Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-4-176 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 10-66/1394-516
Karar Tarihi : 21.10.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR 10
B. RAPORTÖRLER : Metin HASSU, Muhammed GÜNDOĞDU
C. BAŞVURAN : Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - Köksallar Sey. ve Tur. Tic. Ltd. Şti.
Yeni Otogar No:4 Mersin
- Mersin VİF Tur. Nakliyat ve Tic. Ltd. Şti.
Mersin Otogarı No:2 Mersin
- Lüks Mersin İtimat Turizm Nakliyat Tekstil Petrol Ürünleri San.
ve Tic. Ltd. Şti.
Yeni Otogar No:6 Mersin 20
- Güney Mersin Seyahat Taşımacılık Tur. Tic. Ltd. Şti.
Hürriyet Mh. 1731. Sk. No:6 Yenişehir/Mersin
- Lüks Villa Seyahat Ltd. Şti.
Yeni Otogar No:6 Mersin
E. DOSYA KONUSU: Köksallar Sey. ve Tur. Tic. Ltd. Şti. (Köksallar Seyahat), Mersin
VİF Tur. Nakliyat ve Tic. Ltd. Şti. (Mersin VİF), Lüks Mersin İtimat Turizm Nakliyat
Tekstil Petrol Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. (Lüks Mersin), Güney Mersin Seyahat
Taşımacılık Tur. Tic. Ltd. Şti. (Mersin Seyahat) ve Lüks Villa Seyahat Ltd. Şti. (Villa
Mersin) unvanlı teşebbüslerin Ankara-Mersin hattı için fiyat ve güzergâh tespiti
yapmak suretiyle rekabet ihlalinde bulundukları iddiası. 30
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Önaraştırmaya konu olan iddia temel olarak, Mersin ili merkezli
yolcu taşımacılığı yapan otobüs firmalarının ortak hareket ederek bilet fiyatlarını
belirledikleri hususuna dayanmaktadır. Bu bağlamda, özetle, Köksallar Seyahat, Mersin
Seyahat, Mersin VİF, Lüks Mersin ve Villa Mersin teşebbüslerinin Ankara-Mersin hattı için
fiyat ve güzergâh tespiti yaptıkları iddia edilmektedir. Ayrıca, başvuru ekindeki, 28.6.2010
tarihli, tarafların Mersin-Ankara güzergâhındaki bilet fiyatlarını 40 TL düzeyinde
sabitledikleri hususuna yönelik “karar” metninde iddia konusu eylemlere ilişkin bilgi
bulunmaktadır.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 7.7.2010 tarih ve 5284 sayı ile giren başvuru
üzerine hazırlanan 21.7.2010 tarih ve 2010-4-176/İİ-10-257.MH sayılı İlk İnceleme 40
Raporu, 5.8.2010 tarih ve 10-52 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un ihlaline ilişkin bir soruşturma açılmasına gerek
olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma
yapılmasına 10-52/968-M sayı ile karar verilmiştir.
10-66/1394-516
2
İlgili karar uyarınca düzenlenen 14.10.2010 tarih ve 2010-4-176/ÖA-10-257.MH sayılı
Önaraştırma Raporu aynı tarih ve REK.0.08.00.00-110/427 sayılı Başkanlık önergesi ile
10-66 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da; başvuru konusu iddiayı destekler nitelikte
yeterli kanıt bulunmadığından, şikâyete konu teşebbüsler hakkında 4054 sayılı Kanun’un
41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı görüşüne yer verilmiştir. 50
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, ilgili ürün pazarı “karayolu ile şehirlerarası yolcu
taşımacılığı pazarı"; ilgili coğrafi pazar ise “Ankara-Mersin şehirlerarası yolcu taşımacılığı
hattı” olarak belirlenmiştir.
I.2. Yapılan Tespitler ve Deliller
I.2.1. Pazarın Yapısı
Dosya mevcudu bilgilere göre, şikâyete konu faaliyetlerin yürütüldüğü Mersin
Şehirlerarası Otobüs Terminali’nde 107 otobüs firması bulunmasına karşın, Mersin-
Ankara güzergâhında, Mersin merkezli 5 adet otobüs firması faaliyet göstermektedir. Bu 60
firmalar Köksallar Seyahat, Mersin Seyahat, Mersin VİF, Lüks Mersin ve Villa Mersin’dir.
I.2.2. Bilgi Tutanakları
I.2.2.1. Mersin Şehirlerarası Otobüs Terminali yetkilisi raportörlerle yaptığı görüşmede,
Ulaştırma Bakanlığının fiyat tespiti hususunda aktif bir rol oynamadığını; firmaların
belirledikleri ücretleri onayladığını; kendilerinin ücret ve zaman tarifelerine uymayan
firmalara idari para cezası uyguladıklarını; Mersin otogarında özellikle Mersin-Ankara
hattında faaliyet gösteren firmalar arasında anlaşma olduğuna ilişkin bir duyum
almadıklarını; otobüs firmalarının Mersin ilçelerine olan servis hizmetlerine devam
ettiklerini; bu konuda da herhangi bir sıkıntı bulunmadığını belirtmiştir.
I.2.2.2. Köksallar Seyahat yetkilisi konu hakkında aşağıdaki bilgileri vermiştir: 70
- Şirket merkezinin bilgisi dâhilinde böyle bir anlaşma kesinlikle yapılmamıştır. Konu
hakkında bilgim bulunmamaktadır. Bu belge büyük ihtimalle Ankara’daki acentelerin
elinden çıkmış bir belgedir.
- Sektörümüzde yalnızca yaz aylarında kâr edilirken, yılın geri kalanında büyük zararlarla
çalışılmaktadır. Firma olarak, işlerin yoğunlaştığı dönemlerde fiyatımızı yükseltip,
yolcunun olmadığı zamanlarda ise elimizden geldiği kadar indirim yapıyoruz. Yolcunun
yoğun olduğu nadir zamanlarda mümkün olduğu kadar yüksek fiyat üzerinden bilet
satmanın ve yılın geri kalan zamanlarındaki zararımızı telafi etmenin hakkımız olduğunu
düşünüyoruz.
- Biz rakipler olarak anlaşmış olsak, yolcunun az olduğu dönemde fiyatları yüksek 80
düzeyde tutmaya çalışırız. Yolcunun yoğun olduğu dönemde zaten yüksek fiyattan bilet
alacak yolcu bulabiliyoruz. Bu bağlamda, örneğin, ramazan ayında yolcu bulunamadığı
için fiyatlarımız düştü. Geçen yıl da aynı durum söz konusu olmuştur. Kaldı ki şirketimiz
2008 yılından bu yana Mersin-Ankara hattında 40 TL ücret uygulamaktadır.
- Mersin’de böyle bir anlaşmanın olması mümkün değildir. Hem buradaki ticaret kültürü
hem de rakipler arasındaki ilişki düzeyi buna müsait değildir.
- Şirketimiz yolcularına Erdemli’ye kadar servis hizmeti vermektedir.
10-66/1394-516
3
I.2.2.3. Mersin Seyahat yetkilisi konu hakkında, şikâyet konusu protokol metninden
haberdar olmadığını; Mersin’in en büyük firması olarak buna ihtiyaçlarının bulunmadığını;
fiyatlarını kendilerinin belirlediğini ve aynı alanda faaliyet gösteren diğer firmaların 90
genellikle kendilerini takip ettiğini; yaklaşık 4-5 yıldır Mersin-Ankara hattında 40 TL fiyat
uyguladıklarını; bu fiyatı yılın 7-8 ayında mümkün olduğunca taviz vermeden uygulamaya
çalıştıklarını, özellikle yaz aylarında otobüsler tamamen dolu olarak sefer yapabildiği için
indirim uygulamayı tercih etmediklerini; ancak yolcu sayısının çok azaldığı dönemlerde 30
TL’ye kadar indirim uyguladıklarını; Mersin-Erdemli arasında yolcularına servis hizmeti
verdiklerini ifade etmiştir.
I.2.2.4. Raportörlerin görüştüğü Mersin VİF yetkilisi konuya ilişkin olarak; söz konusu
protokol metni hakkında bilgisi bulunmadığını; fiyatlarını kendilerinin belirlediğini; Mersin-
Ankara hattında fiyatın 4 yıldır 40 TL olduğunu; ancak yolcu sayısının çok azaldığı kış
aylarında 30 TL’ye kadar indirim uyguladıklarını; yolcuları otobüsle Tece’ye kadar 100
taşıdıklarını, Tece’den sonrasında ise Erdemli’ye kadar servis hizmeti verdiklerini
söylemiştir.
I.2.2.5. Lüks Mersin yetkilisi şikâyet konusu hakkında, yılın büyük bir kısmında yolcu
bulmakta büyük sıkıntı çektiklerini; bu nedenle yolcunun çok olduğu dönemlerde mümkün
olduğu kadar yüksek fiyat (40 TL) uyguladıklarını; olduğu iddia edilen protokol metninden
haberlerinin bulunmadığını; hâlihazırda Mersin-Ankara hattında 40 TL’den farklı ücretler
de uyguladıklarını; yılın çok büyük bir kısmında yolcu bulmakta zorlanan bir firmanın
zaten düşük düzeyde fiyatla yolculuk yapmış bir kişiyi, Mersin’e 60 km uzaklıktaki
Erdemli’ye götürmesinin şirket açısından önemli bir maliyet kalemi oluşturmasına
rağmen, Mersin-Erdemli arasında servis hizmeti sunduklarını belirtmiştir. 110
I.2.3. Ulaştırma Bakanlığınca çıkarılan ve 23.1.2009 tarih ve 27471 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan 59 No’lu “Karayolu İle Şehirlerarası Yolcu Taşımacılığı Alanında
Uygulanacak Taban Ücret Tarifesi Hakkında Tebliğ” çerçevesinde yurtiçi yolcu
taşımacılığında uygulanan mevcut taban ücret tarifesi aşağıdaki şekildedir:
Tablo-1: Yurtiçi Yolcu Taşımacılığında Uygulanacak Olan Taban Ücret Tarifesi
Yol Mesafesi
(Km)
Tarife
(TL)
Yol Mesafesi
(Km)
Tarife
(TL)
101-115 10,00 701-800 39,00
116-130 10,50 801-900 42,00
131-150 11,00 901-1000 44,00
151-175 12,00 1001-1100 46,00
176-200 13,50 1101-1200 48,00
201-250 15,50 1201-1300 50,00
251-300 18,00 1301-1400 52,00
301-350 21,00 1401-1500 54,00
351-400 24,00 1501-1625 57,00
401-475 27,00 1626-1750 60,00
476-550 30,00 1751-1875 63,00
551-625 33,00 1876-2000 66,00
626-700 36,00 2001 ve üzeri 69,00
10-66/1394-516
4
I.2.4. Bilet Ücretleri
Yerinde incelemeler sırasında elde edilen bilet koçanlarında, teşebbüslerin Mersin-
Ankara güzergâhına ait bilet ücretlerinin aşağıdaki gibi olduğu, alınan örnekler aracılığıyla
tespit edilmiştir:
Tablo-2: 30.4.2010-30.9.2010 Tarihleri Arasında Mersin-Ankara Güzergâhına Ait Bilet Fiyatları 120
40 TL’lik Bilet Sayısı Toplam Bilet Sayısı Oran
Köksallar Seyahat … … …
Mersin VİF … … …
Lüks Mersin … … …
Mersin Seyahat … … …
I.3. Değerlendirme
Şikâyetin konusunu, Mersin merkezli otobüs firmalarının fiyat konusunda anlaşarak
rekabeti ortadan kaldırdıkları iddiası oluşturmaktadır.
Mersin Şehirlerarası Otobüs Terminali’nde yazıhanesi bulunan seyahat firmalarında
yapılan yerinde inceleme esnasında, bilet fiyatlarının birlikte belirlenmesine yönelik
herhangi bir anlaşmaya ilişkin delil elde edilememiştir. Ayrıca Terminal yetkilisi tarafından,
haklarında inceleme yapılan teşebbüslerin bilet fiyatlarının birlikte belirlenmesine yönelik
bir anlaşma yaptıklarına dair kendilerine yansıyan bilgi olmadığı ifade edilmiştir.
Bu noktada, şikâyet dilekçesi ekinde yer alan 28.6.2010 tarihli “karar” metnine değinilmesi
faydalı olacaktır. 130
Mezkûr karar metninde yer alan en önemli husus, şikâyete taraf teşebbüslerin aralarında
anlaşmak suretiyle Mersin-Ankara güzergâhındaki bilet fiyatlarını 40 TL düzeyinde
sabitledikleri yönündedir. Esasen, bu içerikte bir anlaşma uygulanmasa dahi Kanun’un
ihlali olarak değerlendirilebilecek niteliktedir. Öte yandan, haklarında önaraştırma
yürütülen teşebbüslerin Mersin-Ankara güzergâhı ile ilgili olarak 30.4.2010-30.9.2010
tarih aralığında gerçekleştirdikleri satışlara ilişkin bilet ücretleri bilgisini içeren Tablo-2
dikkate alındığında, şikâyete konu dönemde söz konusu teşebbüslerin Mersin-Ankara
hattındaki bilet fiyatlarını 40 TL düzeyinde sabitlemedikleri görülmemektedir. Tablo’da yer
alan verilere göre, o dönemde Mersin-Ankara güzergâhına ilişkin olarak satılan biletlerin
yarıya yakını 40 TL’den daha düşük ücretlerle satılmıştır. Dosya mevcudu bilgilerden, 140
geriye kalan biletlerin satış işlemlerinin 25-35 TL fiyat aralığında gerçekleştirildiği
anlaşılmıştır. Buna göre, pazarda, iddia edilenin aksine geniş bir fiyat yelpazesi
mevcuttur. Dolayısıyla, her bir teşebbüsün uyguladığı fiyatların belirli bir düzeyde
yoğunlaşmayarak dalgalanma göstermesi, teşebbüsler tarafından fiyatın belli bir düzeyde
sabitlenmediğini göstermektedir. Ancak, her ne kadar uygulanmadığı açıkça belirlenmiş
olsa da yukarıda sözü edilen “karar” metni 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine aykırılık
taşımaktadır.
Mezkûr kararda yer alan bir diğer husus ise şikâyete taraf olan teşebbüslerin yine
aralarında anlaşmak suretiyle Mersin-Erdemli arasındaki servis hizmet sunumuna son
verdikleri iddiasıdır. Önaraştırma kapsamında teşebbüs yetkililerinden ve Terminal 150
yetkilisinden elde edilen bilgiler ve yerinde inceleme sırasında Otobüs Terminali’nde
10-66/1394-516
5
raportörler tarafından yapılan gözlemler ışığında, söz konusu hususun gerçeklik
taşımadığı anlaşılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1- Dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek olmadığına,
2- Bununla birlikte, dosya konusu uygulamalarının 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi
kapsamında ihlal teşkil edebilecek nitelikte olması nedeniyle, bu uygulamaların sona
erdirilmesini teminen 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca 160
hakkında inceleme yapılan teşebbüslere görüş yazısı gönderilmesi hususunda
Başkanlığın görevlendirilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy