Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-4-108 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 10-47/889-308
Karar Tarihi : 1.7.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, 10
Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Orçun SENYÜCEL, Burcu CAN,
C. BAŞVURAN : Murat SOYASLAN
Ahi Evran Cd. No:3 Ata Center 34398 Maslak/İstanbul
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : Volvo Otomotiv Tic. Ltd. Şti
VCOC Bölge Ofisi Süzer Plaza K:4 Elmadağ
Askerocağı Cd. No:15 34367 Şişli/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Volvo Otomotiv Tic. Ltd. Şti. (Volvo Türkiye)‘nin yetkili
bayilerine yönelik olarak orijinal yedek parçalar yanında eş değer yedek 20
parçaların da satışını yapabilmeleri için öngördüğü belgelendirme
standardının fiili imkânsızlık arz ettiği ve bayinin faaliyetlerini zorlaştırdığı
iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle, Volvo Türkiye’nin yetkili bayisi olan
başvuru sahibinin Volvo marka araçlara yönelik orijinal yedek parçaların yanında
eş değer nitelikteki yedek parçaların da satışını yapmak istedikleri, ancak Volvo
Otomotiv’in söz konusu parçaların eş değer nitelikte olduğunun
belgelendirilmesini talep ettiği; sözü edilen belgelendirme bakımından Türk
Standartları Enstitüsü (TSE) tarafından yapılan değerlendirmeyi ise öngörülen
standartların Volvo standartlarının altında olması sebebiyle kabul etmediği; öte 30
yandan Türkiye sınırlarında bu tür bir belgeyi sağlayabilecek bir kuruluş
gösterilmesi talebine yanıt vermediği, fakat yetkililerce bu belgelendirmenin Volvo
Car Corporation (Volvo Corp) tarafından yapıldığının belirtildiği; Volvo Corp
unvanlı teşebbüsün merkezinin İsveç’te olması ve satılan her bir eş değer
parçanın İsveç’e gönderilerek onaylatılmasının imkânsız olması sebebiyle, Volvo
Otomotiv‘in başvuru sahibi teşebbüsün faaliyetlerini zorlaştırdığı iddia
edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 8.4.2010 tarih ve 2946 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 11.5.2010 tarih ve 2010-4-108/İİ-10-183.OS sayılı İlk
İnceleme Raporu, 24.5.2010 tarih ve 10-37 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş 40
ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. ve 6. maddelerinin
ihlaline ilişkin bir soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi
amacıyla, Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına 10-37/614-
M sayı ile karar verilmiştir.
10-47/889-308
2
İlgili karar uyarınca düzenlenen 25.6.2010 tarih ve 2010-4-108/ÖA-10-183.O.S.
sayılı Önaraştırma Raporu 28.6.2010 tarih ve REK.0.08.00.00-110/257 sayılı
Başkanlık önergesi ile 10-47 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da; başvuru konusu iddialara yönelik
olarak 4054 sayılı Kanun kapsamında işlem yapılmasına gerek olmadığı, 50
görüşüne yer verilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
I.1. İlgili Ürün Pazarı
Şikâyete konu hizmetler ile teşebbüslerin faaliyet alanları ışığında, ilgili ürün
pazarı “Volvo marka otomobillerin satış sonrası yedek parça, bakım ve onarım
hizmetleri pazarı” olarak belirlenmiştir.
I.1. İlgili Coğrafi Pazar
Şikâyete konu yedek parça temin hizmetlerinin Türkiye genelinde benzer nitelik
arz etmesi sebebiyle ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak tespit edilmiştir. 60
I.2. Tespitler ve Değerlendirme
I.2.1. Volvo Otomotiv Tic. Ltd. Şti.
Şikâyete konu eylemleri gerçekleştirdiği ileri sürülen Volvo Türkiye, Volvo Corp
unvanlı şirketin Türkiye iştirakidir. Volvo Group 1999 yılında Ford tarafından
devralınmış olup, şirket üst sınıf sedanlar, spor otomobiller ve arazi araçları
tasarlamakta, üretmekte ve temin etmektedir. Volvo Group’un tasarım ve üretim
faaliyetleri temel olarak İsveç ve Belçika merkezlidir. Volvo Group’un araç
satışları, Volvo Car Corporation’ın tamamına sahip olduğu iştirakleri olan yerel
şirketler ya da bağımsız ithalatçılar ve distribütörler vasıtasıyla
gerçekleştirilmektedir. Volvo Corp bu çerçevede binek araç tedarikinin üretim ve 70
toptan satış aşamalarında faaliyet göstermekte olup, perakende satış pazarında
çok sınırlı bir varlığı bulunmaktadır.
I.2.2. Değerlendirme
Şikâyete konu iddialar, Volvo Türkiye’nin yetkili bayisi olan Evo Otomotiv’in Volvo
marka araçlara yönelik orijinal yedek parçaların yanında eş değer nitelikteki yedek
parçaların da satışını yapmak istediği, ancak Volvo Türkiye’nin bu hususta
kendilerine uygulayabilecekleri nitelikte bir standardizasyon mercii
tanımlamayarak faaliyetlerini zorlaştırdığı yönündedir.
4054 sayılı Kanun’un 2. maddesinde, “Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde mal ve
hizmet piyasalarında faaliyet gösteren ya da bu piyasaları etkileyen her türlü 80
teşebbüsün aralarında yaptığı rekabeti engelleyici, bozucu ve kısıtlayıcı anlaşma,
uygulama ve kararlar ile piyasaya hâkim olan teşebbüslerin bu hâkimiyetlerini
kötüye kullanmaları ve rekabeti önemli ölçüde azaltacak birleşme ve devralma
niteliğindeki her türlü hukukî işlem ve davranışlar, rekabetin korunmasına yönelik
tedbir, tespit, düzenleme ve denetlemeye ilişkin işlemler bu Kanun kapsamına
girer” hükmü ile Kanun’un kapsamı belirlenmiştir. Mezkûr Kanun’un 6. maddesi
10-47/889-308
3
ise “Bir veya birden fazla teşebbüsün ülkenin bütününde ya da bir bölümünde bir
mal veya hizmet piyasasındaki hâkim durumunu tek başına yahut başkaları ile
yapacağı anlaşmalar ya da birlikte davranışlar ile kötüye kullanması”nı
yasaklamaktadır. 90
Bununla birlikte; “2005/4 sayılı Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalar ve
Uyumlu Eylemlere İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği”nin tanımlara ilişkin 3. maddesinin
(s) bendinde eş değer kalitede yedek parça; “bir motorlu aracın montajında
kullanılan parçalarla eş değer kalitede olduğu varsa mevzuat gereği aranan
mecburi standartlara uygunluğunun üreticisi tarafından belgelendirilmesi gereken
parçalar” olarak tanımlanmıştır. Ayrıca belirtilen hükme ilişkin olarak bir yedek
parçanın eş değer kalitede olduğunun nasıl gösterilmesi gerektiği hususu;
“2005/4 sayılı Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalar ve Uyumlu
Eylemlere İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin Açıklanmasına dair Kılavuz”un 80.
maddesinde “Bir yedek parçanın eş değer kalitede yedek parça olarak kabul 100
edilebilmesi için, yedek parça üreticisinin söz konusu parçanın motorlu taşıtta
buna tekabül eden parça ile eş değer kalitede olduğunu belgeleyebilmesi gerekir.
Söz konusu belgeleme işlemi yedek parça üreticisi tarafından yapılmalı ve bu
belgeye yetkili servise satış yapıldığı anda sahip olunmalıdır. Eş değer kaliteyi
gösteren belge, yetkili servis tarafından talep edilebileceği gibi, bu belgenin
sağlayıcı tarafından da yedek parça üreticisinden talep edilmesi mümkündür.
Parça üreticisi, üretmiş olduğu parçanın eş değer kalitede olduğunu ispat ettikten
sonra, sağlayıcı veya yetkili servis eş değer kalitede olmadığını ispat etme
hakkına sahiptir.” şeklinde açıklanmıştır.
2005/4 sayılı Tebliğ ve Kılavuz’un ilgili hükümlerinden hareketle, Volvo marka 110
araçların Türkiye distribütörlüğünü yürüten Volvo Türkiye’nin, Volvo bayisi
teşebbüslere ilişkin olarak söz konusu yedek parçaların eş değer nitelikte
olduğunu ve standartlara uygunluğunu belgeleme talebinde bulunması
mümkündür. Öte yandan raportörlerin Volvo Türkiye Satış Sonrası Hizmetler
Direktörü ile yaptıkları görüşmede, Volvo Türkiye tarafından bayilere yönelik bu
tür bir belgelendirme talebinde bulunulduğu doğrulanmış, sözü edilen
belgelendirmenin ise Volvo Corp yahut üçüncü bir kuruluş tarafından yapılmasının
mümkün olduğu belirtilmiştir. Adı geçen yetkili, Volvo Türkiye’nin eş değer yedek
parça standardı olarak TSE tarafından yapılan değerlendirmenin kabul
edilmemesinin gerekçesini ise, TSE standartlarının Volvo Corp orijinal yedek 120
parçalarına ilişkin standartların oldukça altında olması, bu sebeple TSE belgesi
verilen bir parçanın her durumda Volvo marka yedek parçalar ile eş değer nitelikte
olduğunun kabul edilemeyeceği olarak açıklamıştır. Dolayısıyla belirtilen
standartlara uygunluğu belgeleyebilecek herhangi bir kuruluş tarafından
değerlendirme yapılabileceği ifade edilmiş, söz konusu belgelendirmenin Volvo
Corp tarafından yapılmasının tercih edilmesi halinde ise, üretilen her bir parçanın
tek tek test edilerek onaylanmasının zorunlu olmadığı, seri üretimi yapılan
parçalara ilişkin birer numunenin onaylanmasının yeterli olacağı, ancak
uygulamada söz konusu parçalardan herhangi birinin eş değer nitelikte
olmadığının anlaşılması halinde, söz konusu parçalara yeniden kalite testi 130
uygulanılması hakkının kullanıldığı belirtilmiştir.
10-47/889-308
4
Öte yandan Tebliğ ve Kılavuz hükümleri uyarınca bu tür bir belgelendirmenin
üretici teşebbüs tarafından yapılması öngörülmektedir. Oysaki somut olayda
başvuru sahibi teşebbüs Volvo Türkiye’nin bayisi, Volvo Türkiye ise söz konusu
parçaların orijinal üreticisi niteliğindedir. Dolayısıyla belgelendirmeyi yapacak
makamın tespitine yönelik bir talebin Volvo Türkiye’ye bir yetkili bayi tarafından
yöneltilmesi ve bu talebin yerine getirilmesinde güçlük yaratıldığı iddiaları
karşısında 4054 sayılı Kanun ve 2005/4 sayılı Tebliğ kapsamında yapılacak
herhangi bir işlem olmadığı kanaatine varılmıştır. 140
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; dosya konusu iddialara
yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına
gerek olmadığına, şikâyetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy