Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-4-85 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 10-47/887-307
Karar Tarihi : 1.7.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, 10
Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Ali Fuat KOÇ, Sinan BOZKUŞ
C. BAŞVURAN : Güney Petrolleri Köksallar Akaryakıt Otomotiv Tur. Taş.
San. ve Tic. Ltd. Şti.
MAN Plaza A. Menderes Mh. İnönü Blv. No:4
Huzurkent/Mersin
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - Man Kamyon ve Otobüs Ticaret A.Ş.
Esenboğa Havalimanı Yolu 22. Km. Akyurt/Ankara
E. DOSYA KONUSU : Man Kamyon ve Otobüs Ticaret A.Ş. (MAN)’nin 20
münhasır bayilik yetkisi verdiği Güney Petrolleri Köksallar Akaryakıt
Otomotiv Tur. Taş. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Güney Petrolleri)’nin faaliyet
gösterdiği Doğu Akdeniz Bölgesinde yeni bir teşebbüse bayilik vererek
rekabeti kısıtladığı iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikâyet başvurusunda özetle; 15.12.2006 tarihinde MAN
ile Güney Petrolleri arasında imzalanan “Araç Satış Yetkili Bayilik Sözleşmesi” ile
2005/4 sayılı Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalar ve Uyumlu Eylemlere
İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’ne uygun olarak niceliksel seçici dağıtım sisteminin
belirlendiği ve başvuru sahibinin münhasır Doğu Akdeniz bölge bayisi olduğu
belirtilmiş ve MAN’ın 11.2.2010 tarihinde Güney Petrolleri’nin münhasır bölgesi 30
içinde yer alan Adana’da İkikardeş Otomotiv Pazarlama ve Ticaret Ltd. Şti.’ne
bayilik verilerek rekabeti kısıtladığı iddia edilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 8.4.2010 tarih ve 2947 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 22.4.2010 tarih ve 2010-4-85/İİ-10-187.SY sayılı İlk
İnceleme Raporu, 12.5.2010 tarih ve 10-36 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş
ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. ve 6. maddelerinin
ihlaline ilişkin bir soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi
amacıyla, Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına 10-36/600-M
sayı ile karar verilmiştir.
İlgili karar uyarınca düzenlenen 25.6.2010 tarih ve 2010-4-85/ÖA-10-326.AFK 40
sayılı Önaraştırma Raporu 28.6.2010 tarih ve REK.0.08.00.00-110/261 sayılı
Başkanlık önergesi ile 10-47 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
10-47/887-307
2
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da, MAN’ın 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesini ve 2005/4 sayılı Tebliğ’i ihlal etmediği sonucuna ulaşıldığından, bu
teşebbüs hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma
açılmasına gerek olmadığı görüşüne yer verilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan: MAN Kamyon ve Otobüs Tic. A.Ş.
Almanya merkezli MAN Ticari Araçlar’ın Türkiye pazarındaki satış ve satış sonrası 50
hizmetlerini yürüten başvuruya konu teşebbüs, Ankara’da bulunan tesisinde ürettiği
kamyon ve otobüslerin yurtiçi ve yurtdışı pazarlarda satışını gerçekleştirmektedir.
I.2. MAN Tarafından Kuruma Gönderilen Yazı
Önaraştırma konusu ile ilgili olarak, ilgili şirketten Kuruma gönderilen yazıda,
MAN’ın araç satış sistemini ilgili kanun, yönetmelik ve tebliğlere uygun olarak
niceliksel seçici dağıtım sistemine göre yapılandırmış olduğu, bu sisteme uygun
olarak rekabeti engelleyici münhasır bölge tanımı ve bölgeler arası ticareti
engelleyici uygulaması bulunmadığı, herhangi bir firmaya münhasır bayilik yetkisi
verilmediği ifade edilmiştir.
Gönderilen yazıda, bayiler ile imzalanan “Araç Satış Yetkili Bayilik Sözleşmesi”nin 60
4.2. maddesinde bu durumun; “niteliği bakımından bu sözleşme Rekabet
Kurumu’nun 2005/4 sayılı Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalar ve
Uyumlu Eylemlere İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında bir niceliksel seçici
dağıtım sözleşmesidir” şeklinde yer aldığı belirtilerek, 2005/4 sayılı Tebliğ
kapsamında oluşturulan niceliksel seçici dağıtım sistemine göre ülke çapındaki
toplam satış bayisi adedinin ülkedeki pazar gelişimi ve ihtiyaca göre hesaplanan bir
sayı ile sınırlandığı, ekonomik koşulların sonucu olarak toplam bayi sayısının
azalması ve hesaplanan toplam sayının altında kalınması nedeniyle, gerekli
kriterleri sağlayan bazı başvurulara olumlu cevap verildiği ifade edilmiş ve bu
durumun rekabetin kısıtlanması değil, aksine rekabetin oluşturulması ve korunması 70
sonucunu doğurduğu hususuna yer verilmiştir.
I.3. Değerlendirme
Yeni motorlu taşıtların, bunların yedek parçalarının ya da tamir ve bakım
hizmetlerinin alımı, satımı veya yeniden satımına ilişkin dikey anlaşmalar, dikey
sınırlamalar içermeleri halinde 2005/4 sayılı Tebliğ’de düzenlenen koşullara uymak
kaydıyla, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesindeki yasaklamadan Kanun’un 5.
maddesinin üçüncü fıkrasına dayanılarak grup olarak muaf tutulmuştur.
Tebliğ uyarınca tek elden sağlama yükümlülüğü, sağlayıcının, anlaşma konusu
malları veya hizmetleri, kendi kullanımı veya yeniden satışı amacıyla sadece bir
alıcıya satmasına yönelik doğrudan veya dolaylı bir yükümlülüktür. Tebliğ uyarınca 80
sağlayıcı, kendisine ya da başka bir dağıtıcıya tahsis edilmiş ve buraya başka
dağıtıcıların aktif satışlarının yasaklandığı münhasır bölgeler oluşturabilmektedir.
Tebliğ’de düzenlenen bir diğer dağıtım sistemi ise seçici dağıtım sistemidir. Seçici
dağıtım sistemi; sağlayıcının, anlaşma konusu malları veya hizmetleri sadece
belirlenmiş kriterlere dayanarak seçtiği dağıtıcılara veya yetkili servislere doğrudan
veya dolaylı olarak satmayı taahhüt ettiği, bu dağıtıcıların veya yetkili servislerin de
10-47/887-307
3
söz konusu malları veya hizmetleri yetkilendirilmemiş dağıtıcılara veya servislere
satmamayı taahhüt ettiği bir dağıtım sistemidir.
MAN ile Güney Petrolleri arasında imzalanan bayilik sözleşmesi incelendiğinde,
söz konusu Sözleşme’nin 2005/4 sayılı Tebliğ hükümlerine uygun olarak 90
düzenlendiği ve şikâyetçinin belirttiği gibi bir münhasır bayiliğin değil, niceliksel
seçici dağıtım sisteminin benimsendiği bir dikey anlaşma olduğu anlaşılmaktadır.
Sözleşmenin 2.7. maddesinde bayilik bölgesi; rekabet şartları nedeniyle farklı
seçici kriterlerin ve standartların uygulandığı ve niceliksel sistemin gereği olarak
bayi sayısının MAN tarafından sınırlandığı bölge olarak tanımlanmış ve bayilik
bölgesinin hiçbir şekilde satışların sınırlandığı bölge olmadığı ifade edilmiştir.
Ayrıca; Bayilik Sözleşmesi’nin 5.2. maddesi de bayinin sözleşme konusu malların
sözleşmeden doğan tüm satış haklarını Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde
kullanabileceğini düzenlemektedir. Bu hükümlerden anlaşılacağı üzere, bayilik
sözleşmesi ile Güney Petrolleri’ne münhasır bölge bayiliği verilmemiştir. 100
Sözleşme’nin 5. maddesi ile rekabet şartlarının gerektirmesi halinde MAN’ın,
belirlenmiş bölgelerdeki bayi sayısını değiştirmeye yetkili olduğu, ancak bunun söz
konusu olması halinde bu değişiklik ile ilgili olarak bayilik sisteminin
bilgilendirileceği hükme bağlanmıştır.
Niceliksel seçici dağıtım sistemi, sağlayıcının, dağıtıcılarını veya yetkili servislerini
seçerken onların sayılarını doğrudan sınırlandıracak ölçütler kullandığı seçici
dağıtım sistemidir. Tebliğ’in, “Anlaşmaları Grup Muafiyeti Kapsamı Dışına Çıkaran
Sınırlamalar” başlıklı 5. maddesi uyarınca, seçici dağıtım sisteminin uygulandığı
pazarlarda, perakende seviyesinde faaliyet gösteren seçici dağıtım sistemi
üyelerinin aktif ya da pasif satışının kısıtlanması muafiyet alamamaktadır. Bununla 110
birlikte anılan madde uyarınca, inceleme konusu anlaşma kapsamındaki mallar
gibi, otomobil ve hafif ticari araç dışındaki araçlarda, sağlayıcının seçici dağıtım
sistemi üyesinin yetki verilmemiş bir tesis yerinde faaliyet göstermesini yasaklama
hakkı saklıdır. Bu çerçevede, seçici dağıtım sisteminde yetkili dağıtıcı sayısına
sağlayıcı tarafından sınırlama getirilebilmesi mümkün olmakla birlikte, dağıtıcılar
bakımından diğer dağıtım sistemi üyeleri ile rekabet etmelerini sınırlayan bölgesel
bir koruma bulunmamaktadır. Hatta ağır ticari araçlar bakımından sistem üyelerinin
yetki verilmemiş tesis yerinde faaliyet göstermesi dahi sağlayıcı engellemediği
sürece mümkündür (diğer türden araçlarda tamamen serbesttir).
Sağlayıcının şikâyete konu uygulaması 2005/4 sayılı Tebliğ uyarınca doğrudan 120
yasaklanan veya anlaşmanın grup muafiyeti kapsamında değerlendirilememesine
yol açan bir uygulama değildir. Diğer taraftan başvuru sahibi ile yapılan görüşme
çerçevesinde, bayi sayısında yapılan değişikliğin, sağlayıcının 2005/4 sayılı
Tebliğe aykırı birtakım taleplerinin (dikey fiyat tespiti, pasif satışların kısıtlanması
gibi) bayii tarafından yerine getirilmemesi sonucu bir yaptırım olarak da
öngörülmediği anlaşılmaktadır. Tüm bunların ışığında, MAN’ın bölgeler için
öngördüğü bayi sayısında değişiklik yapmasının 2005/4 sayılı Tebliğ’e aykırı bir
yanının olmadığı, bu değişikliğe ilişkin bildirim yükümlülüğünün taraflar arasındaki
sözleşme ile düzenlendiği ve buna ilişkin anlaşmazlıkların özel hukuk hükümlerine
göre çözümlenmesi gerektiği kanaatine varılmıştır. 130
10-47/887-307
4
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve dosya kapsamına göre; dosya konusu iddialara ilişkin olarak
4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek
olmadığına, şikâyetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy