Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-4-162 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 10-57/1163-444
Karar Tarihi : 2.9.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, 10
İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Murat AYBER, Sinan BOZKUŞ
C. BAŞVURAN : Vedat PARLAK
Etlik Eski Otobüs Garajı No:91 Keçiören/Ankara
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - Nallıhan İpek Turizm Nak. ve Petrol Tic. Ltd. Şti.
Aliağa Mh. PTT Arkası No:1 Nallıhan/Ankara
- Han-Tur Turizm Nakliyat ve Tic. Ltd. Şti.
Aliağa Mh. PTT Arkası No:1 Nallıhan/Ankara 20
E. DOSYA KONUSU : Nallıhan İpek Turizm Nak. ve Petrol Tic. Ltd. Şti. Nallıhan
(İpek Turizm) ve Han-Tur Turizm Nakliyat ve Tic. Ltd. Şti. (Han-Tur)’nin
başvuru sahibini pazar dışına çıkarmak için birlikte davrandıkları iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuru dilekçesinde, Ankara Nallıhan’da faaliyet gösteren
Nallıhan İpek Turizm ile Han-Tur tarafından şikâyetçiyi pazar dışına çıkarmak için
birlikte davranıldığı iddia edilmiştir. Şikâyetçi önceki tarihlerde aynı teşebbüsler
aleyhine üç kez daha başvuruda bulunmuştur:
- 15.1.2009 tarihli ilk başvuruda, Ankara-Nallıhan arası yolcu taşımacılığı yapan İpek
Turizm ve Han-Tur’un uyumlu eylem içinde hareket ettikleri ve hâkim durumlarını
kötüye kullandıkları öne sürülmüştür. 30
Kurul, 22.4.2009 tarih ve 09-17/383-91 sayılı kararında şikâyet edilen teşebbüslerin
birbirlerinin acenteliklerini yapmalarının 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine aykırılık
teşkil etmesi nedeniyle, aynı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası çerçevesinde
bu duruma son verilmesi yönünde görüş bildirilmesine karar vermiştir. Taraflar
Rekabet Kurulu’nun görüşü üzerine karşılıklı acenteliklerine son vermiş ve durumu
Kurum’a bildirmişlerdir. Söz konusu bildirim Kurul’un 24.6.2009 tarihli toplantısında
görüşülerek, 22.4.2009 tarih ve 09-17/383-91 sayılı Kurul kararının gereğinin yerine
getirildiği sonucuna ulaşılmıştır. Hakkında önaraştırma yürütülen tarafların karşılıklı
acentelik hizmeti yürütmeleri dışında kalan; ortak yazıhane kullanılması ve bir adet
aracın (otobüs) biri tarafından diğerine kiralık olarak verilmesi içeriğindeki diğer 40
hususlar ise Rekabet Kurulu tarafından soruşturma açılmasına gerek olmayan
iddialar olarak değerlendirilmiştir. Yine de, 4054 sayılı Kanun’un 9/3. maddesi
uyarınca rekabet ihlallerine son vermeleri için yazılı görüş alan taraflar, ortak kullana
geldikleri yazıhaneyi bir duvarla ikiye ayırmışlar ve durumu Kuruma bildirmişlerdir.
10-57/1163-444
2
- 12.6.2009 tarihli İkinci başvuruda, İpek Turizm ve Han-Tur’un Kurul’un 22.4.2009
tarih ve 09-17/383-91 sayılı kararının gereğini yerine getirmedikleri iddia edilmiştir.
- Takiben yapılan 28.8.2009 tarihli üçüncü başvuruda, aynı şikâyet edilenlerin
eylemlerine son vermeyerek sürdürdükleri ve pazar paylaşımı içinde bulundukları 50
iddia edilmektedir. Bunun üzerine başlatılan ilk inceleme ve önaraştırma süreçlerinin
nihayetinde alınan 25.11.2009 tarih ve 09-57/1391-344 sayılı Karara göre şikâyet
reddedilmiştir. Şikâyetçi anılan bu Kurul Kararının bozulması istemiyle Danıştay
nezdinde dava açmıştır.
- 26.5.2010 Tarihli dördüncü başvuruda, değinilen teşebbüslerin otobüs hareket
saatlerini günlük değiştirdikleri, söz konusu teşebbüslerin gelirlerini ve/veya
zararlarını bölüştükleri, İpek Turizm’in 06 NAZ 52 plakalı aracını Han-Tur’a kiralık
verdiği ve rakip iki firmanın pazarın yapısını değiştirerek tekelleşme eğiliminde
oldukları iddiaları yer almıştır. Söz konusu başvuruda özetle; İpek Turizm ve Han-
Tur’un Ulaştırma Bakanlığı Bölge Müdürlüğü’nce belirlenen zaman tarifelerine 60
uymadıkları, bu teşebbüslerin aynı yazıhanede aynı personelle çalıştıkları ve
birbirlerinin araçlarını kullandıkları, bilet fiyatlarının aynı olduğu ileri sürülmüş; bu
iddialar rakip olan teşebbüslerin birlikte tekelleşme eğilimleri içinde oldukları
hususlarına yer verilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 26.5.2010 tarih ve 4174 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 24.6.2010 tarihli ve 2010-4-162/İİ-10-256.MOA sayılı İlk
İnceleme Raporu, 1.7.2010 tarih ve 10-47 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. ve 6. maddelerinin ihlaline
ilişkin bir soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla,
Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına 10-47/888-M sayı ile 70
karar verilmiştir.
İlgili karar uyarınca düzenlenen 19.8.2010 tarih ve 2010-4-162/ÖA-10-174.MA sayılı
Önaraştırma Raporu 24.8.2010 tarih ve REK.0.08.00.00-110/337 sayılı Başkanlık
önergesi ile 10-57 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da;
1. 25.11.2009 tarih ve 09-57/1391-344 sayılı Kurul Kararı’nın iptali istemiyle
Danıştay 13. Dairesi nezdinde açılan ve derdest bulunan Dava’nın içeriği olan
konular hakkında bir karar alınmasına gerek bulunmadığı;
2. İpek Turizm tarafından üç adet otobüsün rakibi konumundaki Han Tur’a
kiralanması eyleminin, Raporun hazırlandığı tarih itibarıyla 4. madde ihlali kabul 80
edilmesinin yerinde olmayacağı ve bu doğrultuda 4054 sayılı Kanun kapsamında
soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı,
3. Bununla birlikte, İpek Turizm’in otobüslerinin külliyen Han Tur’a kiralanması ile
başlayıp süregelen durumun 4 ayı geçmesi durumunda eylemin bir devralma işlemi
olarak değerlendirilip 4054 sayılı Kanun’un 11. maddesi hükümleri çerçevesinde
işlem yapılacağının taraflara bildirilmesi gerektiği
hususlarına yer verilmiştir.
10-57/1163-444
3
Raporda yer alan, raportör Sinan BOZKUŞ’un ayrık görüşünde ise; aynı konudaki 90
şikâyetler hakkında yakın zamanda alınan üç adet Rekabet Kurulu kararı ve en son
alınan 25.11.2009 tarih ve 09-57/1391-344 sayılı karar üzerine, Danıştay nezdinde
açılan davanın halen sonuçlanmadığı göz önüne alındığında, başvuru konusu
iddialarla ilgili olarak yeni bir işlem tesis edilmesine gerek olmadığı sonucuna
varıldığı belirtilmektedir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Haklarında önaraştırma yürütülen tarafların faaliyetleri dikkate alınarak, ilgili ürün
pazarı “otobüs ve midibüs ile şehirlerarası yolcu taşıma hizmetleri” pazarı olarak 100
belirlenmiştir.
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Önaraştırmaya konu şehirlerarası yolcu taşıma şirketlerinin, faaliyetlerini Nallıhan
merkezli hatlarda sunmaları sebebiyle, ilgili coğrafi pazar “Ankara-Nallıhan karayolu
yolcu taşıma hattı” olarak tespit edilmiştir.
I.2. Tespit ve Değerlendirme
Şikâyetçi tarafından 25.11.2009 tarih ve 09-57/1391-344 sayılı Kurul Kararı’nın iptali
istemiyle Danıştay 13. Dairesi nezdinde dava açılmış olup, dava halen derdesttir.
Mevcut durumda, Danıştay aşamasındaki davanın sonucu belli olmadan aynı
konuya ilişkin yeni bir inceleme gerçekleştirilmesi yerinde olmayacaktır. Başvuruya 110
konu olup, dava kapsamı dışında bulunan tek eylem, hakkında önaraştırma
yürütülenlerden birinin otobüs filosunun tamamını diğer firmaya kiralık olarak
devretmiş olmasıdır. Daha önce başvuru konusu yapılan, filodaki bir aracın rakip
dahi olsa üçüncü bir teşebbüse kiraya verilmesi ile filonun tamamının rakip
teşebbüse kiraya verilmesi arasındaki fark rekabet hukuku açısından önemlidir.
Esasen, bu devir, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında bir ihlal olarak
değerlendirilmemekle birlikte, akdedilen kira sözleşmelerinin ne kadar süreyi
kapsayacağının taraflarca dahi bilinmemesi de dikkate alınarak, aynı Kanun’un 7.
maddesi anlamında yoğunlaşmaya yol açan bir işlem olarak değerlendirilmiştir.
J. SONUÇ 120
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1. 25.11.2009 tarih ve 09-57/1391-344 sayılı Kurul Kararı’nın iptali istemiyle
Danıştay 13. Dairesi nezdinde açılan ve görülmekte olan Dava’nın içeriği olan
konular hakkında karar tesis edilmesine yer olmadığına,
2. Nallıhan İpek Turizm tarafından üç adet otobüsün rakibi konumundaki Han Tur’a
kiralanması eylemine yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca bu
aşamada soruşturma açılmasına gerek bulunmadığına,
3. Bununla birlikte, Nallıhan İpek Turizm tarafından otobüslerinin külliyen Han Tur’a
kiralanması işleminin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında
değerlendirilebilecek bir işlem olduğu, bu sebeple bildirim formu ile Rekabet 130
Kurumu’na başvurulması veya kiralama işlemine son verilmesi gerektiği, aksi
10-57/1163-444
4
takdirde 4054 sayılı Kanun çerçevesinde haklarında işlem yapılacağı hususunda
taraflara görüş bildirilmesi konusunda Başkanlığın görevlendirilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy