Rekabet Kurumu Başkanlığından,
(Danıştay Kararı Üzerine Verilen)
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-1-8
Karar Sayısı : 10-56/1081-410
Karar Tarihi : 26.8.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN,
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA,
Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Harun ULU, Harun GÜNDÜZ
C. ŞİKAYET EDEN : Mehmet AKSOY ve Kısmet UĞURLU
Temsilcisi: Av. Abdullah ÇABUK
Adnan Menderes Blv. 2182 Sk. No:2/A-1 Barbaros Mah.-Mersin 20
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : Petrol Ofisi A.Ş.
Eski Büyükdere Cad. No:33-37 Maslak/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Taraflar arasında düzenlenen intifa sözleşmesinin 4054
sayılı Kanun'a aykırı olduğu ve iptal edilmesi gerektiği, Petrol Ofisi A.Ş.'nin intifa
hakkına dayanarak hakim durumunu kötüye kullandığı iddiası üzerine verilen
04.02.2010 tarih ve 10-13/138-58 sayılı Kurul kararının Danıştay 13. Dairesinin
2010/1308 E. sayılı kararı ile yürütmesinin durdurulması ertesinde, dosya 30
konusunun yeniden değerlendirilmesi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 08.01.2010 ve 206 sayı ile intikal eden
başvuruya ilişkin olarak hazırlanan 06.07.2010 tarih ve 2010-1-8/İİ-10-264.HU sayılı İlk
İnceleme Raporu’nun 29.01.2010 tarih ve REK.0.05.00.00-110/35 sayılı Başkanlık
önergesi ile görüşülmesi sonucunda 04.02.2010 tarih ve 10-13/138-58 sayılı Kurul
kararı alınmıştır.
Söz konusu Kurul kararının iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle başvuru
sahipleri Mehmet AKSOY ve Kısmet UĞURLU vekili tarafından açılan davada
Danıştay 13. Dairesince verilen 23.06.2010 tarih ve E.2010/1308 sayılı karar ile dava 40
konusu Kurul kararının yürütülmesinin durdurulmasına karar verilmesi üzerine, söz
konusu Danıştay kararının gereğini yerine getirmek amacıyla Kurul’un 08.07.2010 tarih
ve 10-49/935-M sayılı Kararı ile Petrol Ofisi A.Ş. hakkında önaraştırma açılmasına
karar verilmiştir
Bunun üzerine düzenlenen 13.08.2010 tarih ve 2010-1-8/ÖA-10-264.HU sayılı
Önaraştırma Raporu 20.08.2010 tarih ve REK.0.05.00.00-110/322 sayılı Başkanlık
önergesi ile 10-56 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
10-56/1081-410
2
G. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikâyet başvurusunda özetle; 50
- Şikayetçilerin maliki olduğu, Antalya İli Akseki İlçesi Taşlıca Köyü 188 ada 1 parsel
üzerinde Petrol Ofisi A.Ş. (POAŞ) lehine 02.05.2006 tarihinden itibaren 15 yıl
süreli intifa hakkı tesisi edildiği,
- Anılan arazi üzerine bir akaryakıt istasyonu kurulduğu ve istasyonun işletilmesi için
MNB Akaryakıt Ltd. Şti.’ne kiralandığı, ancak sonrasında bayilik ilişkisinin fesih ile
sonuçlandığı,
- Geçiş döneminde intifa sözleşmesinin de 5 yıl olarak düzenlenmesi gerektiği halde
bunun yapılmaması nedeniyle söz konusu intifa sözleşmesinin muafiyetten
yararlanamadığı,
- POAŞ’ın hakim durumda olduğu ve bu hakim durumunu, intifa hakkına dayanarak 60
kötüye kullandığı
ifade edilerek, 4054 sayılı Kanun’un 4 ve 6. maddeleri ile konuya ilişkin diğer hükümleri
çerçevesinde gerekli işlemlerin tesis edilmesi talep edilmektedir.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: Önaraştırma raporunda,
- Başvuru konusu akaryakıt istasyonuna ilişkin olarak yapılan bayilik sözleşmesi ile
intifa sözleşmesinden oluşan ve rekabet yasağı içeren dikey ilişkinin, 02.05.2006
tarihinden itibaren 5 yıl süre ile 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden
yararlandığı,
- POAŞ’ın ilgili piyasada hakim durumda olmaması nedeniyle Kanun’un 6. maddesi 70
kapsamında bir ihlalin söz konusun olmadığı,
- Bu nedenle dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi
uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı ve şikâyetin reddedilmesinin uygun
olacağı
görüşü ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Dosyadaki bilgilere göre, başvuruda yer alan iddiaların 4054 sayılı Kanun’un 4. ve 6.
maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir.
I.1. Kanunun 4. Maddesi Kapsamında Değerlendirme
Rekabet Kurulu’nun konuyla ilgili olarak daha önce almış olduğu kararlar çerçevesinde, 80
bayilik sözleşmeleri ile bu sözleşmelerde yer alan rekabet etmeme yükümlülüğü
süresine etki eden intifa, tapuya şerh edilmiş kira veya benzer etkiye sahip
sözleşmelerin tamamı tek bir dikey anlaşma olarak kabul edilmektedir. Bu dikey
anlaşmalar ile bayiye 5 yıldan uzun süreli rekabet yasağı getirilmesi söz konusu dikey
ilişkiyi grup muafiyeti kapsamı dışına çıkarmaktadır.
Başvuruda yer alan bilgilere göre, şikâyetçi ile POAŞ arasındaki dikey ilişkinin 2002/2
sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde öngörülen beş yıllık süreyi aşar nitelikte rekabet etmeme
yükümlülüğü içerdiği görülmektedir. Şöyle ki, şikâyetçi ile POAŞ arasında 2006 yılında
yapılan intifa sözleşmesinin süresi 2021 yılında sona ermektedir. Bununla birlikte,
Rekabet Kurulunun akaryakıt sektörüne yönelik olarak daha önce almış olduğu 90
kararlar çerçevesinde, 18.09.2005 tarihinden önce yapılmış olan ve bu tarih itibarıyla
kalan süreleri beş yılı aşan anlaşmaların, 18.09.2010 tarihine kadar 2002/2 sayılı
Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden yararlanma ve uygulama süresi bulunmaktadır.
Şikayet başvurusuna konu olan dikey ilişki ise 18.09.2005 tarihinden sonra başlamıştır.
10-56/1081-410
3
Bu bağlamda, şikâyetçi ile POAŞ arasındaki dikey ilişkiye esas teşkil eden intifa
hakkının, bu dikey ilişkinin başladığı 02.05.2006 tarihinden itibaren 5 yıl süre ile 2002/2
sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlandığı kanaatine varılmıştır.
I.2. Kanunun 6. Maddesi Kapsamında Değerlendirme
Şikâyet dilekçesinde, sözleşmenin düzenlenmesi sırasında POAŞ’ın 4054 sayılı
Kanun’un 6. maddesi anlamında hâkim durumunu kötüye kullandığı, bu nedenle 100
bayilerin 15 yıl süreyle geçerli olmak üzere intifa sözleşmesi imzalamak zorunda
bırakıldıkları iddiaları da yer almaktadır.
Kurulun 24.07.2008 tarih ve 08-47/653-250 sayılı kararında siyah ve beyaz ürünlerden
oluşan (jet yakıtı hariç) akaryakıt ürünleri dağıtımı pazarına ilişkin yapmış olduğu
değerlendirmede, POAŞ’ın 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi anlamında hâkim
durumda olduğuna yönelik bir tespiti, aynı doğrultuda Kurulun 05.08.2009 tarih 09-
34/796-199 sayılı kararında ilgili ürün pazarında çok sayıda dağıtım şirketinin faaliyet
göstermekte olduğu, pazar paylarının birbirine yakın olduğu ve hâkim durumda olan bir
teşebbüs bulunmadığı belirtilmiştir. Bu çerçevede, POAŞ’ın ilgili pazarda hâkim
durumda olmadığı dikkate alınarak Kanun’un 6. maddesi kapsamında bir ihlalden söz 110
etmenin mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve dosya kapsamına göre;
1- Başvuru konusu akaryakıt istasyonuna ilişkin olarak yapılan bayilik sözleşmesi ile
intifa sözleşmesinden oluşan ve rekabet yasağı içeren dikey ilişkinin, 02.05.2006
tarihinden itibaren 5 yıl süre ile 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında grup
muafiyetinden yararlandığına,
2- Petrol Ofisi A.Ş.'nin ilgili piyasada hâkim durumda olmaması nedeniyle Kanun'un 6.
maddesi kapsamında bir ihlalin söz konusu olmadığına,
3- Bu nedenle dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun'un 41. 120
maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikâyetin reddine,
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy