Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-2-162 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 10-63/1317-494
Karar Tarihi : 07.10.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Ali ARIÖZ, Özgür Can ÖZBEK
C. BAŞVURUDA : - Detaş Beton Sanayi A.Ş.
BULUNAN Eyüp Sultan Mahallesi, Yanyol Lale Sokak No:4 81470
Samandıra / İstanbul 20
D. HAKKINDA İNCELEME YAPILANLAR:
-Nuh Çimento Sanayi A.Ş.
Adres: İnönü Cad. Yeşil Sk. No:85 K:2 Ümraniye/İstanbul
-Nuh Beton A.Ş.
Adres: Büyükbakkalköy Mah. Samandıra Cd. Maltepe/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Nuh Çimento A.Ş.’nin, hâkim durumda bulunduğu İstanbul
Anadolu yakasındaki (İzmit dahil) çimento pazarında hakim durumdan
kaynaklanan gücünü kullanarak, hazır beton pazarında fiyat sıkıştırması 30
yapmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettiği iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda, Nuh Çimento San. A.Ş.’nin (Nuh Çimento), (İzmit
ili dahil) İstanbul Anadolu yakasındaki çimento sektöründe hâkim durumda olduğu,
aynı teşebbüsün kendisinin de faaliyet gösterdiği hazır beton pazarında çimento
ücretlerini kendi şirketi (Nuh Beton A.Ş.) ve yandaşları için maliyetinin altında
belirlemek suretiyle hazır beton sektöründe fiyat sıkıştırması ve yıkıcı fiyatlama
yaparak 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettiği iddia edilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 9.6.2010 tarihinde, 4563 sayı ile intikal
eden başvuru üzerine yapılan inceleme neticesinde hazırlanan 6.7.2010 tarih ve
2010-2-162/İİ-10-321.AA sayılı İlk İnceleme Raporu 5.8.2010 tarih ve 10-52 sayılı 40
Kurul toplantısında görüşülerek önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar
uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 29.9.2010 tarih ve 2010-2-
162/ÖA-10-321.AA sayılı Önaraştırma Raporu 30.9.2010 tarih ve REK.0.06.00.00-
110/476 sayılı Başkanlık önergesi ile 10-63 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek
karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Nuh Çimento hakkında 4054 sayılı
Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade
edilmiştir.
10-63/1317-494
2
50
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Detaş Beton tarafından iddia edilen husus özetle, Nuh Çimento’nun hâkim durumda
bulunduğu İstanbul Anadolu yakasındaki (İzmit dahil) çimento pazarında hâkim
durumdan kaynaklanan gücünü kullanarak, hazır beton pazarında fiyat sıkıştırması
yapmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettiğidir.
Başvuru konusu, rekabet hukuku çerçevesinde ancak mal vermeyi reddetme
(anlaşmaya yapmayı reddetme) eyleminin koşullarının gerçekleştiğinin ortaya
konulması halinde 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi çerçevesinde ihlal olarak
değerlendirilebilir. Diğer bir ifade ile, fiyat sıkıştırması olarak da isimlendirilen eylem,
üst pazardaki (dosya kapsamında çimento pazarındaki) hâkim durumun tek taraflı 60
davranışlar yoluyla alt pazarda (dosya kapsamında hazır beton pazarında) dışlayıcı
kötüye kullanılması hallerinden birisi olan mal vermeyi reddetme eyleminin alt
kollarından birisidir. Fiyat sıkıştırmasının ve dolayısıyla mal vermeyi reddetme
eyleminin koşullarının oluşup oluşmadığı aşağıda değerlendirilmektedir.
Rekabet hukuku uygulamalarında, pazarda hâkim durumda olan bir işletmenin satış
yapmayı reddetmesi ya da satıştan kaçınması, pazarda rekabeti azaltmak ya da
tümüyle ortadan kaldırmak amacına yönelik olduğu veya bu etkiyi haiz olduğu ölçüde
yasaklanmıştır. Buna paralel olarak, Rekabet Kurulu daha önceki kararlarında mal
vermeyi reddetme eyleminin 4054 sayılı Kanun kapsamında değerlendirmesinde:
“Mal vermeyi reddeden teşebbüsün hâkim durumda olması 70
Hâkim durumdaki teşebbüsün uzun süre mal vermekte olduğu müşterisine mal
vermeyi reddetmesi ve mal vermeyi kesmenin objektif gerekçelere
dayanmaması
Teşebbüsün bazı müşterilere mal satarken bazılarına ürün vermeyi
reddetmesi,
Mal vermeyi kesmesinin rekabeti kısıtlayıcı amacı olup olmaması”
gibi kriterleri dikkate almıştır.
Kısaca, mal vermeyi reddetme eyleminin rekabet hukukunda ihlal olarak kabul
edilebilmesi için gerekli şartlar şu şekilde sıralanabilir:
Teşebbüs hâkim durumda olmalıdır, 80
Verilmeyen mal, alt pazarda faaliyet için gerekli olmalıdır,
Mal vermeme/mal vermeyi reddetme eyleminin objektif ve haklı gerekçeleri
bulunmamalıdır,
Eylem sonucunda (alt) pazarda rekabet ortadan kalkıyor/önemli ölçüde
azalıyor olmalıdır. Malı alamayan rakibin faaliyet gösteremeyecek hale
gelmesi veya pazardan dışlanması, rekabetin ortadan kalmasının bir tezahürü
olarak değerlendirilebilir.
Mal vermeyi reddetme eyleminin gerçekleşebilmesi için ilk ve en önemli koşul, mal
vermediği iddia edilen teşebbüsün hâkim durumda olmasıdır. Rekabet Kurulu’nun
10.6.2010 tarih ve 10-47/741-M sayılı kararı ile Marmara Bölgesinde faaliyet 90
10-63/1317-494
3
gösteren çimento üreticilerine1 ilişkin yapılan önaraştırmada elde edilen belgeler
sonucunda bu bölgede faal çimento üreticisi teşebbüslerin yıllık dökme çimento
kapasite ve üretim rakamları kullanılarak elde edilen tablo aşağıda verilmiştir.
Tablo 1: Marmara Bölgesinde faal çimento üreticisi teşebbüslerin 2009 yılı kapasite ve üretim
miktarları
FİRMA
ADI Kapasitesi (kg)
Üretim Miktarı
(kg)
Pazar Payı
(Kapasite) (%)
Pazar Payı (Üretim)
(%)
Akçansa (……) (……) (……) (……)
(……) (……)
(……) (……)
Aslan (……) (……) (……) (……)
Bursa
Çimento
(……) (……) (……) (……)
(……) (……)
(……) (……)
Nuh (……) (……) (……) (……)
Set (……) (……) (……) (……)
Traçim
(……) (……) (……) (……)
TOPLAM (……) (……) (……) (……)
Yukarıdaki tablodan da görüleceği üzere, Nuh Çimento’nun kapasite bakımından
pazar payı yaklaşık %(……); üretim bakımından ise yaklaşık %(……)’dir. Pazarda
Akçansa hem kapasite hem de üretim bakımından lider konumundadır, ikinci
durumda olan Nuh Çimento’yu da Set Çimento takip etmektedir. Dolayısıyla mal 100
vermeyi reddetme eyleminin gerçekleşmesi için ilk ve en önemli koşul olan hâkim
durumda bulunma koşulu gerçekleşmemektedir. Bunun yanında başvuru sahibi
Detaş Beton’un bu konuya benzer şikâyeti neticesinde yapılan bir başka önaraştırma
sonucunda Rekabet Kurulu 6.5.2010 tarih ve 10-34/541-193 sayılı kararı ile Detaş
Beton’un başvuru öncesinde de Nuh Çimento’dan ürün temin etmediğini ve başvuru
sahibi tarafından ortaya konan ulaşım maliyetlerini azaltmak suretiyle daha avantajlı
bir iş modeli kurabilme gerekçesinin son derece hassas bir karar olan sözleşme
yapma yükümlülüğü getirilmesi için gerekli olan hukuki standardı karşılamadığını
ifade etmiş ve Detaş Beton’un çimento ihtiyacını karşılayabildiği ve faaliyetlerine
devam ettiğini de göz önüne alarak çimento üretimi ve sunumunun zorunlu unsur 110
olmadığını tespit etmiş, Nuh Çimento’nun hâkim durumunu kötüye kullanmak yoluyla
4054 sayılı Kanun’u ihlal etmediği sonucuna ulaşmıştır.
1 Bu teşebbüsler, Set Çimento San. ve Tic. A.Ş. (Set), Akçansa Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş.
(Akçansa), Traçim Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Traçim), Aslan Çimento A.Ş. (Aslan), Bursa
Çimento Fabrikası A.Ş. (Bursa Çimento) ve Nuh Çimento Sanayi A.Ş. ‘dir (Nuh).
10-63/1317-494
4
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; dosya konusu iddialara
yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına
gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy