Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-2-219 (Devralma)
Karar Sayısı : 10-66/1403-524
Karar Tarihi : 21.10.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Arif Ogün SARI, Nimet KAVAK
C. BİLDİRİMDE :- Mars Sinema Turizm ve Sportif Tesisler İşletmeciliği A.Ş.
BULUNAN
D. TARAFLAR :- Mars Sinema Turizm ve Sportif Tesisler İşletmeciliği A.Ş. 20
Aydın Sokak No:4/7-8 34330 Levent/İstanbul
- Film Ofis Sinema Sanayi Ticaret A.Ş.
Büyükdere Cad No:22 Şişli Cevahir AVM Şişli/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Film Ofis Sinema Sanayi Ticaret A.Ş. (Film Ofis)
tarafından sahip olunan Cevahir Alışveriş Merkezindeki sinema işletmesinde
bulunan demirbaşların Mars Sinema Turizm ve Sportif Tes. İşl. A.Ş. (Mars
Sinema) tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
30
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 08.09.2010 tarih ve 7081 sayı ile intikal
eden ve eksiklikleri en son 01.10.2010 tarih ve 7566 sayı ile tamamlanan bildirim
üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 1997/1 sayılı
Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ’in ilgili hükümleri çerçevesinde yapılan değerlendirme sonucunda
düzenlenen 14.10.2010 tarih ve 2010-2-219/Öİ-10-266.AOS sayılı Devralma Ön
İnceleme Raporu, 19.10.2010 tarih ve REK.0.06.00.00-120/506 sayılı Başkanlık
Önergesi ile 10-66 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da; bildirim konusu devralma 40
işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında olduğu, 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi anlamında, bir hâkim durum yaratmaya
veya mevcut bir hâkim durumu güçlendirmeye yönelik olarak rekabetin önemli
ölçüde azaltılması sonucunu doğurmayacağı, işleme izin verilmesinde bir sakınca
bulunmadığı ifade edilmiştir.
10-66/1403-524
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İşleme İlişkin Bilgiler
Bildirim konusu işlem; Cevahir Alışveriş Merkezi içinde yer alan sinemada bulunan
demirbaşların, 01.08.2010 tarihinde Mars Sinema ile Film Ofis arasında imzalanan
Satış Vaadi ve Taahhüt Sözleşmesi uyarınca Mars Sinema tarafından 50
devralınmasına ilişkindir. Kira sözleşmesine ilişkin olarak, Film Ofis ile Şişli Kültür
ve Ticaret Merkezi İşletme ve Ticaret Anonim Şirketi1 arasında yapılmış olan
01.09.2005 başlangıç tarihli ve 8 yıl süreli kira sözleşmesinin de devir tarihinden
önce feshedileceği bildirilmiştir. Bununla birlikte Mars Sinema ile St. Martins Şişli
Gayrimenkul Yatırımcılığı Ticaret A.Ş.2 ile arasında Cevahir Alışveriş Merkezi’ndeki
13 adet salon, büfe, kafe alanları, fuaye alanı, idari ofislerin bulunduğu alanın
kiralanması için yeni bir kira sözleşmesi akdedilmiştir.
Bildirim formunda ayrıca bildirime konu devrin kira sözleşmesi, marka, patent ya da
çalışan devrini içermediği bilgisine de yer verilmiştir.
Bildirim kapsamında, Rekabet Kurulu onayı alınana kadar Cevahir Alışveriş 60
Merkezi’nde bulunan sinema işletmesinin fiili, hukuki ve ekonomik kontrolünün Film
Ofis’te kalmasını temin etmek amacıyla taraflar arasında ayrıca Ek Protokol
imzalanmıştır.
H.2. Taraflar
H.2.1. Devralan Taraf: Mars Sinema
Mars Sinema, sinema salonu işletmeciliği alanında faaliyet göstermektedir. Dosya
kapsamında elde edilen bilgilere göre, 2009 yıl sonu itibariyle Mars Sinema, toplam
13 şehirde, (…..) noktada, (…..) sinema ekranı ile faaliyet göstermekte olup (…..)
koltuk kapasitesine sahiptir. Mars Sinema Adana, Adapazarı, Ankara, Antalya,
Aydın, Denizli, Erzurum, Eskişehir, İstanbul, İzmir, Kayseri, Mersin ve Trabzon 70
illerinde faaliyet göstermektedir.
Mars Sinema’nın kontrolüne sahip olan Mars Entertainment Group A.Ş. (MEG)’nin
%60 oranındaki hissesinin Odyssey S.a.r.l. tarafından devralmasına ilişkin işleme
26.08.2010 tarihli ve 10-56/1090-412 sayılı Rekabet Kurulu kararıyla izin verilmiştir.
Mars Sinema’nın 2009 yılında Türkiye genelinde elde ettiği ciro (…..) TL iken
İstanbul’da elde edilen cironun yaklaşık olarak (…..) TL olduğu bildirilmiştir.
H.2.2. Devreden Taraf: Film Ofis
Tiyatro, sinema, kafe, bar ve her türlü eğlence yerleri ile sportif faaliyet alanları
kurmak ve işletmek üzere kurulmuş olan Film Ofis sinema salonu işletimi alanındaki
faaliyetlerine Megaplex Şaşkınbakkal Sinemaları ile devam edecektir. Film Ofis ve 80
ortaklarının inşaat, yapı, gayrimenkul geliştirme ve yatırım alanlarında faaliyet
gösteren başka şirketlerde de hissedarlıkları bulunmaktadır. Film Ofis’in hissedarlık
yapısı aşağıdaki gibidir:
Tablo 1: Film Ofis Ortaklık Yapısı
1 Şişli Kültür ve Ticaret Merkezi İşletme ve Ticaret A.Ş.’nin alışveriş merkezinin işletmecisi olduğu
bilgisi verilmiştir.
2 Bildirim Formu’nda Cevahir İnşaat Sanayi Turizm ve Sağlık Hizmetleri A.Ş.’nin hisselerinin
tamamının St. Martins Şişli Gayrimenkul Yatırımcılığı Ticaret A.Ş. tarafından devralındığı bilgisine
yer verilmiştir.
10-66/1403-524
3
Hisse sahibi Hisse Oranı (%)
Orhan KEÇELİ 33
Korkut Nedim KEÇELİ 33
Ali Engin KEÇELİ 33
Müzeyyen KEÇELİ 0.5
Ahmet KEÇELİ 0.5
Toplam 100
Film Ofis tarafından işletilmekte olan Cevahir Sinema salonunda 11’i sinema, 2’si
tiyatro salonu olmak üzere 13 salon bulunmaktadır. Tiyatro salonları, tiyatro
kuruluşlarına kiralanmak suretiyle kullanılmakta, söz konusu devre konu işlemle
ilgisi bulunmamaktadır. Devre ilişkin olan toplam sinema salonu ve ekran sayısı
(…..) iken, toplam koltuk sayısı ise (…..)’dir. Film Ofis’in 2009 yılı Cevahir Şubesi 90
cirosu (…..) TL’dir.
H.3. İlgili Pazar
H.3.1. İlgili Ürün Pazarı
Genel olarak sinema sektöründe, film üretimi, dağıtımı ve gösteriminden oluşan bir
faaliyet zinciri bulunmaktadır. Stüdyolar ya da bağımsız yapımcılar tarafından
hazırlanan filmler genellikle dağıtım firmaları tarafından pazarlanmakta ve sinema
salonlarına dağıtılmaktadır. Son aşamada, sinema salonları filmlerin gösterimini
gerçekleştirmektedir. Genellikle sinema gösterim hizmeti veren salonlar, bu
salonlarda ve fuayelerde yiyecek, içecek, kitap, cd vs. ürünlerin satışını da
yapmaktadır. Bu hizmetlerle birlikte reklam yeri satışı faaliyetleri, sinema salonu 100
işletmeciliğinin asıl konusu olan film gösterim faaliyetini tamamlayan yan hizmetler
olarak değerlendirilmektedir.
Bildirime konu işlem, sinema salonu işletmeciliği alanında faaliyet gösteren Film
Ofis’in Cevahir Alışveriş merkezinde işlettiği sinema salonundaki demirbaşların
Mars Sinema tarafından devralınmasına ilişkindir.
Önceden alınan 17.6.2005 tarih ve 06-31/373-95 sayılı, 28.4.2006 tarih ve 06-
31/373-95 sayılı Rekabet Kurulu kararlarına paralel olarak ilgili ürün pazarının
“sinema salonu hizmetleri” olarak tanımlanabileceği kanaatine ulaşılmıştır.
H.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
Mars Sinema’nın Adana, Adapazarı, Ankara, Antalya, Aydın, Denizli, Erzurum, 110
Eskişehir, İstanbul, İzmir, Kayseri, Mersin ve Trabzon illerinde sinema salonları
bulunmaktadır. Söz konusu hizmetin doğası gereği, sinema salonları ancak
bulundukları yerleşim birimlerindeki tüketicilerin talebini karşılamaktadırlar. Bir
başka deyişle, tüketicilerin mesafe ve zaman kısıtı nedeniyle başka bir ile film
izlemeye gitme olasılıklarının düşük olması, sinema salonlarının başka illerdeki
potansiyel müşterilerin talebini karşılama ihtimalini oldukça azaltmaktadır. Bu
10-66/1403-524
4
çerçevede, ilgili coğrafi pazar tanımında devralan şirketin faaliyet gösterdiği illerin
dikkate alınması önem arz etmektedir.
Söz konusu devralma İstanbul ilinde gerçekleştiğinden ilgili coğrafi pazarın
“İstanbul” ili olduğu varsayılmıştır. Ancak, İstanbul ilinin coğrafi özelliği dikkate 120
alındığında, coğrafi pazarın Anadolu ve Avrupa yakası olarak iki farklı alana
ayrılabileceği sonucuna varılmıştır. Film üreticileri filmleri salonlara dağıtırken belirli
bölgeler belirlemekte ve bu bölgelerde aynı filmin tekrar lisanslanarak gösterime
verilmesinden kaçınmaktadır. Bu alanların genişliği bölgenin nüfus yoğunluğuna,
coğrafi özelliklerine, yerleşim biçimlerine ve ulaşım özelliklerine göre farklılık
gösterebilmektedir. İstanbul ili baz alındığında ise coğrafi ve demografik
özellikleriyle birlikte ulaşım olanakları düşünüldüğünde daha dar/ihtiyatlı bir pazar
tanımı yapılarak İstanbul ili Avrupa Yakasının ayrı bir ilgili coğrafi pazar olarak
değerlendirilebileceği kanaatine varılmıştır.
H.4. Değerlendirme 130
H.4.1. İşlemin Niteliği Açısından Yapılan Değerlendirme
1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ”in 2(b) maddesine göre “Herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin
diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını
ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya
kontrol etmesi” teşebbüsler arası birleşme ve devralma olarak kabul edilmektedir.
Bildirime konu işlem, sinema salonu işletmeciliği alanında faaliyet gösteren Film
Ofis’in Cevahir Alışveriş merkezinde işlettiği sinema salonundaki demirbaşların Mars
Sinema tarafından devralınmasına ilişkindir3.
Bildirimi yapan taraf, söz konusu bildirim öncesinde, işlemin kira sözleşmesinin 140
devrini içermemesi, dolayısıyla işletme hakkının devrini sağlamaması nedeniyle yeni
bir kira sözleşmesi akdedilmeksizin işleme konu sinema salonlarının işletilmesinin
söz konusu olamayacağını, bu nedenle işlemin bir devralma olmadığını belirterek
Rekabet Kurumu 2. Daire Başkanlığının görüşünü almak üzere başvuruda
bulunmuştur. Bu başvuru üzerine yapılan değerlendirme sonucunda, söz konusu
işlemin, Rekabet Kurulunun konuya ilişkin değerlendirmeleri saklı kalmak üzere,
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi anlamında birleşme veya devralma sayılan
hallerden biri olacağı görüşüne ulaşılmış, bu nedenle söz konusu işleme ilişkin
olarak, 1997/1 sayılı Tebliğ’de öngörülen eşiklerin aşılması durumunda, Rekabet
Kurumuna izin başvurusunda bulunulması gerektiği ilgili tarafa bildirilmiştir. Söz 150
konusu işlem bir sinema salonunun yan hizmetleri ile birlikte işletilmesi için elverişli
olan tüm demirbaşları içermektedir. Ayrıca, Mars Sinema ile St. Martins Şişli
Gayrimenkul Yatırımcılığı Ticaret A.Ş.4 arasında yeni bir kira sözleşmesi
imzalanması amacıyla, Film Ofis ile Şişli Kültür ve Ticaret Merkezi İşletme ve Ticaret
A.Ş. arasındaki kira sözleşmesinin fesh edildiği dikkate alındığında işlemin amacının
devir özelliği taşıdığı ortaya çıkmaktadır.
3 Devir işlemi yalnızca maddi duran varlıkları kapsamaktadır. Sinema filmlerinin gösterimine ilişkin
herhangi bir fikri mülkiyet hakkı devri söz konusu değildir.
4 Bildirim Formu’nda Cevahir İnşaat Sanayi Turizm ve Sağlık Hizmetleri A.Ş.’nin hisselerinin
tamamının St. Martins Şişli Gayrimenkul Yatırımcılığı Ticaret A.Ş. tarafından devralındığı bilgisine
yer verilmiştir.
10-66/1403-524
5
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinde “… kontrol, ayrı ayrı ya da birlikte, fiilen ya da
hukuken bir teşebbüs üzerinde belirleyici etki uygulama olanağını sağlayan haklar,
sözleşmeler veya başka araçlarla ve özellikle bir teşebbüsün malvarlığının tamamı
veya bir kısmı üzerinde mülkiyet veya isletilmeye müsait bir kullanma hakkıyla veya 160
bir teşebbüsün organlarının oluşumunda veya kararları üzerinde belirleyici etki
sağlayan haklar veya sözleşmelerle meydana getirilebilir…” şeklinde yer alan ifade
ile malvarlığı mülkiyeti devrinin kontrol değişikliğine yol açacağı vurgulanmaktadır.
Rekabet Kurulu’nun 31.1.2008 tarihli ve 08-09/107-35 sayılı kararında da sadece
malvarlığı devri bir devralma olarak nitelendirilmiştir.
Bu bilgiler doğrultusunda başvuru konusu işlemin, bir teşebbüsün işletilmeye
müsait malvarlığının devredilmesi niteliğini taşıması nedeniyle, 1997/1 sayılı
Tebliğ’in 2. maddesinin (b) bendi kapsamında bir devralma işlemi olduğu sonucuna
ulaşılmıştır.
H.4.2. Bildirim Yükümlülüğü Açısından Yapılan Değerlendirme 170
1997/1 sayılı Tebliğ'in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesi "Bu Tebliğ’in 2.
maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi veya
devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde
ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın % 25’ini aşması halinde
veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının 25 milyon YTL’yi aşması halinde
Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur" demek suretiyle hangi tür birleşme
ya da devralma işlemlerinin Rekabet Kurulu'nun iznine tabi olduğunu
belirlemektedir.
Mars Sinema’nın 2009 yılı Türkiye cirosu (…..) TL’dir. Bu ciro içinde İstanbul ilinde
elde edilen ciro yaklaşık olarak (…..) TL’dir. Film Ofis’in 2009 yılı Cevahir Şubesi 180
cirosu ise (…..) TL‘dir. Devralma işleminin temel konusu sinema salonu hizmetleri
olmakla birlikte, reklamcılık ve büfe işletmeciliği hizmetlerinin temel sinema salonu
hizmetlerine bağlı olarak ortaya çıkan hizmetler olarak değerlendirilmesi ve bu
hizmetler için kullanılan demirbaşların da söz konusu devralma işlemi kapsamında
devredilen demirbaşlar arasında yer alması nedeniyle, bu hizmetlerden elde edilen
gelirler de 17.6.2005 tarih ve 05-40/556-135 sayılı Rekabet Kurulu kararına da
paralel olarak, ciro hesaplamasında dikkate alınmıştır. Sonuç olarak söz konusu iki
şirketin İstanbul ilindeki cirolarına bakıldığında toplamın 1997/1 sayılı Tebliğ’de
öngörülen ciro eşiğini aştığı görülmektedir.
1997/1 sayılı Tebliğ’de öngörülen pazar payı eşiğine ilişkin olarak da İstanbul 190
bazında bir değerlendirme yapılmış ayrıca İstanbul’un her iki yakasına ilişkin
bilgilere de aşağıda yer verilmiştir.
10-66/1403-524
6
Tablo 2: Mars Sinema 2009 Yılı İstanbul İli Pazar Payı Bilgisi5
Avrupa Yakası Anadolu Yakası İstanbul Toplam
İstanbul İli Sinema
Sayısı
Ekran
Sayısı
Koltuk
Sayısı
Sinema
Sayısı
Ekran
Sayısı
Koltuk
Sayısı
Sinema
Sayısı
Ekran
Sayısı
Koltuk
Sayısı
Mars Sinema (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Cevahir (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Yaka
Toplamı
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Pazar Payları
(%)
Mars Sinema (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Cevahir (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
ToplamYaka
Pazar Payı
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Yukarıdaki tablodan Mars Sinema ve Cevahir Sinemasının sinema, ekran ve koltuk
sayısı baz alındığında oluşan Avrupa yakası, Anadolu yakası ve İstanbul ili toplam 200
pazar paylarının 1997/1 sayılı Tebliğ’de öngörülen %25’lik pazar payı eşiğini
aşmadığı görülmektedir. Bu bilgilere ek olarak taraflardan izleyici adedi ve gişe
geliri açısından pazar payları talep edilmiş, belirtilen kriterlere göre il bazında veri
elde edilmesinin çeşitli nedenlerden dolayı zor olduğu, Avrupa ve Anadolu
yakalarına ilişkin böyle bir bilgiyi sağlamanın eldeki verilerle mümkün olmadığı ifade
edilmiştir. İstanbul ili genelindeki verilere ise İstanbul’un Türkiye toplamının yaklaşık
%40’ına tekabül ettiği varsayılarak ulaşıldığı belirtilmiştir. Buna göre, Mars
Sinema’nın ve Cevahir Sinemasının izleyici adedi bazında İstanbul ili pazar payları
sırasıyla %(…..) ve %(…..); gişe geliri bazında İstanbul ili pazar payları ise sırasıyla
%(…..) ve %(…..)’dır. Bu bilgiler ışığında, 1997/1 sayılı Tebliğ’de öngörülen eşikler 210
aşıldığı için devralma işleminin izne tabi bir devralma işlemi olduğu sonucuna
ulaşılmıştır.
H.4.3. 4054 Sayılı Kanun’un 7. Maddesi Açısından Değerlendirme
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinin “Bir ya da birden fazla teşebbüsün hakim
durum yaratmaya veya hakim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak,
ülkenin bütünü yahut bir kısmında rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu
doğuracak şekilde birleşmeleri veya herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir
teşebbüsün mal varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da 220
kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları, miras yoluyla iktisap
durumu hariç olmak üzere, devralması hukuka aykırı ve yasaktır” hükmü uyarınca
bir pazarda hakim durum yaratan ya da mevcut bir hakim durumu güçlendiren ve
5 Bildirime konu işlemin taraflarınca, tabloda yer verilen pazar payı tahminlerinin tamamıyla
şirketlerin kendi imkânları çerçevesinde ve sınırlı bilgiler kapsamında yapıldığı, bununla birlikte
rakiplerin pazar paylarına ilişkin bir çalışmalarının bulunmadığı belirtilmiştir.
10-66/1403-524
7
bunun sonucunda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasına yol açan birleşme ve
devralmalar yasaklanmaktadır.
Bu işlem, devralan tarafın da devreden taraf gibi sinema salonu işletmeciliği
pazarında faaliyet gösteriyor olmasından dolayı yoğunlaşma doğurucu bir işlem
olarak değerlendirilmelidir. Tarafların izleyici adedi bazında İstanbul ilinde tahmini
pazar paylarının toplam %(…..); gişe geliri bazında İstanbul ilinde tahmini pazar
paylarının ise toplam %(…..) olduğu dikkate alındığında işlemin hâkim durum 230
yaratmayacağı ortaya çıkmaktadır.
Bunlara ilaveten, sinema salonu açmak için hiçbir yasal engelin olmadığı ve yeni
açılan sinema salonlarının sayısının hızla çoğaldığı, yeni açılan birçok alışveriş
merkezinde sinema komplekslerinin faaliyete başladığı, proje halindeki alışveriş
merkezlerinin de çoğunun bünyelerinde sinema salonlarını ihtiva ettiği
düşünüldüğünde sinema salonu sayısının daha da artacağı anlaşılmaktadır. Bu
nedenlerle, işlem sonrasında hâkim durum yaratılmasının veya mevcut bir hakim
durumun güçlendirilmesinin söz konusu olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
I. SONUÇ 240
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1
sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun
maddesinde belirtilen nitelikte hâkim durum yaratılmasının veya mevcut hâkim
durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz
konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy