Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-1-111 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 10-52/1001-378
Karar Tarihi : 05.08.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR 10
B. RAPORTÖRLER : Harun GÜNDÜZ, Şamil PİŞMAF
C. ŞİKAYET EDEN : Esaş Akaryakıt Dağıtım Nak. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.
Temsilcisi: Av. Mesut BİLGİN
Hacıhalil Mah. Atatürk Cad. Ziraat Bankası Karşısı Bina 3 Kat:3
Gebze/Kocaeli
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA
YAPILANLAR : - Aytemiz Akaryakıt Dağıtım ve Pazarlama A.Ş. halefi
Lukoil Eurosia Petrol A.Ş.
Kore Şehitleri Cad. Yüzbaşı Kaya Aldoğan Sok. No:9 34394
Esentepe-Şişli/İstanbul 20
- Aytemiz Petrol San. ve Tic. A.Ş.
Söğütlüçeşme Cad. No:89 Kadıköy/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Esaş Akaryakıt Dağıtım Nak. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile
Aytemiz Akaryakıt Dağıtım ve Pazarlama A.Ş. arasında yapılan anlaşmanın 4054
sayılı Kanun ve 2002/2 sayılı Tebliğ hükümlerine aykırı olduğu iddiası.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 26.04.2010 tarih ve 3369 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 16.06.2010 tarih ve 2010-1-111/İİ-10-383.HG sayılı İlk
İnceleme Raporu, 24.06.2010 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. ve 6. maddelerinin ihlaline ilişkin bir
soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun'un 40/1. 30
maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Bunun üzerine
düzenlenen 28.07.2010 tarih ve 2010-1-111/ÖA-10-383.HG sayılı Önaraştırma Raporu
28.07.2010 tarih ve REK.0.05.00.00-110/284 sayılı Başkanlık önergesi ile 10-52 sayılı
Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
Diğer taraftan şikâyetçi tarafından gönderilen ve kurum kayıtlarına 02.08.2010 tarih ve
6064 sayı ile intikal eden yazıda, başvurunun geri alındığı ifade edilmiştir.
G. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikâyet başvurusunda özetle; Aytemiz Petrol Sanayi ve
Ticaret A.Ş. (Aytemiz)’nin maliki bulunduğu ve tapu bilgilerinin ilgili raporda yer aldığı
taşınmazın mülkiyetinin ve işletme hakkının 24.07.2004 tarihinde Aytemiz ve Esaş
Akaryakıt Dağıtım Nak. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Esaş) arasında akdedilen bir 40
protokolle Esaş’a devredildiği, söz konusu protokol uyarınca devir anında taşınmaz
üzerinde Turcas lehine kurulu bulunan intifa hakkı çerçevesinde 17.07.2010 tarihine
kadar istasyonun Turcas (Shell&Turcas) bayrağı altında işletilmesinin, bu tarihten
itibaren ise Aytemiz Akaryakıt Dağıtım ve Pazarlama A.Ş. (Aytemiz Akaryakıt) lehine
15 yıl süreli intifa hakkı tesis edilerek Esaş ile Aytemiz Akaryakıt arasında imzalanacak
tip bayilik sözleşmesi çerçevesinde söz konusu süre boyunca istasyonun Aytemiz
Akaryakıt bayii olarak işletilmesinin kararlaştırıldığı, protokol hükümlerine uyulmaması
haline karşılık olarak (……….) ABD Doları cezai şart öngörülmüş olduğu belirtilmekte;
10-52/1001-378
2
ilgili protokolün süreye ilişkin 6. maddesinin ve bu maddenin uygulanmasını teminen
getirilmiş olan cezai şarta ilişkin 7. maddesinin taraflar arasında 5 yılı aşar nitelikte 50
rekabet etmeme yükümlülüğü içeren bir sözleşme yapılması yönünde zorlama teşkil
ettiği öne sürülerek söz konusu hükümlerin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine
aykırılık teşkil ettiği öne sürülmektedir.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; başvuruya konu dikey anlaşmanın
17.07.2015 tarihine kadar 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti
Tebliği ile tanınan grup muafiyetinden yararlanma ve uygulanma imkanı bulunduğu,
şikayet konusu iddialarla ilgili olarak 4054 Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma
açılmasına yer olmadığı görüşü ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Taraflar 60
Dosyadaki bilgilere göre şikâyet konusu protokol uyarınca, lehine 17.07.2010
tarihinden geçerli olmak üzere 15 yıl intifa hakkı tesis edileceği karara bağlanan
Aytemiz Akaryakıt, genel kurulunun 06.12.2006 tarihli ve 6698 sayılı Türkiye Ticaret
Sicili Gazetesinde yayımlanan kararı uyarınca unvan değişikliğine giderek Akpet
Akaryakıt Dağıtım A.Ş. unvanıyla faaliyetlerini sürdürmüştür. 2008 yılında Aytemiz
Grubu tarafından kontrol edilen şirket, Rekabet Kurulunun 14.08.2008 tarihli ve 08-
50/748-304 sayılı kararı ile izin verilen işlem neticesinde Lukoil Eurasia Petrol A.Ş.’ye
devredilmiştir. Söz konusu şirket hâlihazırda Lukoil Grubunca kontrol edilmektedir.
Diğer yandan, mevcut durumda ilgili şirketin Lukoil tarafından kontrol edilmesi
nedeniyle, raportörlerce söz konusu iddialara ilişkin olarak Lukoil’e gönderilen bilgi 70
isteme yazısına istinaden Lukoil iştiraki Akpet tarafından gönderilen cevabi yazıda
özetle; ilgili protokolün Aytemiz Akaryakıt ile değil, Aytemiz ile imzalanmış olduğu,
protokolün imzalandığı dönemde her ne kadar Aytemiz ve Aytemiz Akaryakıt arasında
organik bağ olsa da Aytemiz Akaryakıt’ın yani şimdiki unvanıyla Akpet Akaryakıt
Dağıtım A.Ş.’nin hisselerinin 24.11.2008 tarihi itibarıyla Lukoil’e devredilmesi sonucu,
söz konusu bağın ortadan kalktığı, bu nedenle anılan protokolün taraf itibarıyla
şirketleriyle herhangi bir ilgisi bulunmadığı ve uygulayıcısının Aytemiz olduğu
belirtilmiştir. Bu halde şikâyet konusu protokolün Aytemiz ile Esaş arasında imza
edildiği, ancak söz konusu protokol uyarınca Aytemiz Akaryakıt lehine 17.07.2010
tarihinden itibaren 15 yıl süreyle geçerli olacak intifa hakkı tesis edilmesinin karara 80
bağlandığı anlaşılmaktadır.
I.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Şikâyet konusu protokolün incelenmesinden, Aytemiz’e ait olan akaryakıt satış ve
servis istasyonun, 24.07.2004 tarihinde protokolde kararlaştırılan bedel mukabilinde
Esaş’a devredildiği, bununla birlikte devir anında istasyon üzerinde bir başka dağıtım
şirketi lehine 17.07.2010 tarihine kadar geçerli intifa bulunduğu, söz konusu protokolde
ayrıca, diğer dağıtım şirketi lehine mevcut olan intifa hakkının sona ereceği 17.07.2010
tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, 15 yıl süreyle Aytemiz Akaryakıt lehine intifa
hakkı tesis edilmesinin ve aynı süreler için geçerli olmak üzere Aytemiz Akaryakıt ve
Esaş arasında bayilik sözleşmesi yapılmasının, istasyondaki gaz satışının ise intifa 90
süresince Aytemiz Gaz ile yapılan sözleşme çerçevesinde sürdürülmesinin karara
bağlandığı görülmektedir. Yine protokolün ilgili hükümlerinin hayata geçirilmesini
teminen protokolün 7. maddesinde belirlenen tutarda cezai şart öngörülmüştür.
Bununla birlikte, bir önceki bölümde yer verildiği üzere; her ne kadar sözleşme yapma
vaadi şeklindeki bahse konu protokolde intifa ve bayilik sözleşmelerinin tarafı olarak
Aytemiz Akaryakıt ve Aytemiz Gaz şirketleri görünmekte ise de, Akpet’ten alınan
yazıya göre anlaşmanın tarafının Aytemiz olduğu anlaşılmaktadır.
10-52/1001-378
3
2002/2 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinde üretim ve dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde
faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli mal veya hizmetin alımı,
satımı veya yeniden satımı amacıyla yapılan anlaşmalar dikey anlaşma olarak 100
tanımlanmaktadır. Rekabet Kurulunun ve Danıştay’ın konuyla ilgili olarak daha önce
almış olduğu kararlar ile de sabit olduğu üzere, bayilik sözleşmeleri ile bu
sözleşmelerde yer alan rekabet etmeme yükümlülüğü süresine etki eden intifa
sözleşmeleri ve kira sözleşmelerinin tamamı tek bir dikey anlaşma olarak kabul
edilmektedir. Bu dikey anlaşmalar ile bayiye 5 yıldan uzun süreli rekabet yasağı
getirilmesi, söz konusu dikey ilişkiyi grup muafiyeti kapsamı dışına çıkarmaktadır.
Bahse konu protokolün tarafları ve içeriği dikkate alındığında, söz konusu protokolün
ve protokol uyarınca kurulacak olan intifa hakkı ile bayilik sözleşmesinin 17.07.2010
tarihinden itibaren geçerli bir dikey anlaşma niteliğinde olduğu ve söz konusu anlaşma
uyarınca Esaş üzerine yine 17.07.2010 tarihinden itibaren 15 yıl süre ile rekabet 110
etmeme yükümlülüğü getirildiği sonucuna ulaşılmaktadır.
Rekabet Kurulunun konuya ilişkin yakın tarihli pek çok kararında açıkça ortaya
konulduğu üzere; 18.09.2005 tarihinden sonra yapılan ve alıcı (bayi) üzerine beş
yıldan uzun süreli rekabet etmeme yükümlülüğü getiren dikey anlaşmaların, “azami
hadde indirgeme ilkesi” gereğince yapıldıkları tarihten itibaren beş yıl süreyle grup
muafiyetinden yararlanma imkânı bulunmaktadır. Şikâyet konusu protokol ise
24.07.2004 tarihinde yapılmış olmakla birlikte, yukarıda detayları verilen nedenlerle
anlaşma 17.07.2010 tarihinden itibaren hüküm ve sonuçlarını doğurmaya
başladığından, söz konusu anlaşmanın 17.07.2015 tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ
ile tanınan grup muafiyetinden yararlanma ve uygulanma imkanı olduğu kanaatine 120
varılmıştır.
Yukarıda yer verilen gerekçeler ve şikâyetin geri alındığı dikkate alınarak, şikâyet
konusuna ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun çerçevesinde bir soruşturma açılmasına
gerek olmadığı sonucuna varılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve dosya kapsamına göre; Esaş Akaryakıt Dağıtım Nak. İnş. San.
ve Tic. Ltd. Şti. ile Aytemiz Petrol Sanayi ve Ticaret A.Ş. arasında yapılan dikey
anlaşmanın, 17.7.2015 tarihine kadar 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup
Muafiyeti Tebliği kapsamında grup muafiyetinden yararlandığına; bu nedenle, dosya
konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma 130
açılmasına gerek olmadığına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy