Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-1-193 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 10-59/1219-462
Karar Tarihi : 16.09.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Reşit GÜRPINAR 10
B. RAPORTÖRLER: Şamil PİŞMAF, Tuğçe KOYUNCU
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Shell & Turcas Petrol A.Ş.
Temsilcisi: Av. Dr. İ. Yılmaz ASLAN
Gazi Umur Paşa Sok. Bimar Plaza No:38/8 Balmumcu
Beşiktaş/İstanbul
D. TARAFLAR : - Shell&Turcas Petrol A.Ş.
Karamancılar İş Merkezi Gülbahar Mah. Salih Tozan Sok.
No:18 B Blok Esentepe-Şişli/İstanbul
- Sarper Petrolcülük Ltd. Şti. 20
Temsilcisi: Av. Aykut AYDOĞAN
Şair Nedim Cad. 44/9 Beşiktaş/İstanbul
- MDG Petrol ve Otomotiv Ürünleri Pazarlama Ltd. Şti.
Mehmet Akif Mah. Atatürk Cad. No:112
Kat:2 D:3 Sultanbeyli/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Shell&Turcas Petrol A.Ş. ile Sarper Petrolcülük Ltd. Şti. ve
MDG Petrol ve Otomotiv Ürünleri Pazarlama Ltd. Şti. arasındaki anlaşmaların
2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde düzenlenen istisna hükmünden
yararlandığına karar verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 01.07.2010 ve 20.07.2010 tarihli ve sırasıyla 30
5122 ve 5656 sayılar ile giren bildirimler üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun'un ve 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti
Tebliği’nin ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen
07.09.2010 tarih ve 2010-1-193/MM-10-389.ŞP sayılı Muafiyet Ön İnceleme Raporu,
13.09.2010 tarih ve REK.0.05.00.00-130/357 sayılı Başkanlık önergesi ile 10-59 sayılı
Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. Esasen Shell&Turcas Petrol A.Ş.
(Shell&Turcas) ile Sarper Petrolcülük Ltd. Şti. (Sarper) arasındaki dikey anlaşma ilk
olarak Shell&Turcas’ın Kurum kayıtların 25.02.2010 tarihinde giren bildirimine konu
edilmekle birlikte, daha sonra Shell&Turcas tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına
31.05.2010 tarihinde giren yazılarla geri çekilmiştir. 40
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
a. Shell&Turcas ile Sarper arasındaki anlaşmayla ilgili olarak;
- Beşiktaş Belediyesi Halk Pazarlaması İşletmesi ve Ticaret A.Ş. (Beltaş)
tarafından daha önce açılan ihale ile bildirime konusu istasyonun kiracılık hakkına
sahip olan Sarper’in, ilgili istasyonun maliki olan Beltaş ile bağlantısı olmayan
üçüncü kişi sayılmasının mümkün olmadığı,
- Bu nedenle Shell&Turcas ile bayiler arasındaki dikey anlaşmaların 2002/2 sayılı
Tebliğ’in 5. maddesinde düzenlenen istisnadan yararlanamayacağı,
10-59/1219-462
2
- Söz konusu anlaşmanın 18.09.2005 tarihinden önce yapılmış olması ve bu tarih
itibarıyla kalan süresinin beş yılı aşması nedeniyle, 18.09.2010’a kadar 2002/2 50
sayılı Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden yararlanma ve uygulanma imkânının
bulunduğu,
b. Shell&Turcas ile MDG Petrol ve Otomotiv Ürünleri Pazarlama Ltd. Şti. (MDG)
arasında yapılan dikey anlaşmayla ilgili olarak;
- MDG ile malik Ayaydın Ailesi arasında herhangi bir bağlantı bulunmaması
nedeniyle 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde düzenlenen istisnadan
yararlanacağı,
- Bu bakımdan taraflar arasındaki dikey anlaşmanın, ilgili istasyon üzerinde
Shell&Turcas lehine tesis edilen kira süresince 2002/2 sayılı Tebliğ’den
yararlanma ve uygulanma imkanının bulunduğu, 60
görüşü ifade edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Bildirimin Konusu
Başvuruya konu iki ayrı Menfi Tespit/Muafiyet Bildirim Formu ve eklerinde,
Shell&Turcas ile Sarper ve MDG arasında imzalanan dikey anlaşmaların, ilgili
akaryakıt istasyonları üzerinde Shell&Turcas lehine tanınan intifa-kira hakları süresince
rekabet etmeme yükümlülüğü içerebileceğine ve dolayısıyla ilgili anlaşmaların beş
yıllık grup muafiyeti süresine tabi olmadığına karar verilmesi talep edilmektedir.
H.2. Taraflar
Dosyadaki bilgilere göre Türkpetrol ve Madeni Yağlar T.A.Ş. ile İngiliz Burmah Castrol 70
firması ile ortaklaşa kurulan Turcas Petrolcülük A.Ş. (Turcas), Tabaş Petrolcülük A.Ş.
(Tabaş) tarafından satın alınmış olup 1999 yılında iki şirket Turcas Petrol A.Ş. unvanı
altında birleşmiştir. Rekabet Kurulunun 06-08/103-29 sayı ve 02.02.2006 tarihli kararı
ile izin verilen işlem sonucunda ise Turcas Petrol A.Ş. ve The Shell Company of
Turkey Ltd., Shell&Turcas Petrol A.Ş. (Shell&Turcas) unvanlı ortak girişim şirketi çatısı
altında faaliyetlerini birleştirmişlerdir. EPDK tarafından hazırlanan 2009 yılı Petrol
Piyasası Raporu’nun ilgili bölümüne göre Shell&Turcas’ın bayiler aracılığıyla yapılan
satışlar bakımından benzin türlerinde pazar payının %28,7; motorin türlerinde ise
yaklaşık %17 düzeyinde olduğu görülmektedir.
Bildirim konusu dikey anlaşmaların diğer tarafları olan Sarper ve MDG ise, ilgili 80
taşınmazlar üzerinde istasyonlu bayilik faaliyeti yürütmektedirler.
H.3. İlgili Pazar
Taraflar arasındaki “Bayilik Sözleşmesi”nin kapsamı göz önüne alındığında, bildirime
konu işlem çerçevesinde ilgili ürün pazarı, “oto lpg dışında kalan otomotiv yakıtları”
“oto-LPG” ve “madeni yağ” pazarları olarak belirlenmiştir. Bununla birlikte, emsal Kurul
kararları ve başvurunun içeriği ve etki alanı da dikkate alınarak, değerlendirmede
öncelikle oto-LPG dışında kalan otomotiv yakıtları pazarı göz önünde
bulundurulmuştur.
Diğer taraftan, gerek beyaz akaryakıt ürünleri, gerekse oto-LPG ve madeni yağ
dağıtım faaliyetlerinin yurt çapında gerçekleştirilmesi ve ilgili hizmetler bakımından 90
rekabet şartlarının farklılaşmasına neden olacak bir unsur bulunmaması nedeniyle ilgili
coğrafi pazar, “Türkiye” olarak kabul edilmiştir.
10-59/1219-462
3
H.4. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.4.1. İlgili Mevzuat Hükümleri, Danıştay ve Rekabet Kurulu Kararları
2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin 2. maddesinde
üretim ve dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren iki ya da daha fazla
teşebbüs arasında belirli mal veya hizmetin alımı, satımı veya yeniden satımı amacıyla 100
yapılan anlaşmalar dikey anlaşma olarak tanımlanmaktadır. Yine aynı Tebliğ’in 5(a)
maddesinde ise, Tebliğ ile tanınan muafiyetin anlaşmalarda alıcıya getirilen belirsiz
süreli veya süresi beş yılı aşan rekabet etmeme yükümlülüğüne uygulanmayacağı
hükme bağlanmıştır. Diğer taraftan, Rekabet Kurulunun ve Danıştay’ın konuyla ilgili
olarak daha önce almış olduğu kararlar ile de sabit olduğu üzere, bayilik sözleşmeleri
ile bu sözleşmelerde yer alan rekabet etmeme yükümlülüğü süresine etki eden intifa
sözleşmeleri ve kira sözleşmelerinin tamamı tek bir dikey anlaşma olarak kabul
edilmektedir. Bu dikey anlaşmalar ile bayiye 5 yıldan uzun süreli rekabet yasağı
getirilmesi, söz konusu dikey ilişkiyi grup muafiyeti kapsamı dışına çıkarmaktadır.
Bunun yanında 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde, anlaşmalardaki rekabet 110
etmememe yükümlülüklerine veya bu yükümlülüğün anlaşmanın asli bir parçası olduğu
hallerde anlaşmanın tamamına yönelik olarak getirilen beş yıllık grup muafiyeti sınırına
ilişkin olarak bir istisnai durum düzenlenmiştir. Söz konusu hüküm, “Alıcının anlaşmaya
dayalı faaliyetlerini sürdürürken kullanacağı tesisin mülkiyeti arazi ile birlikte veya alıcı
ile bağlantısı olmayan üçüncü kişilerden sağlanan bir üst hakkı çerçevesinde
sağlayıcıya ait ise yahut alıcı bu faaliyetini sağlayıcının alıcı ile bağlantısı olmayan
üçüncü kişilerden elde ettiği bir ayni veya şahsi kullanım hakkının konusu olan bir
tesiste sürdürecekse, alıcıya getirilen rekabet etmeme yükümlülüğü, söz konusu
tesisin alıcı tarafından kullanıldığı süreye bağlanabilir; şu kadar ki, rekabet etmeme
yükümlülüğü, bu sürenin beş yılı aşan kısmı bakımından, sadece alıcının söz konusu 120
tesiste yürüteceği faaliyetini kapsar.” şeklindedir.
2002/2 sayılı Tebliğ’in açıklanmasına ilişkin Kılavuz’un ilgili paragrafında ise, Tebliğ’in
5. maddesinde dikey anlaşmalardaki rekabet etmeme yükümlülüklerine yönelik olarak
düzenlenen istisna hükmünde, “Tebliğ’in 5 inci maddesi ile getirilen bu istisna,
“öncelikle ve özellikle” ilişkinin başlangıcından itibaren üçüncü şahıslardan ayni ya
da şahsi haklar kapsamında taşınmazın kullanma ve/veya yararlanma hakkının
alınması ve bunu müteakiben tesisin bizzat sağlayıcı tarafından işletilmesi ya da
kullanma/yararlanma hakkı veren ile hiçbir bağlantısı olmayan şahıslarla bayilik
ilişkisinin kurulması ile sınırlıdır. Muafiyet kapsamındaki beş yıllık süre dolmadan;
faaliyetlerin sona erdirilmesi, devralma vb. yollarla dikey anlaşmanın taraflarında 130
değişiklik ortaya çıkması halinde muafiyetten yararlanılabilecek sürenin uzaması söz
konusu değildir.” şeklinde açıklama yer almaktadır.
Söz konusu hükümler dikkatle irdelendiğinde, bahse konu istisnadan yararlanmanın,
öncelikle iki koşuldan birinin varlığına bağlı olduğu görülmektedir. Buna göre alıcı
(bayi) anlaşmaya dayalı faaliyetini:
- ya doğrudan veya alıcıyla hiçbir bağlantısı olmayan üçüncü kişilerden sağlanan bir
üst hakkı çerçevesinde sağlayıcıya (dağıtıcıya) ait tesis (akaryakıt istasyonu)
üzerinde,
- ya da bizzat sağlayıcı tarafından alıcıyla hiçbir bağlantısı olmayan üçüncü
kişilerden elde edilen bir ayni veya şahsi kullanım hakkına konu bir tesiste 140
sürdürmelidir.
Bunun yanı sıra Kılavuzun açık hükümleri çerçevesinde, taraflar arasındaki dikey
ilişkinin istisna hükmünden yararlanabilmesi için, söz konusu ilişkinin en baştan
itibaren yukarıda belirtilen koşullara uygun olarak kurulması gerekmektedir. Nitekim
10-59/1219-462
4
Danıştay’ın TOTAL/Akdağ dosyasında Rekabet Kurulu kararına karşı Danıştay 13.
Dairesi’nin E.2006/1604 esas numarasına kayden açılan dava sonucunda verilen
13.5.2008 tarihli ve K.2008/4196 sayılı kararın gerekçesi, bu değerlendirmeyi haklı
kılmaktadır. Söz konusu kararda özetle; dağıtıcının bayiiyle kurmuş olduğu hukuki
ilişkinin yani taraflar arasındaki dikey anlaşmanın temelinin işletme sözleşmesi ve kira
sözleşmesi olmak üzere iki sözleşmeye dayandığı belirtildikten sonra, Yüksek 150
Mahkeme’nin, bayilik sözleşmesi de dahil olmak üzere anlaşmanın unsurlarında
sonradan oluşacak değişikliklerin değil, anlaşmanın en baştan itibaren 2002/2 sayılı
Tebliğ’e uygun olarak kurulup kurulmadığının dikkate alınması ve değerlendirmenin bu
çerçevede yapılması gerektiğine işaret ettiği görülmektedir. Bir başka deyişle, dikey
anlaşmanın esaslı unsurlarından olan bayilik sözleşmesinin sonlandırılması halinde
dahi, 2002/2 sayılı Tebliğ ve 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine uygunluk
değerlendirmesi yapılması gerekirken, bayilik sözleşmesinin tarafının değişmesi
halinde de uygunluk değerlendirmesinin öncelikle yapılması gerekmektedir.
Bu bakımdan bayilik sözleşmeleri ve bunlarla bağlantılı intifa, kira gibi sözleşmelerin,
aralarındaki hukuki ve iktisadi ilişki nedeniyle tek bir anlaşma olarak 2002/2 sayılı 160
Tebliğ’e uygunluklarının değerlendirilmesi gerekmektedir.
H.4.2. Bildirim Kapsamındaki Anlaşmaların Konusu ve Niteliği
Bildirim formlarında Shell&Turcas ile Sarper arasındaki anlaşmanın; Beltaş’a ait
istasyon üzerinde Shell&Turcas’a tanınan kiracılık hakkı ve Shell&Turcas selefi Turcas
ile önce Sarper selefi Değer Dış Ticaret ve Pazarlama Ltd. Şti. (Değer) daha sonra ise
Turcas ile Sarper arasında Beltaş’a ait istasyon üzerinde istasyonlu bayilik faaliyeti
yürütülmesine yönelik imzalanan işletme sözleşmesinden müteşekkil olduğu
belirtilmiştir. Diğer taraftan, Shell&Turcas ile MDG arasındaki anlaşma ise Murat, Zafer
ve Bedriye AYAYDIN (Ayaydın Ailesi)’a ait istasyon üzerinde Shell&Turcas lehine
tanınan kiracılık hakkı ve Shell&Turcas ile MDG arasında söz konusu istasyon 170
üzerinde MDG tarafından istasyonlu bayilik faaliyeti yürütülmesine yönelik olarak
yapılan işletme sözleşmesinden oluşmaktadır.
Dosyada yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; Shell&Turcas ile Sarper ve
MDG arasında imzalanan bayilik sözleşmeleri, emanet sözleşmeleri ve benzerleri ile
bunlarla bağlantılı olarak ilgili istasyonlar üzerinde istasyon sahibi belediye veya kişiler
tarafından Shell&Turcas lehine uzun süreli kira hakkı kurulmasına ilişkin sözleşmeler
bütününün, bayi üzerine rekabet yasağı getiren dikey anlaşmalar niteliğinde olup
2002/2 sayılı Tebliğ’de yer alan düzenlemelere tabi olduğu anlaşılmaktadır.
H.4.3. Bildirime Konu Akaryakıt Bayilik Sözleşmeleri, Tamamlayıcı Nitelikteki
Protokoller ve Kira Sözleşmelerinin 2002/2 sayılı Tebliğ Bakımından 180
Değerlendirilmesi
H.4.3.1. Shell&Turcas ile Sarper Arasındaki Dikey Anlaşma
Bildirim formunda öncelikle, bildirime konu edilen anlaşmanın esasen belediyeler veya
onlara ait iktisadi kuruluşları ile dağıtıcılar arasındaki tapusal ilişki sebebiyle, dağıtıcı-
bayi arasındaki bayilik sözleşmelerinin 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde
düzenlenen istisna hükmü kapsamında yer aldığının tespitinin talep edildiği
belirtilmiştir. Daha sonra taraflar arasındaki anlaşmaya ilişkin olarak bildirim şu genel
açıklamalara yer verilmiştir:
“Belediye-Dağıtıcı-Bayi arasındaki üçlü ilişkilerde, belediye dağıtıcı lehine tapusal hak
tesis etmekte ve eş zamanlı olarak bayi ile bir kira sözleşmesi imzalamakta; dağıtıcı 190
ise bayi ile işletme sözleşmesi akdetmektedir. Bu ilişkinin başlangıcı esasen
belediyelerin düzenlediği akaryakıt istasyonu işletmeciliği hakkında bir ihaledir. Bu gibi
ihaleleri alan bayilerin çalışmayı istediği dağıtıcı lehine belediyeler tapusal hak tesis
10-59/1219-462
5
etmekte ya da daha önce bayi lehine tesis edilmiş olan tapusal hakkın bayi tarafından
dağıtıcıya devredilmesi yükümlülüğü getirilmekte, belediyeler de bu hususta
formalitelere katılmaktadır. Buna mukabil, belediye bayi ile kira sözleşmesi
yapmaktadır. Hatta kimi örneklerde, belediyenin dağıtıcıya intifa hakkı sağladığı ve
akabinde bayi ile kira akdi yaptığına rastlanmaktadır.”
Bunun yanında bildirim formunda yer verilen açıklama ve bilgilere göre; Shell&Turcas
selefi Turcas ile Sarper selefi Değer arasında 03.01.1992 ve 25.02.1992 tarihli bayilik 200
sözleşmeleri imzalandığı, Beltaş ve Değer’in 09.01.1992 tarihinde 20 yıllık kira
sözleşmesi akdettikleri, bu sözleşmenin 12. maddesi uyarınca Değer’in ilgili kiracılık
hakkını 02.03.1992 tarihinde Turcas’a devrettiği, ardından ise Turcas ile Değer
arasındaki bayilik sözleşmelerinin 21.05.1993 tarihinde feshedilerek sözleşmelerden
kaynaklanan sorumluluğun Değer halefi Sarper’e devredildiği ve Turcas ile Sarper
arasında bayilik sözleşmesi yapıldığı belirtilmiştir. Bu şekilde Değer’in sahip olduğu
kiracılık hakkının Turcas’a devredilmiş olması nedeniyle Beltaş’ın, Değer (Sarper) ile
bağlantısı olmayan üçüncü kişi haline geldiği iddia edilmektedir.
Diğer yandan dosyadaki bilgilere göre, inceleme sürecinde Sarper vekili tarafından
27.07.2010 tarihinde Kurum kayıtlarına giren yazıyla, ilgili bildirim formuna ekli 210
belgelerin birer nüshası talep edilmiş, ancak bu talep uygun görülmeyerek bildirim
formunda bildirimin gerekçesine ve anlaşmaya bireysel muafiyet tanınmasına yönelik
şartların taşındığına ilişkin olarak bildirim sahibinin açıklamalarına yer verilen iki ve altı
numaraları bölümlerinin ticari sırlardan arî birer nüshaları Sarper vekiline teslim
edilmiştir. Shell&Turcas ile Sarper arasındaki anlaşmaya ilişkin bildirim formunda
verilen bilgilere karşı, Sarper’in çeşitli ilave bilgiler ve itirazlarını içeren yazı 03.08.2010
tarihinde Kurum kayıtlarına girmiştir.
Söz konusu yazıda özetle; ilk hukuki ilişkinin Beltaş ile Değer arasında kurulduğu ve
Değer ile Sarper’in aynı gruba ait şirketler olduğu hususları belirtilmekte ve Beltaş’ın
Sarper ile bağlantısız üçüncü kişi olduğunun iddia edilemeyeceği öne sürülmektedir. 220
Bu yönde Rekabet Kurulunun 04.03.2010 tarihli ve 10-21/265-98 sayılı kararında
POAŞ-Baykan-Zekeriya Akar arasındaki üçlü ilişkiye dair değerlendirilmesi ve vardığı
sonuç örnek gösterilmektedir.
Yukarıda yer verilen ilgili mevzuat hükümleri, mevzuatın uygulanmasına ilişkin
Danıştay ve Rekabet Kurulu kararları ile yapılan açıklamalar çerçevesinde; Sarper
selefi Değer’in Beltaş tarafından açılan ve Turcas’ın da rakip olarak katıldığı ihaleye
girerek ilgili belediyeye ait istasyon üzerinde kiracılık hakkını elde ettiği ve daha sonra
Turcas ile bayilik anlaşması yaptığı işbu dosya konusu anlaşma bakımından, Sarper’in
ilgili belediyeyle bağlantısı olmayan üçüncü kişi sayılması mümkün değildir.
Dağıtıcının, istasyonun işletme hakkını elde eden bayi adayı ile bayilik anlaşması 230
yapmak için, ilgili istasyonun üzerinde bayi lehine tanınan kiracılık hakkının kendisine
devrini şart koşması; bu doğrultuda belediye ve bayinin bu şartı yerine getirmesi hali
de değerlendirmeyi değiştirmeyecektir. Nitekim söz konusu kira sözleşmesinin devre
ilişkin 12. maddesi şu şekildedir:
“Kiracı, 5 ci maddedeki ödeme vecibesini ve bu mukavele ile yüklendiği inşaatı yapma
ve teçhiz etme mükellefiyetini kendi adına yapabilmek için kira mukavelesini TURCAS
Petrolcülük A.Ş. (TÜRKPETROL)’e devredecek ve inşaatı biten tesisin işletmesini
Turcas Bayii olarak kendi işbu mukavele süresince yapacaktır.
Kiracı, kiralananı 2. ve 10. maddede zikredilen kapsamda TURCAS Petrolcülük A.Ş.
(TÜRKPETROL) Bayii olarak işletecek ve birlikte davranacaktır.” 240
Dolayısıyla söz konusu kira sözleşmesinin Turcas’a devri, esasen bayinin Beltaş’a
karşı ihaleden ve kira sözleşmesinden kaynaklanan yükümlülüklerinin bir teminatı
olarak öngörülmektedir. Hal böyle iken, bildirim kapsamında yer alan anlaşmaların,
10-59/1219-462
6
2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde düzenlenen istisnadan yararlanamayacağı
kanaatine varılmıştır.
Bu tespit ve değerlendirmeler çerçevesinde; Shell&Turcas ile Sarper arasındaki
bildirime konu dikey anlaşmanın 18.09.2005 tarihinden önce yapılmış olması ve bu
tarih itibarıyla kalan sürelerinin beş yılı aşması nedeniyle, 18.09.2010 tarihine kadar
2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden yararlanma ve uygulanma imkanı
bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır. 250
H.4.3.2. Shell&Turcas ile MDG Arasındaki Dikey Anlaşma
Bildirim formuna göre, Shell&Turcas ile MDG arasındaki dikey anlaşma 14.03.2006
tarihinde yapılan bir işleticilik sözleşmesi ile kurulmuş olup söz konusu sözleşmenin
hâlihazırda devam etmekte olduğu bilgisi verilmiştir. Diğer yandan MDG’nin faaliyet
gösterdiği akaryakıt istasyonunun Ayaydın Ailesi’ne ait olduğu bildirilmiştir. Söz konusu
istasyonun malikleri olan anılan Ailenin, 1984 yılından 21.11.2005 tarihine kadar
istasyonun işleticiliğini de sürdürdükleri, ancak Beyoğlu 2. Noterliğinin 27756 yevmiye
numarasına kayden Shell&Turcas seleflerinden The Shell Company of Turkey (Shell)’e
çekilen ihtarname ile; taraflar arasında söz konusu tarih itibarıyla geçerli olan
31.12.1999 tarihli kira sözleşmesi ve 01.01.1995 tarihli bayilik sözleşmelerinin tek 260
taraflı olarak feshedildiği anlaşılmaktadır.
Shell&Turcas’ın ilgili istasyon üzerinde son olarak 23.01.2006 tarihli kira sözleşmesi ile
14.02.2006 tarihli kira şerhinden itibaren beş yıl süreyle geçerli kira hakkı elde ettiği
bildirilmiştir. Akabinde ise MDG ile 14.03.2006 tarihli işletme sözleşmesi imzalandığı,
malik Ayaydın Ailesi ile MDG arasında hiçbir bağlantı bulunmadığı belirtilmekte ve
Shell&Turcas’ın işletici MDG’ye, ilgili istasyon üzerindeki tapusal hakkın sonuna kadar
rekabet etmeme yasağı öngörebileceğinin Rekabet Kurulunca tespit edilmesi talep
edilmektedir.
Yukarıda açıkça yer verildiği üzere, taraflar arasındaki dikey ilişkinin istisna
hükmünden yararlanabilmesi için, söz konusu ilişkinin en baştan itibaren belirtilen 270
koşullara uygun olarak kurulması gerekmektedir. Bu çerçevede somut olay
değerlendirilecek olursa; Shell&Turcas selefi Shell ile Ayaydın Ailesi arasındaki dikey
ilişkinin 1984 yılında başlayarak, taraflar arasında imzalanan çeşitli kira ve işleticilik
sözleşmeleri marifetiyle 21.11.2005 tarihine kadar kesintisiz olarak sürdürüldüğü
konusunda tereddüt bulunmamaktadır. Buna karşın, Ayaydın Ailesi tarafından Shell’e
çekilen 21.11.2005 tarihli ihtarname ile taraflar arasındaki gerek işletme gerekse
bununla bağlantılı kira sözleşmesinin tek taralı olarak feshedildiği görülmektedir. Bu
tarihten sonra ise taraflar arasında 23.01.2006 tarihli yeni bir kira sözleşmesinin
imzalandığı, ancak herhangi bir şekilde işleticilik sözleşmesi imzalanmadığı
anlaşılmaktadır. Bu nedenle Shell&Turcas ile Ayaydın Ailesi arasındaki geçmişten 280
gelen dikey ilişkinin 21.11.2005 tarihi itibarıyla ortadan kaldırıldığı, bu tarihten sonra ise
taraflar arasında bir daha dikey anlaşma yapılmadığı, taraflar arasındaki tek hukuki ve
iktisadi ilişkinin yeni kurulan kira sözleşmesi olduğu görülmektedir.
Söz konusu kira sözleşmesine istinaden Shell&Turcas tarafından istasyonun işleticiliği,
14.03.2006 tarihli işletme sözleşmesi ile MDG’ye bırakılmıştır. Shell&Turcas’ın
beyanına göre MDG ile Ayaydın Ailesi arasında 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi
anlamında hiçbir bağlantı bulunmamaktadır. Dolayısıyla taraflar arasındaki üçlü ilişki
kurulduğunda, Shell&Turcas ile Ayaydın Ailesi arasında yalnızca yeni kurulan bir kira
sözleşmesi bulunması, bunun dışında Shell&Turcas ile Ayaydın Ailesi arasında
herhangi bir dikey anlaşma bulunmaması, yine Ayaydın Ailesi ile MDG arasında 290
herhangi bir bağlantı bulunmaması nedenleriyle, Shell&Turcas ile MDG arasında
yapılan dikey anlaşmanın, 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde düzenlenen
istisnadan yararlanabileceği anlaşılmaktadır. Bu nedenle Shell&Turcas ile MDG
10-59/1219-462
7
arasında yapılan anlaşma kapsamında MDG’ye, istasyon üzerinde Shell&Turcas’ın
kiracılık hakkına sahip olduğu 13.02.2011 tarihine kadar rekabet etmeme yükümlülüğü
getirilmesi, ilgili anlaşmayı 2002/2 sayılı Tebliğ hükümleri kapsamından çıkarmayacağı
kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1- Shell&Turcas Petrol A.Ş. ile Sarper Petrolcülük Ltd. Şti. arasındaki anlaşmayla ilgili 300
olarak;
a) Beşiktaş Belediyesi Halk Pazarlaması İşletmesi ve Ticaret A.Ş. (Beltaş)
tarafından daha önce açılan ihale ile bildirim konusu istasyonun kiracılık hakkına
sahip olan Sarper Petrolcülük Ltd. Şti.’nin, ilgili istasyonun maliki olan Beltaş ile
bağlantısı olmayan üçüncü kişi sayılmasının mümkün olmadığına,
b) Bu nedenle Shell&Turcas Petrol A.Ş. ile bayiler arasındaki dikey anlaşmaların
2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde düzenlenen istisnadan
yararlanamayacağına,
c) Söz konusu anlaşmanın 18.09.2005 tarihinden önce yapılmış olması ve bu tarih
itibarıyla kalan süresinin beş yılı aşması nedeniyle, 18.09.2010’a kadar 2002/2 310
sayılı Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden yararlandığına,
2- Shell&Turcas Petrol A.Ş. ile MDG Petrol ve Otomotiv Ürünleri Pazarlama Ltd. Şti.
arasındaki anlaşmayla ilgili olarak;
a) MDG Petrol ve Otomotiv Ürünleri Pazarlama Ltd. Şti. ile malik Ayaydın Ailesi
arasında herhangi bir bağlantı bulunmaması nedeniyle 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5.
maddesinde düzenlenen istisnadan yararlandığına,
b) Bu bakımdan taraflar arasındaki dikey anlaşmanın, ilgili istasyon üzerinde
Shell&Turcas Petrol A.Ş. lehine tesis edilen kira süresince 2002/2 sayılı
Tebliğ’den yararlandığına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 320
Full & Egal Universal Law Academy