Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-4-230 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 10-67/1411- 529
Karar Tarihi : 27.10.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR 10
B. RAPORTÖRLER : Metin HASSU, Hale GÜNDÜZ
C. BAŞVURAN : Atila KALKAN
Hunat Mh. Turkuaz İş Merkezi No:5/14 M. Gazi/Kayseri
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü
Dikmen Yolu No:14 06100 Bakanlıklar/Ankara
- Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası
Sümer 1. Sk. No:12/4 06440 Kızılay/Ankara
E. DOSYA KONUSU: Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün sınırlı sayıda Lisanslı
Harita Kadastro Büroları (LİHKAB) açılmasına izin vermesi nedeniyle, bu grup 20
mühendislerin 5368 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmelikten dayanağını alan kota ve
asgari fiyat tarifesi uygularken, serbest çalışan mühendislerin Harita ve Kadastro
Mühendisleri Odası (HKMO) asgari fiyat tarifelerinin fiili olarak oldukça altında
çalışması nedeniyle mağdur oldukları iddiası ve bu durumu düzeltmek için ilgili
mühendislerin bir araya gelerek en az ücret bedelinin işverenden tahsili için
tedbirler alınmasının 4054 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmesi talebi.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’nün 5368
sayılı Kanun ve ilgili Yönetmelik çerçevesinde sınırlı sayıda LİHKAB açılmasına izin
vermesi nedeniyle bu grup mühendislerin kota ve asgari fiyat tarifesini uygularken, serbest
çalışan mühendislerin Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası (HKMO) asgari fiyat 30
tarifelerinin fiili olarak oldukça altında çalışması nedeniyle mağdur oldukları ileri sürülerek;
bu durumu düzeltmek için ilgili mühendislerin bir araya gelerek en az ücret bedelinin
işverenden tahsili için tedbirler alınmasının 4054 sayılı Kanun kapsamında nasıl
değerlendirileceği konusunda bilgi talep edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 17.9.2010 tarih ve 104 sayı ile giren başvuru
üzerine hazırlanan 27.9.2010 tarih ve 2010-4-230/İİ-10-257.MH sayılı İlk İnceleme Raporu,
7.10.2010 tarih ve 10-63 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Kanun'un
40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına 10-63/1328-M sayı ile karar verilmiştir.
İlgili karar uyarınca düzenlenen 19.10.2010 tarih ve 2010-4-230/ÖA-10-257.MH sayılı
Önaraştırma Raporu 21.10.2010 tarih ve REK.0.08.00.00-110/435 sayılı Başkanlık 40
önergesi ile 10-67 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da, başvuru konusu iddiaları destekler nitelikte
yeterli kanıt bulunmadığından, 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma
açılmasına gerek olmadığı görüşüne yer verilmiştir.
10-67/1411- 529
2
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
İncelemeye konu dosyanın içeriğinin, kadastro mühendisleri odalarının uygulamalarına
yönelik olması sebebiyle ilgili ürün pazarı “harita ve kadastro mühendisliği hizmetleri”
olarak belirlenmiştir. 50
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili coğrafi pazar, söz konusu hizmetlerin il bazında sunuluyor olması nedeniyle, “Kayseri
İli” olarak tespit edilmiştir.
I.2. Yapılan Tespitler ve Deliller
I.2.1. TMMOB’a Bağlı Odaların Asgari Ücret Uygulamaları
TMMOB ve TMMOB’a bağlı odaların çıkardıkları yönetmelikler aracılığı ile doğrudan yasal
dayanağı olmadığı halde asgari ücret uygulamaları daha önce de Rekabet Kurulu
kararlarına konu olmuştur. İzmir Ticaret Odası ve bir serbest şehir plancısının başvurusu
üzerine TMMOB ve TMMOB Şehir Plancıları Odası hakkında yürütülen soruşturma
sonucunda alınan 22.1.2002 tarih ve 02-04/40-21 sayılı kararında Kurul, 60
- TMMOB ve TMMOB’a bağlı Şehir Plancıları Odası’nın doğrudan yasal dayanağı olmadığı
halde, asgari hizmet bedeli belirlenmesini zorunlu kılan ve bunun altında ücretle hizmet
verilmesini yasaklayan karar ve uygulamalarının 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine aykırı
olduğuna,
- Kanunun 9/1. maddesi uyarınca TMMOB ve Şehir Plancıları Odası’nın asgari ücretleri
belirlemeye ilişkin uygulamalarına son verilmesine
karar vermiştir.
Söz konusu karar taraflara 9.4.2003 tarihinde tebliğ edilmiş, taraflardan 60 günlük süre
içerisinde asgari ücret uygulamalara ilişkin düzenlemelere son vermeleri istenmiştir.
Bahsi geçen kararın ardından, TMMOB ve Şehir Plancıları Odası tarafından Kurulun 70
22.1.2002 tarih ve 02-04/40-21 sayılı kararına karşı Danıştay 10. Dairesi nezdinde
yürütmeyi durdurma talebiyle, E:2003/2564 ve E:2003/2705 sayılı iki dava açılmış olup,
anılan Daire dava konusu yönetmeliklerin hukuksal niteliklerini dikkate alarak yürütmenin
durdurulması isteminin kabulüne karar vermiştir. Sonrasında, Kurul’un TMMOB ve Şehir
Plancıları Odası’na yönelik söz konusu kararı, Danıştay 13. Dairesi tarafından
soruşturmacı üyenin karara katılımı nedeniyle usul yönünden, 14.11.2006 tarih ve
E:2005/1668 K:2006/4329 sayılı, 8.7.2005 tarih ve E:2005/916 K:2005/3436 sayılı
kararlarla iptal edilmiştir.
Rekabet Kurulu tarafından soruşturmacı üyenin karara katılımı nedeniyle usul yönünden
iptal edilen 22.1.2002 tarih ve 02-04/40-21 sayılı kararın yerine yeni bir karar alınmamış; 80
Kurul, TMMOB tarafından kendi birliklerine bağlı meslek odalarının asgari ücret tarifelerinin
ve TMMOB üyesi olan Şehir Plancıları Odası’nca şehir plancılarının asgari ücret
tarifelerinin belirlenmesine dayanak oluşturan ve 4054 sayılı Kanun’a aykırı bulunan
yönetmeliklerin iptali için dava açılmasına ve bu konuda Başkanlığa yetki verilmesine
16.5.2007 tarih ve 07-41/453-M sayı ile karar vermiştir. Ancak, Danıştay 13. Dairesi
tarafından alınan 16.11.2007 tarih ve E:2007/10830 ve K:2007/7326 sayılı; 1.2.2008 tarih
ve E: 2007/10829 K:2008/1745 sayılı kararlarla, Kurum’un TMMOB ve TMMOB’a bağlı
odalarca yapılan düzenlemelerin rekabeti engelleyici, bozucu veya kısıtlayıcı olduğunu ileri
10-67/1411- 529
3
sürerek iptalleri için dava açma ehliyeti olmadığı sonucuna varılarak, açılan davaların
ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir. Bunun sonucunda ise Rekabet Kurumu 90
tarafından, Danıştay 13. Dairesince verilen söz konusu kararlar 7.1.2008 ve 4.4.2008
tarihlerinde Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulu nezdinde temyiz edilmiş, ancak
temyiz süreci henüz sonuçlanmamıştır.
Buna göre, ilgili Danıştay kararı çerçevesinde, asgari ücrete yönelik uygulamaların, pazar
paylaşımına yol açacak türden başka eylemler içermediği sürece, 4054 sayılı Kanun
kapsamında ihlal teşkil etmediği değerlendirilmektedir.
I.2.2. Başvuru Konusuna İlişkin Değerlendirme
Başvuruda belirtilen, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün 5368 sayılı Kanun
kapsamında hazırlanan Yönetmelik çerçevesinde, sınırlı sayıda LİHKAB açılmasına izin
vermesi nedeniyle, bu grup mühendislerin asgari fiyat tarifesini uygulamalarının diğer 100
serbest çalışan Harita ve Kadastro Mühendisleri açısından mağduriyet doğurduğu hususu,
ilgili Kanun’un 8. maddesinde yer alan “Hizmet ile ilgili ücret tarifeleri, her yıl harita
kadastro mühendisleri odasının görüsü alınmak suretiyle Tapu ve Kadastro Genel
Müdürlüğünce belirlenir” hükmü ile düzenlenmiştir.
Öte yandan, kota uygulaması, ilgili Kanun’a dayanılarak çıkarılan 5.5.2008 tarih ve 26867
sayılı Yönetmeliğin 39. maddesinde ve 2010/13 sayılı Genelge’nin 35/3. maddesinde yer
alan “Birden fazla lisanslı büronun bulunduğu yerlerde, büroların iş yüklerinin eşit
dağılımını sağlamak amacıyla resmi kurum ve kuruluşların talepleri haricinde, bir lisanslı
büroda aynı anda devam eden, tescile konu olmayan işlerden beş, tescile konu olanlardan
on adetten fazla iş alınamaz” hükmüne dayanmaktadır. Söz konusu kota uygulamasının 110
5368 sayılı Kanun’da doğrudan dayandığı bir madde olmasa da Kanun’un 4. maddesinde
geniş yetkiler verilen ve sektörün denetiminden sorumlu tutulan Tapu ve Kadastro Genel
Müdürlüğünün, Teknik Uygulama Sorumluluğu (TUS)’na ilişkin Bayındırlık Bakanlığı
tarafından yayımlanan 3030 sayılı Kanun Kapsamı Dışında Kalan Belediyeler Tip İmar
Yönetmeliği’nin ilgili maddesi1 ile denetime getirilen sınıra (kota) benzer bir düzenlemeye
başvurduğu anlaşılmaktadır.
Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğüne sektörün oluşturulması (lisanslama ile) ve denetimi
yetkisini veren hüküm ise 5368 sayılı Kanun’un 4. maddesinde aşağıdaki şekilde
düzenlenmektedir:
“Madde 4- Lisanslı harita kadastro mühendislik büroları bulundukları ilçe idarî sınırlarında 120
yetkili olmak üzere kurulur. Aynı ilçede birden fazla sayıda büroya lisans verilmesi veya
lisanslı büroların birden fazla ilçede yetkilendirilmesi ile lisansların iptaline Tapu ve
Kadastro Genel Müdürlüğü yetkilidir. Lisanslı harita kadastro mühendislik büroları,
kadastro müdürlüklerince yürütülen hizmetlerden, tescile tâbi olmayan işlemlerin yapım ve
kontrolü ile tescile tâbi olan işlemlerin yapımında görevlidir. Lisansların verilmesi, iptal
edilmesi ve sicillerin tutulması ile lisanslı büro faaliyetlerinin denetimini yaparak uyarma,
kınama, lisansın geçici veya sürekli iptali cezalarını vermeye Tapu ve Kadastro Genel
Müdürlüğü yetkilidir. Kuruluş, görev, lisans verilmesi ve denetime ilişkin usul ve esaslar ile
mekân, personel ve donanımlarına ilişkin hususlar yönetmelikte belirlenir.”
1 Madde 58 – (Değişik madde: 13.7.2000-24108 sayılı R.G. Yön/.)
Fenni mesulün, yapının bulunduğu il sınırları içinde ikamet etmesi esastır. Farklı bir ilde fenni mesuliyet üstlenilebilmesi
için ilgili idarenin uygun görmesi ve yapı yeri ile fenni mesulün işyeri arasındaki mesafenin en fazla 200 km olması
gerekir. Fenni mesullerden, mimar veya inşaat mühendisi 30.000 m2’den, makine mühendisi 60.000 m2’den, elektrik
mühendisi 120.000 m2’den fazla inşaatın, fenni mesuliyetini üstlenemez. Üzerinde başka bir fenni mesuliyet
bulunmamak koşulu ile bu miktarları aşan tek ruhsata bağlı inşaatlarda bu şart aranmaz.
10-67/1411- 529
4
Ayrıca, raportörlerce Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü yetkilisi ile yapılan görüşmede 130
kendilerine, Genel Müdürlüğün 5368 sayılı Kanun’la sınırlı sayıda Lisanslı Harita Kadastro
Büroları (LİHKAB) açılmasına izin vermesi ve 2010/13 sayılı Genelge’nin 35/3.
maddesinde yer alan kota uygulaması hakkındaki görüşleri sorulmuştur. Yetkili bu
konunun sadece ilgili Genelge ile değil ayrıca 5.5.2008 tarih ve 26867 sayılı Yönetmelik ile
de düzenlendiğini, LİHKAB’ın bir tür kamu adına denetim yaptıklarını, bu nedenle sınavla
yetkilendirildiklerini ve Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü tarafından çok sıkı denetime
tabii olduklarını belirtmiştir.
Sonuç olarak, LİHKAB’ın uymakla yükümlü oldukları asgari ücret tarifelerinin ilgili Kanun ile
doğrudan, bu bürolara getirilen kota uygulamasının ise ilgili Kanun ile yetkilendirilen ve
sektörün denetiminden sorumlu olan Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün çıkardığı ilgili 140
Yönetmelik ve Genelge ile düzenlendiği; diğer taraftan HKMO asgari ücret tarifesi
uygulamasının yukarıda bahsi geçen ilgili Danıştay kararı kapsamında olduğu
değerlendirilmekte olup, başvuru konusu iddialar hakkında 4054 sayılı Kanun
çerçevesinde herhangi bir işlem yapılmasına gerek olmadığı kanaatine varılmıştır. Ayrıca
başvuruyla bilgi talep edilen, serbest çalışan mühendislerin HKMO asgari fiyat tarifelerinin
fiili olarak oldukça altında çalışması nedeniyle mağdur oldukları ve bu durumu düzeltmek
için ilgili mühendislerin bir araya gelerek en az ücret bedelinin işverenden tahsili için
tedbirler alınması hususunda, konuya ilişkin olarak daha önce alınan Rekabet Kurulu
kararlarının2 bilgilendirici olduğu, değerlendirilmiştir.
J. SONUÇ 150
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1. Dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek olmadığına
2. Bununla birlikte, 4054 sayılı Kanun kapsamında ihlal teşkil edebilecek nitelikte
düzenlemelerden kaçınılmasına yönelik olarak Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğüne ve
ilgili Bakanlığa görüş bildirilmesi hususlarında Başkanlığın görevlendirilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
160
2 Bu kararlarda, bağlayıcı olmamakla birlikte, söz konusu asgari ücret tarifesi uygulamasına yönelik anlaşmaların,
pazar paylaşımına yol açacak türden başka eylemler içermediği sürece, ilgili Danıştay kararından dolayı, Rekabet
Kanunu kapsamında ihlal teşkil etmeyeceği, yaklaşımının benimsendiği hususu dikkate alınmalıdır.
Full & Egal Universal Law Academy