet’e geçtiği tespit edilen bir
müşteriye ilişkin bilgi içeren Accor çalışanları Yılmaz AKTAŞ, Hikmet ÖZSOY, Pınar
ÇATIREL ve Alpaslan GÖKSEDEF arasındaki elektronik postada;
 “Merhabalar, ….. dün mlt ile 2 yıllık sözleşme imzalamış…… kişi sistemde
güncellendi. %... iskonto. Bilginize”

ifadesi yer almaktadır. Accor çalışanları İsmet ÜLGENALP ile Hikmet ÖZSOY
arasındaki elektronik postada ise aşağıdaki ifadeler mevcuttur.
 “………………….Ticari sır………………….. Personele Multinet’ten memnun 1190
olmadıkları ve etraflarındaki Sdx’ların yaygınlığının uygun olup olmadığı
konusunda araştırmalarını iletmişler. Alpaslan ile konuştum. Geçen hafta
burası …. kişi olarak lead gelmiş ve Johann’a danışarak … gün %....
vermişler. Onlarda bankanın %... ile çalıştığını ama kendilerinin ayrı karar
verebildiğini ve bu rakamın üzerinde bir teklif olursa değerlendirebileceklerini
iletmişler. Sanırım SDX bu rakamın üzerinde verdi. Bir şey yapılabilir mi?
Teklifi revize edelim mi?...”

Yukarıdaki elektronik postalar, Multinet’in %..., Sodexo’nun ise %... oranında iskonto
teklifinin bulunduğu iki farklı müşteriyi konu edinmektedir. Özellikle ikinci elektronik 1200
postadan, sektörde bir yemek çeki firmasından diğerine geçen ve yüksek kullanıcı
sayısına sahip müşteriler için %.... seviyelerinde iskontoların rekabetin bir gereği
29
olarak yemek çeki firmalarınca verilebildiği anlaşılmaktadır. Bu durum yerinde
incelemelerde elde edilen diğer belgelerle birlikte değerlendirildiğinde ise, bir
müşteriyi rakipten almak üzere yapılan tekliflerde iskonto oranlarının yüksek
seviyelere çıkabildiği kanaati oluşmaktadır.

Accor’dan gelen bilgi yazısında 2010 yılında rakiplerden alınan müşterilere ve bu
müşterilerin hangi iskonto oranlarıyla alındığına ilişkin bilgi sunulmaktadır. Tablo
22’de bir kısmı sunulan bu bilgilere bakıldığında ilk dikkat çeken, Accor’un 1210
Sodexo’dan aldığı müşterilere de %... seviyesinde iskonto sunabilmekte olmasıdır.

Tablo 22: Accor’un Rakiplerinden Aldığı Müşteriler (2010)
Müşteri
Kullanıcı
Sayısı İskonto (%)






Sodexo'dan
Alınan
















Multinet'ten
Alınan













Winwin'den
Alınan








Setcard'dan
Alınan






Tabloda ayrıca yine önceki bulguları destekler nitelikte, Accor’un da Setcard ve
Winwin de dahil olmak üzere rakiplerinin aldığı müşterilere genellikle %... ve üzeri
iskonto verdiği ve bu rakamı %.... seviyelerine de çıkarılabildiği görülmektedir. Aynı
bilgilerin geneli değerlendirildiğinde ise aşağıdaki tablo ortaya çıkmaktadır:

1220


30

Tablo 23: Accor’un Rakiplerinden Aldığı Müşterilere Verdiği Iskontoların Dağılımı
Top. Müş. Sayısı
%.. İsk. Ver.
Sayı
%... İsk. Ver.
Sayı
%... İsk. Ver.
Oran (%)
%... İsk. Ver.
Oran (%)
Sodexo’dan Alınan
Multinet’ten Alınan
Winwin’den Alınan
Setcard’dan Alınan

Yukarıdaki tabloda Accor’un Sodexo’dan kazandığı toplam … müşterinin %....’sına;
Multinet’ten kazandığı toplam … müşterinin %....’sına; Winwin’den kazandığı toplam
…müşterinin %...’sine ve Setcard’dan kazandığı toplam … müşterinin %...’ine %...
aralığında iskonto verdiği görülmektedir. Bu bağlamda Accor’un Multinet müşterilerine
yönelik davranışında farklılaşan esas nokta, diğer rakiplere kıyasla daha çok oranda 1230
müşteriye yüksek iskonto verilmesinden ziyade, kazanılan toplam müşteri sayısının diğer
rakiplerden kazanılanlara göre yüksekliğidir.

Anılan yazıda buna ek olarak Accor’un 2010 yılında sistemine dahil ettiği müşterilerden ilk
defa yemek çeki hizmeti alacak olanlara uygulanan iskonto oranlarına ilişkin bilgi de
mevcuttur. Bu bilgiler de daha önce yapılan değerlendirmelere paralellik göstermektedir.
İstisnalar hariç olmak üzere, Accor tarafından da ilk defa yemek çeki hizmeti alacak olan
firmalara, özellikle kullanıcı sayıları yüksek değilse, %... aralığında, çoğunlukla da %..
oranında iskonto verilmekte olduğu gözlenmektedir.
1240
Sodexo ve Accor’un iskonto oranlarını birlikte belirlemeleri ya da Multinet’in iddia ettiği
üzere herhangi bir rakibin müşterilerine uygulayacakları iskonto oranını ortaklaşa
belirlemeleri 4054 sayılı Kanun çerçevesinde ihlal sayılabilecektir. Vadelere ilişkin olası bir
işbirliği ise fiyatı dolaylı olarak etkileyebilecek, ödeme koşulları, kredi, indirim, faiz, satış
sonrası hizmetler ve teslim şartları gibi unsurlarla birlikte "her türlü alım satım şartları"
kavramı altında 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesinin (a) bendi kapsamında yer
alabilecektir.

Ancak yapılan yerinde incelemelerde Sodexo ve Accor arasında iskonto ya da vadelere
ilişkin bir işbirliği, iletişim ya da bilgi alışverişi bulunduğunu gösterir herhangi bir bilgi ya da 1250
belge tespit edilememiştir. Yukarıda yer verilen belgeler, iki teşebbüsün ortaklaşa
oluşturdukları bir stratejiyi gösterir nitelikte olmayıp, iskonto ya da vade oranlarını birlikte
belirlediklerini işaret eder bir bilgi içermemektedir.

Yukarıda sunulan bilgi ve belgelerin geneline ilişkin bir değerlendirme yapıldığında,
öncelikle sektörde iskonto ortalamalarının yükseldiği (müşteri kanadına özgü fiyatın
düştüğü) görülmektedir. Hem Sodexo’nun hem de Accor’un, rakiplerinin portföyünde
bulunan müşterilere, özellikle kullanıcı sayıları da yüksekse, %... seviyelerine varan
iskonto oranları teklif edebildikleri anlaşılmaktadır. Ancak Sodexo ve Accor’un bu
uygulamalarının sadece Multinet’in müşterileri için değil sektördeki diğer oyuncular 1260
Setcard, Winwin ve birbirlerinin müşterileri için de geçerli olduğunu gösterir örneklere de
rastlanmıştır. Bu noktada önceki bölümlerde değerlendirildiği üzere Sodexo ve Accor’un
birbirlerinden aldıkları müşteri sayısı oranlarının Multinet’ten aldıklarına kıyasla oldukça
düşük olduğu tekrar vurgulanmalıdır. Öte yandan Multinet’in, Sodexo ve Accor
müşterilerine sunduğu tekliflerin %.... seviyelerine ulaşabildiği görüldüğünden, anılan
firmaların bu davranışlarını, Multinet’e özgülemiş oldukları varsayılsa dahi, aralarında
buna ilişkin bir koordinasyonun varlığına işaret eder herhangi bir bulgu tespit edilememesi
31
sebebiyle, rasyonel gerekçelerle savunabilmeleri mümkündür. Belgelerin genelinden,
Sodexo ve Accor’un birbirlerinden bu yolla aldıkları müşterilerin sayılarının diğer
rakiplerden özellikle Multinet’ten aldıklarına kıyasla oldukça az olduğu gözlenmekle 1270
birlikte, buna dayanarak Sodexo ve Accor’un iskonto ve vade oranlarına ilişkin bir işbirliği
içerisinde oldukları yolunda bir çıkarım yapılamamaktadır.

Sonuç olarak mevcut belgeler çerçevesinde, Sodexo ve Accor arasında genel olarak ya
da Multinet’in müşterilerine yönelik olarak iskonto oranları ve vadelerin belirlenmesine
ilişkin bir koordinasyonun ya da ortak stratejinin bulunduğuna işaret edecek herhangi bir
iletişim ya da bilgi alışverişinin varlığı tespit edilememiştir.

I.4.3. Komisyon Oranlarına İlişkin İddialara Yönelik Tespit ve Değerlendirilme
1280
ATSO tarafından yapılan başvuruda özetle, yemek çeki sektöründe faaliyet gösteren
firmaların özellikle son birkaç yıldır ortak hareket ederek restoranlardan %7 ila %10
arasında değişen yüksek oranlarda komisyon talep ettikleri iddia edilmektedir.

Sayit KARABAĞLI ile İstanbul İçkili, İçkisiz Lokanta, Kebapçı, Köfteci ve Ayakta İçki
Satanlar Esnafı Odası tarafından yapılan ve tamamen aynı içerikte olan iki
başvuruda ise özetle;
 Lokantacı esnafının sıkıntısının % 8-10’lara varan yüksek komisyonlar olduğu,
ayrıca lokantalara bırakılan pos cihazlarının bedellerinin teminat olarak alındığı
ve/veya arıza vs. için sigortalandığı, böylece lokantacılara yüksek maliyetler 1290
yüklendiği,
 Söz konusu firmaların özellikle lokantacılar açısından tekel gibi davrandıkları,
aralarında rekabet yokmuş gibi durdukları,
 Tekel gibi davrandıklarının ve bu tür konularda aralarında anlaşabildiklerinin
Rekabet Kurulu’nun 28.9.2006 tarih ve 06-67/905-262 sayılı kararında da
tescillendiği üzere görüldüğü,
 Yemek kuponu sağlayıcısı firmalarla anlaşma yapmayan lokantaların
müşterilerinin gün geçtikçe azalması nedeniyle anılan yüksek maliyetlere rağmen
yemek kuponu sağlayıcısı firmaların tamamıyla anlaşma yapmak zorunda
kaldıkları, 1300
 Lokantalar arasında olması gereken rekabetin, söz konusu uygulamalar nedeniyle
anlaşmalı lokantalar lehine çevrilmesinin haksız rekabet oluşturduğu, lokantacı
esnafının birbirine kırdırıldığı,
 Anılan firmaların lokantalar ile istedikleri şartlarda anlaşmalar yaptıkları, güçlü
taraf oldukları bu piyasada lokantaları dengesiz anlaşmalara zorladıkları
iddia edilmiştir.

Özet olarak her üç başvuruda da yemek çeki firmalarının üye iş yerleri ile aralarındaki
ticari ilişkilerde rekabeti kısıtlayıcı eylemlerde bulundukları iddialarına yer verilmiştir.
Bu nedenle önaraştırma sürecinde yalnızca Sodexo, Accor ve Network’un değil, 1310
pazardaki tüm teşebbüslerin davranışları incelenmiştir.

Bu noktada ilk olarak 17.6.2003 tarih ve 03-43/490-229 sayılı Kurul kararına
değinmek gerekmektedir. Zira ilgili önaraştırmanın konusunu üye işyerlerinden alınan
komisyon oranları oluşturmaktadır. İlgili kararda ilk olarak üye işyeri ve yemek çeki
firması arasında ticari ilişkinin ne şekilde işlediği ayrıntıları ile anlatılmış ve bu
sistemin günümüzde de büyük ölçüde korunduğu görülmüştür. O dönemde
32
firmalardan alınan sözleşme örneklerinden ilgili pazarda üye işyerlerinin hemen
hemen tümüne, Accor ve Sodexo’nun % .. oranında komisyon uyguladığı
anlaşılmıştır. Yine aynı dönemde elde edilen bilgilere göre üye işyerine ne zaman 1320
ödeme yapılacağına ilişkin bir ödeme takvimi bulunmakta, hem Sodexo hem de
Accor tarafından uygulanan bu takvime göre üye iş yerlerine ayda ortalama … kez
ödeme yapılmaktadır. Bu çerçevede ilgili dönemde hem Sodexo’nun hem de
Accor’un üye işyerleriyle komisyon ve vade bakımından aynı koşullarla çalıştıkları
tespiti yapılmıştır. İlgili dönemde Multinet’in uygulamalarına ilişkin tespitler ise,
Multinet’in akıllı kartlarla hizmet vermesinden dolayı farklı bir sisteminin bulunduğu,
üye işyerlerinin seçtikleri vade dilimine göre % .. ile % .. arasında değişen komisyon
oranları ile karşı karşıya oldukları, bunun sonucunda Multinet’in ortalama … gün
vadeli bir ödeme için % … oranında komisyon uyguladığı yönündedir. Bu çerçevede
17.6.2003 tarih ve 03-43/490-229 sayılı Kurul kararında Multinet’in de üye işyerlerine 1330
uyguladığı koşulların Sodexo ve Accor’un uyguladığı koşullarla büyük ölçüde benzer
olduğu ve her üç firmanın da üye işyerlerine uyguladıkları koşullarda paralel
davrandıklarının anlaşıldığı ifade edilmiştir.

İlgili kararda vade ve komisyon oranları konusunda Sodexo, Accor ve Multinet’in
paralel davranışlarının, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi anlamında bir rekabet
ihlalinin sonucu olup olmadığı değerlendirilmiştir. Bu kapsamda oligopolistik bir yapı
sergileyen yemek çeki pazarında üye iş yerleri ile ticari ilişkilerde ortaya çıkan paralel
davranışların oligopolistik bağımlılıktan mı yoksa bir işbirliğinden mi kaynaklandığı
analiz edilmiştir. Kararda belirtildiği üzere yapılan yerinde incelemelerde 1340
teşebbüslerin komisyon oranlarını birlikte belirlediklerine ya da en azından bu konuda
bilgi alışverişinde bulunduklarına ilişkin herhangi bir bilgi ya da belge edinilmemiştir.
Hatta Sodexo ve Accor’un birlikte kurdukları ortak girişim şirketi olan Network
üzerinden bu şirketin işleri ile ilgili olsun ya da olmasın komisyon oranlarına ilişkin
herhangi bir bilgi alışverişinde bulunduklarına dair belgeye de o dönemde
rastlanılamamıştır. Bu tespitin ardından kararda üye iş yerlerine yönelik yemek çeki
firmalarının paralel davranışları pazarın özellikleri ile birlikte ele alınmıştır.

Kararda 2003 yılı ve öncesi pazardaki yapı ayrıntılı olarak irdelenmekte ve şu
tespitlere ulaşılmaktadır: 1350
 Pazarın ilk dikkat çeken özelliği az sayıda firmanın faaliyet göstermesi ve
yoğunlaşma derecesinin yüksek olması dolayısıyla oligopolistik bir yapı arz
etmesidir.
 İki büyük oyuncu Sodexo ve Accor birbirine çok yakın seyreden pazar payları
nedeniyle benzer pazar güçlerine sahip olduğundan birbirlerinden bağımsız
hareket etme güçleri bulunmamakta ve bu yönüyle pazar dar oligopole yakın nitelik
sergilemektedir.
 Sektörün ilk dönemlerinden itibaren yemek çeki ile hizmet veren her firma için
maliyet yapısı benzer olmakla beraber sadece akıllı kart ile çalışan Multinet’in
maliyet yapısı yemek çeki ile çalışan firmalardan farklılaşmaktadır. Bu noktada 1360
Sodexo ve Accor’un akıllı kartlar vasıtasıyla hizmet vermek amacıyla ortak bir
şirket kurmuş olmaları bu yöndeki hizmetlerinde maliyetlerini birbirine
yakınlaştırmaktadır.
 İlgili pazarda faaliyet gösteren firmaların üye iş yerleri ile olan ilişkilerinin münhasır
nitelikte olmaması başka bir ifadeyle, iş yerlerinin büyük çoğunluğunun her üç
firmanın da sisteminin üyeleri olmaları, pazarın üye iş yeri kanadında şeffaflığı
artıran önemli bir unsurdur.
33
 Pazarın oluşmaya başladığı ilk dönemlerden itibaren üye iş yerlerine standart hale
gelmiş bir şekilde % … oranında komisyon uygulanmakta ve bu oran pazardaki
bütün aktörler tarafından bilinmektedir. O kadar ki bu oran pazarın lideri 1370
konumundaki firmaların üye işyeri sözleşmelerinin "Genel Hükümler" başlıklı
bölümünde matbu halde yer alacak kadar belirlidir. Bu bakımdan yemek çeki
firmalarının üye işyerleri ile olan ilişkilerinde en önemli unsuru oluşturan komisyon
oranı bakımından pazar oldukça şeffaftır.
 İlgili pazarda firmaların verdikleri hizmeti üye iş yerlerinin yaygınlığı ve hizmetin
akıllı kart ya da yemek çeki ile verilmesi birbirinden farklılaştıran iki unsurdur.
Sodexo ile Accor’un üye işyeri yaygınlıkları birbirine çok yakındır ve her iki firma
hem yemek çeki hem de akıllı kart ile hizmet vermektedir. Akıllı karta geçiş
tamamlandığında bu firmaların verdikleri hizmeti bu açıdan Multinet’ten
farklılaştıracak herhangi bir unsur kalmayacaktır. Bu nedenle pazarın büyük 1380
bölümünü oluşturan iki firmanın verdikleri hizmet homojen niteliktedir.

Yukarıdaki açıklamalar ışığında 2003 tarihli Kurul kararında, ilgili pazarın oligopolistik
bağımlılığın ortaya çıkmasına neden olabilecek özellikler taşıdığı tespit edilmiştir. Bu
çerçevede önaraştırma sürecinde teşebbüslerin komisyon oranlarını birlikte
belirlediklerine ya da bu konu hakkında bilgi alışverişinde bulunduklarına ilişkin bir
bilgi ve belge elde edilememiş olması dolayısıyla, oligopolistik bağımlılığın ortaya
çıkmasına elverişli koşulları bulunan bu pazarda teşebbüslerin komisyon oranlarına
ilişkin paralel davranışlarının pazarın özelliklerinden kaynaklandığı sonucuna
ulaşılmıştır. 1390

Mevcut önaraştırma kapsamında pazara yönelik yukarıda yapılan tespitlerin
neredeyse tamamı geçerliliğini korumakta, pazardaki en büyük değişikliği ise
yaygınlaşan akıllı kart sistemi oluşturmaktadır. Bu bakımdan sektörde nerdeyse tüm
oyuncuların hizmetleri homojen olarak değerlendirilebilecek niteliktedir. Yemek çeki
firmalarının üye işyerlerine uyguladıkları komisyon oranlarını birlikte belirledikleri
yönündeki şikayetin değerlendirilmesi bakımından pazardaki her bir teşebbüsün üye
işyeri ile ticari ilişkilerinin hangi koşullar çerçevesinde işlediğinin ortaya konulması
gerekmektedir.
1400
I.4.3.1. Sodexo
Sodexo ve üye kuruluşlar arasındaki ticari ilişkiler üye işyerleri ile imzalanan matbu
nitelikteki “Yemek Çeki Üye Kuruluş Sözleşmesi” ve “Pass Card Üye Kuruluş
Sözleşmesi” ile belirlenmektedir. Sözleşmelerde belirlendiği üzere Sodexo tarafından
üye kuruluşlara % .. oranında komisyon uygulanmaktadır6. Yukarıda alıntılanan Kurul
kararında ifade edildiği üzere Sodexo pazarın ilk oluştuğu dönemden itibaren aynı
oranı (% …) uygulamaktadır. Sodexo’nun 2003 yılından bu yana yıllık ortalama
komisyon oranları aşağıdaki tabloda gösterilmektedir.
Tablo 24: 2003-2010 Nisan Döneminde Sodexo’nun Yıllık Ortalama Komisyon Oranları
Yıl 2003 2004 2005 2006 (3 ay) 2007 2008 2009
2010
(4 ay)
Komisyon Oranı %
Kaynak: 2006-3-28 sayılı dosya kapsamındaki bilgiler ve Sodexo tarafından gönderilen bilgi yazısı 1410


6 Bu oran Sodexo’nun üye işyerlerinin hemen hemen tamamına uyguladığı oranı yansıtmaktadır. Ancak hem
Sodexo hem de diğer yemek çeki firmaları çok yüksek işlem hacmi gerçekleştiren, son derece yaygın bazı zincir
restoranlara daha düşük komisyon oranı uygulayabilmektedirler.
34
Tablo 24’te görüldüğü üzere, 2003 sonrası yıllık ortalama komisyon oranı yaklaşık
%...... seviyelerinde seyretmektedir. Bu seyir Sodexo ile üye iş yerleri arasında yıllar
itibari ile komisyon bakımından değişmeyen ticari koşulların olduğunu
göstermektedir. 2007 yılı sonrası Sodexo’nun aylık komisyon ortalamalarına ise
Tablo 25’te yer verilmektedir.

Tablo 25 : 2007-2010 Nisan Döneminde Sodexo’nun Aylık Ortalama Komisyon Oranları
Komisyon Oranı (%) 2007 2008 2009 2010
Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
Eylül
Ekim
Kasım
Aralık
Kaynak: Sodexo tarafından gönderilen bilgi yazısı
Tablo 25’ten de anlaşıldığı üzere, Sodexo’nun üye iş yerlerine uyguladığı komisyon 1420
oranlarının aylık ortalaması da yıl içerisinde birbirinden önemli ölçüde
farklılaşmamaktadır. Sodexo’nun üye iş yerlerine uyguladığı ortalama vadelere de
aşağıdaki tabloda yer verilmektedir.

Tablo 26 : 2007-2010 Döneminde Sodexo’nun Aylık Ortalama Vadeleri
Vade (Gün) 2007 2008 2009 2010
Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
Eylül
Ekim
Kasım
Aralık
Yıllık Ortalama
Kaynak: Sodexo tarafından gönderilen bilgi yazısı
Sodexo’nun üye iş yerlerine uyguladığı vadeler …. gün arasında değişmekle birlikte
yıl sonunda ortalama …..günlük bir vade süresinin ortaya çıktığı görülmektedir.

I.4.3.2. Accor 1430
Accor tarafından üye işyerleri ile imzalanan matbu üye kuruluş kupon sözleşmesinde
düzenlendiği üzere, üye kuruluş her ödemede teslim edilen kuponların toplam bedeli
üzerinden pazarın ilk oluşmaya başladığı zamanlardan beri değişmemiş olan % …
komisyon oranı ödemektedir. Sözleşmede yer alan ticari koşullar çerçevesinde 2003
yılından bu yana Accor tarafından üye iş yerlerine uygulanan yıllık komisyon
oranlarının ortalaması şu şekilde gerçekleşmiştir:



35
Tablo 27 : 2003-2010 Nisan Döneminde Accor’un Yıllık Ortalama Komisyon Oranları 1440
Yıl 2003 2004 2005 2006/3 ay 2007 2008 2009 2010/4 ay
Komisyon Oranı (%)
Kaynak: 2006-3-28 dosya kapsamındaki bilgiler ve Accor tarafından gönderilen bilgi yazısı

Tablodaki veriler 2003 yılı sonrası Accor ile çalışan üye iş yerlerinin yıllık ortalama
yaklaşık %... seviyelerinde bir komisyon oranı ile karşı karşıya olduğunu göstermekte
ve ortalama komisyon oranları neredeyse sabit bir seyir izlemektedir. Bu bakımdan
Accor’un üye iş yerlerine uyguladığı ticari koşullarda önemli bir değişiklik olmadığı
söylenebilecektir. 2007 yılından itibaren aylık komisyon oranları ise aşağıda
sunulduğu gibi gerçekleşmiştir:

Tablo 28 : 2007-2010 Nisan Döneminde Accor’un Aylık Ortalama Komisyon Oranları 1450
Komisyon Oranı (%) 2007 2008 2009 2010
Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
Eylül
Ekim
Kasım
Aralık
Kaynak: Accor tarafından gönderilen bilgi yazısı

Komisyon oranlarının ortalamaları aylık bazda incelendiğinde oranların ilgili dönem
boyunca farklılaşmadığı görülmektedir. Accor’un üye kuruluşlara uyguladığı ortalama
aylık vadeler ise 2007 yılından itibaren aşağıdaki gibidir.

Tablo 29 : 2007-2010 Nisan Döneminde Accor’un Aylık Ortalama Vadeleri
Vade (Gün) 2007 2008 2009 2010
Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
Eylül
Ekim
Kasım
Aralık
Yıllık Ortalama
Kaynak: Accor tarafından gönderilen bilgi yazısı
Vadelerin 2007-2008 yıllarına ait aylık ortalamaları …. gün; 2009-2010 döneminde …
gün arasında değiştiği görülmektedir. 2009-2010’daki vade ortalaması yaklaşık 1460
….gün civarında gerçekleşmiştir.

Hem Sodexo hem de Accor bölümünde ifade edildiği üzere akıllı kart kullanımının
mümkün olduğu üye iş yerleri iki firmanın ortak girişimi olan Network’e karşı da bazı
36
finansal yükümlülükler taşımaktadır. Bu bakımdan sektördeki diğer oyuncuların üye
kuruluşlar ile ticari ilişkilerini incelemeden önce Network ve üye kuruluşlar arasındaki
mal/hizmet alışverişinin ticari koşullarına değinilecektir.

I.4.3.3. Network
Network’un yemek çeki pazarındaki faaliyeti Accor ve Sodexo’nun yongalı ve ya 1470
manyetik kartlı sistemlerini kullanabilmeleri için kurulacak pos cihazlarının temini,
dağıtım, bakım, bilişim ağı yönetimi, işletimi, eğitimi ve malzeme teminini
gerçekleştirmektir. Bu faaliyetini gerçekleştirmek üzere Network, Accor ve
Sodexo’nun üye iş yerlerinde yongalı/manyetik kartlar vasıtasıyla mal ve hizmet satın
alınmasını mümkün kılacak pos cihazı ve benzeri bilgi işlem cihazlarına ilişkin iletişim
ve teknik alt yapı kurmakta ve işletmektedir. Network’ün Accor ve Sodexo’ya
sağladığı altyapı hizmeti çerçevesinde sözleşme yaptığı …… üye işyeri
bulunmaktadır. Network üye kuruluş sözleşmesinin ön yüzü incelendiğinde
Network’un üye iş yerinden ….TL depozito aldığı görülmektedir. Network’den alınan
bilgilere göre, üye işyerlerine emaneten bırakılan POS cihazının Network’e birim 1480
maliyeti 2003 yılında yaklaşık …. Avro+KDV iken, 2010 yılında …. Avro+KDV
aralığında değişmektedir. Bu POS maliyeti dikkate alındığında, Network tarafından
ticari gerekçelerle alınan …. TL depozito bedeli makul görünmektedir. Bunun yanı
sıra sözleşmenin arka yüzünde bazı ücret kalemlerine yer verilmektedir. Bu ücretler
şu şekilde sıralanmaktadır.

Tablo 30 : Network Hizmetlerine Ait Ücretler
Ücret Türü Miktar








Sözleşmede yukarıdaki ücret kalemleri yer almakla birlikte Network üye işyerlerinden
sadece depozito, üyelik aidatı ve hasar bedeli almakta olup bu bedellerin yıllık 1490
toplamlarına aşağıda yer verilmektedir.

Tablo 31 : Network’un Üyelerden Tahsil Ettiği Ücretler
Türü 2007 2008 2009 2010
Net Tahsil Edilen Depositolar
Tahsil Edilen Üyelik Aidatları
Üyeye Faturalandırılan Net Hasar Bedelleri
Kaynak: Network tarafından gönderilen bilgi yazısı

Tablodan görüldüğü üzere Network 2009 yılından önce üye işyerlerinden üyelik aidatı
almamış, 2009 ve 2010 yıllarında üyeliğe alınan işyerlerinden yıllık … TL+KDV üyelik
aidatı tahsil etmeye başlamıştır.

Network POS cihazı için üye işyerlerinden herhangi bir sigorta bedeli almamaktadır. 1500
Network POS cihazlarının mülkiyetine sahip olup, bunları kendisi sigortalatmakta, bu
amaçla üye işyerlerinden herhangi bir ücret almamaktadır. Diğer yandan sigorta
kapsamına girmeyen (kayıp, çalıntı, yangın, doğal afet ve benzeri harici), üye
37
işyerinin kullanımından kaynaklı hasarlarda üye işyerinden yukarıda değinildiği üzere
hasar bedeli almaktadır.

I.4.3.4. Setcard
Setcard ile üye kuruluş arasındaki üye sözleşmesi doğrultusunda ilgili kuruluştan % ..
oranında komisyon alınmaktadır. Setcard’tan gelen bilgilere göre teşebbüsün
faaliyetine başladığı dönemde üyelik alt yapısını kurarken üyelerle yaptığı 1510
pazarlıkların sonucuna bağlı olarak çok farklı komisyon oranları üzerinde
anlaşılmıştır. 2007 yılında komisyon gelirlerinin ortalaması %.... civarında iken, bu
gelir 2008 yılında %....; 2009 ve 2010 yıllarında ortalama %.... civarında
gerçekleşmiştir. Bu bakımdan teşebbüs yetkilileri komisyon ortalamasının müşteri
sayısının artışına paralel olarak arttığını ifade etmektedir. Teşebbüsün bu beyanı
2007 yılından itibaren üye kuruluşlardan alınan aylık komisyon ortalamaları ile de
örtüşmektedir.

Tablo 32 : 2007 Kasım-2010 Nisan Döneminde Setcard’ın Aylık Ortalama Komisyon Oranları
Komisyon Oranı (%) 2007 2008 2009 2010
Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
Eylül
Ekim
Kasım
Aralık
Yıllık Ortalama
Kaynak: Setcard tarafından gönderilen bilgi yazısı 1520

Yukarıdaki tablodan Setcard’ın pazara yeni girdiği dönemde belli bir üye iş yeri ağı
oluşturabilmek için ortalamada daha düşük komisyon oranları uyguladığı, ancak üye
işyeri ağı ve müşteri tabanı genişledikçe komisyon oranını pazarda yaygın olarak
uygulanan % … seviyesine çektiği, buna bağlı olarak da aylık ortalama komisyon
oranlarının arttığı görülmektedir.

Setcard’ın üye işyerlerinin ödemelerinde fatura kesme zamanları belirli günlerle sınırlı
olmayıp üyeler istedikleri tarihte fatura kesebilmektedir. Üyelere uygulanan vadeler
…… gün arasında değişmekte olup 2007 yılından itibaren aylık ortalama vadeler şu 1530
şekilde gerçekleşmiştir.








1540

38

Tablo 33 : 2007-2010 Döneminde Setcard’ın Aylık Ortalama Vadeler
Vade (Gün) 2007 2008 2009 2010
Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
Eylül
Ekim
Kasım
Aralık
Yıllık Ortalama
Kaynak: Setcard tarafından gönderilen bilgi yazısı

Üye restoranlardan komisyon dışında alınan ücretler garanti kapsamı dışında kalan
pos arıza, kırılma ve yedek parça teminine yönelik ücretlerdir. 2007 yılında sektörde
yeni olmalarından ötürü üye işyerlerine pos cihazı ücretsiz dağıtılmıştır. Ancak
işletmelerin kapanmaları ve el değiştirmelerine bağlı olarak pos cihazlarının
kaybolmasından ötürü bazı işletmelerden depozito alınmaya başlandığı dile 1550
getirilmektedir.

I.4.3.5. Winwin
Winwin ile üye iş yerleri arasında imzalan matbu nitelikteki üye kuruluş
sözleşmesinde üye kuruluş terminaller için kira bedeli, işletme ücreti ve her türlü isim
altında her bir fatura dönemi için fatura tutarının %..... oranında azami ….. TL (KDV
hariç) hizmet bedelini Winwin’e ödemeyi taahhüt etmektedir. Sözleşmenin 4.
maddesinin 2. fıkrasından anlaşıldığı kadarı ile Winwin tarafından üye işyerlerine
uygulanan komisyon oranları farklı ödeme vadelerine bağlı olarak farklılık arz
etmektedir. Fakat Winwin’den alınan bilgilere göre uygulamada, üye işyerlerinden 1560
2009 yılının Şubat ayından önce komisyon alınmamış, üye işyerlerinin hepsine de
standart olarak … gün vade uygulanmıştır. Bu bilgiler çerçevesinde Winwin
tarafından üye işyerlerinden alınan yıllık ortalama komisyon oranları ve vadeler
aşağıdaki tablolarda sunulmaktadır.

Tablo 34 : 2009-2010 Döneminde Winwin’in Aylık Ortalama Komisyon Oranları
Komisyon Oranı (%) 2009 2010
Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
Eylül
Ekim
Kasım
Aralık
Yıllık Ortalama
39
Kaynak: Winwin tarafından gönderilen bilgi yazısı
Tablo 35 : 2009-2010 Döneminde Winwin’in Aylık Ortalama Vadeleri
Vade (Gün) 2009 2010
Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
Eylül
Ekim
Kasım
Aralık
Yıllık Ortalama
Kaynak: Winwin tarafından gönderilen bilgi yazısı
1570
Teşebbüsün komisyon dışında üye işyerlerinden aldığı ücretler ise şu şekildedir.

Tablo 36 : 2009-2010 Döneminde Üyelerden Alınan Diğer Ücretler
Türü 2009 2010
Cihaz Kullanım Bedeli (TL)
Vade (Gün)
Faturalandırma ve Gönderim (TL)
Vade (Gün)
Kaynak: Winwin tarafından gönderilen bilgi yazısı

I.4.3.6. Multinet
Multinet ve üye iş yerleri arasındaki matbu üye işe yeri sözleşmesinin ön yüzünde yer
alan ödeme koşullarında vade ve komisyon oranları ………………….Ticari
sır…………………. olarak tanımlanmış üç durum altında belirlenmektedir. Makalp
Restaurant ile imzalanmış bir sözleşme örneğinde ödeme koşulları şu şekilde 1580
doldurulmuştur:

Tablo 37 : Multinet’in Uyguladığı Örnek Komisyon Oranları ve Vade
Ödeme Koşulları Vade Komisyon Oranı (%)




Multinet’in 2003 yılından bu yana yıllık ortalama komisyon oranlarına Tablo 38’de yer
verilmiştir.

Tablo 38 : 2003-2010 Döneminde Multinet’in Yıllık Ortalama Komisyon Oranları
Yıl 2003 2004 2005 2006/3 ay 2007 2008 2009 2010/4. ay
Komisyon Oranı (%)
Kaynak: Multinet tarafından gönderilen bilgi yazısı
1590
Multinet diğer teşebbüslere göre daha yüksek ortalama komisyon oranları ile
çalışmakta ve oranlar yıllık ortalamada diğer teşebbüslerin ortalamasına göre daha
dalgalı bir seyir izlemektedir. Seyrin daha ayrıntılı analizi için 2007 yılından itibaren
komisyon oranları aylık olarak da incelenmiştir:

40


Tablo 39 : 2007-2010 Döneminde Multinet’in Aylık Ortalama Komisyon Oranları
Komisyon Oranı (%) 2007 2008 2009 2010
Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
Eylül
Ekim
Kasım
Aralık
Kaynak: Multinet tarafından gönderilen bilgi yazısı
1600
Multinet’in komisyon oranlarındaki dalgalı seyir kendini aylık ortalamalarda da
göstermekte özellikle 2007-2008 döneminde bu durum daha belirgin olarak
gözlenebilmektedir. Daha önce de ifade edildiği üzere Multinet üye iş yerlerinden
değişen vadelere bağlı olarak değişen komisyon oranları almaktadır. Aylık ortalama
vadelere ilişkin tablo şu şekildedir:

Tablo 40 : 2007-2010 Döneminde Multinet’in Aylık Ortalama Vadeleri
Vade (Gün) 2007 2008 2009 2010
Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
Eylül
Ekim
Kasım
Aralık
Yıllık Ortalama
Kaynak: Multinet tarafından gönderilen bilgi yazısı

Üye iş yerleri ile imzalanan sözleşmede komisyon oranı haricinde üye iş yerinden pos 1610
bakım gideri ve sigorta bedeli alınabileceği anlaşılmakla birlikte Multinet Makalp
Restaurant’la imzaladığı sözleşmede iş yerinden sadece … ABD Doları sigorta bedeli
alıyor gözükmektedir.

Multinet tarafından verilen bilgilere göre ise üye restoranlardan pos cihazlarına ilişkin
sigorta bedeli tahsil edilmektedir. Buna ek olarak üye restoranlardan üye işyeri
sigorta bedeli de alınabilmektedir.


1620


41

Tablo 41 : 2007 Ekim – 2010 Mart Döneminde Multinet Tarafından Alınan Üye İş Yeri Sigorta Bedeli
İşyeri Sigorta Bedeli (TL) 2007 2008 2009 2010
Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
Eylül
Ekim
Kasım
Aralık
Toplam
Kaynak: Multinet tarafından gönderilen bilgi yazısı

Tablo 42 : 2007-2010 Döneminde Multinet Tarafından Alınan Üye Pos Sigorta Bedeli
POS Sigorta Bedeli (TL) 2007 2008 2009 2010
Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
Eylül
Ekim
Kasım
Aralık
Toplam
Kaynak: Multinet tarafından gönderilen bilgi yazısı

Çift taraflı bir pazar olan yemek çeki pazarı, para kart sistemlerine (charge card 1630
system) benzer özellikler göstermektedir. Para kart sistemleri üye iş yeri ve müşteriye
bir ödeme aracı sunmaktadır. Kart sahipleri, üye işyeri tabanı olmayan bir kart
sistemini tercih etmemekte, aynı şekilde üye işyeri de müşteri tabanı olmayan kart
sistemini işyerinde ödeme aracı olarak kullanmamaktadır. Daha çok işyeri kartı kabul
ettikçe müşteriler gözünde kartın değeri artmakta ve müşteri kart ücretine katlanarak
kartı kullanmakta; daha çok müşteri kartı kullandıkça üye işyeri kartı kabul ederek
daha yüksek ek satış imkanı elde etmektedir. Sisteme daha fazla üye iş yerinin dahil
olması halinde ise kartı kabul etmeyen üye işyerleri söz konusu ek satış imkanından
mahrum kalmaktadır. Bu bakımdan para kart sistemindeki maliyetlerin tamamı ortak
maliyetler olarak değerlendirilebilir. Zira sistemde sadece tek bir ürün bulunmaktadır. 1640
Eğer para kart sistemi, rakiplerinin taraflara uyguladığı ücretlerden endişe etmiyorsa,
fiyata daha az duyarlı olan taraftan daha yüksek bir ücret talep edebilmektedir.

Yemek çeki pazarında da daha önce değinildiği üzere pazarın müşteri tarafına
negatif fiyat uygulanırken, üye işyerlerinden belirli oranlarda komisyon alınmakta,
yemek çeki firmalarının asıl gelirlerini üye iş yerlerinden aldıkları bu komisyonlar
oluşturmaktadır. Dolayısıyla yemek çeki pazarında da literatürdeki belirlemelere
paralel olarak üye iş yerlerinin müşterilere kıyasla fiyata ortalamada çok daha az
duyarlı olduğu söylenebilecektir.
42
1650
Bir üye iş yerinin satışlarında kart kullanımını kabul etmesinin iki temel nedeni
bulunmaktadır. Bunlardan ilki tüketiciye ödemelerde sunulan bu alternatifin getirdiği
ek satış hacmidir. Ek satışların değeri üye iş yeri tarafından kazanılan karın oranına
bağlı olarak değerlendirilebilmekte ve yüksek karlılık ile çalışan işyerleri açısından
her ek satışın değeri daha yüksek bir seviyeyi ifade etmektedir. Bu nedenle ek
satışların değeri arttıkça üye iş yeri her türlü ödeme aracını müşterisine sunmayı
tercih etmektedir.

Ancak farklı ödeme araçları belirli maliyetleri de beraberinde getirmekte ve üye iş
yerinin ödeme aracını kabulünde maliyetler önemli rol oynamaktadır. Maliyetlerden 1660
ilki kart sisteminin işleyişi bakımından gerekli pos cihazının alımı, telefon hattının
kurulması, personelin eğitimi gibi sabit maliyetlerdir. Bu maliyetlere kartlı satış
hacminden bağımsız olarak katlanıldığından, ilgili satış hacminin sabit maliyetleri
karşılayacak büyüklükte olması gerekmektedir. Sabit maliyetlerin yanı sıra üye işyeri
en önemlisini komisyon oranlarının oluşturduğu değişken maliyetlere de
katlanmaktadır. Bir üye iş yeri diğer ödeme araçlarından daha maliyetli olsa bile kart
sistemini ek satış elde ettiği sürece karlı bulabilmektedir. Bu nedenle her ne kadar
farklı kart sistemleri farklı komisyon oranları uygulasalar da üye işyerlerinin önemli
kart sistemlerini kabul ettiği görülmektedir.
1670
Dosya konusu bakımından akıllı kart sistemi bankacılık piyasasındaki para kart gibi
bir rol üstlenmektedir. Bir başka deyişle akıllı kartlar yemek bedelinin
karşılanmasında bir ödeme aracı niteliğindedir. Üye iş yerleri tıpkı yemek çekinde
olduğu gibi akıllı kartta da bir komisyon oranı ile karşı karşıyadır. Komisyon oranı bir
bakıma yemek çeki firmasının üye iş yerine sağladığı hizmetin bedeli niteliğindedir.

İncelemeye konu iddialara yönelik verilerin değerlendirilmesinden önce belirtmek
gerekir ki önaraştırma döneminde 2003 yılında olduğu gibi yemek çeki firmalarının
komisyon oranlarını veya vadeleri birlikte belirlediklerine ya da bu konuda bilgi
alışverişinde bulunduklarına dair bilgi ya da belgeye ulaşılamadığının belirtilmesi 1680
gerekmektedir. Ayrıca sektörün en önemli iki oyuncusu olan Accor ve Sodexo’nun
üye işyerlerine sektörün ilk oluşmaya başladığı dönemlerden beri uyguladıkları %
….komisyon oranında bir değişikliğin olmadığı ve bununla da bağlantılı olarak bu iki
teşebbüsün komisyon oranı ortalamalarının 2003 yılından bu yana yatay bir seyir
izlediği anlaşılmaktadır. Teşebbüslere ait yukarıda verilen üye işyerlerine uygulanan
komisyon oranlarının karşılaştırılabilmesi için 2007-2010 döneminde aylık ortalama
komisyon oranları aşağıdaki grafikte sunulmuştur.


1690









43
1700
Grafik 11: ………………….Ticari sır………………….



………………….Ticari sır………………….

Teşebbüslerin bu konudaki davranışlarının daha iyi karşılaştırılabilmesi bakımından
2003-2010 döneminde yıllık komisyon oranlarının ortalaması da aşağıdaki grafikte
gösterilmektedir.
1710
Grafik 12: ………………….Ticari sır………………….



………………….Ticari sır………………….

Öte yandan teşebbüslerin üye iş yerlerine uyguladığı vadelere ilişkin grafik de şu
şekildedir.

Grafik 13: ………………….Ticari sır…………………. 1720


………………….Ticari sır………………….

Grafik 11 ve Grafik 12’de görüldüğü üzere Setcard ve Winwin’in uygulamalarında
sektörün en büyük iki teşebbüsü olan Sodexo ve Accor’un yıllardır uyguladığı ve
sözleşmelerinde matbu hale getirilmiş olan % .. komisyon oranına yaklaşan bir eğilim
görülmektedir. Setcard sektörde büyümeye başlaması ile birlikte artan pazarlık
gücünün de etkisi ile başlangıçta %... civarlarında olan komisyon oranlarını son
dönemlerde %... seviyelerine kadar yükseltmiştir. Winwin ise 2009 yılının Şubat 1730
ayından itibaren üye işyerlerinden komisyon almaya başlamış, uygulamanın ilk
aylarında %.. seviyelerinde olan komisyon oranı ortalamasını çok az yükselterek %...
seviyelerine çekmiştir. Fakat Setcard ve Winwin’in bu uygulamalarının yemek çeki
firmalarının aralarındaki bir koordinasyondan ziyade, pazarın yukarıda Kurul kararına
atıfla özetlenen oligopolistik özelliklerinden, sektörde faaliyet gösteren firmaların üye
iş yerleri ile olan ilişkilerinin münhasır nitelikte olmaması nedeniyle pazarın komisyon
oranları bakımından şeffaf olmasından ve % … olarak uygulanan komisyon oranının
uzun zamandır sektörde bilinen yerleşik bir oran olmasından kaynaklandığı kanaati
oluşmuştur. Multinet ise diğer firmalardan farklı bir sistem olan değişen vadelere bağlı
olarak belirlenen komisyon oranları uygulamakta olup, Multinet’in uyguladığı 1740
komisyon oranlarının ortalama seviyesinin sektördeki diğer firmaların ortalamalarına
göre bir miktar yüksek olduğu görülmektedir.

Öte yandan Grafik 13’den sektördeki teşebbüslerin üye işyerlerine uyguladıkları
vadelerin değişkenlik gösterdiği anlaşılmaktadır. Setcard’ın ortalama vade süreleri
düzenli olarak … gün seviyesinde iken Winwin’in ortalama vade süresi … gündür.
Sodexo’nun ortalama vade süreleri genelde ..gün civarlarında seyrederken bazı
tarihlerde … güne yaklaşmış; Accor’un ortalama vadeleri genel olarak …. gün
aralığında dalgalanmış, bazı tarihlerde … güne kadar çıkmış; Multinet’in vadeleri ise
44
genelde … gün civarında olmakla birlikte zaman zaman … günün dahi üzerine 1750
çıkmıştır. Dolayısıyla sektörde uygulanan vade sürelerine bakıldığında teşebbüslerin
uyguladıkları vade sürelerinde herhangi bir benzerlik görülmemektedir.

Sonuç olarak yemek çeki firmalarının komisyon oranlarını veya vadeleri birlikte
belirlediklerine ya da bu konuda bilgi alışverişinde bulunduklarına dair herhangi bir
bilgi ya da belgeye ulaşılamamıştır. Aynı şekilde üye işyerlerinden depozito, sigorta
bedeli, hasar bedeli gibi adlar altında alınan diğer ücretler bakımından farklı
uygulamaları olduğu anlaşılan Multinet, Winwin, Setcard ve Network firmaları
arasında, bu ücretler konusunda herhangi bir koordinasyonun ya da bilgi alışverişinin
olduğuna işaret eden bir belge ya da bilgiye de ulaşılamamıştır. 1760

I.4.4. Diğer İddialara İlişkin Değerlendirme

Sayit KARABAĞLI ile İstanbul İçkili, İçkisiz Lokanta, Kebapçı, Köfteci ve Ayakta İçki
Satanlar Esnafı Odası tarafından yapılan ve tamamen aynı içerikte olan iki
başvuruda daha önce yukarıda yer verilen iddiaların dışında iddialar da yer
almaktadır. Bu iddialar özetle;
 İşverenlerin işçilere ücretlerinin bir kısmını para yerine yemek kuponları aracılığıyla
ödediği,
 İşçilerin, ücretlerinin yetersizliği nedeniyle yemek kuponlarını, yemek kuponu 1770
sağlayıcısı firmalarla anlaşmalı olmayan işyerlerinde, yemek dışındaki mal ve
hizmetlerin alımlarında belli bir iskonto karşılığında para yerine değişim aracı
olarak kullandıkları, bu nedenle ücretlerinin reel olarak azaldığı,
 Yemek kuponu karşılığında yemek haricinde mal ve hizmet sağlayan işyerlerinin,
yemek kuponu sağlayıcısı firmalarla anlaşmalı olmadıklarından, kuponların
karşılığını anlaşmalı işyerlerinden belli bir iskonto karşılığında aldıkları, bunun
nedeninin, kupon bedellerinin sadece yemek kuponu sağlayıcısı firmalar tarafından
ödenmesinin sonucu olarak, yemek kuponu sağlayıcısı firmaların kuponları geri
alırken fiyatı belirleyici tekel konumunda bulunmaları ve komisyon ve ödeme
vadesi uygulamaları ile kuponları üzerlerinde yazan değerden daha düşük 1780
bedellerle anlaşmalı işyerlerinden geri almaları olduğu,
 İşçilerin yemek kuponlarını bu şekilde kullandıkları için gün içinde gerektiği şekilde
beslenemedikleri ve iş verimliliklerinin azaldığı,
 Yemek kuponlarının bu şekilde kullanımının Türk Parasının Kıymetini Koruma
Hakkında Kanun’a aykırı olduğu,

yönündedir. Bu iddiaların bir bölümünün yemek çeklerinin, yemek çeki/kartı
sisteminin ve bu sistemin amaçlarının dışında kullanımından kaynaklı sorunlara ilişkin
olduğu görülmektedir. Başvurulara konu iddiaların diğer bir bölümü ise, yemek
kuponu/kartı sisteminin işleyişinin gerektirdiği ya da bunun doğal bir sonucu olan 1790
konulara ilişkindir. Sayılan türdeki iddiaların, “Kapsam” maddesinden de anlaşılacağı
üzere 4054 sayılı Kanun çerçevesinde değerlendirilme olanağı bulunmamaktadır.
Ayrıca başvuru sahiplerinin yemek kuponu/kartı firmalarının faaliyetlerinin
durdurulması, söz konusu kupon ve kartların kaldırılması ya da sistemin sakıncalarını
giderecek hukuksal düzenlemelerin yapılması yönündeki taleplerinin, 4054 sayılı
Kanun’un verdiği görev ve yetkiler çerçevesinde yerine getirilmesi mümkün değildir.
Üstelik firmaların faaliyetlerinin durdurulması, yemek kupon ve kartlarının kaldırılması
gibi uygulamaların 4054 sayılı Kanun’un hilafına uygulamalar olacağı da açıktır.

45
J. SONUÇ 1800

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;

Dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.









Full & Egal Universal Law Academy