Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-3-149
Karar Sayısı : 10-59/1203-M
Karar Tarihi : 16.9.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç.Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Burak BÜYÜKKUŞOĞLU, Aytül TOKATLI,
Nazlı VAROL, Neyzar MENTEŞOĞLU
C. BAŞVURUDA
BULUNANLAR : T.C. Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu
Büyükdere Cad. No:243 34394 Esentepe/İstanbul
20
Mey İçki Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Temsilcisi: Av. Senem İŞMEN
Hergüner Bilgen Özeke Avukatlık Ortaklığı, Süleyman Seba
Caddesi Sıraevler 55 Akaretler 34357, Beşiktaş/İstanbul
D. TARAFLAR : Mey İçki Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Abide-i Hürriyet Caddesi No:211 Bolkan Center B Blok 34381
Şişli/İstanbul
Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu 30
Büyükdere Cad. No:243 34394 Esentepe/İstanbul
Burgaz Alkollü İçecekler Ticari ve İktisadi Bütünlüğü
E 5 Karayolu Evrensekiz Kavşağı Evrensekiz/Lüleburgaz
E. DOSYA KONUSU: Rekabet Kurulunun 8.7.2010 tarih ve 10-49/900-314 sayılı
kararı ile koşullu olarak onaylanan Burgaz Alkollü İçecekler Ticari ve İktisadi
Bütünlüğü (Burgaz)’nün Mey İçki San. ve Tic. A.Ş.(Mey İçki) tarafından belirli
taahhütler çerçevesinde devralınması işleminin yerine getirilmesi için taahhütte
yer alan bazı hususların uyarlanması talebi. 40
F. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurulu 18.11.2009 tarih ve 09-56/1325-331 sayı ile
Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) tarafından satışa sunulan Burgaz’ın, Mey
İçki Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından devralınması işlemine izin verilemeyeceğine
karar vermiştir. Bu karar sonrasında, kararda belirtilen rekabet sakıncalarını ortadan
kaldırmak üzere TMSF ve Mey İçki, bazı taahhütler sunarak 24.3.2010 tarihinde
yeniden başvurmuştur.
24.3.2010 tarihli başvuru üzerine alınan 8.7.2010 tarih ve 10-49/900-314 sayılı Kurul
kararı ile Burgaz’ın TMSF’den devralınması işlemine, Mey İçki tarafından Kurula 50
10-59/1203-M
2
sunulan 25.6.2010 tarih ve 4949 sayılı taahhüdün diğer koşulları saklı kalmakla
birlikte, bu taahhüde, yapılacak bazı düzenlemeler ve ilave koşullar getirilmesi
kaydıyla, 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi kapsamında belirli şart ve yükümlülükler
çerçevesinde koşullu olarak izin verilmiştir.
İlgili Kurul kararının 9 (i) maddesi uyarınca Mey İçki'nin, işlemi Kurulun düzenlediği
şekilde gerçekleştireceğine yönelik kararını Kuruma, kısa kararın tebliğinden itibaren
bir hafta içerisinde bildirmesi öngörülmüştür. Ancak Mey İçki, Burgaz’a yönelik olarak
TMSF, Gelir İdaresi, Tütün ve Alkol Piyasaları Düzenleme Kurumu (TAPDK)
nezdinde yürüyen idari süreçler nedeniyle ek süre taleplerinde bulunmuştur. Bu 60
aşamada, TAPDK nezdinde yürütülen üretim lisansına ilişkin sürecin ancak
19.8.2010 tarihinde olumlu yönde neticelendirildiği, TMSF ve Mey İçki yetkililerinden
öğrenilmiştir. Kurum kayıtlarına 25.8.2010 tarih ve 6698 sayı ile giren yazısında
TMSF, Mey İçki tarafından talep edilen sürenin verilmesinde bir sakınca
bulunmadığını bildirmiştir.
Bu defa, Kurum kayıtlarına 3.9.2010 tarih, 6944 sayı ve en son 13.9.2010 tarih, 6960
sayı ile giren; 8.7.2010 tarih ve 10-49/900-314 sayılı Kurul kararı ile koşullu olarak
onaylanan Burgaz’ın belirli taahhütler çerçevesinde devralınması işleminin yerine
getirilmesi için taahhütte yer alan bazı hususların uyarlanması Mey İçki tarafından 70
talep edilmiştir. 6.9.2010 tarih, 2010-3-149/BN-10-263.BB sayılı ve 15.9.2.010 tarih,
2010-3-149/BN-10-263.BB sayılı Bilgi Notlarını içeren 8.9.2010 tarih,
REK.0.07.00.00-120/399 sayı ve 16.9.2010 tarih, REK.0.07.00.00-120/400 sayılı
Başkanlık Önergeleri ile konu, 10-59 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Bilgi Notlarında özetle; Mey İçki’nin Kurul
kararının 9. maddesi çerçevesinde işlemi, karardaki hükümler doğrultusunda
gerçekleştirmeyi kabul etmemesi, etmesi halinde dahi teşebbüsün taahhütleri
beklendiği şekilde yerine getirebileceği konusunda ciddi şüpheler uyanması; Burgaz 80
fabrikası ve varlıklarının üretim yapılmak üzere kullanılmaması ve Mey İçki’nin
fabrikanın mevcut durumu açısından bir sorumluluğunun bulunmaması, üretim
varlıklarının muhtemel alıcının talebi doğrultusunda elden çıkarılacak varlıklar
kapsamına dahil edilmemesi, kapsama dahil edilmesi halinde ise tesise yatırım
yapılmaması, ayrıştırma konusu varlıkların bölünerek de satılabilmesi ve uygun alıcı
kriterleri hakkındaki yeni taleplerinin rekabetçi endişeleri gidermek bakımından uygun
ve yeterli bulunmadığı değerlendirmesi ile Burgaz’ın Mey İçki tarafından TMSF’den
devralınması işlemine 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında izin verilmemesi
gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmektedir.
90
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Mey İçki’nin Kurul kararına konu olan taahhütte revizyon istediği kısımlar ve bu
taleplerin işlemin yarattığı rekabetçi endişeleri gidermekteki yeterliliğine ilişkin
değerlendirmelere aşağıda yer verilmektedir.
H.1.1. Ayrıştırılacak İşkolu Kapsamında Yer Alan Burgaz Fabrikası Ve
Varlıklarının Üretim Yapılmak Üzere Kullanılmaması Ve Burgaz Ürünlerinin
Üretiminin Nerede/Ne Şekilde Gerçekleştirileceği
10-59/1203-M
3
Mey İçki tarafından, Burgaz’ın Lüleburgaz Evrensekiz’deki fabrikasının mevcut haliyle 100
yürürlükteki çevre mevzuatına, insan sağlığına ve genel güvenliğe ilişkin
düzenlemelere uymadığı ve bu nedenle üretim tesisinin işletilmesinin çevreye ciddi
zararlar verebileceği, bunun da üretim tesisindeki faaliyetlerin durdurulmasına ve
Mey İçki’nin ciddi yaptırımlarla karşılaşmasına neden olabileceği ileri sürülmektedir.
Taraf, bu durumun bağımsız bir şirket olan Environmental Resources Management’a
hazırlatılan raporda da yer aldığını bildirmektedir. Bu rapora göre, atık su arıtma ve
işlem/yangın emniyeti alanlarında Burgaz üretim tesislerindeki şartlar, kabul edilmiş
sektör iyi uygulamalarının/en iyi mevcut teknolojinin altındadır.
Mey içki, mevcut şartlar gözetildiğinde, yalnızca belirli bir süre kullanım haklarına 110
sahip olunan söz konusu tesislere yatırım yapılmasını tercih etmemekte; bununla
beraber, bir yatırımcının tesisleri belirli iyileştirmeler akabinde devralmasına ilişkin
şartların oluşması halinde üretim tesislerinde iyileştirme çalışmaları yapılmasının
düşünülebileceğini, söz konusu yatırımın yapılmasını müteakip ilgili üretim faaliyetinin
Burgaz üretim tesislerine bu koşullarda taşınabileceğini belirtmiştir. Üretim tesisinin
ileri sürülen durumuna bağlı olarak Mey İçki işlemi yerine getirirken öncelikle
stoklardaki Burgaz ürünlerinin satış ve dağıtımının gerçekleştirilmesini, üretime
ihtiyaç duyulması halinde ise bunu Mey İçki tesislerinde gerçekleştirmeyi Kurulun
değerlendirmesine sunmaktadır. Bu talebin uygun bulunması halinde Mey İçki söz
konusu tesisi işletmeyecek ve hiçbir surette kullanmayacaktır. 120
Burgaz fabrikası ile ilişkili olarak Mey İçki’nin bir başka talebi de elden çıkarılacak
varlıklar kapsamında üçüncü bir kişiye devredilmesi halinde tesisin mevcut
durumundan kaynaklanabilecek olası bir sorun karşısında sorumlu tutulmamasıdır.
Taahhütte bu şekilde bir revizyonun uygun görülmesi halinde Mey İçki, üretim
tesisinin durumu hakkında muhtemel alıcıya bilgi verecek ancak tesis konusunda
hiçbir tekeffülde bulunmayacaktır. Bu durum ayrıştırma uzmanı aracılığıyla varlıkların
elden çıkarılması halinde de aynen korunmak istenmekte ve buna dayanarak
ayrıştırma uzmanı ile imzalanacak sözleşmeye uygun bir maddenin konulması da
öngörülmektedir. Mey İçki kendi inisiyatifi ve eylemleri dışında oluşmuş olan bir takım 130
ayrık durumlar nedeniyle sorumluluk üstlenmemesi açısından taahhütte bu yönde bir
değişiklik yapılmasını zaruri görmektedir.
Burgaz fabrikasında üretime devam edilmesinin, yani fabrikanın ayrıştırma
döneminde çalışır halde olmasının, muhtemel alıcının ayrıştırılacak işkolunu
almasının ardından en kısa sürede pazara girmesi üzerinde önemli bir etken
olabileceği değerlendirilmektedir. Zira mevcut durumda alkol üretim tesisi
bulunmayan bir alıcı da uygun alıcı olarak nitelendirilebilir. Ancak muhtemel alıcının
Burgaz üretim tesisine ihtiyaç duymayabileceği de ihtimal dahilindedir. Aslolan, satışa
kadar geçecek süreçte Burgaz’ın piyasadaki rekabetçi varlığının devamının 140
sağlanması olup Mey İçki’nin ifadesinden, bu sürekliliğin stoklardan sağlanabileceği
anlaşılmaktadır. Diğer yandan, Burgaz’ın ayrıştırma süreci sonunda Rekabet
Kurulu’nca da onaylanacak, rekabetçi açıdan uygun bir alıcıya/alıcılara
devredilmesinin Mey İçki’nin temel yükümlülüğü ve taahhütlerinin özü olması
bakımından, fabrikanın ne şekilde kullanılıp devredileceği de Mey İçki’nin
sorumluluğundadır. Dolayısıyla, Burgaz tesislerinde üretime devam edilmeyebileceği
ve muhtemel alıcının tercih etmemesi halinde Burgaz üretim tesisinin ve/veya
ekipmanlarının o alıcıya satılmayabileceği değerlendirilmektedir.
10-59/1203-M
4
Taahhütte revizyona yol açacak diğer önemli husus da ihtiyaç olması halinde 150
üretimin Mey İçki bünyesinde yapılması talebidir. Bu durumda Burgaz ve Mey İçki
arasında işbirliği riskine yol açabilecek bir işleyişin ortaya çıkmaması önem
kazanmaktadır. Taahhüdün en önemli kısımlarından biri ayrıştırılacak varlıkların Mey
İçki’nin diğer işlerinden bağımsız tutulması yoluyla hem rekabet edebilirliğinin
korunması hem de taraflar arasındaki işbirliği riskinin bertaraf edilmesinin
sağlanmasıdır. Her ne kadar işlem sonrası Burgaz Mey İçki mülkiyetine geçecek olsa
da bu geçiş kısa süreli olup taahhüdün kapsamında yer alan bazı yükümlülükler ile
Mey İçki’nin Burgaz üzerinde tasarrufunun bulunmaması sağlanmaya çalışılmaktadır.
Bunun için en etkili yol da üretim, dağıtım, yönetim gibi bir çok işletme faaliyetinin
Mey İçki’den bağımsız olarak gerçekleştirilmesinin sağlanmasıdır. Mey İçki’nin de 160
taahhüt ettiği üzere ayrıştırma sürecini yönetecek olan bağımsız yönetim ekibince
Burgaz işlerinin yönetimi ve işletilmesi hakkında Mey İçki'ye raporlamada
bulunulmayacaktır. Gerek duyulması halinde üretimin Mey İçki bünyesinde yapılması
durumunda, Burgaz’ın işletme faaliyetlerinin rekabetçi değerinin korunmasının temini,
ana taahhütleri gereğince hem Mey İçki’nin hem de Burgaz’ın bağımsız yönetiminin
sorumluluğunda olacaktır.
H.1.2. Üretim Varlıklarının Muhtemel Alıcının Talebi Doğrultusunda
Satılabilmesi
Mey İçki, üretim tesislerinin potansiyel bir alıcı tarafından devralınmak 170
istenmeyebileceğini, zira bir mülkiyet hakkı devrinin değil, belirli süreli bir kullanma
hakkının söz konusu olduğunu; öte yandan potansiyel alıcının halihazırda piyasada
faaliyet gösteren bir sektör oyuncusu olması halinde, kendi üretim tesislerini kullanma
imkanının bulunabileceğini belirterek, bu durumda, elden çıkarılacak varlıkların
kapsamından üretim tesislerinin çıkarılmasını talep etmektedir. Bununla beraber,
elden çıkarılacak varlıklar kapsamında söz konusu üretim tesislerinin kullanma
hakkını da iktisap etmek isteyen bir alıcı çıkması halinde, Burgaz üretim tesislerini de
elden çıkarmayı üstleneceğini bildirmektedir.
Üretim tesisi ve ekipmanlarının ayrıştırma süreci içerisinde elden çıkartılması, Mey 180
İçki’nin ana taahhütleri arasındadır. Ayrıştırma konusu varlıkların blok olarak
satılmasının kapsam ekonomileri bakımından ileride daha rekabetçi bir piyasa
yapısının tesisi yönünden yararlı sonuçlar doğurabileceği, 8.7.2010 tarih ve 10-
49/900-314 sayılı Kurul kararında değerlendirilmiştir. Bu husus, muhtemel alıcının
uygunluğu bakımından, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında yapılacak
analizde, alıcı adayının ilgili pazarda faaliyet gösterebilirlik yeterliğinin ve rekabet
edebilirlik gücünün değerlendirilmesinde bir unsur olarak göz önünde tutulabilecektir.
Dolayısıyla, ayrıştırmaya konu üretim tesisi ve/veya ekipmanlarının muhtemel uygun
alıcının/alıcıların taleplerine bağlı olarak bölünerek de satılabileceği
değerlendirilmektedir. 190
H.1.3. Uygun Alıcı Kriterine İlişkin Kısıtlama
Mey İçki tarafından sunulmuş olan taahhütler kapsamında, hem taahhüt hem
Ayrıştırma Uzmanı ile akdedilecek sözleşme metinlerinde, uygun alıcının sahip
olması gereken kapsamlı bazı niteliklere yer verilmiş olmakla birlikte, koşullu izin
kararında bu niteliklerin her iki metinden de çıkarılması öngörülmüştür. Mey İçki
hukuka aykırı faaliyetlerde bulundukları tespit edilmiş kişi ve teşebbüslerin alıcı adayı
olamamasının sağlanmasını, işlemle ilgili kendi hedef ve menfaati ile kamu yararı ve
10-59/1203-M
5
güvenliği açısından önemli görmekte ve bazı kısıtlayıcı kriterlerin belirlenmesini talep
etmektedir. 200
Mey İçki’nin öne sürdüğü gerekçeler, devir işleminin değerlendirilmesinin yasal
dayanağı olan 4054 sayılı Kanun bakımından dikkate alınacak değerlendirme
unsurları arasında bulunmamakta olup Kanun bakımından uygun alıcının sahip
olması gereken kriterler, rekabetçi açıdan değerlendirilebilecek nitelikteki unsurlardır.
Dolayısıyla, taahhütlere ve Ayrıştırma Uzmanı Sözleşmesine eklenmek istenen ek
kriterler, kabul edilebilir bulunmamıştır.
I. SONUÇ
210
İncelenen dosya kapsamına ve yukarıda yer verilen değerlendirmelere göre;
1- (a) ayrıştırma sürecinde Burgaz’ın rekabetçi değerinin korunması ve arz
sürekliliğinin sağlanmasını teminen, stokların önemli ölçüde azalması halinde,
bağımsız Burgaz yönetiminin gözetiminde olması ve Kurula bilgi verilmesi
kaydıyla, üretimin Mey İçki San. ve Tic. A.Ş. bünyesinde yapılabileceğine,
(b) Muhtemel alıcının tercih etmemesi halinde Burgaz üretim tesisi ve/veya
ekipmanlarının söz konusu alıcıya satılmayabileceğine,
220
(c) Bununla birlikte, tesis ve ekipmanların ayrıştırma süreci içinde elden
çıkartılması gerektiğine,
2- Ayrıştırma konusu varlıkların, 8.7.2010 tarih, 10-49/900-314 sayılı Kurul kararı
doğrultusunda blok satışının, daha rekabetçi piyasa yapısının tesisi bakımından
yararlı olabileceğine; bununla birlikte, ayrıştırma konusu varlıkların muhtemel uygun
alıcılara bağlı olarak bölünerek de satılabileceğine; bu durumda satışa konu varlık
için mezkur kararın (ix). maddesinin (iii) bendinde duracağı belirtilen sürenin
ayrıştırmaya konu diğer varlıklar için uygulanamayacağına,
230
3-Ayrıştırma Uzmanı Sözleşmesindeki uygun alıcıya yönelik talebin
değerlendirilmesinde 8.7.2010 tarih, 10-49/900-314 sayılı Kurul kararının (vi).
maddesinin (iv) bendinin geçerliliğini koruduğuna,
OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.
10-59/1203-M
6
KARŞI OY
(16.09.2010 tarih ve 10-59/1203-M sayılı Kurul Kararı)
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden Mey İçki San. ve Tic. A.Ş.’nin 8.7.2010 tarih
ve 10-49/900-314 sayılı Kurul kararında kabul edilen çerçevede 25.6.2010 tarih ve
4949 sayılı taahhüdünü ve bu taahhüdün yanı sıra öngörülen koşulları yerine
getiremeyeceği anlaşıldığından işleme izin verilmemesi gerektiği görüşü ile
çoğunluğa katılamıyorum.
İsmail Hakkı KARAKELLE
Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy