Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-1-54 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 10-60/1259-471
Karar Tarihi : 23.09.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, 10
Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Harun ULU, Harun GÜNDÜZ, Burak SAĞLAM
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Petrol Ofisi A.Ş.
Temsilcisi: Dr. Aydın ÖZTUNALI
Turan Güneş Bulvarı 63/1 Yıldız/Ankara
D. TARAFLAR : - Petrol Ofisi A.Ş.
Eski Büyükdere Cad. No:37 34398 Maslak-Şişli/İstanbul
- Yücel Petrol Nakliyat Mobil Telekomünikasyon Tic. Ltd. Şti.
Mustafabeyli Belediyesi D-400 Karayolu Üzeri 20
Atatürk Cad. Ceyhan/Adana
E. DOSYA KONUSU: Petrol Ofisi A.Ş. (POAŞ) ile Yücel Petrol Nakliyat Mobil
Telekomünikasyon Tic. Ltd. Şti. (Yücel Petrol) arasındaki anlaşmaya intifa tesis
tarihinden itibaren 5 yıl süre ile bireysel muafiyet verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 01.03.2010 tarih ve 1837 sayı ile giren
bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un ve 2002/2 sayılı
Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin ilgili hükümleri uyarınca yapılan
inceleme sonucunda düzenlenen 16.09.2010 tarih ve 2010-1-54/MM-10-264.HU sayılı
Muafiyet Ön İnceleme Raporu, 20.09.2010 tarih ve REK.0.05.00.00-130/375 sayılı
Başkanlık önergesi ile 10-60 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. 30
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; POAŞ ile ilgili bayi arasında imzalanan
akaryakıt bayilik sözleşmesi, protokol ve intifa hakkına ilişkin resmi senetten oluşan
dikey anlaşmada, 19.03.2008 tarihli bayilik sözleşmesi, 8.02.2008 tarihli protokol ve
22.11.2007 tarihli intifa hakkı tesisi ile tarafların iradelerinin yenilendiği ve dikey ilişkinin
22.11.2007 tarihli intifa tesisinden itibaren 5 yıl süreyle grup muafiyeti kapsamında
olduğu görüşü ifade edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Bildirimin Konusu
Söz konusu başvuruda, POAŞ ile Yücel Petrol arasındaki anlaşmaya intifa tesis
tarihinden itibaren 5 yıl süre ile bireysel muafiyet verilmesi talep edilmektedir. Ayrıca 40
bildirim formunda, POAŞ’ın bildirilen anlaşmaya benzer konumunda olan 318 dikey
anlaşması daha bulunduğu ifade edilmektedir.
H.2. İlgili Pazar
Taraflar arasındaki “Bayilik Sözleşmesi”nin kapsamı göz önüne alındığında, bildirime
konu işlem çerçevesinde ilgili ürün pazarı, “oto lpg dışında kalan otomotiv yakıtları”
“oto-LPG” ve “madeni yağ” pazarları olarak belirlenmiştir.
10-60/1259-471
2
Diğer taraftan, gerek beyaz akaryakıt ürünleri, gerekse oto-LPG ve madeni yağ
dağıtım faaliyetlerinin yurt çapında gerçekleştirilmesi ve ilgili hizmetler bakımından
rekabet şartlarının farklılaşmasına neden olacak bir unsur bulunmaması nedeniyle ilgili
coğrafi pazar, “Türkiye” olarak kabul edilmiştir. 50
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. Bildirim Kapsamındaki Anlaşmaların Konusu ve Niteliği
Bildirime konu olan taşınmaz Adana İli Ceyhan İlçesinde olup, mülkiyeti Yücel Petrol’a
aittir. POAŞ ve Yücel Petrol arasındaki bayilik ilişkisi uzun yıllara dayanmakta olup
Yücel Petrol’ün, POAŞ lehine tanıdığı son intifa hakkı 01.09.2007 tarihinde sona ermiş
ve 22.11.2007 tarihinde adı geçen şirket tarafından POAŞ lehine 245.000 ABD Doları
bedel karşılığında 15 yıllık yeni bir intifa hakkı tesis edilmiştir. Taraflar arasında intifa
tesisi ve bayilik hakkı verilmesini düzenleyen protokol ise sonradan tamamlanarak
08.02.2008 tarihinde imza altına alınmıştır. 19.03.2008 tarihinde ise taraflar arasında
bayilik anlaşması imzalanmıştır. 60
H.3.2. Bildirime Konu Dikey Anlaşmaların 2002/2 sayılı Tebliğ Bakımından
Değerlendirilmesi
2002/2 sayılı Tebliğ’in sağladığı grup muafiyetinden yararlanabilmek için öncelikle
sağlayıcının veya tek alıcıya sağlama yükümlülüğü içeren anlaşmalarda alıcının pazar
payının %40 eşiğini aşmaması gerekmektedir. Rekabet Kurulunun ilgili ürün pazarında
aldığı benzer kararlarda ve EPDK tarafından yayınlanan 2009 yılı Petrol Piyasası
Sektör Raporu’nda da sabit olduğu üzere, oto-LPG dışında kalan otomotiv yakıtları
pazarında tek başına %40 pazar payı eşiğini aşan herhangi bir teşebbüs
bulunmamaktadır. Ancak ilgili sözleşmelerin 2002/2 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde yer
alan ve “Anlaşmaları Grup Muafiyeti Kapsamı Dışına Çıkaran Sınırlamalar” ve 5. 70
madde ile getirilen “Rekabet Etmeme Yükümlülüğü” açısından değerlendirilmesi
gerekmektedir. Bu çerçevede bildirim konusu sözleşmeler Tebliğ’in 4. maddesinde yer
alan sınırlamalara aykırılık teşkil etmemekle birlikte, yukarıda da belirtildiği üzere, bu
sözleşmelerin 5. maddede yer alan “rekabet etmeme yükümlülüğünün” süresi
bakımından ayrıca incelenmesi gerekmektedir.
2002/2 sayılı Tebliğ’in 3. maddesinde rekabet etmeme yükümlülüğü, “alıcının anlaşma
konusu mal veya hizmetlerle rekabet eden mal veya hizmetleri üretmesini, satın
almasını, satmasını ya da yeniden satmasını engelleyen doğrudan veya dolaylı her
türlü yükümlülük” olarak ifade edilmiştir. 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu’nun 8.
maddesi uyarınca akaryakıt bayilerinin kendi dağıtım şirketleri dışındaki dağıtım 80
şirketlerinden ürün tedariki yasaklanmış olduğundan, akaryakıt bayilik sözleşmeleri,
özünde, 2002/2 sayılı Tebliğ’in 3. maddesi çerçevesinde rekabet etmeme yükümlülüğü
içeren, diğer bir deyişle münhasır nitelikte sözleşmelerdir.
5015 sayılı Kanun’un 8. maddesinde bayilik sözleşmelerinin süresine ilişkin bir kayıt
bulunmamakta olup, 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5(a) maddesinde yer alan, “alıcıya getirilen
belirsiz süreli veya süresi beş yılı aşan rekabet etmeme yükümlülüğü içeren dikey
anlaşmaların Tebliğ ile tanınan muafiyetten yararlanamayacağı” hükmü, Yargı ve Kurul
kararları gereğince akaryakıt sektörü bakımından da uygulanmaktadır.
Bildirim konusu bayilik sözleşmesi 19.03.2008 tarihinde 5 yıl süre ile geçerli olmak ve
bu sürenin sonunda taraflar arasında mutakabat sağlanırsa 5 yıl daha uzatılabilecek 90
şekilde düzenlenmiştir. Bildirim konusu dikey ilişki 18.09.2005 tarihinden önceye
dayanmakta olup, intifa hakkı 18.09.2005 tarihinden sonra tesis edilmiştir. Bu
çerçevede, dikey ilişkinin 18.09.2005 tarihinden önce başladığı ve fakat intifa hakkının
bu tarihten sonra kurulduğu durumlarda, dikey ilişkinin 18.09.2010 tarihine kadar mı
10-60/1259-471
3
geçerli olacağı, yoksa intifa hakkının tesisinden itibaren 5 yıl süre ile mi geçerli olacağı
konusu önem kazanmaktadır.
Kurul içtihatlarına göre, 18.09.2005 yılından önce yapılan ve kesintiye uğramaksızın
süre gelen dikey ilişkiler kural olarak 18.9.2010 tarihine kadar geçerlidir. Bununla
birlikte, kesintiye uğramaksızın uzun süreden beri devam eden ilişkilerde tarafların,
özellikle bayinin özgür karar almasının kısıtlanmadığı durumlarda, imzalanan yeni 100
sözleşmelerle dikey ilişkinin de yenilenmesi yeni bir irade beyanı olarak kabul
edilebilmeli ve bu şekilde duruma göre taraflar arasında yeni bir dikey anlaşmanın
yapıldığından bahisle bu durum, grup muafiyeti kapsamındaki sürelerin
hesaplanmasında göz önüne alınabilmelidir.
Dosyadaki bilgilere göre, POAŞ ve Yücel Petrol arasındaki bayilik ilişkisi uzun yıllara
dayanmakta olup Yücel Petrol’ün, POAŞ lehine tanıdığı son intifa hakkı 01.09.2007
tarihinde sona ermiştir. 22.11.2007 tarihinde ise adı geçen şirket tarafından POAŞ
lehine 15 yıllık intifa hakkı tesis edilmiştir. Taraflar arasında intifa tesisi ve bayilik hakkı
verilmesini düzenleyen protokol ise sonradan tamamlanarak 08.02.2008 tarihinde imza
altına alınmıştır. 19.03.2008 tarihinde ise taraflar arasında bayilik anlaşması 110
imzalanmıştır. Bu çerçevede, intifa hakkı ve bayilik sözleşmeleri arasındaki süre
dikkate alınarak tarafların iradelerinin yenilendiği ve bildirim konusu dikey ilişkinin
22.11.2007 tarihli intifa hakkından itibaren 5 yıl süreyle grup muafiyeti kapsamında
olduğu kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; Petrol Ofisi A.Ş. ile Yücel
Petrol Nakliyat Mobil Telekomünikasyon Tic. Ltd. Şti. arasında imzalanan akaryakıt
bayilik sözleşmesi, protokol ve intifa hakkına ilişkin resmi senetten oluşan dikey
anlaşmada, 19.03.2008 tarihli bayilik sözleşmesi, 8.02.2008 tarihli protokol ve
22.11.2007 tarihli intifa hakkı tesisi ile tarafların iradelerinin yenilendiğine ve dikey 120
ilişkinin 22.11.2007 tarihli intifa tesisinden itibaren 5 yıl süreyle grup muafiyeti
kapsamında olduğuna OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy