Rekabet Kurumu - Karar Sayı 10-52/992-356

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2010-3-88 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 10-52/992-356
Karar Tarihi : 5.8.2010

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA,
Reşit GÜRPINAR

B. RAPORTÖRLER: Pelin ERDOĞAN, Nilgün KOCADAĞ

C. ŞİKAYET
EDEN : Mariya CEBECİOĞLU
Laçin Fırını Tekke Mah. Adana Bulv. No: 64 Tarsus/Mersin
20
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILANLAR:
Tarsus Belediye Başkanlığı
Tozkoparan Zahit Mah. Kasım Gülek Bulvarı Yeni Belediye
Tesisleri Tarsus/Mersin

E. DOSYA KONUSU: Tarsus Belediye Meclisi tarafından alınan ruhsatlı fırın
sayılarının sabitlenmesine ve yeni fırın ruhsatlandırmanın durdurulmasına ilişkin
kararın ilçedeki ruhsatlı fırınlar lehine tekelleşmeye yol açtığı iddiası.

F. İDDİALARIN ÖZETİ:Şikayetçi tarafından yapılan başvuruda; başvuru sahibinin pide 30
ekmek ruhsatı almak için Tarsus Belediyesi’ne yaptığı başvurunun, Tarsus Belediye
Meclisi’nin vatandaşlardan gelen is, duman, hava kirliliği şikâyetlerini gerekçe göstererek
aldığı, mevcut ruhsatlı fırın sayısının sabitlenmesine ve yeni fırın ruhsatlandırmasının
durdurulmasına yönelik 3.3.2010 tarih, 2010/3-1(5) sayılı karar doğrultusunda
reddedildiği, anılan Belediye Meclisi kararının Tarsus’ta mevcut fırınlar lehine
tekelleşmeye yol açtığı belirtilerek kararın kaldırılması ve ilgililer hakkında gerekli
işlemlerin yapılması talep edilmiştir.

G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 16.4.2010 tarih ve 3191 sayı ile giren başvuru
üzerine hazırlanan 23.6.2010 tarih, 2010-3-88/İİ-10-181.PE sayılı İlk İnceleme Raporu, 40
Rekabet Kurulu’nun 1.7.2010 tarih ve 10-47/865-M sayılı toplantısında görüşülmüş ve
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun çerçevesinde soruşturma açılmasına
gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun’un 40/1. maddesi uyarınca
önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme
sonucunda düzenlenen 29.7.2010 tarih ve 2010-3-88/ÖA-10-181-PE sayılı Önaraştırma
10-52/992-356
2
Raporu 30.7.2010 tarih ve REK.0.07.00.00-110/322 sayılı Başkanlık önergesi ile 10-52
sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda;
1- Dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun çerçevesinde herhangi bir 50
işlem yapılmasına gerek olmadığı ve şikayetin reddi gerektiği,

2- Ancak Tarsus Belediye Meclisi’nin mevcut ruhsatlı fırın sayısının sabitlenmesine ve
yeni fırın ruhsatlandırmasının durdurulmasına yönelik 3.3.2010 tarih, 2010/3-1(5) sayılı
kararı ile belediye sınırları dışından ekmek temin edilmesinin yasaklanmasına yönelik
uygulamaların 4054 sayılı Kanun’a aykırı olduğu hususunda Tarsus Belediyesi’ne ve
bahse konu uygulamaların bölgedeki diğer belediyeler tarafından da gerçekleştirilmesi
ihtimali nedeniyle bu tür karar ve uygulamalardan kaçınılması konusunda il içindeki tüm
belediyelerin uyarılmalarını teminen Mersin Valiliği’ne görüş yazısı gönderilmesinin
uygun olacağı 60
sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir.

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

I.1. İlgili Pazar

I.1.1. İlgili Ürün Pazarı

İlgili ürün pazarının tespitinde öncelikle; satın alanların gözünde fiyatı, kullanım
amaçları, fiziksel özellikleri ve nitelikleri bakımından aynı sayılan ya da yüksek ikame 70
edilebilirliği olan mal ve hizmetlerden oluşan pazarın dikkate alınması gerekmektedir.
Bunun yanında başkaca unsurlar da dikkate alınabilmektedir.

Ekmek, ülkemizdeki tüketiciler tarafından en temel gıda maddesi olarak kabul
edilmektedir. Bu nedenle, ekmek talebi çok düşük bir fiyat esnekliğine sahiptir. Diğer bir
deyişle, ekmek fiyatındaki artışlar tüketicilerin ekmek talebini önemli miktarda
azaltmamaktadır.

Tarsus’ta üç tip ekmek üretilmektedir: Somun ekmek, açık ekmek (lavaş) ve pide ekmek.
Tarsus Tarım İlçe Müdürlüğü ve Tarsus Fırıncılar Odası’ndan bu üç çeşit ekmeğin 80
pişirme teknikleri açısından ayrılık olduğu, gerek maya oranlarının gerekse pişirme
sürelerinin farklılık gösterdiği; tüketim bakımından ise pide ve açık ekmek sıcak
tüketilirken, somun ekmeğin soğuk tüketildiği anlaşılmıştır.

Somun ekmek; mayalı hamurdan 2-3 cm kalınlığında yapılan, buharlı fırınlarda 18-24
dakikada pişirilen, üstü kabarık bir ekmek türüdür. Açık ekmek (lavaş), yine mayalı
hamurdan yapılan ve tandır duvarlarına yapıştırılarak 3 dakikada pişirilen 1-1,5 cm
kalınlığındaki yufkadır. Pide ekmekte ise maya kullanılmamakta, hamur 15-18 dakika
pişirilmektedir.
90
Üç ekmek türü tüketim koşulları açısından değerlendirildiğinde, sıcak olarak satışa
sunulan pide ekmeğin Tarsus’ta tüketicilerin ilk tercihi olduğu dosya mevcudu bilgi ve
10-52/992-356
3
belgelerden anlaşılmıştır. Açık ekmek, sadece toplu tüketim yerlerinde kebap, tantuni,
döner gibi yiyeceklerle birlikte servis edilmektedir. Tarsus Tarım İlçe Müdürlüğü ve
Fırıncılar Odası yetkilileri; fırında doğrudan satılan ya da bakkal veya market gibi satış
noktalarında tüketiciye sunulan somun ekmekle açık ve pide ekmeğin talep yönünden
ikamesinin söz konusu olmadığını dile getirmişlerdir.

Arz açısından aynı fırında somun, pide ve açık ekmeğin üretilip üretilemeyeceği yahut
kayda değer bir ek maliyet veya riske katlanmak zorunda kalmadan bir somun ekmek 100
fırınının pide ya da açık ekmek fırınına dönüştürülme olanağı olup olmadığı sorusuna
karşılık olarak; yetkili idare tarafından 5393 sayılı Belediye Kanunu’na1 dayanılarak
hazırlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik2 (Ruhsat
Yönetmeliği) kapsamında verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatında faaliyet konusu
olarak belirtildiği sürece bir fırın işletmesinin açık ekmek, pide ve somun ekmeği aynı
tesiste herhangi bir maliyet olmaksızın üretebileceği yanıtı verilmiştir. Şu kadar ki, açık
ve pide ekmek fırınları yakıt olarak odun kullanırken; somun ekmek fabrikaları genellikle
tünel tip, çok katlı ya da döner tip fırınlara sahip modern tesisler olup; motorin, elektrik
veya gaz ile ısıtılmaktadır. Bu nedenle, taş fırın ekmeği olarak da nitelendirilen pide ve
açık ekmeğin somun ekmek fırınında pişirilmesi pişirme teknikleri ile sürelerinin farklı 110
olması ve tandır ihtiyacı nedenleriyle mümkün görünmemektedir. Tersine, taş fırınlarda
somun ekmeğin üretilmesi olanaklı olup, bu tür bir üretimin verim kaybına neden
olabileceği görüşü genel olarak paylaşılmaktadır.

Ayrıca 2007 yılı değişikliği3 ile Ruhsat Yönetmeliğinde, üretilen ekmek türünden
bağımsız olarak, ilçe belediye sınırları içinde günlük üretimi 1000 kg/gün ve üzeri olan
fırınların en az 250 m2 ve üzeri; 1000 kg/günden az olan fırınların en az 100 m2 olması
zorunluluğu getirilmiştir. Bu itibarla, somun ekmek üreten bir fırının diğer ekmek türlerini
de üretmek istemesi durumunda tandır kurulumunun yanı sıra, ruhsat alabilmesi için
günlük kapasite kullanım oranı artacağından işletmenin sahip olması gereken asgari 120
yüzölçümü de değişebilecek ve ek maliyet söz konusu olabilecektir.

Talep ve arz ikamesine yönelik yukarıda yer verilen değerlendirmeler ışığında, dosya
kapsamında “ekmek pazarı” ilgili ürün pazarına ilişkin üst pazar, “somun ekmek”, “pide
ekmek” ve “açık ekmek” pazarları alt pazarlar olarak belirlenmiştir.

I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar

İlgili coğrafi pazar belirlenirken, özellikle ilgili mal ve hizmetlerin özellikleri, tüketici
tercihleri bakımından giriş engellerinin, ilgili bölge ile komşu bölgeler arasında 130
teşebbüslerin pazar payları veya mal ve hizmetlerin fiyatları bakımından hissedilir bir
farklılığın olup olmadığı gibi unsurlar dikkate alınır.

Mesafe uzadıkça artan taşıma maliyeti ve ekmeğin niteliği gereği kolay bayatlayan bir
ürün olması, belirli bir yerleşim yerine uzun mesafeden ekmek getirilebilmesi olasılığını

1 13.7.2005 tarih ve 25874 sayılı Resmi Gazete.
2 10.8.2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazete.
3 13.4.2007 tarih ve 26492 sayılı Resmi Gazete. Yukarıda sözü geçen eklenen maddeler, Ek-2 (B) 6.15 ve 6.19
maddeleridir.
10-52/992-356
4
zayıflatan unsurlardır. Diğer yandan Raportörlerce görüşülen sektör temsilcilerinden ve
Belediye ile Tarım İlçe Müdürlüğü yetkililerinden Tarsus’a ilçe sınırları dışından ekmek
getirilmediği bilgisi edinilmiştir. Ayrıca Tarsus Belediyesi Zabıta Müdürü Ramazan
Gözener, dışarıdan getirilen ekmeği hijyenik olarak denetleme yetkileri olmadığı
gerekçesiyle Belediye olarak dışarıdan ekmek getirilmesine izin vermediklerini ifade 140
etmiştir. Bu nedenle ilgili coğrafi pazar “Tarsus” olarak belirlenmiştir.

I.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme

I.2.1. Önaraştırma Döneminde Elde Edilen Bulgular

Önaraştırma döneminde Raportörlerce Tarsus Belediyesi ile Tarım İlçe Müdürlüğü
yetkilileri ve Tarsus Fırıncılar Odası Başkanı ile telefonla görüşülmüştür. Ayrıca
kendilerinden 25.5.2010 tarih ve sırasıyla 2480, 2482, 2481 sayılı yazılar ile bilgi ve
belge istenmiştir. Tarsus Belediyesi, Kuruma, fırınlar hakkında is, duman gibi çevre 150
kirliliğine yönelik kendilerine doğrudan veya Tarsus Kaymakamlığı aracılığıyla iletilen
birçok şikayet başvurusu göndermiştir.

Söz konusu şikayetlerden hareketle, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15. maddesinin (l)
bendinde yer alan fırınlar gibi “gayrisıhhi müesseseleri ruhsatlandırmak ve denetlemek”
yetkisi ile bu Kanuna dayanılarak hazırlanan Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin4 10.
maddesinin (1)(c)(8) bendi uyarınca zabıtanın “Çevre Kanunu’na ve ilgili yönetmeliklere
göre çevre ve insan sağlığına zarar veren, kişilerin huzur ve sükununu bozacak şekilde
gürültü yapan müesseseleri tutanak düzenleyerek yetkili mercilere bildirmek” görevini
göz önünde bulunduran Belediye Meclisi’nin, mevcut ruhsatlı fırın sayısının 160
sabitlenmesine ve yeni fırın ruhsatlandırmasının durdurulmasına yönelik 3.3.2010 tarih,
2010/3-1(5) sayılı karar aldığı anlaşılmıştır.

Öte yandan şikayetten bağımsız olarak önaraştırma döneminde, Tarsus ilçe sınırları
dışından İlçe’ye ekmek getirilmesine Belediye’nin izin vermediği saptanmıştır. Tarsus
Belediyesi Zabıta Müdürü Ramazan Gözener; Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin 12.
maddesi uyarınca “ilgili kuruluşlar ile işbirliği halinde fırınların ve ekmek fabrikalarının
sağlık şartlarına uygunluğunun denetiminde nezaret etmek, ekmek ve pide gramajını
kontrol etmek, gerekli kanuni işlemleri yapmak” görevlerinin; belediyenin mücavir alan
sınırları içindeki işletmelerle sınırlı olduğu ve Belediye sınırları dışından getirilen ekmeği 170
denetleyebilecek yeterli sayıda elemanları bulunmadığı gerekçeleriyle dışarıdan
Tarsus’a ekmek getirilmesine izin vermediklerini belirtmiştir.

I.2.2. Hukuki Değerlendirme

I.2.2.1. Tarsus Belediyesi Tarafından İlçe Sınırları Dışından Ekmek Gelmesine İzin
Verilmemesine Yönelik Değerlendirme
Türk gıda mevzuatının temelini oluşturan 5179 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve
Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında
Kanun’a (5179 sayılı Kanun) göre; gıda maddeleri ile temasta bulunan madde ve 180

4 11.4.2007 tarih ve 26490 sayılı Resmi Gazete.
10-52/992-356
5
malzemelerin üretim izni, gıda sicili, tescili, ithalat ve ihracat izinleri, piyasa gözetimi ve
denetimi vs. gibi hizmetler Tarım ve Köy işleri Bakanlığı tarafından yürütülmektedir.

Ekmeklerde içerik yönünden denetim yapılmasına ilişkin düzenleme ise, 5179 sayılı
Kanun’a dayanılarak hazırlanmış olan Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği’nin Numune Alma
ve Analiz Metotları başlıklı bölümünde ve bu bölümde atıf yapılan Ek-37/38’de
bulunmaktadır. Anılan Yönetmeliğin 35. maddesinde; gıda maddelerini üreten ve satan
işyerlerinin tescil, izin ve ithalat işlemleri ile kontrol ve denetim sırasında bu Yönetmelik
hükümlerine uymak zorunda olduğu, yönetmeliğe uymayan işyerleri hakkında yasal
işlem yürütüleceği hükme bağlanmıştır. 190

Diğer yandan, 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un etiket ve tarife
listelerine ilişkin 12. maddesi, gıdaların denetlenmesiyle ilgili olarak belediyelere yetki
vermektedir. Anılan maddeye göre belediyeler; perakende satışa arz edilen mallarla ilgili
etiket ve tarife listelerinin şeklini, içeriğini, usul ve esaslarını bir yönetmelikle
düzenlemekle ve bu madde hükümlerinin uygulanması ve izlenmesine ilişkin işleri
yürütmekle görevlendirilmiştir. Öte yandan zabıtanın, Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin
daha önce sözü edilen 10. maddesi bağlamında denetimlerde bulunmasının ve bu
denetimin ardından gerekli görüldüğü takdirde ekmek satışına izin verilmemesinin
hukuka uygun olduğu açıktır. Ancak, denetim yapacak eleman yetersizliği gerekçesiyle 200
hukuki dayanak teşkil edecek denetimler yapılmadan, sadece belediyenin yetki sınırları
dışında üretilmesi sebep gösterilerek teşebbüslerin faaliyetlerini kısıtlayacak şekilde
İlçe’ye dışarıdan ekmek getirilmesine izin verilmemesi, hem hukuki dayanaktan yoksun
olacak hem de rekabet ortamını bozabilecektir. Bu bağlamda Tarsus Belediyesi’nin
denetim yapmadan ve niteliği ya da satış koşullarının uygun olmadığını tespit etmeden
ilçe sınırları dışında üretilen ekmeklerin tümden Tarsus’ta satışına izin vermemesi,
rekabeti sınırlayıcı nitelikte olup, ilgili belediye sınırları dışında bulunan sağlayıcıların
pazara girişlerini sınırlamaktadır.

I.2.2.2 Tarsus Belediye Meclisi’nin Yeni Fırın Ruhsatlandırmasının Durdurulmasına 210
İlişkin Kararına Yönelik Değerlendirme
Tarsus Belediye Meclisi; fırınlar hakkında is, duman gibi çevre kirliliğine neden
olduklarına yönelik kendilerine doğrudan yapılan ya da Tarsus Kaymakamlığı
aracılığıyla iletilen birçok şikayet başvurusundan hareketle, yukarıda da yer verilen 5393
sayılı Belediye Kanunu ve bu Kanuna dayanılarak hazırlanan Belediye Zabıta
Yönetmeliği’nin ilgili hükümleri çerçevesinde mevcut ruhsatlı fırın sayısının
sabitlenmesine ve yeni fırın ruhsatlandırmasının durdurulmasına yönelik 3.3.2010 tarih,
2010/3-1(5) sayılı kararı almıştır.

Her ne kadar 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15. maddesinin (a) bendinde yer alan 220
“belde sakinlerinin mahalli müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere her türlü
faaliyet ve girişimde bulunmak” yetkisi uyarınca kurulan ve Tarsus Belediyesi’nin
sermayesinin %95’ine sahip olduğu İmar Ltd. Şti.’nin somun ekmek üretimi faaliyetinde
bulunduğu tespit edilmişse de ilgili kararın şikayetten bağımsız olarak anti-rekabetçi
güdülerle değil, Belediyenin çevre politikası çerçevesinde alındığı kanaati oluşmuştur.
Zira İmar Ltd. Şti. 16 yıldır ekmek üretmekte olup, sektör temsilcileriyle yapılan
görüşmelerde o tarihten bu yana maliyetin altında satış gibi hakim durumun kötüye
10-52/992-356
6
kullanılması olarak değerlendirilebilecek herhangi bir uygulamada bulunulduğuna ilişkin
bir bulguya rastlanmadığı beyan edilmiştir. Bu nedenle Tarsus Belediyesi’nin teşebbüs
olarak kabul edilerek, rakiplerine karşı rekabeti bozucu ya da sınırlayıcı bir amaç 230
güderek yeni fırın ruhsatı verilmesini durdurma kararı aldığı savı olanak dahilinde
görülmemektedir. Ancak çevre kirliliğinin önlenmesi amacıyla öncelikle gerekli
denetimlerin yapılarak uygun olmayan koşullara sahip işletmelere yaptırım uygulanması
yerine kolaycı bir yaklaşımla mevcut fırın sayısının sabitlenmesinin rekabetçi endişelerin
yanı sıra, yerinde ve etkin bir çözüm olmadığı da vurgulanmalıdır.

Öte yandan, şikayet bağlamında başvuru sahibinin pide ekmek üretimi ruhsatı almak için
gerekli koşulları sağlayıp sağlamadığı bilinmemekle birlikte, somun ekmek ruhsatı olan
şikayetçinin pide ekmek ruhsatı koşullarını sağladığı varsayımıyla, ruhsat talebinin
Belediye’nin potansiyel rekabeti bertaraf etmek amacıyla geri çevrildiği yönünde 240
herhangi bir bulgu saptanamamış olup; ruhsat talep eden başvuru sahibine karşı ruhsat
verilmesinin durdurulması kararı çerçevesinde objektif davranıldığı anlaşılmaktadır. Eş
deyişle, somun ekmek ruhsatı almış bir fırın işletmesinin pide ekmek üretmek üzere ilave
ruhsat verilmesi talebinin reddedilmesinin bizatihi potansiyel rakip olarak görülmesinden
değil, keyfi yaklaşımdan kaynaklandığı kanısına ulaşılmıştır. Bu itibarla, somun ekmek
ruhsatına ilave olarak pide ruhsatının da verilmesinin çevre kirliliğine olumsuz ilave
katkısının olup olmayacağı hususu, 4054 sayılı Kanun kapsamında olmadığından dosya
kapsamında değerlendirilmemiştir. Şu kadar ki, ilgili kararın rekabeti sınırlayıcı etkisinin
olup olmadığı irdelenmelidir.
250
Ekmek piyasası yapısal sorunların söz konusu olduğu bir piyasadır. Fırın açma ve
işletme maliyetlerinin nispeten düşük olması atıl kapasiteyle çalışan çok sayıda fırın
açılmasına ve çevre kirliliği, duman ve is gibi olumsuzlukların yaşanmasına yol
açabilmektedir. Ayrıca arz fazlalığı nedeniyle çoğu teşebbüsün ölçek ekonomilerinden
faydalanamamasından ötürü maliyetlerinin olması gerekenin çok üzerinde olması,
sektörde ekonomik anlamda etkinliğin yakalanamamasına neden olmaktadır.

Bu noktada Tarsus’taki mevcut fırın sayısına, kapasitelerine ve üretim/tüketim
miktarlarına değinmek gerekmektedir. Tarsus’ta hâlihazırda 36 somun, 21 pide ve 83
açık ekmek fırını ruhsatlı olarak faaliyet göstermektedir.5 Fırınların günlük üretim 260
kapasiteleriyle ilgili sağlıklı rakamlara ulaşılamamıştır ancak ilçede günde 170.000 adet
ekmek üretildiği beyan edilmiştir. Ayrıca yetkilerle yapılan görüşmeler neticesinde elde
edilen bilgilere göre ilçede faaliyet gösteren fırınların önemli bir kısmı atıl kapasiteyle
çalışmaktadır.

Bu çerçevede mevcut durumdakine göre sektördeki teşebbüs sayısının daha az olması,
eş deyişle sektörün daha yoğunlaşmış bir yapıya bürünmesi; sektördeki sorunların ve
sorunların bir yansıması biçiminde nitelendirilebilecek çevresel etkilerin kısmen de olsa
aşılması için gerekli görülebilir. Bu doğrultuda, Belediye Meclisi kararı ile mevcut fırın
sayılarının sabitlenmesi ve ruhsatlandırmanın durdurulması sonucunda; fırın sayısındaki 270

5 Bilgi talep edilen Tarsus Belediyesi ve Tarsus Fırıncılar Odası tarafından gönderilen fırın sayısının farklılık
göstermesi, bazı fırın işletmecileri Oda’ya kayıtlı iken, bazılarının sanayi ve ticaret odalarına kayıtlı olması dolayısıyla
Oda kayıtlarında yer almamalarından kaynaklanmaktadır.
10-52/992-356
7
artışın önüne geçilerek fırın sayısı, dolayısıyla kapasite fazlalığı yaratılması bir açıdan
kontrol altına alınmış olacak ve girişimciler açısından kaynak dağılımında etkinlik artışı
sağlanabilecek; ayrıca hava/çevre kirliliğinin artması önlenebilecektir. Ancak bu tür bir
uygulamanın yasal bir piyasaya giriş engeli oluşturacağı ve bu sebeple rekabetin
kısıtlanmasına yol açacağı da göz ardı edilmemelidir. Burada dikkat edilmesi gereken
önemli noktalardan biri, bu tür bir uygulamanın objektif ve haklı gerekçelere
dayandırılması ve uygulamada objektif ölçütlerin kullanılması zorunluluğudur. Bunun
yanı sıra, objektif sebebin gerektirdiğinden daha ağır bir kısıtlama yapılmamasına da
dikkat edilmelidir.
280
Diğer yandan, piyasaya yasal bir giriş engeli yaratan yeni ruhsat verilmemesi kararının
uygulanması sonucunda pazarda faaliyet gösteren teşebbüslerin üzerindeki pazara
girebilecek teşebbüslerin potansiyel rekabet baskısının kalkacağı açıktır. Bu nedenle
fırınlar arasındaki fiili rekabet ortamının korunması, toplumsal refahın korunması adına
çok önemlidir. 4054 sayılı Kanun’un Kapsam maddesinde belirtildiği üzere “Türkiye
Cumhuriyeti sınırları içinde mal ve hizmet piyasalarında faaliyet gösteren ya da bu
piyasaları etkileyen her türlü teşebbüsün aralarında yaptığı rekabeti engelleyici, bozucu
ve kısıtlayıcı anlaşma, uygulama ve kararlar ile piyasaya hâkim olan teşebbüslerin bu
hâkimiyetlerini kötüye kullanmaları ve rekabeti önemli ölçüde azaltacak birleşme ve
devralma niteliğindeki her türlü hukukî işlem ve davranışlar, rekabetin korunmasına 290
yönelik tedbir, tespit, düzenleme ve denetlemeye ilişkin işlemler” 4054 sayılı Kanun’un
kapsamına girmektedir. Ayrıca rekabeti engelleyici, bozucu ve kısıtlayıcı anlaşma,
uygulama ve kararlar 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında yasaklanmaktadır.
Bu itibarla yeni ruhsat verilmemesi kararının bu tür rekabet ihlallerinin
kolaylaştırılmasına yol açmaması sağlanmalıdır.

Sonuç olarak, dosya kapsamında Tarsus Belediye Meclisi tarafından çevre kirliliğini
önlemek amacıyla mevcut fırınları çevre mevzuatına uygunluk açısından denetlemek
yerine, yeni ruhsat verilmesinin durdurulması yönteminin tercih edilmesi, hukuki bir
piyasaya giriş engeli oluşturacak ve bu bağlamda potansiyel rekabet baskısından bu 300
kararla kurtulmuş olan mevcut işletmelerin rekabeti bozucu anlaşma ve uygulama
yapmalarını kolaylaştıracaktır. Serbest piyasa işleyişine göre verimsiz işletmelerin
piyasadan çekilmesi gerekirken mevcut fırın işletmeleri lehine yeni ruhsatlandırmanın
durdurulması doğal seleksiyona engel olacak; verimsiz ve etkinlikten uzak işletmeleri
piyasaya girebilecek teşebbüslerin potansiyel rekabetinden koruyacaktır. Dolayısıyla
rekabet ihlallerinin önlenmesinin yanı sıra fiili rekabet ortamının korunması, hatta
öncelikli olarak rekabet ortamının tasarlanması yoluyla kaynakların etkin kullanılmasının
sağlanması önem taşımaktadır.

I.2.2.3. 4054 sayılı Kanun’un Kapsam Başlıklı 2.maddesine Yönelik Değerlendirme 310

4054 sayılı Kanun’un Amaç başlıklı 1. maddesinde “ Bu Kanunun amacı, mal ve hizmet
piyasalarındaki rekabeti engelleyici, bozucu veya kısıtlayıcı anlaşma, karar ve
uygulamaları ve piyasaya hakim olan teşebbüslerin bu hakimiyetlerini kötüye
kullanmalarını önlemek, bunun için gerekli düzenleme ve denetlemeleri yaparak
rekabetin korunmasını sağlamaktır” denilmektedir. Kanun’un bu hükmü gereği mal ve
10-52/992-356
8
hizmet piyasalarındaki rekabeti engelleyici, bozucu veya kısıtlayıcı uygulamaların
denetlenmesi de Kurul’un görev alanı içerisine girmektedir.

Diğer taraftan, Kanun’un 2. maddesinde teşebbüs veya teşebbüs birliklerinin Kanun 320
kapsamında olduğu belirtilmektedir. Kamu otoritesi niteliğine sahip olmaları nedeniyle
anılan madde gereğince teşebbüs sayılmalarına olanak bulunmayan belediyeler
tarafından gerçekleştirilen işlem ve eylemlere ilişkin olan belediyeler hakkında 4054
sayılı Kanun çerçevesinde bir işlem tesis edilmesi mümkün değildir. Bununla birlikte,
4054 sayılı Kanun bağlamında teşebbüs sayılmayan Belediye gibi idari organların yasal
dayanağı bulunmayan rekabeti bozucu uygulamaları hakkında ilgili idari organa ya da bu
organın bağlı olduğu üst makamlara görüş bildirme veya ilgili mercii bilgilendirme,
Rekabet Kurulu’nun yetkisi dahilindedir.

J. SONUÇ 330

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;

1- Dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek olmadığına ve şikayetin reddine,

2- Bununla birlikte, Tarsus Belediye Meclisi’nin mevcut ruhsatlı fırın sayısının
sabitlenmesine ve yeni fırın ruhsatlandırmasının durdurulmasına yönelik 3.3.2010 tarih,
2010/3-1(5) sayılı kararı ile belediye sınırları dışından ekmek temin edilmesinin
yasaklanmasına yönelik uygulamaların 4054 sayılı Kanun’un ruhuyla bağdaşmadığı 340
hususunda Tarsus Belediyesi’ne ve bahse konu uygulamaların bölgedeki diğer
belediyeler tarafından da gerçekleştirilmesi ihtimali nedeniyle bu tür karar ve
uygulamalardan kaçınılması konusunda il içindeki tüm belediyelerin uyarılmalarını
teminen Mersin Valiliği’ne görüş bildirilmesi için Başkanlığın görevlendirilmesine

OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.






Full & Egal Universal Law Academy