Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-2-230 (Devralma)
Karar Sayısı : 10-65/1359-502
Karar Tarihi : 14.10.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ (İkinci Başkan) 10
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA
B RAPORTÖRLER : Ayşe Özlem UZUN, Esma GÜNDOĞDU
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN :- Imtech N.V.
Temsilciler: Av. Zeynep ÇAKIR ve Av. Melisa AKMAN
Ahular Sokak No.15 34337 Etiler/İstanbul
20
D. TARAFLAR : - Imtech N.V.
Quinterium Offices 1, Kampenringweg 45a HOLLANDA
- Sait Ferhat ÖZDAMAR
Cami Mah. Cumhuriyet Cad. Mehtap Sitesi D Blok No:159 D:6
Tuzla /İstanbul
- Gülen ÖZDAMAR
Cami Mah. Cumhuriyet Cad. Mehtap Sitesi D Blok No:159 D:4
Tuzla /İstanbul 30
- Hakkı Yiğit BAYRAK
Acıbadem Mah. Uzunçayır Sok. No:19 Bakır Apt. A Blok
D:3 Acıbadem Kadıköy/ İstanbul
- Hidayet ÖZDAMAR
Cami Mah. Cumhuriyet Cad. Mehtap Sitesi D Blok No:159
D:6 Tuzla/İstanbul
- Gülden BAYRAK 40
Acıbadem Mah. Uzunçayır Sok. No:19 Bakır Apt. A Blok
D:3 Acıbadem Kadıköy/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Elkon Elektrik San. ve Tic. A.Ş.’nin kapanış tarihi itibarıyla
sermayesinin tümünü oluşturan hisselerin Imtech N.V., Imtech B.V., Imtech I
B.V., Imtech Marine Group B.V., Radio Holland Group B.V. tarafından iktisap
edilmesine izin verilmesi talebi.
50
10-65/1359-502
2
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 22.9.2010 tarih ve 7338 sayı ile intikal
eden bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 1997/1
sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ’in ilgili hükümleri çerçevesinde yapılan değerlendirme sonucunda düzenlenen
4.10.2010 tarih ve 2010-2-230/Öİ-10-345.AÖU sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu,
11.10.2010 tarih ve REK.0.06.00.00-120/494 sayılı Başkanlık Önergesi ile 10-65
sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da; bildirim konusu devralma işleminin
1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında olduğu, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında 60
Kanun’un 7. maddesi anlamında, bir hâkim durum yaratmaya veya mevcut bir hâkim
durumu güçlendirmeye yönelik olarak rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucu
doğurmayacağı, işleme izin verilmesinde bir sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili İşlem
Bildirim konusu devralma işlemi, Sait Ferhat ÖZDAMAR, Gülen ÖZDAMAR, Hakkı
Yiğit BAYRAK, Hidayet Demet ÖZDAMAR ve Gülden BAYRAK’ın sahibi oldukları
Elkon Elektrik San. ve Tic. A.Ş. (Elkon) hisselerinin tümünün Imtech N.V. (Imtech), 70
Imtech B.V., Imtech I B.V., Imtech Marine Group B.V., Radio Holland Group B.V.
tarafından iktisap edilmesinden oluşmaktadır.
Taraflar arasında imzalanan hisse alım sözleşmesi dışında ayrıca üç sözleşmenin
daha akdedileceği bildirilmektedir. Bunlar, devreden taraflar arasında yer alan Sait
Ferhat ÖZDAMAR ile Elkon arasında kapanış tarihinde yürürlüğe girecek olan bir iş
sözleşmesi, hâlihazırda Elkon ve Sait Ferhat ÖZDAMAR arasında yine kapanış
tarihinde yürürlüğe girecek olan kira sözleşmesi ve son olarak Elkon ile Ormar
Endüstriyel Sistemler, Müh. San. ve Tic. Ltd. Şti (Ormar) arasında halen devam
etmekte olan ticari alım satım faaliyetlerinin devamına ilişkin olarak kapanış tarihinde 80
yürürlüğe girecek olan orijinal ekipman üretimi ve yeniden satım sözleşmesidir.
H.2. Taraflar
H.2.1. Devreden Taraflar
Sait Ferhat ÖZDAMAR, Gülen ÖZDAMAR, Hakkı Yiğit BAYRAK, Hidayet Demet
ÖZDAMAR ve Gülden BAYRAK adlı şahıslar dosya konusu devralma işleminde
devreden tarafı oluşturmakta olup, dosya konusu devralma işlemi öncesinde
devralınan teşebbüsteki ortaklık payları aşağıdaki tablodaki gibi dağılmaktadır:
90
Tablo 1: Devralma İşlemi Öncesinde Elkon’un Ortaklık Yapısı
Hissedarın Adı Hisse Adedi Hisse Oranı
Sait Ferhat Özdamar 166.320 89,4
Gülen Özdamar 18.480 10
Hakkı Yiğit Bayrak 816 0,4
Hidayet Demet Özdamar 192 0,1
Gülden Bayrak 192 0,1
TOPLAM 186.000 100
10-65/1359-502
3
Devreden taraflardan Sait Ferhat ÖZDAMAR’ın Elkon dışında Ormar’a %50’lik payla
ve Elkon Montaj Ltd. Şti. (Elkon Montaj)’ye % 90‘lık payla ortak olduğu ifade
edilmektedir. Yine Hidayet Demet ÖZDAMAR’ın da Tr-Marin Deniz Teknolojileri
Mühendislik ve Ticaret Ltd. Şti. (Tr-Marin)’de %30 payı olduğu bildirilmektedir.
Dosya mevcudu bilgilere göre; Ormar’ın ana iştigal konusu, elektrik ve elektronik 100
malzeme imalatı, ihracatı ve her türden dahili ticaretini yapmak, bunun için yurtiçi ve
yurtdışı kuruluşların distribütörlüğünü almak, konusu ile ilgili şubeler açmaktır ve
şirket müdürü Ahmet Fuat ORAL tarafından yönetilmektedir.
Elkon Montaj’ın ana iştigal konusu ise, resmi ve özel her türlü inşaatların ve
gemilerin, elektrik ile ilgili tesisat, pano, tablo ve diğer sistemlerinin montajını yapmak,
devreye sokmak, test etmek, bakım, proje ve mühendislik hizmetlerini vermek,
taahhütte bulunmaktır ve 01.01.2007 tarihinden bu yana gayri faal durumdadır. Şirket
müdürü Sait Ferhat ÖZDAMAR’dır.
Tr-Marin’in ana iştigal konusu, her türlü gemi ve deniz vasıtalarının inşası ve denizde
kullanılır duruma gelmesi için yeni teknolojiler tasarlamak, projelendirmek, geliştirmek 110
ve test etmektir. Anılan şirketin müdürünün Ulaş ALINGAN olduğu bildirilmiştir.
Yukarıda yer alan bilgiler kapsamında anılan teşebbüslerden devre konu teşebbüs
Elkon haricinde ticari gemilerin elektrik ve otomasyon sistemlerinin mühendisliği,
üretimi ve kurulumu pazarında devreden taraflarca kontrol edilmekte olan başka bir
teşebbüs bulunmadığı görülmüştür.
H.2.2.Devralan Taraf: Imtech
Devir işlemi ertesinde Elkon’un en büyük ortağı olması öngörülen Imtech, bildirim
konusu işlem amacıyla Hollanda yasaları uyarınca kurulmuş halka açık bir limited 120
şirkettir. Başlıca faaliyet alanı elektrik mühendisliği, bilgi ve iletişim teknolojileri ve
mekanik mühendisliği alanlarında hizmet tedarik etmektir.
Bildirim Formu’nda, Imtech’in Türkiye’de sadece 2009 yılında Türk Donanması’nın
düzenlediği ihale sonucu Türk Donanması’na devriye ve milgem bot inşa eden Yaltes
Elektronik ve Bilgi Sistemleri Üretim ve Ticaret A.Ş. (Yaltes) ile söz konusu botların
elektrik ve otomasyon sistemlerinin kurulumu konusunda faaliyet gösterdiği, bu
faaliyeti sonucunda Türkiye’de (…….) Euro ciro elde ettiği ve söz konusu ticari
faaliyetin Imtech’in Türkiye’deki tek faaliyeti olduğu belirtilmektedir.
130
Dosyada yer alan bilgilere göre, diğer devralan tarafların Türkiye’de herhangi bir
pazarda ticari faaliyetlerinin mevcut olmadığı ve Imtech’in %100 oranında iştiraki
oldukları anlaşılmaktadır.
H.2.3. Devredilen Taraf : Elkon
Hisseleri devre konu olan Elkon, limited şirket olarak kurulmuş olup 09.09.2008’de
nev’i değiştirerek anonim şirket haline gelmiştir. Elkon’un ana faaliyet konusu her
türlü tesislerin elektrik donatımı ile ilgili tesisatını kurmak, tesisat için gerekli pano,
elektrik tabloları ve izleme sistemleri ile benzer sair elektrik teçhizatının imalatı ve 140
montajını yapmak, devreye sokmak, bakım, proje ve mühendislik hizmetleri vermek,
10-65/1359-502
4
taahhütte bulunmak, teçhizatların imali için gerekli madde ve malzemelerin alımını ve
ithalatını yapmak, satmak ve ihraç etmektir.
Elkon’un ürün yelpazesi gemi elektrik panoları, gemi elektrik montajı, gemi izleme ve
alarm sistemleri, gemi konsolları ve gemi elektrik projesi ve tasarımından
oluşmaktadır. İç pazarda, ticari gemilerin elektrik ve otomasyon sistemleri
mühendisliği, üretimi ve kurulumu sektöründe faaliyet göstermekte olan Elkon,
sistemlerini/ürünlerini Rusya gibi çeşitli ülkelere ihraç etmektedir.
Dosya konusu devralma işlemi neticesinde Elkon’un hissedarlık yapısı aşağıdaki 150
tabloda gösterilen şekilde olacaktır:
Tablo 2: Devralma İşlemi Sonrasında Elkon’un Ortaklık Yapısı
Hissedarın Adı
Hisse Adedi Sermaye Oranı (%)
Imtech N.V. 185,996 99,99
Imtech B.V. 1 0,01
Imtech I B.V. 1 0,01
Imtech Marine Group B.V. 1 0,01
Radio Holland Group B.V. 1 0,01
TOPLAM 186.000 100
Elkon’un 2008 yılında net ciro tutarı (…….)TL, 2009 yılındaki net ciro tutarı ise (…….)
TL olarak gerçekleşmiştir.
H.3. İlgili Pazar
H.3.1. Pazara İlişkin Genel Bilgiler
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerde, Elkon’un Türkiye’de üretilen ticari gemilerin
elektrik ve otomasyon sistemleri mühendisliği, üretimi ve kurulumu ile iştigal ettiği
ifade edilmekte, Türkiye’de üretilen gemilerin (yatlar, ticari gemiler, offshore, devriye 160
gemileri, feribotlar ve donanma gemileri) elektrik ve otomasyon sistemlerinin
mühendisliği, üretimi ve kurulumu pazarının gelişmeye devam eden ve arz ve talebin
yoğun olduğu bir sektör olduğunun altı çizilmektedir.
Ayrıca, Türkiye Gemi İnşa Sanayicileri Birliği’nden alınan bilgiler ışığında gemi inşaatı
yan sanayi kuruluşlarının; çoğunluğunun İstanbul Bölgesinde, bir kısmının ise
Kocaeli’nde yerleşik durumda olduğu, ülkemizin çeşitli bölgelerinde faaliyetlerini
sürdürdükleri vurgulanmakta, başlıca faaliyetlerinin gemi, yat inşa ve bakım
onarımlarında kullanılan malzemelerin üretimlerini yapmak olduğu belirtilmekte, gemi
ve yat inşasında malzeme ve ekipman olarak kullanılan yerli katkı oranının ortalama
%40 oranında olduğu, bu oranın 1995-2004 yılları arasında ortalama %10-15 170
oranında gerçekleştiği, ilerleyen tarihlerde ise tersanelerdeki gelişmeler paralelinde
ortalama %30-35’ler seviyelerine yükseldiği, yükselen bu trend ile yan sanayi üreticisi
bir kısım firmaların, uluslararası rekabet kuralları ve bunların getirdiği zorunluluklar
nedeniyle ürün kalitesini arttırdıkları ve ürettikleri ürünlerin inşa edilen gemi ve
yatlarda yaygın kullanılmasını sağladıkları da ifade edilmektedir.
Bu çerçevede Türkiye’deki gemi inşasının son yıllarda hızla büyüyen bir pazar halini
aldığı ve birçok yerli ve yabancı firma tarafından ciddi yatırımlara konu olduğu,
Türkiye’deki tersanelerin ve gemi inşası ile ilgili faaliyetlerini sürdüren firmaların
10-65/1359-502
5
çokluğu dikkate alındığında bu gelişim ile doğru orantılı olarak gemi inşa yan sanayi
olarak belirlenen pazarın geniş ve bu pazarın aktörlerinin de sayıca çok olmasının 180
doğal olduğu vurgusu yapılmaktadır.
H.3.2. İlgili Ürün Pazarı
Yapılacak pazar tanımının söz konusu işlemin yaratacağı etkilerin tahlil edilmesinde
belirleyici bir rolü olmayacağının tespit edilmesi nedeniyle kararda net bir pazar
tanımı yapılmamış ilgili ürün pazarının “Türkiye’de üretilen gemilerin (yatlar, ticari
gemiler, offshore, devriye gemileri, feribotlar ve donanma gemileri) elektrik ve
otomasyon sistemleri mühendisliği, üretimi ve kurulumu pazarı” olduğu varsayılarak
değerlendirmelerde bulunulmuştur.
190
H.3.3. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili coğrafi pazar, devralma işlemi açısından ilgili ürün pazarında ülkenin herhangi
bir bölgesindeki rekabet koşullarının diğer bölgelerden farklılık göstermemesi, bir
başka deyişle rekabet koşullarının ülkenin tamamında homojen bir yapı sergilemesi
nedeniyle “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
H.4. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.4.1. İşlemin 4054 sayılı Kanun ve 1997/1 sayılı Tebliğ Kapsamında Olması 200
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (b) bendinde, “herhangi bir teşebbüsün ya da
kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir
kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması
veya kontrol etmesi” devralma işlemi olarak nitelendirilmiştir.
Bildirim konusu devralma işlemi ile Sait Ferhat ÖZDAMAR, Gülen ÖZDAMAR, Hakkı
Yiğit BAYRAK, Hidayet Demet ÖZDAMAR ve Gülden BAYRAK’ın Elkon’da sahibi
oldukları Elkon hisselerinin tümünün hisse devri yoluyla Imtech, Imtech B.V., Imtech I
B.V., Imtech Marine Group B.V., Radio Holland Group B.V. tarafından iktisap 210
edilecek ve söz konusu teşebbüsün kontrolü tamamıyla Imtech’e geçecektir. Bu
itibarla dosya konusu işlem 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (b) bendi
kapsamında bir devralma işlemidir.
H.4.2. İşlemin 1997/1 sayılı Tebliğ Kapsamında Bildirime Tabi Olması
Dosya konusu devralma işlemine konu Elkon’un 2009 yılındaki yurtiçi cirosunun
(…….) TL olduğu görülmektedir.
Devralan taraf Imtech’in ise daha önce de ifade edildiği üzere, 2009 yılında
Türkiye’de sadece Türk Donanması’nın düzenlediği ihale sonucu Türk Donanması’na 220
devriye ve milgem bot inşa eden Yaltes’e söz konusu botların elektrik ve otomasyon
sistemlerinin kurulumu konusunda hizmet vermesi faaliyeti sonucunda (…….) Euro
ciro elde ettiği belirtilmektedir. Belirtilen rakamın 2009 yılında karşılığı ise (…….)
TL’dir1.
1 (…….) Euro tutarı TCMB 2009 yılı Euro-TL ortalama satış kuru baz alınarak çevrilmiştir.
10-65/1359-502
6
Bu doğrultuda dosya konusu işleme taraf teşebbüslerin 2009 yılındaki toplam
cirolarının (…….) TL’ye ulaşması nedeniyle dosya konusu devralma işleminin 1997/1
sayılı Tebliğ kapsamında bildirime tabi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
H.4.3. İşlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. Maddesi Çerçevesinde Değerlendirilmesi
Bildirim formunda, Türkiye’de üretilen tüm gemilerin (yatlar, ticari gemiler, offshore,
devriye gemileri, feribotlar ve donanma gemileri) elektrik ve otomasyon sistemleri 230
mühendisliği, üretimi ve kurulumu alanında Elkon’un pazar payının %(….)’den az bir
oran olduğu ifade edilmiştir.
Bunun dışında Elkon’un olası rakipleri ile arasındaki pazar payı ilişkisini göstermek
adına İstanbul Tuzla bölgesinde üretilen gemiler kapsamında elde edilen oranlar
sunulmakta ve Elkon’un sadece Tuzla’da üretilen gemiler dikkate alındığında pazar
payının daha yüksek olduğu ve %(….)’ler civarında oluştuğu belirtilmektedir.
Tablo 3: Tuzla’da Üretilen Gemiler Bakımından Tahmini Pazar Payları
Firma Adı ve Ürün (Marka) Adı Pazar Payı
(%)
Elkon (….)
Betesan (….)
Elta (….)
Can Makine (….)
Diğer (….)
Devralan taraflardan ise sadece Imtech’in Türkiye’deki ticari gemilerin elektrik ve
otomasyon sistemleri mühendisliği, üretimi ve kurulumu pazarında ve yalnızca 2009
yılında faaliyeti bulunduğu, pazar payının da tahmini olarak %(….) civarında 240
gerçekleştiği ifade edilmekte, halihazırda gerek Imtech’in gerekse diğer devralan
teşebbüsler olan iştiraklerinin Türkiye’de ilgili ürün pazarında herhangi bir
faaliyetlerinin bulunmadığının altı çizilmektedir.
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi uyarınca, bir hâkim durum yaratılması ya da
mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi suretiyle ilgili piyasada rekabeti önemli
ölçüde azaltması sonucunu doğuracak birleşme veya devralmalar yasaklanmaktadır.
Yukarıda da belirtildiği gibi, bildirim konusu işlem Elkon’un kontrolünün mevcut
durumda ilgili pazarda faaliyet göstermeyen bir teşebbüs tarafından
devralınmasından ibaret olduğundan dosya konusu devralma işlemi herhangi bir
yoğunlaşma artışını beraberinde getirmemektedir. 250
Bu çerçevede devralma işleminin bir hâkim durum yaratılması veya mevcut bir hakim
durumun güçlendirilmesi suretiyle rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu
doğuracak nitelikte bir işlem olmadığı sonucuna varılmıştır.
H.4.4. Bildirime Konu Anlaşmada Yer Alan Yan Sınırlamalar Açısından
Değerlendirme
Dosya konusu devralma işlemi tarafları arasında imzalanan Hisse Alım
Sözleşmesinin 9.1.1 maddesi ile satıcı hissedarların ayrı ayrı her birine dosya konusu
hisse devir işleminin kapanışından sonra üç yıl boyunca doğrudan veya dolaylı olarak
rekabet etmeme yükümlülüğü, 9.2. maddesi ile de yine satıcı hissedarlara iki yıl süre
ile Elkon çalışanlarını ayartmama yasağı getirilmiştir. 260
10-65/1359-502
7
Satıcılara getirilen rekabet etmeme ve ayartmama yükümlülüğünün yoğunlaşma ile
doğrudan ilgili ve gerekli olan sınırlamalar olduğu, süre ve taraflar açısından da
orantılılık kriterini sağladığı kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde
belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu 270
olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy