Rekabet Kurumu - Karar Sayı 10-59/1195-451

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2010-2-146 (Devralma)
Karar Sayısı : 10-59/1195-451
Karar Tarihi : 16.9.2010

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler :Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Reşit GÜRPINAR

B. RAPORTÖRLER : Dr. Ekrem KALKAN, Ümit Nevruz ÖZDEMİR, Özgür Can
ÖZBEK

C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Temsilcileri: Av. Şahin ARDIYOK,
Maya Akar Center Büyükdere Cad. No.100/10 20
Esentepe /İstanbul
Av. Muharrem KÜÇÜK
Büyükdere Cad. Astoria A Kule Kat 6-26-27 No.127
34394 Esentepe/ İstanbul

D. TARAFLAR : - Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Turgut Özal Bulvarı 06103 Aydınlıkevler/Ankara
- Invitel International Holdings B.V.
Locatellikade 1, 1076AZ Amsterdam, HOLLANDA
30
E. DOSYA KONUSU: Invitel International Holdings BV’nin hâlihazırda kontrolü
altında bulunan Invitel International AG’nin ve iştiraklerinin, AT Invitel GmbH,
Invitel International Hungary Korlatolt Felelossegu Tarsagag ve S.C. Euroweb
Romania SA adlı şirketlerin Türk Telekomünikasyon A.Ş. (Türk Telekom)
tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.

F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 7.6.2010 tarih ve 4504 sayı ile giren bildirim
üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ve 1997/1
sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 13.9.2010 40
tarih ve 2010-2-146/Öİ-10-319.EK sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 14.9.2010
tarih ve REK.0.06.00.00-120/438 sayılı Başkanlık önergesi ile 10-59 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; bildirim konusu işlemin 4054 sayılı
Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”
kapsamında izne tabi bir işlem olduğu, tanımlanan ilgili pazarlarda Türk Telekom’un
10-59/1195-451
2
hâkim durumda bulunduğu, taraflarca verilen taahhüt dikkate alınmaksızın yapılacak
bir değerlendirmede işlem sonrasında Türk Telekom’un hâkim durumunun güçleneceği 50
ve bu sebeple işlemin nihai incelemeye alınması için yeterli tespitlerin mevcut olduğu,
ancak, 27.8.2010 tarihinde Vodafone ve Memorex arasında imzalanan “Optik Fiberler
Üzerinde Vazgeçilmez Kullanım Hakkı Tesisine İlişkin Sözleşme” çerçevesinde
Rekabet Kurulu’na sunulan taahhüdün yerine getirilmesi halinde ilgili pazarlarda
Vodafone’un yeni bir altyapı işletmecisi olarak piyasaya girişinin mümkün kılınması
sayesinde işlem sonucunda Türk Telekom’un hâkim durumunun güçlenmesinin söz
konusu olmayacağı, dosya konusu devralma işlemine “Optik Fiberler Üzerinde
Vazgeçilmez Kullanım Hakkı Tesisine İlişkin Sözleşme”’ çerçevesinde Rekabet
Kurulu’na sunulan taahhüdün yerine getirilmesi koşulu ile izin verilebileceği, aksi
takdirde işlemin nihai incelemeye alınması gerektiği ifade edilmiştir. 60

H. İNCELEME ve DEĞERLENDİRME
H.1. İşlemin Konusu
İşlemin konusu
- Invitel AG’nin ihraç edilmiş sermayesinin %100’ünün 1 eksiğini temsil eden
hisselerinin,
- Invitel AG’nin Invitel International SK, s.r.o., MTCR Memorex Telekomünikasyon
Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi (Memorex), Memorex Telex Communications
UA Ltd., Invitel International Italia S.R.L, Invitel International Bulgaria EOOD,
Invitel International CZ s.r.o, Invitel Telecom Beograd, Invitel Telekomunikacije 70
d.o.o., adlı bağlı iştiraklerin,
- Invitel Kft ve Invitel GmbH‘nin kayıtlı sermayelerinin %100’ünü temsil eden
ortaklık paylarının ve
- EuroWeb Romania adlı teşebbüsün ihraç edilmiş sermayesinin 599,9564’ünü
temsil eden hisselerinin
Türk Telekom tarafından devralınmasıdır. Taraflar arasında bildirime konu işlemin
gerçekleştirilmesine yönelik olarak 18 Mayıs 2010 tarihinde Hisse Satın Alım
Sözleşmesi’ni imzalanmıştır.

H.2. Taraflar 80
H.2.1. Türk Telekom
Türk Telekom Türkiye’de Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) ile imzaladığı
imtiyaz sözleşmesi (yetkilendirme) kapsamında elektronik haberleşme hizmetleri
sunan bir işletmecidir. Türk Telekom’un sağladığı hizmetler; perakende seviyede sabit
telefon şebekesine erişim hizmeti, illerarası ve uzak mesafe ve uluslararası sabit ses
hizmetleri, perakende seviyede kiralık devre hizmetleri, 2 Mbit/sn üzeri kiralık devre
hizmetleri, ulusal perakende ve uluslararası kiralık devre hizmetleri, noktadan noktaya
erişim hizmetleri (ATM, frame relay, metro ethernet, G.SHDSL, ADSL, ISDN, Turpak
ve çoklu IP ve BGP), uluslararası toptan kiralık devre altyapı hizmetleri, toptan çağrı
sonlandırma hizmetleri, uluslararası ve ulusal toptan kiralık devre hizmetleri, toptan 90
seviyede erişime açma hizmetleri, toptan genişbant erişim hizmetleri, sabit şebekede
çağrı başlatma ve çağrı taşıma hizmetleri, veritabanı sunma (hosting) hizmetleri,
yönetilen hizmetler (sanal özel şebeke, kurumsal güvenlik hizmetleri, TTenx)
hizmetleridir.

10-59/1195-451
3

Türk Telekom’un ortaklık yapısı aşağıda görülmektedir:

Tablo 1: Türk Telekom’un Ortaklık Yapısı
Pay Sahibi Sermaye Miktarı (TL) Grup Ortaklık Oranı
Oger Telekomünikasyon A.Ş. 1.925.000.000,00 A %55
971.249.999,99 B
0,01 C
T.C. Hazine Müsteşarlığı
Murat Saygı
Ertuğrul Alptekin 78.750.000,00 D
%30
Halka açık hisseler 525.000.000,00 D %15
Toplam 3.500.000.000,00 % 100
Türk Telekom tarafından doğrudan veya dolaylı olarak kontrol edilen teşebbüsler 100
şunlardır: Avea İletişim Hizmetleri A.Ş., TTNet A.Ş., Innova Bilişim Çözümleri A.Ş.,
Argela Yazılım ve Bilişim Teknolojileri San. ve Tic. A.Ş., Sebit Eğitim ve Bilgi
Teknolojileri A.Ş., Sobe Yazılım Ticaret Ltd. Şti., Assistt Rehberlik ve Müşteri
Hizmetleri A.Ş., Argela –USA-Tuitalk, Seit LLC, Ivea Software Solutions FLLC.

H.2.2. Invitel International Holding BV (Invitel Holding)
Invitel Holding Orta ve Doğu Avrupa bölgesinde hizmet sunan bir alternatif
telekomünikasyon işletmecisidir. Invitel Avrupa’da toplam 20.000 km.’nin üzerinde
fiber optik şebeke altyapısına sahiptir. Sağladığı hizmetler her çeşit internet/veri
hizmetleri, alternatif taşıyıcılara, mobil işletmecilere, kablo TV işletmecilerine, internet 110
servis sağlayıcılarına, kurumsal müşterilere ve yerleşik işletmecilere altyapı ve toptan
ses hizmetleri olarak sıralanmaktadır. Bu hizmetler uluslararası özel hat hizmetleri, ses
hizmetleri, ortak yerleşim, fiber optik kablo kiralama ve dalga boyu hizmeti, yönetilen
kiralık devre hizmeti, yönetilen dalga boyu hizmeti, IP taşıma, IP VPN hizmeti,
Ethernet, hizmetlerini içermektedir.
Invitel’in fiber optik altyapısı Ankara, İstanbul, İzmir, Edirne’den başlayıp Batı
Avrupa’da Frankfurt Doğu Avrupa’da Kiev’e kadar ulaşmaktadır. Böylece elektronik
haberleşme trafiğinin yoğun olduğu Avrupa’nın belli başlı noktalarına hizmet
sunabilmektedir.
H.2.2.1. Memorex 120
Memorex, Invitel Holding’in Türkiye’deki bağlı ortaklığıdır. Memorex, Bulgaristan
sınırından başlayarak İstanbul, İzmir ve Ankara’ya bağlanan ve yaklaşık 3.500 km fiber
optik şebekesine sahiptir. Memorex, altyapı işletmeciliği lisansını 6 Mart 2006 tarihinde
almıştır.
H.3. İlgili Pazar
H.3.1. İlgili Ürün Pazarı
Bildirim konusunu Orta ve Doğu Avrupa’da telekomünikasyon hizmetleri sunan
Invitel’in Türk Telekom tarafından satın alınması oluşturmaktadır. Devre konu olan
Invitel anılan bölgede 20.000 km.’nin üzerinde fiber optik altyapı şebekesine sahiptir ve
temel olarak gelirlerini sahip olduğu fiber optik altyapı şebekesi üzerinden kiralık devre 130
hizmeti sunarak elde etmektedir. 92/44/EC sayılı Avrupa Komisyonu Direktifi’nde
kiralık devreler: “şebeke sonlanma noktaları arasında şeffaf transmisyon kapasitesi
sağlamak için sunulan ve isteğe bağlı anahtarlama veya yönlendirme fonksiyonunu
10-59/1195-451
4
içermeyen telekomünikasyon altyapısı” olarak tanımlanmaktadır. Bu bağlamda, ilgili
pazar tanımının başlangıç noktasını devre konu teşebbüsün sahip olduğu ve faaliyette
bulunduğu fiber optik telekomünikasyon altyapısı oluşturacaktır.
Fiber optik telekomünikasyon altyapıları temel olarak iki nokta arasında ses ya da veri
trafiğinin iletilmesinde (transmisyonunda) kullanılan telekomünikasyon altyapılarıdır.
Herhangi bir iletişim altyapısı erişim (yerel/sonlandırma) şebekesi ve omurga (iletim)
şebekesinden oluşmaktadır. Son kullanıcıların binaları ile telekomünikasyon 140
operatörünün yerel erişim şebekesindeki santral veya santral eşiti tesisleri arasındaki
fiziksel bağlantıları ifade eden erişim şebekesi, kullanıcıların şebekeye dahil olduğu
seviyedir. Buna karşın, iletim şebekeleri farklı coğrafi noktalar arasındaki veri trafiğinin
gerçekleştiği seviyeye karşılık gelmektedir.
Erişim şebekesi teknolojilerini kablolu-kablosuz ya da tükenebilir-tükenmeyen
kaynaklara dayalı teknolojiler olarak sınıflandırabilmek mümkündür. Kablolu ve
tükenmeyen kaynaklara dayalı erişim şebekesi teknolojilerine yerel telefon şebekesi,
kablo TV şebekesi, yerel elektrik dağıtım şebekesi; tükenebilir ve kablosuz teknolojilere
ise, sabit kablosuz yerel şebeke teknolojileri, cep telefonu sistemleri örnek olarak
gösterilebilecektir. Benzer bir şekilde iletim şebekesi hizmetleri fiber optik gibi kablolu 150
teknolojiler yoluyla verilebildiği gibi radyo link veya kızıl ötesi gibi kablosuz teknolojiler
yoluyla da sağlanabilmektedir.
Gerek sağlanan hizmetin niteliği gerekse hizmetin sunulması için gerekli altyapının
niteliği bakımından erişim ve omurga şebekeleri birbirinden ayrılmaktadır. Bu
bağlamda, anılan hizmetleri sunan firmaların farklı niteliklerde olması beklenmelidir.
Nitekim, AB’nin 2003 yılı “İlgili Piyasalara İlişkin Komisyon Tavsiyesi”nde, kiralık
devrelerin omurga kısmı (trunk) ile sonlandırma (termination) kısmı farklı piyasalar
olarak öngörülmektedir. BTK tarafından hazırlanan “Toptan Kiralık Devreler”
hakkındaki piyasa analiz çalışmasında ise Türkiye’de kiralık devre hizmetinin uçtan
uca sunulmakta olduğu, kiralık devre hizmetlerinin sunumunda omurga veya 160
sonlandırma kısmı şeklinde bir ayrım yapılmadığı belirtilmekte ve omurga ve
sonlandırma kısımlarının ülkemizde ikame değil, birbirlerini tamamlayıcı hizmetler
olarak görüldüğü belirtilmektedir.1
Her ne kadar Invitel’in sahip olduğu altyapı üzerinden farklı hizmetler verebilmesi
mümkün olsa da, dosya mevcudu bilgilere göre Invitel yalnızca kiralık devre hizmetinin
omurga kısmında faaliyet gösteren bir firmadır. BTK’nın konuya ilişkin analizleri de
dikkate alındığında, ilgili pazarın iletişim şebekelerinin yalnızca omurga kısmıyla
sınırlandırılması, erişim kısmının ilgili pazarın dışında tutulması gerektiği sonucuna
ulaşılmıştır.
Yukarıda da belirtildiği gibi, iletim şebekesi hizmetleri fiber optik ve bakır kablo gibi 170
kablolu teknolojiler ile radyo link ve kızıl ötesi gibi kablosuz teknolojiler yoluyla
sağlanabilmektedir. Bu noktada, fiyatlandırma, maliyetler, teknik özellikler, kapasite ve
kullanım özellikleri bakımından birbirinden farklılık gösteren söz konusu teknolojilerin
birbirine ikame olup olamayacağının değerlendirilmesi gerekmektedir.
Düşük ve orta yükseklikte yörüngelere sahip uydular noktadan noktaya çift yönlü iletim
hizmetlerinde kullanılabilmektedir. Ancak dünya etrafındaki telekomünikasyon hizmeti
sunulabilecek yörünge sayısı sınırlı olduğu gibi bu uyduların yaşam süreleri de
sınırlıdır. Bunun dışında, uydular güvenlik açısından da dezavantajlı bir konuma
sahiptir. Ayrıca frekans kaynağının tükenebilir olması bu hizmetin maliyetlerinin
oldukça artmasına dolayısıyla hizmetin fiyatının yüksek olmasına neden olmaktadır. Bu 180
anlamda, karasal hatlara nazaran, uydu teknolojileri ile sınırlı olarak kapasite, hizmet

1 , sf. 6.
10-59/1195-451
5
çeşitliliği ve coğrafi alanlarda hizmet sunulabilmektedir. Uyduların bahsedilen bu
özelliklerinden dolayı, uydu üzerinden verilen hizmetler karasal hatlar üzerinden
sunulan hizmetlere alternatif değil, bu hizmetleri tamamlayıcı nitelik sergilemektedir. Bu
yüzden uydular genellikle kırsal alan ve acil durum haberleşmesinde kullanılmaktadır.
Benzer şekilde radyo link gibi kablosuz iletim teknolojileri de, maliyetleri ve sahip
oldukları kapasite sınırı nedeniyle karasal hatlara ikame altyapı teknolojisi olmaktan
uzaktır.
Bu noktada son olarak bakır kablo teknolojisinin Invitel’in sahip olduğu fiber optik
altyapıya ikame olup olmayacağı incelenmelidir. Bakır kablolar, genellikle erişim 190
şebekelerinde kullanılmaları ve bu kablolar üzerinde sınırlı kapasitede hizmet
sunulabilmesi nedenleriyle fiber optik kablolardan ayrılmaktadır. Ülkemizdeki
altyapıların kullanım özelliklerine bakıldığında, genel itibari ile 2.048 Kbit/sn altındaki
hızlardaki trafiğin bakır kablolar, 2.048 Kbit/sn üzerindeki hızlardaki trafiğin ise fiber
optik kablolar üzerinde gerçekleştirildiği görülmektedir. Daha önce de belirtildiği üzere
fiber kablolar temel olarak farklı standart ve kapasitelerde kurulabilen, kiralık
devrelerde dâhil olmak üzere, yüksek kapasitede trafiğin iletiminde kullanılan
altyapıların temel unsurlarıdır. Bu durum söz konusu altyapıların tarife yapılarına da
yansımaktadır. Dolayısıyla yukarıda yer verilen bilgiler doğrultusunda, sınırlı
kapasitede veri iletimine olanak sağlayan bakır kabloların, ilgili ürün pazarının 200
tanımlanması bakımından, devir konusu fiber optik kabloların bir ikamesi olamayacağı
kanaatine ulaşılmıştır.
Altyapı hizmetleri kapsamında dikkate alınması gereken bir diğer önemli husus da
altyapının döşeli olduğu güzergâhtır. Zira temel olarak iki nokta arasında veri iletiminde
kullanılan fiber optik altyapının güzergâhı hizmetin verilebileceği alanı belirlediği gibi
hizmetin farklılaşmasını da sağlar niteliktedir. Örneğin, iki ucu da yurtdışında olan bir
altyapı unsuru, bir ucu yurtiçinde bir ucu yurtdışında olan altyapı unsurundan önemli bir
farklılık göstermektedir. Zira, bir ucu yurtiçinde bir ucu yurtdışında olan altyapı unsuru
ile yurtiçi veri trafiğini yurtdışına taşımak mümkün olmaktadır. Ulusal sınırlar içerisinde
yer alan ancak yurt dışı çıkışa uygun hatların, yurt dışı trafik ihtiyacına cevap 210
verebilmeleri ancak işletmecilerin ayrıca yurt dışı operatörlerden de kapasite
sağlamalarına bağlıdır.
Bunlara ek olarak ifade edilmesi gerekli diğer bir husus, bir ucu sınır bölgesinde
sonlanan fiber optik kablonun, sonlanma noktasında yer alan başka bir fiber optik
altyapıyla irtibatlandırılması ekonomik ya da teknik imkânsızlıklar nedeniyle mümkün
değilse, söz konusu altyapının uluslararası niteliğinden de bahsetmek mümkün
olmayacaktır. Bu bakımdan bir fiber optik altyapının uluslararası nitelik sergilemesi ilgili
bölgede ya da sınırda başka bir fiber optik kablo ile ilişkilendirilmesine bağlıdır. Genel
olarak, yurt dışına çıkışa uygun altyapılar için talep; ulusal, uluslararası ya da her iki
coğrafi alana da telekomünikasyon hizmeti vermek isteyen alternatif işletmecilerden 220
gelebileceği gibi, uluslararası trafiğe ihtiyaç kurumsal kullanıcılar ya da ulusal
telekomünikasyon işletmecilerinden de (İSS ya da mobil operatörler gibi)
kaynaklanabilmektedir.
Bu nedenle talep açısından söz konusu hatlar, özellikle yurt dışı trafiğe olanak
sağlamaları ve bu nedenle farklı ihtiyaçlara cevap vermeleri nedeniyle farklılaşırken,
arz bakımından da söz konusu hatlar coğrafi konumları nedeniyle diğer ulusal fiber
optik kablolardan ayrılmaktadır.
Her ne kadar devre konu teşebbüsün sahip olduğu altyapılar üzerinden kiralık devre
hizmeti verildiği bildirilse de, söz konusu altyapılar üzerinden başka hizmetlerin de
sağlanması mümkündür. Dolayısıyla, ilgili ürün pazarının tanımlanmasında bu 230
durumun da dikkate alınması gerekmektedir.
10-59/1195-451
6
Yukarıda yer verilen değerlendirmeler ışığında, “fiber optik kablolar üzerinden
sağlanan altyapı hizmetleri pazarı” ve “yurtdışı çıkışlı fiber optik kablolar üzerinden
sağlanan altyapı hizmetleri pazarı” olmak üzere iki ayrı pazar tanımlanmıştır.
ulaşılmıştır.

H.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
Devre konu altyapı, bu altyapı üzerinden verilen hizmetler ve bu hizmetlere alternatif
olarak değerlendirilebilecek diğer hizmetlerin rekabet koşulları bakımından yeterli
derecede homojen olarak sunulabildiği coğrafi bölgelerin tespit edilebilmesi için ilgili 240
coğrafi pazarın belirlenebilmesi büyük önem taşımaktadır.
Bu bakımdan ilgili coğrafi pazarın belirlenmesinde hareket noktasını devre konu
firmanın sahip olduğu altyapının serili olduğu güzergâhlar oluşturmaktadır. Fiber optik
kablolar üzerinden sağlanan altyapı hizmetleri pazarı bakımından değerlendirildiğinde
ilgili coğrafi pazarın yoğunlaşmanın gerçekleştiği “Ankara-İzmir-İstanbul-Edirne
güzergâhı” olarak belirlenmesi gerekmektedir.
Yurtdışı çıkışlı fiber optik kablolar üzerinden sağlanan altyapı hizmetleri pazarı
bakımından yapılacak değerlendirmede ise yurtdışına çıkış imkânı veren farklı
güzergâhların altyapı hizmetlerinden yararlanan teşebbüsler açısından eşit olarak
değerlendirilip değerlendirilmediği dikkate alınmalıdır. Fiber optik altyapılar üzerinden 250
sağlanan hizmetlerden yararlanan firmaların temel olarak söz konusu altyapıları
Avrupa ve Amerika’ya ulaşmakta kullandıkları göz önüne alındığında; Türkiye’nin
batısıyla bağlantı kuran fiber optik altyapı ile diğer bölgeler arasında bağlantı kuran
altyapıların birbirinden mesafe, coğrafi yapı ve katlanılacak maliyetler bakımından
ayrıştığı görülmektedir. Bu bağlamda, mevcut dosya kapsamında, Yurtdışı çıkışlı fiber
optik kablolar üzerinden sağlanan altyapı hizmetleri pazarı bakımdan ilgili coğrafi pazar
“Trakya” olarak belirlenmiştir.

H.4. Değerlendirme
H.4.1. 1997/1 Sayılı Tebliğ’in 2. Maddesi Açısından Değerlendirme 260
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (b) bendinde “herhangi bir teşebbüsün ya da
kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir
kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması
veya kontrol etmesi” birleşme ve devralma kabul edilen hususlardan biri olarak
sayılmaktadır.
Dosya konusu işlemde, Invitel Holdings’in hâlihazırda kontrolü altında bulunan Invitel
International AG’nin ve bağlı iştiraklerinin, AT Invitel GmbH ve Invitel International
Hungary Korlatolt Felelossegu Tarsagag adlı teşebbüslerin ve S.C. EuroWeb Romania
S.A adlı teşebbüsün Türk Telekom’un kontrolüne geçecek olması sebebiyle işlem
Tebliğ’in 2. maddesi kapsamında devralma niteliğindedir. 270

H.4.2. 1997 Sayılı Tebliğ’in 4. Maddesi Açısından Değerlendirme
Tebliğ’in İzne Tabi Birleşme ve Devralmalar başlıklı 4. maddesi “…teşebbüslerin,
ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar
paylarının, piyasanın %25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam
cirolarının yirmibeş milyon TL’yi aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin almaları
zorunludur.” hükmüne yer vermektedir.
10-59/1195-451
7
Dosya mevcudunda yer alan bilgilere göre Türk Telekom tarafından yurtdışına veri
taşınmasında kullanılan güzergâhlardaki fiber optik kablolar üzerinden ses ve data için
elde edilen gelir 2009 yılında (…………) TL iken Invitel Holding’in 2009 yılı toplam 280
cirosu (…………) Euro, Memorex vasıtası ile Türkiye’de yürüttüğü faaliyetlerden elde
ettiği ciro ise (…………) TL düzeyindedir. Tebliğ’de yer alan eşikleri aşan işlem
Rekabet Kurulu iznine tabidir.

H.4.3. BTK Görüşü
Dosya konusu işlemin elektronik haberleşme sektörüne ilişkin olması sebebiyle, 5809
sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun 7’nci maddesi gereğince 10.6.2010 tarih ve
539 sayılı yazı ile Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’ndan konuyla ilgili görüş talep
edilmiştir. İlgili görüş 11.8.2010 tarih ve 6350 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiş ve
görüşte şu hususların anlaşıldığı belirtilmiştir: 290
i. Türk Telekom uluslararası bir fiber optik omurgası satın alarak, Orta Doğu ve
Uzakdoğu ile Avrupa arasında karadan ses ve data köprüsü haline gelmeye
çalışmaktadır. Invitel Holding’in 16 ülkeyi kapsayan 27 bin kilometrelik optik
fiber ağı ile Türkiye’nin tıpkı boru hatlarında olduğu gibi telekomünikasyon
alanında da, bulunduğu coğrafi bölgede merkez ülke haline gelmesi ve
İstanbul’un yeni nesil hizmetler için potansiyel bir “hub” olma potansiyelinin
güçlendirilmesi açısından önemli bir fırsat olabilecektir.
ii. BTK tarafından 2009 yılı sonu itibariyle her iki ucu da Türkiye’de bulunan
toptan kiralık devre hizmet piyasası ile 2 Mbit/sn dâhil olmak üzere 2
Mbit/sn’nin altında yer alan perakende kiralık devre hizmeti piyasası analiz 300
edilmiş ve anılan piyasalarda Türk Telekom etkin piyasa gücüne sahip
işletmeci olarak belirlenmiştir.
iii. Gerek Türk Telekom gerekse Invitel ulusal ve uluslararası (bir ucu Türkiye’de
diğer ucu yurt dışında olan) altyapı işletmeciliği hizmetleri piyasasında faaliyet
göstermektedir.
iv. Fiber uzunluğu olarak Türk Telekom’un, alternatif işletmecilerin (Invitel dahil)
ve Invitel’in piyasa payları sırasıyla %81, %19 ve %2 seviyesindedir.
v. Uluslararası kiralık devrelerden Invitel’in kapasite ve gelir bazındaki pazar
payları sırayla %53 ve %12, Türk Telekom açısından ise %16 ve %51
düzeyindedir. 310
H.4.4. Bildirimin 4054 Sayılı Kanun’un 7. Maddesi Kapsamında Değerlendirmesi
4054 sayılı Kanun’un yedinci maddesine göre “Bir ya da birden fazla teşebbüsün
hâkim durum yaratmaya veya hâkim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik
olarak, ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki
rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri veya
herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün mal varlığını yahut ortaklık
paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi
veren araçları, miras yoluyla iktisap durumu hariç olmak üzere, devralması hukuka
aykırı ve yasaktır.”
Bu bağlamda Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde yapılacak bir değerlendirmede 320
öncelikle hâkim durumun varlığının (yani teşebbüsün pazar gücünün) ortaya konması
gereklidir. Rekabet Kurulu daha önce fiber optik kabloların devirlerine ilişkin olarak
yaptığı değerlendirmelerde pazar gücünü ölçmek amacıyla, “iletim altyapılarının
10-59/1195-451
8
kapasitelerinin karşılaştırılması2” yöntemini uygulamış ya da “yurt içi ve yurt dışına
çıkış için gerekli olan iletim altyapı olanakları (fiber kıl sayısı) üzerinden ve
telekomünikasyon şebekelerinin yaygınlığının ilgili pazarda faaliyet göstermedeki
önemi dolayısıyla kablo uzunlukları üzerinden3” bir pazar payı hesaplama yöntemini
kullanmıştır. Bu yöntemler dışında telekomünikasyon sektöründe düzenleyici kurum
olan BTK pazar analizlerinde sunulan bilgiler ve değerlendirmeler ile devre konu olan
altyapı üzerinden elde edilen gelirin büyüklüğü de 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi 330
bakımından yapılacak bir değerlendirmede dikkate alınabilecektir.

H.4.4.1. Hâkim Durum Değerlendirilmesi
Dosya konusu işlem kapsamında ilgili ürün pazarlarından ilki “yurtdışı çıkışlı fiber optik
kablolar üzerinden sağlanan altyapı hizmetleri pazarı”dır. Bu pazarda faal durumda
olan oyuncular devralma işleminin tarafları olan Türk Telekom ve Memorex ile Tellcom
ve Grid Telekom’dur. Türk Telekom tarafından yurtdışına veri taşınmasında kullanılan
güzergâhlar, bu güzergâhlarda serili bulunan fiber optik kablo (kıl) sayısı ve bu
altyapılar üzerinde kurulu olan kapasiteyi gösteren tablo aşağıdadır:
340
Tablo 2: Türk Telekom’un Yurtdışı Bağlantılı Fiber Optik Altyapıları ve Kapasiteleri
SINIRA ULAŞAN KARASAL FİBER OPTİK KABLO BAĞLANTILARI
Fiber
sayı
sı
Kurulu
Kapasite
Karşı Ülke Sınır Geçişi Güzergâh
1 Kapıkule sınır
kapısı
(…..) (…..) (…..)
2 (…..) (…..) (…..)
3
Bulgaristan
Malkoçlar sınır
geçişi (…..) (…..) (…..)
4 Pazarkule sınır
kapısı
(…..) (…..) (…..)
5
Yunanistan
İpsala sınır
kapısı
(…..) (…..) (…..)
6 Sarp sınır
kapısı
(…..) (…..) (…..)
7
Gürcistan
Türkgözü sınır
kapısı
(…..) (…..) (…..)
8 İran Gürbulak sınır
kapısı
(…..) (…..) (…..)
9 Nahçıvan /
Azerbeycan
Dilucu sınır
kapısı
(…..) (…..) (…..)
10 Irak Habur sınır
(…..) (…..) (…..)

2 Bkz. 07-59/675-234 sayılı Rekabet Kurulu kararı.
3 Bkz. 10-24/327-115 sayılı Rekabet Kurulu kararı.
10-59/1195-451
9
11 kapısı (…..) (…..) (…..)
12 Cilvegözü sınır
kapısı
(…..) (…..) (…..)
13
Suriye
Öncüpınar sınır
kapısı
(…..) (…..) (…..)
Buna karşılık Memorex İstanbul-Türkiye/Bulgaristan sınırına ulaşırken, her bir
güzergâhta (…..) fiber çifti bulunmak üzere iki değişik güzergâh kullanmaktadır. Bu
güzergâhlardan birinde (…..) çift, diğerinde (…..) çift fiber optik kablo halen kurulu
durumda olup kullanılmaktadır. Memerox’in kurulu kapasitesi her iki hatta (…..) Gbps’tır.
Tellcom ise Edirne Bademli- Kuzey Manhole, Edirne Bademli- Güney Manhole ve
İpsala-Sınır Manhole olmak üzere üç ayrı güzergâhta (…..) adet fiber kıla sahiptir.
Tellcom’un sahip olduğu altyapı üzerinde kurulu olan kapasite ise yaklaşık (…..)
Gbps’dir4. Grid Telekom Edirne-Kapıkule ve Edirne-Pazarkule olmak üzere toplamda
(…..) yurtdışı çıkışa özel yedekli bir altyapıya sahiptir. Grid Telekom’un söz konusu 350
güzergâhlarda toplam (…..) adet fiber optik kılı bulunmaktadır.
Yukarıda faal oyuncular bazında sayıları verilen güzergâhlara serili fiber optik kıl
sayıları kapasite için esas gösterge değildir5. Belirli bir güzergâhta taşınabilecek
kapasiteyi asıl belirleyen çoklayıcı (multiplexing) işlemini yapan donanımlardır. Fiber
optik altyapılarda kullanılan iki temel teknoloji SDH ve DWDM teknolojileridir.
Bunlardan SDH sistemleri yaygın olarak 155 Mbps-10 Gbps hızları için
kullanılmaktadır6. SDH cihazları yüksek kapasite ihtiyacı olan yerlerde taşıma amaçlı
olarak kullanılmamaktadır. Yüksek kapasite gerektiren taşıma işinde DWDM teknolojisi
tercih edilmektedir. SDH cihaz bedelleri cihazın özelliklerine ve büyüklüğüne göre,
cihaz başına 5.000 ile 30.000 ABD Doları arasında değişirken, Türk Telekom 360
tarafından her biri 10 Gbps trafik taşıyabilen 30 kanallı (toplam kapasitesi 300 Gbps
olan) bir adet cihazın bedeli yaklaşık 400.000 ABD Doları olarak ifade edilmiştir.
Fiber optik kıl sayısı ve kurulu kapasite bir altyapı işletmecisinin ilgili pazardaki gücünü
tespit etmek bakımından yardımcı olsalar da tek başlarına anlamlı birer gösterge
değillerdir. Söz konusu pazardan elde edilen gelir de nispi büyüklükleri ortaya koymak
bakımından önem arz etmektedir7. Türk Telekom tarafından yurtdışına veri
taşınmasında kullanılan güzergâhlardaki fiber optik kablolar üzerinden ses ve data için
elde edilen gelir 2009 yılında (…..) TL’dir. Tellcom 2009 yılında uluslararası kiralık
hatlardan (…..) TL gelir elde etmiştir. Memorex ise Vodafone haricindeki
müşterilerinden toplam (…..) euro ((…..)TL) gelir elde etmiştir. Son olarak, Grid 370
Telekom’un yurtdışı çıkışa özel hatlardan aydınlatılmamış fiber kiralama geliri (…..) TL
olarak bildirilmiştir. Memorex tarafından elde edilen gelirin tamamının yurtdışı kiralık

4 Söz konusu kapasite;
 EDİRNE BADEMLİ (KUZEY MANHOLE) = ~(…..)
 EDİRNE BADEMLİ (GÜNEY MANHOLE) = ~(…..)
 EDİRNE İPSALA = ~(…..)
şeklinde dağılmaktadır.
5 Teknolojinin gelişmediği dönemlerde, herhangi güzergâhta altyapı kurma hakkına sahip kamu
kuruluşları tarafından ihtiyaten ihtiyacın çok üzerinde fiber optik kıl döşenmiştir. Ayrıca fiber optik kablo
döşeme yatırım maliyeti de fiber kıl sayısı ile doğrusal olarak artmamaktadır.
6 SDH sistemleri hiyerarşik olarak şu hızlarda tasarlanmıştır: STM-1: 155 Mbps, STM-4: 622 Mbps,
STM-16: 2,5 Gbps, STM-64: 10 Gbps, STM-256: 40 Gbps.
7 Öte yandan, BTK tarafından gönderilen görüş yazısında ise uluslararası kiralık devreler pazarında
kapasite, devre sayısı ve gelir bazındaki pazar paylarının Memorex için sırasıyla, %53, %1 ve %12; Türk
Telekom için ise %16, %15 ve %51 olduğu belirtilmektedir.
10-59/1195-451
10
hatlardan elde edildiği varsayılsa bile, Türk Telekom’un pazar payı %(…..) olarak ortaya
çıkmaktadır.
Yukarıdaki veriler dikkate alındığında, Türk Telekom’un olası bütün göstergeler
bakımından rakiplerinin toplamından çok daha büyük bir güce sahip olduğu görülmekte
dolayısıyla, “yurtdışı çıkışlı fiber optik kablolar üzerinden sağlanan altyapı hizmetleri
pazarı”nda hâkim durumda bulunduğu kanısı ortaya çıkmaktadır.
Dosya konusu işlem bakımından yoğunlaşma yaşanan bir başka ilgili ürün pazarı
Ankara-İstanbul-İzmir-Edirne ringini kapsayan “fiber optik kablolar üzerinden sağlanan 380
altyapı hizmetleri pazarı”dır. Türk Telekom tarafından sunulan bilgilerde söz konusu
güzergâhta aktif olarak faaliyet gösteren teşebbüsler Superonline (Tellcom), Vodafone8
Turknet, Grid Telekom, Global İletişim Hizmetleri olarak sıralanmıştır. Bununla birlikte
Türkiye sınırları dışında önemli fiber optik kablo altyapılarına sahip uluslararası
telekomünikasyon şirketlerinin de Türkiye’ye giriş yaptıkları belirtilerek bu şirketlerin de
Invitel’in yurtiçindeki güzergâhında alternatif oluşturmalarının kuvvetle muhtemel
olduğu ifade edilmiştir.
İlgili güzergâhlarda Türk Telekom’un sahip olduğu fiber sayılarını ve kurulu kapasiteyi
gösteren tablo aşağıda sunulmaktadır:
390
Tablo 3: Ankara-İstanbul-İzmir-Edirne Ringini Kapsayan Fiber Optik Kablolar Üzerinden Sağlanan
Altyapı Hizmetleri Pazarında Türk Telekom’un Sahip Olduğu Fiber Optik Altyapıları ve Kapasiteleri
İSTANBUL – ANKARA Fiber sayısı
Kurulu
Kapasite
1 Ankara – Bolu – Düzce - İstanbul (Otoban güzergâhı) (…..) (…..)
2 Ankara – Bolu – Düzce - İstanbul (E5 güzergâhı) (…..) (…..)
3 Ankara – Sakarya - İstanbul (TEİAŞ güzergâhı) (…..) (…..)
ANKARA – İZMİR Fiber
sayısı
Kurulu
Kapasite
1 Ankara – Konya – Afyon – İzmir güzergâhı (…..) (…..)
2 Ankara – Afyon – Denizli – İzmir güzergâhı (…..) (…..)
3 Ankara – Konya – Antalya – Muğla – Aydın – İzmir güzergâhı (…..) (…..)
İSTANBUL – İZMİR Fiber
sayısı
Kurulu
Kapasite
1 İstanbul – İzmit – Yalova – Bursa – Balıkesir – İzmir güzergâhı (…..) (…..)
2 İstanbul – Tekirdağ – Gelibolu – Çanakkale – İzmir güzergâhı (…..) (…..)
İSTANBUL – EDİRNE Fiber
sayısı
Kurulu
Kapasite
1 İstanbul – Edirne (Otoban güzergâhı) (…..) (…..)

8 Vodafone’dan kastedilen Borusan Telekom markası altında hizmet veren Vodafone Alternatif Telekom
Hizmetleri A.Ş.’dir. Kararın bundan sonraki bölümünde karışıklık yaratılmaması amacıyla “Borusan
Telekom” ifadesi kullanılacaktır.
10-59/1195-451
11
2 İstanbul – Edirne (TEİAŞ güzergâhı) (…..) (…..)
3 İstanbul – Tekirdağ – Keşan – Edirne güzergâhı (…..) (…..)
4 İstanbul – Kırklareli – Edirne güzergâhı (…..) (…..)

Memorex’in İstanbul-Ankara hattında (…..) fiber çifti bulunmakta ve bunlardan (…..)
kullanılmaktadır. İstanbul-İzmir hattında da (…..) kullanımda olan (…..) fiber çifti
bulunmaktadır. İzmir-Ankara hattı iki kısımda değerlendirilmektedir. İzmir-Eskişehir
güzergâhında (…..), Eskişehir-Ankara güzergâhında (…..) fiber çiftinden (…..)
kullanımdadır. Her bir güzergâhta kullanımda olan (…..) fiber çiftinden (…..) işlem
öncesinde Vodafone’a tahsis edilmiş durumdadır. Memorex altyapısının kapasitesi
incelendiğinde ise İstanbul-Ankara arasında (…..) Gbps, İstanbul-İzmir ve Ankara-İzmir 400
güzergâhlarında (…..) Gbps’lık bir kapasite olduğu görülmektedir. Tellcom ise İstanbul-
İzmir hattında (…..) Gbps, İzmir-Ankara hattında (…..) Gbps, Ankara-İstanbul hattında
(…..) Gbps kurulu kapasiteye sahiptir.
Merkezler arası hat uzunlukları ve bu güzergâhlardaki fiber optik kıl sayıları ise
şöyledir:

Tablo 4: İlgili Pazarda Tellcom’un Sahip Olduğu Fiber Optik Altyapıları ve Uzunlukları
GÜZERGÂH UZUNLUK (KM.) FİBER CORE FİBER TİPİ
EDİRNE-ÇORLU (…..) (…..) (…..)
ÇORLU-İSTANBUL (…..) (…..) (…..)
İSTANBUL-ANKARA (…..) (…..) (…..)
ANKARA-ESKİŞEHİR (…..) (…..) (…..)
ESKİŞEHİR-KÜTAHYA (…..) (…..) (…..)
KÜTAHYA-UŞAK (…..) (…..) (…..)
UŞAK-DENİZLİ (…..) (…..) (…..)
DENİZLİ-İZMİR (…..) (…..) (…..)
İZMİR-BALIKESİR (…..) (…..) (…..)
BALIKESİR-ÇANAKKALE (…..) (…..) (…..)
ÇANAKKALE-EDİRNE (…..) (…..) (…..)
BALIKESİR-BURSA (…..) (…..) (…..)
BURSA-ESKİŞEHİR (…..) (…..) (…..)
BURSA-İSTANBUL (…..) (…..) (…..)
Türk Telekom tarafından söz konusu güzergâhta aktif olarak faaliyet gösteren
teşebbüsler arasında sayılan Grid, Turknet, Borusan Telekom ve Global’e ait herhangi
bir şehirlerarası fiber optik altyapı bulunmamaktadır. Anılan teşebbüsler ilgili pazarda 410
elde ettikleri gelirleri altyapı kiralama yoluyla kazanmaktadırlar.
İlgili pazar bakımından hâkim durum değerlendirmesi için önem taşıyan yurt içi
güzergâhlardan elde edilen gelirler incelendiğinde ise Türk Telekom tarafından
güzergâh bazında gelir bilgisi tutulmadığı belirtilerek pazarın en son durumunu
gösterecek şekilde 2010 yılının Temmuz ayına ilişkin bilgi sunulmuştur. Buna göre
Ankara-İzmir-İstanbul-Edirne illeri arasında fiber optik kablolar üzerinden verilen kiralık
10-59/1195-451
12
devre hizmetlerinden Türk Telekom 2010 yılı Temmuz ayı için toptan ve kiralık
hizmetler karşılığında (…..) TL gelir elde etmiştir. Memorex ise 2010 yılı Temmuz ayı
itibariyle (…..) Euro toplam gelir elde etmiş, bunun (…..) Euro’luk kısmını İstanbul-
Ankara-İzmir ringinde Vodafone’a kiralanan aydınlatılmamış fiberler üzerinden 420
sağlamıştır. Bu pazarda faal bir diğer oyuncu olan Superonline ise şehirlerarası kiralık
hatlardan 2009 yılında (…..) TL, 2010 yılının ilk altı ayında ise (…..) TL gelir elde
etmiştir.
Öte yandan, 10-24/327-115 sayılı Rekabet Kurulu kararında “Bu bağlamda, ayrıntılı
bir inceleme yapılmaksızın kiralık devrelere ilişkin tanımlanabilecek olası bir pazarda
Türk Telekom’un hâkim durumda olduğu kolaylıkla söylenebilecektir.” ifadelerine yer
verilmektedir. Ayrıca, BTK tarafından gönderilen görüşte, “Kurumumuz tarafından 2009
yılı sonu itibarıyla her iki ucu Türkiye’de bulunan toptan kiralık devre hizmeti
piyasası[‘nda] … Türk Telekom’un etkin piyasa gücüne sahip işletmeci olarak
belirlendiği” ifade edilmektedir. 430
Nitekim, dosya mevcudu bilgilere göre, Türk Telekom’un Türkiye genelinde (…..) km,
Memorex’in ise (…..) km fiber optik kablosu bulunmaktadır. Memorex de dâhil olmak
üzere alternatif işletmecilerin sahip olduğu fiber altyapısı (…..) km uzunluğundadır. Bu
kapsamda yapılacak bir değerlendirmeye göre Türk Telekom’un pazar payı %81,
Memorex’in pazar payı ise %2 olacaktır. Bildirim Formu’nda Türk Telekom’un sahip
olduğu fiber optik altyapının (…..) km’lik kısmının sonlandırma, (…..) km’lik kısmının ise
omurga kısmında yer aldığı, buna karşılık devralınan Memorex’in ise en kısıtlayıcı
yorum altında (…..) km’lik altyapısının sonlandırma, kalan (…..) km’sinin ise omurga
kısmında bulunduğu belirtilmiştir. Bu kapsamda Bildirim Formu’nda ilgili ürün pazarı
olarak tanımlanan yurtiçi toptan kiralık devre omurga pazarında hâlihazırdaki ve işlem 440
sonrasında oluşacak pazar payları şu şekilde hesaplanmıştır9:

Tablo 5: Bildirim Formunda Yer Alan Bilgilere Göre Hesaplanan Pazar Payları
Teşebbüs Kablo Uzunluğu( km) Tahmini Pazar Payı
(İşlem Öncesi)
Tahmini Pazar Payı
(İşlem Sonrasında)
Türk Telekom (…..) (…..) (…..)
Tellcom (…..) (…..) (…..)
Memorex (…..) (…..) (…..)
Diğer (…..) (…..) (…..)

Yukarıdaki bilgiler doğrultusunda Türk Telekom’un “fiber optik kablolar üzerinden
sağlanan altyapı hizmetleri pazarı”nda hâkim durumda olduğu kanaatine ulaşılmıştır.
Yurtdışı çıkışlı fiber optik kablolar üzerinden sağlanan altyapı hizmetleri pazarında fiber
optik altyapının yurtdışı omurgayla bağlantısının sağlanması da son derece önemlidir.
Dosya konusu işlem bakımından mevcut bağlantı olanakları Bulgaristan sınırı ve
Yunanistan sınırı olmak üzere iki kısımda incelenecektir. Bu çerçevede Bulgaristan 450
sınırında OTE Globe, BTC, Bulgartel, Neterra, Novatel, TeliaSonera, Invitel ve
RomTelekom; Yunanistan sınırında da OTE Türkiye sınırına ulaşmış fiber optik altyapı
sahibi teşebbüsler olarak faaliyet göstermektedirler. Bunlara ek olarak, sınırda olmayıp
da Sofya’da POP’u bulunan Cogent ve Level3 firmaları da Sofya’dan sonrası

9 Bildirim Formu’nda devralınan teşebbüsün faaliyetleri bakımından Türkiye’nin doğu bölgeleri ile batı
bölgeleri arasındaki farklılıkların dikkate alınması talep edilmiş ve Tablo 5’te yer alan hesaplamalar
Ankara referans alınmak suretiyle Türkiye’nin batısı için yapılmıştır.
10-59/1195-451
13
bağlantılar için kullanılabilecektir. Bu pazar önceki iki pazardan farklı olarak, ilgili sınıra
trafiği taşımış olan teşebbüslerin tercihlerine bağlı biçimde şekillenmekte olduğundan
kapasite gösteren herhangi bir parametreye yer verilmemiştir. Hal böyleyken, gerek
Invitel dışında çok sayıda alternatif işletmecilerin bulunması gerekse de ilgili pazarda
herhangi bir yoğunlaşma bulunmaması sebebiyle söz konusu pazara ilişkin bir hâkim
durum incelemesi yapılmamıştır. 460

H.4.4.2. Mevcut Hâkim Durumun Güçlendirilmesi
Bilindiği gibi 4054 sayılı Kanun yalnızca yeni bir hâkim durum yaratan yoğunlaşma
işlemlerini değil mevcut bir hâkim durumu güçlendiren yoğunlaşma işlemlerini de
yasaklamaktadır. Bu bağlamda, fiber optik kablolar üzerinden sağlanan altyapı
hizmetleri pazarı ve yurtdışı çıkışlı fiber optik kablolar üzerinden sağlanan altyapı
hizmetleri pazarı bakımdan mevcut hâkim durumun güçlendirilip güçlendirilmediği
incelenecektir. Bu değerlendirme bakımından Taahhüt Konusu Sözleşme ve kapsamı
merkezi öneme sahiptir. Bunun yanında, kamu kurumları tarafından hâlihazırda
döşenmiş bulunan ya da döşenmesi planlanan fiber optik altyapıların varlığı da dikkate 470
alınmıştır.

H.4.4.2.1. “Taahhüt Konusu Sözleşme” ve Kapsamı
Memorex ile Vodafone arasında akdedilen ilk sözleşme “Aydınlatılmamış Fiber
Hizmetleri Tedariki Konusunda Çerçeve Sözleşme ve Ek Protokolleri (Eski Sözleşme)”
adını taşımaktadır. 8.8.2007 tarihinde imzalanan bu sözleşmede Ankara-İstanbul-İzmir
arasında Vodafone’un iki çift fiber optik kıl üzerinden 20 yıl süreyle aydınlatılmamış
fiber hizmeti alması hükme bağlanmıştır. Bununla birlikte Vodafone ve Memorex,
işleme ilişkin rekabetçi endişelerin ortadan kaldırılması amacıyla mutabık kaldıkları ve
birbirlerini karşılıklı imzaları ile bağladıkları bir taahhüt olarak Rekabet Kurulu’na 480
sunulması amacıyla 27.8.2010 tarihinde “Optik Fiberler Üzerinde Vazgeçilmez
Kullanım Hakkı Tesisine İlişkin Sözleşme (Taahhüt Konusu Sözleşme)” başlıklı yeni bir
metni akdetmişlerdir. Sözleşme ile Vodafone;
- İstanbul- Ankara- İzmir hattında (…..) çift fiber optik kablonun,
- İstanbul- Edirne hattında (…..) çift fiber optik kablonun ve
- Zaman içinde Vodafone’un Taahhüt Konusu Sözleşme hükümlerine uygun
talepleri doğrultusunda belirlenecek yeni ilave bağlantılara ilişkin fiber optik
kabloların
18 yıl10 süreyle intifa hakkını elde edecektir. Taraflar sözleşmedeki hükümleri en geç
30.11.2010 tarihine kadar yerine getirmek üzerine anlaşmışlardır. 490
Sözleşme hükümleri gereğince, sözleşmenin süresi boyunca Vodafone kendisine
tahsis edilen fiber optik kabloları kullanma ve bu kablolardan yararlanma bakımından
malik gibi davranma yetkisine sahip olacak, Memorex ise söz konusu hatların yalnızca
çıplak mülkiyetine sahip olacaktır. Sözleşmenin 4.5, 4.6 ve 4.7. maddelerine göre
Vodafone ilgili hatların getireceği ticari faydalardan ve medeni semerelerden
yararlanma hakkına, bu hakların üçüncü kişilere alt kiraya verilmesi hakkına ve hatlara
erişime ilişkin tasarruf yetkilerine de sahip olacaktır.

10 Bu fiber optik kabloların 18 yıllık süreyle Vodafone devredilmesinin sebebi Türk Telekom tarafından
söz konusu hatların kullanım ömürlerinin 15-20 yıl arasında bir süreyle sınırlı olması olarak izah
edilmiştir.
10-59/1195-451
14
Taahhüt Konusu Sözleşme ile oluşan durumun önemi Memorex tarafından daha önce
Vodafone’a kiralanan hatların bir takım ilavelerle yine Vodafone’a vazgeçilmez
kullanım hakkıyla tahsis ediliyor olmasından kaynaklanmaktadır. Vazgeçilmez kullanım 500
hakkı Sözleşmede şu şekilde tanımlanmıştır:
“Madde 4.1: Vazgeçilmez Kullanım Hakkı, Türk Medeni Kanunu’nun intifa hakkını
düzenleyen Madde 794-822 hükümleri ve bu Sözleşme ve Ekleri’nin hükümleri
uyarınca Memorex tarafından kurulan ve kurulacak ve Vodafone’a sağlanan ve
sağlanacak İşaretli Rota’daki ve Ortak Yerleşim Noktaları’ndaki Optik Fiber’lerin geri
dönülemez, münhasır ve mutlak nitelikteki kullanım hakkı ve zilyetliği anlamına gelir.
Aksi işbu Sözleşme ve ilgili mevzuatta açıkça belirtilmedikçe, Vodafone bu Sözleşme
uyarınca Memorex tarafından kendisi adına ve hesabına tesis edilmiş ve edilecek olan
Vazgeçilmez Kullanım Hakkı ile ilgili olarak ilgili mevzuat hükümlerinin kendisine
atfettiği tüm riskleri ve sorumlulukları üstlenecektir.” 510
Memorex, 2009 yılında Eski Sözleşme konusu olan hatlar üzerinden aydınlatılmamış
fiber kiralama gelirleri olarak (…..) Euro elde etmiştir. Aynı yıl içinde Memorex’in toplam
gelirleri ise (…..) Euro olmuştur. Bu durumda Memorex’in toplam gelirlerinin (…..) bir
bölümünün Eski Sözleşme ile Vodafone’a hasredilen hatlardan kaynaklandığı
anlaşılmaktadır. Bu noktada tekrar vurgulanması gereken husus Eski Sözleşmede
Vodafone’a Ankara-İstanbul-İzmir arasında 2 fiber optik kablo çifti aydınlatılmamış fiber
olarak kiralanırken Taahhüt Konusu Sözleşme ile bu hatta 1 çift ilave kablo ile İstanbul-
Edirne hattında önceki sözleşmede olmayan bir çift kablonun kiralamanın ötesinde bir
intifa hakkıyla Vodafone tarafından iktisap ediliyor olduğudur.
Bu kapsamda işlem konusu devralma sonucunda, her ne kadar Memorex, bağımsız bir 520
oyuncu olma özelliğini kaybedecek olsa da Vodafone Taahhüt Konusu Sözleşme
kapsamında elde edeceği fiber optik kablolar yardımıyla piyasaya etkili bir oyuncu
olarak girebilecektir. Nitekim Vodafone hâlihazırda sahip olduğu Borusan Telekom
aracılığıyla telekomünikasyon işletmeciliği faaliyetinde bulunmaktadır. Bununla birlikte
söz konusu sözleşme ile Taahhüt Konusu Sözleşme kapsamındaki optik fiberlere yeni
ilave fiber optik bağlantıları yapılmasının mümkün kılınmış olması ve Vodafone’un bu
kabloların tüm ticari kullanma ve medeni semerelerden yararlanma haklarından Türk
Telekom/Memorex ekonomik bütünlüğünün herhangi bir müdahale yetkisi olmaksızın
faydalanacak olması dosya konusu işlemin Türkiye sınırlarında oluşturacağı rekabetçi
endişeleri giderici niteliktedir. 530

H.4.4.3. Genel Değerlendirme
Yapılan incelemede, sayısal bakımdan net bir biçimde ortaya konulmasındaki zorluklar
bulunmasına rağmen, dosya konusu devralma işlemi bakımından
 Ankara-İzmir-İstanbul-Edirne güzergâhındaki fiber optik kablolar
üzerinden sağlanan altyapı hizmetleri pazarı
 Trakya’daki yurtdışı çıkışlı fiber optik kablolar üzerinden sağlanan altyapı
hizmetleri pazarı
şeklinde tanımlanan ilgili pazarlarda Türk Telekom’un hâkim durumda olduğu ve bu
pazarlarda, Türk Telekom’a alternatif olarak faaliyet gösteren iki teşebbüsten biri olan 540
Memorex’in Türk Telekom tarafından devralınması halinde Türk Telekom’un hâkim
durumunu güçlendireceği sonucuna varılmıştır. Diğer taraftan, söz konusu işlem, ilk
inceleme sürecinde taraflarca Kurumumuza sunulan “taahhüt” çerçevesinde yeniden
değerlendirildiğinde, söz konusu taahhüdün uygulamaya geçirilmesi ile birlikte işlem
bakımından Kanun’un 7. maddesi açısından duyulan kaygıların giderileceği sonucuna
10-59/1195-451
15
varılmıştır. Söz konusu taahhüt sayesinde, işlem öncesinde Memorex’ten altyapı
hizmeti satın alan Vodafone da Memorex’ten 18 yıllığına kiralayacağı fiber optik
altyapılar aracılığı ile alternatif bir altyapı işletmecisi olarak faaliyet gösterebilecektir.
Böylece, dosya konusu işlemle birlikte iki alternatif altyapı işletmecisinden birisinin
(Memorex) Türk Telekom’un kontrolüne geçmesine rağmen, verilen taahhüt 550
çerçevesinde yeni bir altyapı işletmecisi de (Vodafone) piyasaya giriş yapma imkânına
kavuşmaktadır. Bu durumda dosya konusu işlem sonucunda ilgili pazardaki oyuncu
sayısında değişiklik olmayacağı anlaşılmaktadır. Vodafone’un aynı ekonomik bütünlük
içindeki şirketi olan Borusan Telekom’un hâlihazırda portföyünde belli bir müşteri
tabanının bulunması da göz önüne alındığında alt yapı işletmeciliği alanında hızlı bir
biçimde etkin bir rakip olabileceği beklenmektedir.
Ayrıca, bazı kamu kurumlarının elinde bulunan ve yakın gelecekte üçüncü taraflara
kiralanması ya da satılması beklenmektedir. Bu altyapı unsurlarının kısmi devrelerle
tamamlanarak ilgili pazarlardaki işletmecilere alternatif bazı aktörlerin kullanımına
sunulabileceği ve ilgili pazarlarda rekabeti artırabileceği kanaatine varılmıştır. 560
Sonuç olarak, Taahhüt Konusu Sözleşme ve kamu kurumlarına ait altyapıların varlığı
dikkate alındığında dosya konusu işlem sonrasında mevcut bir hâkim durumun
güçlendirilmesinin söz konusu olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, Invitel International Holdings
BV’nin hâlihazırda kontrolü altında bulunan Invitel International AG’nin ve iştiraklerinin,
AT Invitel GmbH, Invitel International Hungary Korlatolt Felelossegu Tarsagag ve
S.C.EuroWeb Romania SA adlı şirketlerin Türk Telekomünikasyon A.Ş. tarafından
devralınması işleminin; 570
- 4054 sayılı Kanun ve 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında Rekabet Kurulu’nun
iznine tabi bir devir işlemi olduğuna,
- Tanımlanan ilgili pazarlarda Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin hâkim durumda
bulunduğuna ve bahse konu işlem sonucunda Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin
hâkim durumunun güçlendirilerek ilgili pazarlarda rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasına yol açılacağına,
- Ancak 27.8.2010 tarihinde Vodafone Telekomünikasyon Altyapı Hizmetleri A.Ş.
ve Vodafone Telekomünikasyon A.Ş. ile Memorex Telekomünikasyon San. ve
Tic. Ltd. Şti. arasında imzalanan “Optik Fiberler Üzerinde Vazgeçilmez Kullanım
Hakkı Tesisine İlişkin Sözleşme” çerçevesinde Rekabet Kurulu’na sunulan 580
taahhüdün yerine getirilmesi halinde ilgili pazarlarda Vodafone
Telekomünikasyon Altyapı Hizmetleri A.Ş. ve Vodafone Telekomünikasyon
A.Ş.’nin yeni bir altyapı işletmecisi olarak piyasaya girişinin mümkün kılınması
sayesinde işlem sonucunda Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin hâkim durumunun
güçlenmesinin söz konusu olmayacağına,
- Bu nedenle bildirim konusu devralma işlemine “Optik Fiberler Üzerinde
Vazgeçilmez Kullanım Hakkı Tesisine İlişkin Sözleşme” çerçevesinde Rekabet
Kurulu’na sunulan taahhüdün yerine getirilmesi koşulu ile izin verilmesine,
- Bahse konu taahhüdün yerine getirilmemesi halinde işlemin 4054 sayılı
Kanun’un 10. maddesinin birinci fıkrası uyarınca nihai incelemeye alınmasına 590
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.



Full & Egal Universal Law Academy