Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-2-120 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 10-62/1287-488
Karar Tarihi : 30.9.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Reşit GÜRPINAR 10
B. RAPORTÖRLER : Ekrem SOLMAZ, Nur Seda KÖKTÜRK
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Onur AYGIT
Cihan Cad. 9/10 Çankaya/Ankara
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - TTNet A.Ş.
Esentepe Mah. Salih Tozan Sok. Karamancılar İş Merkezi
Blok No:16 Şişli 34394 İstanbul
20
E. DOSYA KONUSU: TTNet A.Ş.(TTNet)’nin, internet servis sağlayıcılığı hizmeti
ile Tivibu isimli Web TV hizmetini bağlayarak bir pazardaki hâkim durumunu
başka bir pazarda kötüye kullandığı ve Tivibu reklamlarında yer verilen hizmet
bedelinin gerçeği yansıtmadığı iddiaları.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle;
TTNet’in, Tivibu adı altında sunduğu Web TV hizmeti ile TTNet adı altında
sunduğu internet servis sağlayıcılığı (ISS) hizmetini bağlayarak son
kullanıcıları iki hizmeti birlikte almak zorunda bıraktığı,
ISS hizmeti ile Tivibu Web TV hizmetinin birbirinden bağımsız hizmetler 30
olduğu ancak TTNet’in Web TV pazarındaki hâkim durumundan faydalanarak
söz konusu hizmetin alınması için TTNet aboneliğini önkoşul olarak sunmak
suretiyle hakim durumunu kuvvetlendirdiği, rakiplerin pazarın dışına itilmesine
neden olduğu ve şebekesini genişleterek diğer internet servis sağlayıcıları
kullanan tüketiciler açısından şebeke dışsallığı yarattığı,
Bunun yanında TTNet’in tüketiciyi yanıltıcı şekilde Tivibu Web TV hizmetinin 1
TL olduğuna yönelik reklam yaptığı ancak Tivibu Web TV hizmetini
kullanabilmek için TTNet abonesi olma şartının arandığı göz önünde
bulundurulduğunda, internet hizmet bedelinin de Tivibu Web TV hizmet
bedeline ek olarak tüketiciye söylenmesi gerektiği, 40
10-62/1287-488
2
belirtilerek, TTNet’in 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 6.
maddesinin (a), (b) ve (c) bentlerini ihlal ettiği iddia edilmekte ve teşebbüsün kanuna
aykırılık içeren işlem ve eylemlerinin tespit edilerek cezalandırılması talep
edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 15.4.2010 tarih ve 3147 sayı ile giren
başvuru üzerine yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 13.5.2010 tarih ve 2010-2-
120/İİ-10-319.EK sayılı İlk İnceleme Raporu Kurul toplantısında görüşülerek TTNet 50
hakkında önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Yapılan inceleme sonucunda
hazırlanan 20.9.2010 tarih ve 2010-2-120/ÖA-10-373.ESO sayılı Önaraştırma
Raporu, 28.9.2010 tarih ve REK.0.06.00.00-110/460 sayılı Başkanlık Önergesi ile 10-
62 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da; TTNet A.Ş. hakkında, 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma
açılmasına gerek olmadığı sonucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 60
I.1. İnceleme ve Tespitler
Başvuru konusu uygulama ile hâkim durumunu kötüye kullandığı iddia edilen TTNet,
perakende geniş bant internet servis sağlayıcılığı hizmeti vermekte olan bir
teşebbüstür. TTNet, hâlihazırda, Xdsl teknolojileri vasıtasıyla abonelerine hizmet
sunmak amacıyla Türk Telekom A.Ş. (Türk Telekom)’den toptan düzeyde “Xdsl Al-
Sat” ve “Xdsl IP seviyesinde Veri Akış Erişimi” hizmetlerini almaktadır.
Web TV, ADSL hatları üzerinden internet erişimi sağlayan ağlarda geleneksel TV ve
isteğe bağlı video hizmetinin verildiği web tabanlı televizyon yayın platformudur. Web
TV hizmetinden faydalanabilmek için geniş bant internet bağlantısı ve herhangi bir 70
Web TV üyeliğine sahip olmak gerekmektedir.
Tivibu Web TV hizmeti ise, TTNet’in perakende seviyede abonelerine sunduğu, canlı
televizyon izleme (durdurma, geri sarma özellikleri ile birlikte), dizi, film, belgesel vb.
gibi yapımları arşivden seçerek izleme gibi hizmetleri kapsayan, içerik ağırlıklı bir
katma değerli hizmet olarak görülmektedir. Kullanıcılar, Tivibu’yu bilgisayarlarına
kurdukları masaüstü uygulaması ya da web sayfası aracılığıyla izleyebilmektedirler.
Hâlihazırda, Tivibu üzerinden ulusal ve uluslararası çeşitli kategorilerde yaklaşık 90
kanal yayınlanmakta, bunlardan 10 ulusal kanal için yayın durdurma ve geriye doğru
15 dakika izleme imkânı bulunmaktadır. İçerik kütüphanesinde ise film, müzik, TV
kategorilerinde yaklaşık 100 adet içeriğin yer aldığı ve kütüphaneden Tivibu erişim 80
şifresi kullanılarak, film başına ücretlendirme ile 24 veya 48 saatlik kiralama
yapılabilmektedir.
Başvuru konusu iddianın temelini, Tivibu Web TV hizmeti almak isteyen bir
tüketicinin, söz konusu hizmetten faydalanabilmesi için gerekli olan geniş bant
internet servis sağlayıcılığı hizmetini TTNet’ten almak zorunda bırakılması
oluşturmaktadır. Tivibu internet sitesinden alınan bilgilere göre, “Kullanım ve
Koşullar” başlıklı belgenin 4.1. maddesinde;
“KULLANICI’nın TTNet Tivibu hizmetini alabilmesi için öncelikle TTNet genişbant
internet hizmetlerinden (TTNet ADSL, TTNet WiFi, TTNet VDSL2,
METROETHERNET, G.SHDSL) en azından birine abone olması gerekmektedir. Aksi 90
halde bu hizmetten yararlanamaz.”
10-62/1287-488
3
ifadesi yer almaktadır.
I.2. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) Görüşü
BTK görüşünde özetle;
- Tivibu Web TV hizmetinin TTNet’in perakende seviyede abonelerine sunduğu
katma değerli bir hizmet olarak değerlendirildiği,
- Bununla birlikte söz konusu katma değerli hizmetin perakende seviyede
internet erişim piyasasına etkisinin incelenmesinin rekabetçi bir pazar yapısı
açısından önemli olduğu, 100
- TTNet’in, 2009 yılında, İSS ve mobil internet pazarında gelir açısından
%(….)’lık bir paya sahip olduğu,
- Hâlihazırdaki durum itibarıyla TTNet’in Tivibu hizmetini sunmak suretiyle elde
ettiği gelir rakamlarının düşük seviyede olduğu,
- Ayrıca Tivibu hizmetinin yaygınlığının düşük oranda olması nedeniyle, söz
konusu hizmetin perakende geniş bant internet erişim piyasasına olası
etkilerinin düşük seviyede kalacağı,
- Diğer yandan Superonline tarafından “Superplay” ismiyle benzer bir hizmet
sunulduğu,
- Tivibu hizmetinin alternatif işletmecilere sunulması gibi bir gerekliliğin 110
hâlihazırda olmamasına rağmen, TTNet tarafından kendilerine gönderilen
yazıda, anılan hizmetin üçüncü kişilere sunulmasının planlandığının
anlaşıldığı,
- Piyasaya yeni sürülen ürünlerin hemen düzenlemeye tabi tutulmamasının, söz
konusu hizmetlerin teşvik edilmesi, alternatif hizmetlerin piyasaya girip
giremeyeceğinin incelenmesi ve ürüne olan talebin analizi açısından gerekli
olduğu,
- Tivibu Web TV hizmetinin henüz yeni bir ürün kategorisinde olduğu, abone
sayısının mayıs ayında toplam TTNet ADSL aboneleri içerisindeki payının
%(….) gibi düşük bir mertebede olduğu, 120
- Alternatif işletmecilerin de söz konusu hizmeti sunabilecekleri veya TTNet’ten
alabilecekleri değerlendirildiğinde, Tivibu hizmetinin TTNet tarafından
sunulmasının ürün çeşitliliğinin ve yenilikçiliğin artması açısından faydalı
olabileceği
ifade edilmiştir.
I.3. Başvurunun 4054 sayılı Kanun Kapsamında Değerlendirilmesi
4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi ile bir veya birden fazla teşebbüsün hâkim
durumunu kötüye kullanması yasaklanmaktadır. Herhangi bir teşebbüsün tek taraflı
davranışının ihlal olarak değerlendirilebilmesi için öncelikle bahse konu teşebbüsün
faaliyet gösterdiği ilgili pazar tanımlanmalı ve bu pazarda hâkim durumda olup 130
olmadığı tespit edilmelidir.
Gerek ilgili pazar tanımlanması gerekse hâkim durum analizi detaylı inceleme
gerektiren aşamalardır. Bu sebeple, değerlendirmede, öncelikle, herhangi bir pazar
10-62/1287-488
4
tanımına gidilmeksizin ilgili pazarların “Web TV hizmetleri pazarı” ve “perakende
genişbant internet erişim hizmetleri pazarı” olduğu varsayılmıştır.
I.3.1. Bağlama Uygulaması Açısından Değerlendirme
Yukarıda özetine yer verilen başvurunun konusunu TTNet’in, Web TV hizmeti almak
isteyen bir müşterinin TTNet abonesi olması şartı koyarak, esasen birbirinden
bağımsız hizmetler olan internet servis sağlayıcılığı ve Web TV hizmetlerini birbirine
bağladığı, bu suretle bir pazardaki hâkim durumunu başka bir pazarda kötüye 140
kullandığı oluşturmaktadır.
Sağlayıcının bir ürünün satışını diğer bir ürünün alımı koşuluna bağlaması olarak
tanımlanabilecek bağlama uygulamasında, bağlanan ürün tek başına satılırken
bağlayıcı ürünü bağlanan üründen ayrı olarak satın almak mümkün olmamaktadır.
Bağlayıcı ürün pazarında hâkim durumda olan teşebbüsün, bağlama uygulaması ile
bağlanan ürünün bulunduğu pazarı kapaması söz konusu olabilmektedir. Bağlanan
ürün pazarının kapanması, hâkim durumdaki teşebbüsün yüksek karlar elde
etmesine ve bağlayıcı ürün pazarındaki hâkim durumunu korumasına veya
kuvvetlendirmesine sebep olabilmektedir.
Bağlama uygulamalarının ihlal teşkil edebilmesi için gerekli koşullar; bağlama 150
uygulaması ile ilgili olarak iki ayrı ürünün varlığı, bu ürünlerden birinin satımının
diğerinin alımı koşuluna bağlanması, satıcının yeterli ekonomik güce sahip olması ve
pazarın bu durumdan olumsuz yönde etkilenmesi seklinde sıralanabilmektedir.
Mevcut durumda TTNet, Tivibu Web TV hizmeti alınmasını için gerekli olan geniş
bant internet servis sağlayıcılığı hizmetinin TTNet’ten temin edilmesi zorunluluğu
getirmektedir. Diğer bir deyişle, Tivibu Web TV hizmetini (bağlayıcı ürün) kullanmak
isteyen bir tüketici, TTNet internet servis sağlayıcılığı (bağlanan ürün) abonesi olmak
zorundadır. TTNet, Tivibu Web TV hizmetinin katma değerli bir hizmet olduğu,
genişbant internet pazarının geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması için tüketici refahına
katkı sağlayan katma değerli hizmetlerinin sunumunun büyük önem taşıdığı ve Tivibu 160
Web TV hizmetinin verilmesindeki amacın da internetin, katma değerli hizmetlerle
yaygınlaştırılması olduğunu ifade etmiştir.
19.11.2008 tarih ve 08-65/1055-411 sayılı Kurul kararında, TTNet’in perakende geniş
bant internet hizmetleri pazarında hâkim durumda olduğuna hükmedilmiştir.
Hâlihazırda, 2009 yılı (mobil interneti de kapsayan) gelirleri bakımından, TTNet’in
%(….) pazar payı bulunmaktadır. Abone sayısı bakımından ise söz konusu oran
%(….)’in üzerindedir. Dolayısıyla, TTNet’in, perakende geniş bant internet servis
sağlayıcılığı pazarında piyasa gücüne sahip olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır.
Bununla birlikte, TTNet tarafından Tivibu adı altında Web TV hizmetleri sunulmasına
ise 2010 yılı Şubat ayında başlanmıştır. Tivibu dışında pazarda Web TV hizmeti 170
veren başka teşebbüsler de bulunmaktadır. Dsmart tarafından verilen isteizle,
Superonline tarafından verilen Superplay, Digitürk tarafından verilen DigiWeb Web
TV hizmetleri dışında bağımsız olarak faaliyet gösteren Hot Tv, içerikleri Tivibu ile
aynı olmasa da, Web TV adı altında verilen hizmetlerdir. Söz konusu hizmetlerin
tamamı, Tivibu ile benzer şekilde yakın zamanda verilmeye başlanmıştır. Dolayısıyla,
Web TV hizmetlerinin oldukça yeni bir hizmet olduğu, mevcut durumda Web TV
hizmetleri pazarının yapısı hakkında değerlendirme yapılması için yeterli verinin
bulunmadığı/oluşmadığı görülmektedir. Zira Ağustos 2010 itibarıyla Tivibu Web TV
10-62/1287-488
5
hizmetlerinden yararlanan abone sayısı ancak (….)’e ulaşmıştır1. Anılan nedenlerle,
TTNet’in Web TV hizmetleri pazarında piyasa gücüne sahip olduğu sonucuna 180
varılamayacağı, alternatif ürün ve hizmetlerin de piyasaya girip girmeyeceğinin
incelenmesi ve ürüne olan talep miktarının analiz edilmesi için pazarın gelişmesi
gerektiği anlaşılmıştır.
Tivibu Web TV hizmetinin TTNet genişbant internet hizmetine bağlanması
uygulamasının, perakende genişbant İSS pazarındaki olası etkilerinin de incelenmesi
gerekmektedir. Bir teşebbüsün bağlama uygulamasındaki amacının, bağlayıcı
ürünün bulunduğu pazardaki piyasa gücünden faydalanarak bağlanan ürünün
bulunduğu pazarda belli bir güç elde etmek olduğu düşünüldüğünde, TTNet’in İSS
hizmeti almak isteyen bir tüketiciye, Web TV hizmeti almayı zorunlu hale getirmesi
durumunda, Web TV hizmetleri pazarının bu durumdan olumsuz yönde etkilenmesi 190
mümkün olabilecektir. Ancak, iddia konusu uygulamanın bunun tam tersi olduğu, yani
Web TV hizmetlerinden faydalanmak için TTNet internet servis sağlayıcılığı hizmeti
alma zorunluluğu olduğu görülmektedir. Dolayısıyla, TTNet’in hakim durumda olduğu
sonucuna varılamayan Web TV hizmetleri pazarındaki gücünü kullanarak, perakende
İSS hizmetleri gibi bir pazardaki rekabeti olumsuz yönde etkilemesinin söz konusu
olmayacağı kanaatine varılmıştır. Benzer şekilde, konuya ilişkin olarak BTK
tarafından gönderilen görüşte “Tivibu hizmetinin yaygınlığının düşük oranda olması
nedeniyle, söz konusu hizmetin perakende geniş bant internet erişim piyasasına
olası etkilerinin düşük seviyede kalacağı” ifade edilmektedir.
Tüm bunların yanında, bugüne kadar (…………………) ile Tivibu’yu söz konusu 200
İSS’lerin de abonelerine sunabilmesi için görüşmelerde bulunulduğu anlaşılmıştır.
TTNet ile diğer İSS’ler arasında yapılan görüşmelerde gelinen aşamalar aşağıda yer
almaktadır.
TTNet yetkililerince (…………………) ile teknik ve iş modeli konuları detaylı olarak
görüşülmüş ve Doğan Telekom’a teklif paketi (…………………) sunulmuş ve
(…………………) yanıt beklenmektedir. (…………………) ile (…………………) bir
defa görüşme gerçekleştirilmiştir. Bu görüşmede Tivibu hakkında bilgi verilmiştir.
Genel olarak teknik ve iş modeli konuları görüşülmüş olup, ikinci bir görüşme
yapılması planlanmaktadır.
TTNet tarafından (…………………) ile üç defa görüşme gerçekleştirilmiştir. Detaylı 210
olarak teknik ve iş modeli konuları görüşülen (…………………)'e teklif paketi
(…………………) tarihinde iletilmiştir. Kendilerinden yanıt beklenmektedir.
(…………………) ile TTNet arasında iki görüşme gerçekleştirilmiştir. Detaylı olarak
teknik ve iş modeli konularının görüşüldüğü (…………………)'e teklif paketi
(…………………)tarihinde iletilmiş ve (…………………)’in yanıtı beklenmektedir.
Özetle, Tivibu’nun 2010 yılı Şubat ayında hizmet sunmaya başladığı göz önüne
alındığında, diğer İSS’lerin Tivibu’yu abonelerine sunmalarına yönelik olarak yapılan
görüşmelerin henüz sonuçlanmamış olduğu anlaşılmaktadır.
Belirtilen nedenlerle, TTNet’in başvuru konusu bağlama uygulamasının rekabet
hukuku kapsamında bir ihlal teşkil etmediği sonucuna ulaşılmıştır. 220
1 Söz konusu rakam, 2009 yılı abone sayısının yalnızca %(….) tekabül etmektedir.
10-62/1287-488
6
I.3.2. Tivibu Reklamlarında Yer Verilen Hizmet Bedelinin Gerçeği Yansıtmadığı
ile İlgili Değerlendirme
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un ikinci maddesinde “… her türlü
teşebbüsün aralarında yaptığı rekabeti engelleyici, bozucu ve kısıtlayıcı anlaşma,
uygulama ve kararlar ile piyasaya hâkim olan teşebbüslerin bu hâkimiyetlerini kötüye
kullanmaları ve rekabeti önemli ölçüde azaltacak birleşme ve devralma niteliğindeki
her türlü hukuki işlem ve davranışlar, rekabetin korunmasına yönelik tedbir, tespit, 230
düzenleme ve denetlemeye ilişkin işlemler bu Kanun kapsamına girer” denilmektedir.
Bu sebeple, başvurunun, gerçeği yansıtmayan reklamlar dolayısıyla oluşan tüketici
mağduriyetini konu alan kısmının 4054 sayılı Kanun kapsamında olmadığı sonucuna
varılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara
ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına
gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy