Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-3-173 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 10-67/1428-544
Karar Tarihi : 27.10.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat
ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Nazlı VAROL, Fethullah GÜLER
C. ŞİKAYET
EDEN : ………….. kiraz üreticileri
………………… 20
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILANLAR:
Alara Tarım Ürünleri San. ve Tic. A.Ş.
Hasanköy 1. km Gürsu / Bursa
Pia Frucht Gıda Lojistik ve Dış Tic. Ltd. Şti.
Ilıca Mah. Sarıkız Çayı Mevkii No:2 Alaşehir / Manisa
Çelikoğlu Otomotiv Kom. Nak. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.
Badınca Köyü Alaşehir / Manisa 30
Cabbar Ambalaj Malz. Tarım Ürünleri Gıda İth. İhr. ve Dahili
Tic.Ltd. Şti.
Kavaslı Mah. İskenderun Yolu Üzeri Öztoprak Apt. No:4
Antakya
Antel Tarım İşletmeleri San. ve Tic. A.Ş.
Arapsuyu Mah. 611. Sok. Şahin Apt. No:7/4 Konyaaltı / Antalya
E. DOSYA KONUSU: Kiraz alımı yapan bazı ihracatçı teşebbüslerin aralarında 40
anlaşarak Isparta ili …………….. düşük fiyata kiraz alımı yaptıkları ve kiraz
alımını aralıklı yapmak suretiyle üreticileri baskı altında tuttukları iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan başvuruda özetle;
………….. kiraz alımı yapan teşebbüslerin Alara Tarım Ürünleri San. ve Tic. A.Ş.
(Alara), Pia Frucht Gıda Lojistik ve Dış Tic. Ltd. Şti. (Pia), Antel Tarım A.Ş.
(Antel), Taneks Tarım Ürünleri Gıda ve Tekstil Tic. Paz. İth. İhr. Ltd. Şti. (Taneks)
ve Cabbar Ambalaj Malzemeleri Tarım ürünleri Gıda İth. İhr. Şti. (Cabbar)
oldukları,
10-67/1428-544
2
firmaların önceki yıllarda hasat tarihinden 3 – 4 gün önce kiraz alım faaliyetlerine 50
başlamasına rağmen, anılan teşebbüslerden Taneks haricindeki firmaların 2010
yılında kiraz olgunlaştıktan ancak 3 – 4 gün sonra alım faaliyetlerine başlayarak
üreticiyi baskı altına aldıkları,
Alara’nın çeşitli bahanelerle kiraz alımını önce ertelediği sonrasında ise hiç
yapmadığı, dolayısıyla kendi üreticilerini, kirazlarını düşük fiyatlarla kiraz alımı
yapan diğer teşebbüslere satmak durumunda bıraktığı,
Alara’ya satış yapmak için üreticilerin ellerinde beklettikleri 200 ton civarında
kirazın, beklenen sürede çatladığı ve satılamaz duruma geldiği, bu nedenle
yarısının döküldüğü,
Alara’nın kiraz alımı yapmamasını fırsat bilen Pia’nın, Cabbar Tarım ve Antel’i de 60
baskı altında tutarak iki gün boyunca 1,7 TL – 2,1 TL arasında değişen düşük
fiyatlardan yüksek miktarda kiraz alımı yaptığı, sonrasında ise alım faaliyetlerini
durdurduğu,
alım faaliyetlerini durduran Pia’nın, Uluborlu alım sorumlusu tarafından, gerçek
dışı beyanlarla, ………….. yetiştirilen kirazların kalitesinin düşük olduğu yönünde
karalama faaliyetlerinde bulunulduğu ve Pia’nın diğer alım sorumlularına bu
köyden kiraz almamaları yönünde beyanlarda bulunulduğu,
bu nedenle üreticilerin satış yapabilecekleri sadece iki firmanın (Cabbar Tarım,
Antel) kaldığı, bu teşebbüslerin de yine 1,7 TL – 2,1 TL arasında değişen çok
düşük fiyatlardan alım yaptığı, 70
Cabbar Tarım ve Antel’in çok kaliteli kirazları değişik bahaneler ileri sürerek
almaması ya da düşük fiyatlardan almaya çalışması üzerine üreticilerin yine zor
durumda bırakıldıkları ve kirazlarını iç piyasaya satış için alım yapan halcilere 0,7
TL – 0,9 TL arasında değişen fiyatlardan satmak durumunda kaldıkları,
yazılı ve görsel basında da kiraz alımı yapan 35’e yakın teşebbüsün Isparta ve
Uluborlu’nun muhtelif yerlerinde de benzer uygulamaları yaptıklarına dair
haberlerin yer aldığı,
iddia edilerek kiraz üreticilerinin mağduriyetinin giderilmesi talep edilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 29.07.2010 tarih ve 6008 sayı ile giren 80
başvuru üzerine hazırlanan 26.8.2010 tarih ve 2010-3-173/İİ-10-185.MBA sayılı İlk
İnceleme Raporu, Rekabet Kurulu’nun 2.9.2010 tarih ve 10-57/1157-M sayılı
toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun
çerçevesinde soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla,
Kanun’un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili
karar uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 19.10.2010 tarih ve 2010-3-
173/ÖA-10-376.NV sayılı Önaraştırma Raporu 26.10.2010 tarih ve REK.0.07.00.00-
110/479 sayılı Başkanlık önergesi ile 10-67 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek
karara bağlanmıştır.
90
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda; başvuruya konu iddialara yönelik
olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına yer
olmadığı ve şikayetin reddedilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade
edilmiştir.
10-67/1428-544
3
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 100
I.1. Taraflar
I.1.1. Alara Tarım Ürünleri San. ve Tic. A.Ş (Alara)
Alara, 1992 yılında kurulmuş ve merkezi Bursa’da bulunan bir aile şirketidir. Alara’nın
2007 yılı cirosu ……. TL, 2008 yılı cirosu ………... TL ve 2009 yılı cirosu …… TL’dir.
Şirket 2010 yılının ilk sekiz ayı içerisinde ………. kiraz ihraç etmiştir.
I.1.2. Pia Frucht Gıda Lojistik ve Dış Tic. Ltd. Şti (Pia)
Merkezi Mersin olan şirketin kendi adına kayıtlı ….. dönüm üretim alanı mevcuttur. 110
Pia’nın 2007, 2008 ve 2009 yıllarında gerçekleştirdiği ciro değerleri sırasıyla, …..,
…… ve ….. TL’dir. Pia 2010 yılının ilk sekiz ayında …. kiraz ihracatı yapmıştır.
I.1.3. Çelikoğlu Otomotiv Kom. Nak. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. (Çelikoğlu)
Merkezi Manisa’da olan Çelikoğlu’nun 2007, 2008 ve 2009 yıllarında gerçekleştirdiği
ciro değerleri sırasıyla, …., ….. ve …… TL’dir. 2010 yılının ilk sekiz ayında …… kiraz
ihracatı gerçekleştirmiştir.
I.1.4. Cabbar Ambalaj Malz. Tarım Ürünleri Gıda İth. İhr. ve Dahili Tic. Ltd. Şti. 120
(Cabbar Tarım)
Cabbar Tarım 2008 yılında Hatay’da kurulmuştur. 2010 yılının ilk sekiz ayında ….
kiraz ihracatı yapan Cabbar Tarım’ın 2009 ve 2010 yıllarında pazardan aldığı pay
sırası ile %... ile %....’dir.
I.1.5. Antel Tarım İşletmeleri San. ve Tic. A.Ş. (Antel)
Antel 2007 yılında Antalya’da kurulmuştur. 2008, 2009 ve 2010 yıllarında sırasıyla
…., …. …... kiraz ihracatı gerçekleştiren şirketin 2010 yılında pazardan elde ettiği pay
%.....’dir. 130
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. Sektöre ilişkin Genel Bilgiler
Kiraz piyasasında çok sayıda üretici ve sınırlı sayıda alıcı mevcuttur. Ayrıca kiraz
üreticileri arasında herhangi bir etkin üretici örgütlenmesi bulunmamaktadır. Bu
nedenle kiraz alım fiyatının oluşumunda üreticilerin etkinliği sınırlıdır ve sektördeki
güç dengesinin üreticilerin aleyhine olduğu söylenebilir.
140
Türkiye’nin hemen her bölgesinde kiraz yetiştiriciliği mümkün olsa da temelde ihraç
ürünü olan 0900 kirazını yetiştirmeye uygun bölgeler dikkate alındığında başlıca iller
İzmir, Manisa, Denizli, Çanakkale, Bursa, Isparta, Afyon, Niğde, Konya şeklinde
sıralanabilecektir. Bugün bütün bu bölgelerde dünya standartlarında “EurepGap”
sertifikalı kiraz üretimi yapılmaktadır. Yetiştirilen ürünler kalite standartlarına uygun
ve yeterli büyüklükte değil ise pazarda şansı bulunmamaktadır. Teknolojideki olumlu
gelişmeler sayesinde (hydrocooling, soğuk depo, soğuk zinciri gibi) Türkiye’nin
ihracat sezonu uzamıştır. Normal olarak sezonun ilk ve son ürününe olan talep
10-67/1428-544
4
fazladır. Gelişmiş ülkeler (örneğin Japonya) sezonu dışında arz edilen kiraz için
yüksek fiyatlar ödemeye hazırdır. Bu nedenle ihracatta ürünün pazara erken 150
sunulması, yeteri miktarda ve üstün kalitede ürünün arzında süreklilik sağlanması
gibi faktörler önem kazanmaktadır. İhracatta arz sürekliliğinin sağlanması dış
pazardaki hakimiyet için oldukça önemlidir. Öte yandan son yıllarda pek çok ilde Özel
İdare destekli kiraz bahçeleri tesis edilmiş ve bu illerin bazılarında yetiştiriciliğin
başarılı olması ve yaygınlaşması arz sezonunun uzamasına imkân vermiştir.
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden; kiraz ihracatında son üç yılda düzenli olarak
hem değer hem miktar bazında artış yaşanmasına rağmen, ortalama fiyatın azalma
eğiliminde olduğu anlaşılmıştır. Yaşanan bu azalma arz fazlalığı, talep noksanlığı ya
da kirazın kalitesinde yaşanan kalite azalması gibi farklı nedenlerden kaynaklanmış 160
olabilecektir.
Türkiye’de üretilen kiraza olan talebin artması ihracat yapan firmaların sayısındaki
artışı beraberinde getirmiştir. Sektörel olarak bir daralmanın yaşandığı 2008 yılı
haricinde kiraz ihracı yapan teşebbüslerin sayısında düzenli bir artış görülmektedir.
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, ihraçlık kiraz alımı yapan teşebbüslerin dağınık
bir yapı sergilediği ve pazardan %5’in üzerinde pay alan firmaların sayısının 2010
(2010 yılına dair verilen veriler sadece ilk sekiz ayı kapsamaktadır) yılı için sadece üç
olduğu anlaşılmıştır. Bu sayı 2008 yılı için beş, 2009 yılı için ise dört olarak 170
gerçekleşmiştir. Son üç yılda pazardaki yoğunlaşma düzeyini gösteren HHI, pazarda
önemli ölçüde yoğunlaşma olması yönünde sınır kabul edilen 1000 değerini hiç
aşmamıştır.
Türkiye’de ihraç edilen kirazın hemen hemen tümü “0900 Ziraat” (yaygın bilinen
adıyla Napolyon) çeşididir. Meyvesi geniş ve iri, parlak koyu kırmızı renkli, sert ve çok
kaliteli olan bu kiraz türü yol koşullarına çok dayanıklıdır. Ülkemizde “0900 Ziraat”,
Uluborlu Napolyonu, Dereçine Napolyonu, Akşehir Napolyonu, Malatya Dalbastı,
Allahdiyen, Salihli ve M.Kemal Paşa Napolyonu olarak yetiştirildiği bölge adlarıyla
anılmaktadır. 180
I.2.2. İlgili Ürün Pazarı
Şikayetin konusu, ihraçlık kiraz ürünlerinin alım fiyatlarının kiraz ihracatçısı firmalar
tarafından aralarında bir anlaşma akdetmek suretiyle birlikte belirlendiği iddiasıdır.
Türkiye’de 24 farklı kiraz çeşidi bulunmaktadır. Ancak farklı kiraz çeşitleri içinden
“0900 Ziraat” tipi kiraz ebat, kalite, tat ve aroma yönünden diğer kiraz türlerinden
ayrılmaktadır. Bu özellikleri nedeniyle ihracatın çok büyük bir kısmını “0900 Ziraat”
tipi kiraz oluşturmaktadır. Ayrıca ihraçlık kiraz ürününe ilişkin 17.6.2004 tarihli, 04-
42/519-126 sayılı, 03.08.2006 tarihli, 06-57-728-215 sayılı ve 24.4.2007 tarihli, 07-190
60/713-245 sayılı Kurul kararlarında ilgili ürün pazarı “0900 Ziraat tipi ihraçlık kiraz
pazarı” olarak tanımlanmıştır. Bu çerçevede söz konusu dosya kapsamında da ilgili
ürün pazarının “0900 Ziraat tipi ihraçlık kiraz pazarı” olarak tespit edilmiştir.
I.2.3. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili coğrafi pazar, teşebbüslerin mal ve hizmetlerin arz ve talebi konusunda faaliyet
gösterdikleri, rekabet koşullarının yeterli derecede homojen ve komşu bölgelerden
10-67/1428-544
5
hissedilir derecede farklı olması nedeniyle, diğer bölgelerden kolayca ayrılabilen
bölgeler olarak tanımlanmaktadır. 200
İncelemenin konusu bazı ihracatçı teşebbüslerin Isparta ilinde 0900 Ziraat tipi ihraçlık
kiraz alımında anlaşarak fiyatları düşük tuttuğuna yöneliktir. “0900 Ziraat” tipi kirazın
Türkiye’deki üretim alanları İzmir (Kemalpaşa), Amasya, Denizli (Honaz, Çivril),
Manisa (Alaşehir), Çanakkale (Lapseki), Bursa, Afyon (Sultandağı), Isparta, Konya
(Hadim), Sakarya, Kocaeli ve Malatya’dır. İlgili pazarda faaliyet gösteren teşebbüsler
her sene aynı bölgelerden alım yapmamaktadır. Bunun nedeni ise ihraçlık kiraz
alımlarının bölgelere göre değil ürünün kalitesine göre yapılmasıdır. Ayrıca ürünün
kalitesinde önemli bir etkiye sahip olan hava koşulları her bir bölgede yıldan yıla
farklılık gösterebilmekte ve dolayısıyla bir önceki sene çok kaliteli ürün veren bir 210
bölge bir sonraki sene ürün kalitesi konusunda vasat bir sezon yaşayabilmektedir.
Buna ek olarak, ihraç edilen kirazın belirli bir derecede dondurulması ve depolanması
gerektiğinden ve söz konusu ürün iç pazarda çok sınırlı miktarda tüketildiğinden,
üreticiler ürünlerini alternatif pazarlara taşıyamamaktadır. Bunun yerine ihracatçı
firmalar üretim yerlerine gidip alım yapmaktadırlar. Nitekim 17.6.2004 tarih ve 04-
42/519-126 sayılı Kurul kararında:
“Ayrıca ihraç edilen kirazın belirli bir derecede dondurulması ve depolanması
gerektiğinden ve söz konusu ürün iç pazarda çok sınırlı miktarda
tüketildiğinden, üreticiler ürünlerini alternatif pazarlara taşıyamamaktadır. Bu
durumda belirli bir bölgeden alım yapan teşebbüsler, üreticilerin alternatif 220
sunum kaynağının bulunmaması nedeniyle, anılan bölgede mutlak alım
gücüne sahip olmaktadır. Pazarın bu özelliği de üretim bölgelerinin birbirinden
ayrılması gerektiğini göstermektedir.”
denilmektedir.
Tüm bu değerlendirmeler ışığında, ilgili coğrafi pazar “Isparta ili” olarak belirlenmiştir.
I.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Yapılan başvuru hakkında daha detaylı bilgi edinebilmek amacıyla öncelikle …. köyü 230
Muhtarı …… ile raportörlerce bir görüşme yapılmıştır. Yapılan görüşmede Muhtar,
köylerinden alım yapan teşebbüslerin bu yıl önceki yıla göre daha düşük fiyatlardan
alım yaptığını belirtmiş, fakat bunun teşebbüslerce yapılan bir anlaşma nedeni ile
ortaya çıkan bir durum olup olmadığı konusunda herhangi bir bilgiye sahip olmadığını
dile getirmiştir. Bölgede 2010 yılında yağış fazlalığı nedeni ile bir kısım kiraz
ürününün zarar gördüğünü dile getiren ….., fiyatların bu denli düşmesinde yağışların
bu kadar etkisi olmaması gerektiğini ifade etmiştir.
0900 Ziraat tipi ihraçlık kiraz pazarına yönelik olarak yürütülen soruşturma
sonucunda alınan 24.7.2007 tarih ve 07-60/713-245 sayılı Kurul kararında, kiraz 240
alıcısı konumunda bulunan on üç teşebbüsün kiraz alım zamanını ve fiyatını birlikte
belirlemek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği yönünde hüküm
vererek ilgili teşebbüslere idari para cezası uygulamıştır. Bu önaraştırma sürecinde
de uzun yıllardır ilgili pazarda faaliyet gösteren, 24.7.2007 tarih ve 07-60/713-245
sayılı Kurul kararı ile 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini alım karteli kurmak suretiyle
ihlal ettikleri belirlenen ve pazardan diğer teşebbüslere göre daha düzenli olarak
daha fazla pay alan Alara, Pia ve Çelikoğlu’nda yerinde incelemeler yapılmıştır.
Yapılan yerinde incelemelerde, dosya konusu iddiaları destekler nitelikte herhangi bir
10-67/1428-544
6
bilgi ya da belgeye rastlanılmamıştır. Yapılan görüşmelerde ise teşebbüs yetkilileri
2010 yılında 2009 yılına nazaran Isparta ilinden alınan kirazlara daha düşük 250
ödemeler yaptıklarını, bunun sebebinin ise bölgenin 2010 yılında aldığı yoğun
yağmur ve dolu yağışı nedeni ile kirazlarda kalite problemi yaşanması olduğunu
belirtmişlerdir. Ayrıca Alara tarafından gönderilen 8.10.2010 tarihli, 7756 sayılı yazıya
ek yapılan haber metninde, Uluborlu Belediyesi Basın Bürosu’nca konuya ilişkin
yapılan açıklamaya yer verildiği görülmektedir. Söz konusu açıklamada;
Haziran ayında bölgede m2’ye düşen yağış ortalamasının 27,8 kg olmasına
rağmen, 2010 yılı Haziran ayında bu değerin 112,3 kg olduğu,
Ay boyunca devam eden şiddetli yağışlar nedeni ile kirazların büyük zarar
gördüğü,
Tam olgunlaşma dönemine denk gelen yağmurlar nedeni ile kirazlarda %70 260
oranında çatlama olduğu,
Önceki yıllarda bölgede yetişen kirazın %90 oranında ihracata gönderilirken, bu
dönemde ihracata uygun ürünün yüzdesinin %20 olduğu,
Bu durumdan üreticiler kadar tüccarların da mağdur olduğu,
ifade edilmiştir.
Bu çerçevede yerinde inceleme yapılan teşebbüslerden ve bunların yanı sıra Cabbar
Tarım’dan ve Antel’den 2009 ve 2010 yıllarında Isparta geneli, Isparta Uluborlu
bölgesi ve Isparta Senirkent bölgelerinden kiraz alım tarihleri, alım miktarları ve
ortalama alım fiyatları istenmiştir. İlk olarak Isparta geneline dair bilgilere Tablo 1’de 270
yer verilmiştir.
Tablo 1: Isparta’dan Kiraz Alım Fiyatları ve Miktarları*
2009 2010
Alım Miktarı
(kg)
Ortalama Alım
Fiyatı (TL)
Alım Miktarı
(kg)
Ortalama Alım
Fiyatı (TL)
Alara
Pia**
Çelikoğlu
TOPLAM
Kaynak: Teşebbüslerden gelen bilgi yazıları
*%... altında pazar payına sahip Cabbar Tarım ve Antel unvanlı teşebbüslere ulaşılamamıştır.
**Pia sadece Uluborlu ve Senirkent’e ilişkin bilgileri gönderebildiğinden Isparta geneli için bu iki
bölgenin toplam verileri kullanılmıştır.
Tablodan da görüleceği üzere inceleme konusu üç teşebbüs toplamda Isparta ilinden
2010 yılında bir önceki yıla göre %... daha az kiraz alımı yapmıştır. Alara ve 280
Çelikoğlu’nun alım miktarları sırasıyla %... ve %... oranında azalmışken, Pia’nın alım
miktarı %... oranında artmıştır. Alara ve Pia’nın ortalama alım fiyatları ise sırası ile
%... ve … oranında düşüş gösterirken, Çelikoğlu’nun alım fiyatlarında %... oranında
bir artış yaşanmıştır. Sonuç olarak tablodaki verilerden Isparta ilinde yetiştirilen kiraza
yönelik olarak 2010 yılında bir talep düşüşü gerçekleştiği, alım fiyatlarının da azaldığı
söylenebilecektir. Bu durumun nedeni ise teşebbüslerce, yukarıda da yer verildiği
üzere, yaşanan kalite problemi olarak açıklanmıştır. Uluborlu bölgesine yönelik olarak
elde edilen veriler ise aşağıdaki tabloda sunulmaktadır.
Tablo 2: Uluborlu’dan Kiraz Alım Fiyatları ve Miktarları*,** 290
2009 2010
Alım Miktarı
(kg)
Ortalama Alım
Fiyatı (TL)
Alım Miktarı
(kg)
Ortalama Alım
Fiyatı (TL)
10-67/1428-544
7
Alara
Pia
TOPLAM
Kaynak: Teşebbüslerden gelen bilgi yazıları
*…’ün altında pazar payına sahip Cabbar Tarım ve Antel adlı teşebbüslere ulaşılamamıştır.
**Çelikoğlu 2009 ve 2010 yıllarında Uluborlu bölgesinden kiraz alımı yapmamıştır.
Tablodan da görüleceği üzere Alara 2010 yılında Uluborlu bölgesinden hiç alım
yapmamıştır. Pia’nın alım miktarı bir önceki yıl olan 2009’a göre %... oranında artmış
olsa da ortalama alım fiyatı %... azalmıştır. Senirkent bölgesine yönelik elde edilen
verilere ise Tablo 3’te yer verilmektedir.
Tablo 3:Senirkent’ten Kiraz Alım Fiyatları ve Miktarları *,** 300
2009 2010
Alım Miktarı
(kg)
Ortalama Alım
Fiyatı (TL)
Alım Miktarı
(kg)
Ortalama Alım
Fiyatı (TL)
Alara 270.935 3,28 46.323 2,61
Pia 13.342 3,72 31.693 2,75
TOPLAM 284.277 3,30 78.016 2,67
Kaynak: Teşebbüslerden gelen bilgi yazıları
*…’ün altında pazar payına sahip Cabbar Tarım ve Antel adlı teşebbüslere ulaşılamamıştır.
**Çelikoğlu 2009 ve 2010 yıllarında Senirkent bölgesinden kiraz alımı yapmamıştır.
Tablodan da görüleceği üzere Alara’nın 2010 yılında Senirkent bölgesinden yapmış
olduğu kiraz alımı miktarı %... oranında, ortalama alım fiyatı ise %... oranında
azalmıştır. Pia’nın alım miktarı bir önceki yıl olan 2009’a göre %... oranında artmış
olsa da ortalama alım fiyatının %... oranında azaldığı anlaşılmaktadır.
Uluborlu ve Senirkent özelinde de yaşanan fiyat azalmalarının nedeninin Isparta 310
geneli için sıralanan nedenlerden farklı değildir. Ayrıca 2010 yılı için tüm sektöre
bakıldığında ortalama kiraz ihraç fiyatının bir önceki yıla göre %... oranında azalarak
… TL olarak gerçekleştiği görülmektedir. Bu durum hem bu sezon kirazda yaşanan
kalite problemini desteklemekte, hem de Isparta’dan yapılan kiraz alımlarında
ortalama alım fiyatlarının … TL civarında, ya da şikayetçinin iddia ettiği gibi … – …
TL civarlarında gerçekleşmesini açıklamaktadır.
Başvuruda yer alan bir diğer konu olan ihracatçıların kiraz alımlarına üç dört gün geç
başlayarak baskı yarattığı iddiasını destekler nitelikte bir bilgi veya belgeye
ulaşılamamıştır. Zira şikayete konu teşebbüslerin alımları incelendiğinde de, şikayetin 320
geldiği ….. Alara’nın 2009 yılında 24 Haziran’da kiraz alımına başladığı, 2010 yılında
ise daha erken bir tarih olan 18 Haziran’da alıma başladığı; Pia’nın da aynı bölgede
2010 yılında kiraz alımlarına 2009’a göre iki gün önce başladığı görülmüştür.
Sonuç olarak, yukarıdaki bilgi ve değerlendirmeler ışığında,
alımlara üç dört gün geç başlandığı iddia edilen ……. kiraz ihracatçısı
teşebbüslerin bir önceki yıla göre daha erken kiraz alımına başladığı,
2010 yılında Isparta ili Uluborlu ve Senirkent bölgelerinde ihracatçı teşebbüslerin
kiraz alım fiyatlarının bir önceki yıla göre düşmüş olduğu anlaşılmakla beraber bu
azalmanın, yapılan yerinde incelemelerde herhangi bir bilgi ya da belgeye 330
rastlanmamış olması da dikkate alınarak, teşebbüslerce yapılan bir anlaşmadan
değil, 2010 yılında bölgede yetiştirilen kirazda iklim koşulları nedeniyle kalite
problemi oluşmasından kaynaklandığı,
10-67/1428-544
8
başvuruda yer alan diğer iddiaların 4054 sayılı Kanun’un kapsamı dışında olduğu
kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
340
Dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy