Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-4-206 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 10-69/1463-561
Karar Tarihi : 4.11.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, 10
Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Süleyman CENGİZ, Ali Fuat KOÇ
C. BAŞVURAN : - Aysun Doğan Akkulak Sigorta Aracılık Hizmetleri
İstiklal Mh. 6 Mart Atatürk Cd. Öztunç Apt. No:4/1 Isparta
- Ali ÇAKMAK
Mimar Sinan Mh. Öztan Sk. No:12 Fatih/İstanbul
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - Türk Tabipler Birliği
GMK Blv. Ş. Daniş Tunalıgil Sk. No: 2/17-23 06570
Maltepe/Ankara 20
- İstanbul Tabip Odası
Türkocağı Cd. No:17 K:2-3 34440 Cağaloğlu/İstanbul
- Isparta-Burdur Tabip Odası
Belediye İşhanı K:4 No:236 Isparta
- Axa Sigorta A.Ş.
Meclisi Mebusan Cd. No:15 34433 Salıpazarı/İstanbul
- Ergo Sigorta A.Ş.
Kısıklı Caddesi No:28 34662 Altunizade/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: İstanbul Tabip Odası ve Isparta-Burdur Tabip Odasının Türk
Tabipler Birliği (TTB)’nin tavsiyesiyle, üyelerine Zorunlu Mesleki Sorumluluk 30
Sigortalarını yalnızca iki sigorta şirketinden yaptırmaları yönünde baskı yaptığı, bu
durumun anılan sigortayı yapma yetkisi bulunan diğer 28 sigorta şirketi ve
acentelerinin iş kaybı ve mağduriyetine sebep olduğu iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ:
Aysun Doğan Akkulak Sigorta Aracılık Hizmetleri adına gönderilen şikâyet dilekçesinde
özetle, Isparta-Burdur Tabip Odası’nın internet sitesinde, tüm doktorların 30.7.2010 tarihi
itibarıyla yaptırmaları zorunlu olan “Zorunlu Mesleki Sorumluluk Sigortası”na ilişkin olarak
üyelerine yalnızca Axa Sigorta A.Ş. (Axa Sigorta) ve Ergo Sigorta A.Ş. (Ergo Sigorta)
tarafından sigorta yaptırmaları yönünde bir duyurunun yer aldığı, söz konusu duyurunun
bölgede faaliyet gösteren diğer sigorta acentelerinin iş kaybına yol açtığı belirtilmektedir. 40
Şikâyet dilekçesinde yer verilen 4.8.2010 tarihli söz konusu duyuru metni aşağıda
aktarılmaktadır:
10-69/1463-561
2
“Oda başkanlığımızca TTB tarafından poliçeleri uygun görülen iki sigorta şirketi ile zorunlu
sigortalar hususunda bir görüşme yapılmıştır. Aşağıdaki koşullarda indirim yapılması için
anlaşma yapılmıştır:
Axa Sigorta: %5 indirim ayrıca vade farksız 6 taksit imkânı
Ergo Sigorta: Peşinde %10 indirim, 2 taksitte %5 indirim, 6 taksitte indirimsiz
Diğer sigorta şirketlerinin mevcut poliçeleri TTB tarafından uygun bulunmamıştır.
Hekimlerimizin bilgilerine sunulur.”
Ali ÇAKMAK tarafından intikal ettirilen diğer şikâyet dilekçesinde ise, İstanbul Tabip 50
Odası’nın üyelerini telefonla arayarak diğer sigorta şirketlerinin poliçelerinde bir takım
eksiklikler olduğunu belirttikleri; zorunlu mesleki sorumluluk sigortalarını Axa Sigorta veya
Ergo Sigorta’dan yaptırmalarını önerdikleri iddia edilmektedir. Şikâyet dilekçesinde ayrıca
İstanbul Tabip Odası’nın merkez binasında Axa ve Ergo Sigorta acenteliği yapan bir
sigorta brokerlik şirketinin personelinin bulunduğu ve talep eden doktorların sigortalarını bu
kişi vasıtasıyla yaptırabildikleri ifade edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 4.8.2010 tarih ve 6201 sayı ile giren başvuru
üzerine hazırlanan 17.8.2010 tarih ve 2010-4-206/İİ-10-344.SEC sayılı İlk İnceleme
Raporu, 26.8.2010 tarih ve 10-56 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. ve 6. maddelerinin ihlaline ilişkin bir 60
soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun'un 40/1.
maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına 10-56/1067-M sayı ile karar verilmiştir.
İlgili karar uyarınca düzenlenen 26.10.2010 tarih ve 2010-4-206/ÖA-10-133.SC sayılı
Önaraştırma Raporu 28.10.2010 tarih ve REK.0.08.00.00-110/445 sayılı Başkanlık
önergesi ile 10-69 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da; TTB, İstanbul Tabip Odası, Isparta-Burdur
Tabip Odası, Axa Sigorta ve Ergo Sigorta’nın 4054 sayılı Kanun’u ihlal etmediği sonucuna
ulaşıldığından, şikâyet edilenler hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek olmadığı, görüşüne yer verilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 70
I.1. İlgili Pazar
Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde ilgili ürün pazarı, “Sigortacılık hizmetleri pazarı”; ilgili
coğrafi pazar ise “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
I.2. Yapılan Tespitler ve Deliller
TTB tarafından, bu kurumun internet sitesinden () konuya ilişkin
yapılan bazı açıklamalara aşağıda yer verilmiştir:
“ZMSS hakkında Sağlık Bakanlığı'na yazı gönderildi” başlıklı ve 16 Temmuz 2010 tarihli
duyuruda; TTB Merkez Konseyi tarafından Zorunlu Mesleki Sorumluluk Sigortası
uygulaması ile ilgili olarak 30 Temmuz'da yürürlüğe girecek olmasına karşın, halen
uygulama esaslarının yayınlanmadığına dikkat çekilerek, bu konuda Sağlık Bakanlığına bir 80
yazı gönderildiği ve hekimlerin haklarını ihlal edecek durumlara yol açılmamasının istendiği
belirtilmektedir.
“Zorunlu Mesleki Mali Sorumluluk Sigortası’nda Son Durum” başlıklı ve 29 Temmuz 2010
tarihli duyuruda kimi sigorta şirketlerinin, hekimlere iyileştirilmiş koşulları değil asgari
koşulları içeren poliçeleri dayatmaya çalıştıkları, TTB’ye iletilen tekliflerde bazı iyileştirme
10-69/1463-561
3
önerileri olmakla birlikte henüz istenilen düzeye gelinemediği, görüşmelerin devam ettiği
ifade edilmektedir.
“Hekimlerimize Sigorta Poliçeleri Satışı hakkında duyuru” başlıklı; 29 Temmuz 2010 tarihli
duyuruda; TTB’ye resmi olarak “Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Poliçesi” satmaya yetkili
30 sigorta şirketinin bildirildiği, TTB tarafından yürütülen bilgi edinme çalışmaları ve 90
araştırmalarda, yalnızca bir şirketin poliçe satmaya başladığının ve bu sigorta poliçesinin
de Hazine Müsteşarlığı tarafından hazırlanan genel şartlara aykırı olduğunun görüldüğü
belirtilerek, Hazine Müsteşarlığı ve Sağlık Bakanlığına durumu bildiren yazıların
gönderildiği ifade edilmektedir. Ayrıca pek çok sigorta şirketinin henüz poliçesini
hazırlamadan “ön kayıt” adı altında kayıt aldığı, hekimlerin poliçe koşullarını bilmeden
“müşteri” olmaya zorlandığının anlaşıldığı söylenerek, hekimler uyarılmaktadır.
“Zorunlu Mesleki Sorumluluk Sigortası Poliçesi Almamış Meslektaşlarımıza Duyuru”
başlıklı ve 2 Ağustos 2010 tarihli yazıda ise, hekimler sigorta şirketleri ile anlaşmadan
önce dikkat edilmesi gereken konular hususunda şu şekilde uyarılmaktadır:
“… 100
4. TTB, yetkili sigorta şirketlerinin isimlerini yazılı olarak ilgili kamu kurumlarından
istemiştir. Sigorta şirketlerinden de asgari koşulların iyileştirilmesi için tekliflerini ve
poliçe örneklerini istemiştir. Gelen yanıtları ve poliçe örneklerini gözden geçirmiş, bu
bilgileri hekimler ve kamuoyu ile internet sayfasından paylaşmıştır.
5. TTB, sigorta şirketlerinin poliçelerinde zorunlu mali sorumluluk sigortası genel
şartlarına aykırılıkları saptamış ve bunların düzeltilmesi için Sağlık Bakanlığı ve
Hazine Müsteşarlığı’na, bu poliçeleri satın almamaları için de hekimlere yazılı bilgi
vermiştir.
6. Türk Tabipleri Birliği, bu gün itibariyle kendisine ulaşan sigorta poliçelerinden
yalnızca iki sigorta şirketinin poliçesinin, genel şartlara uygun olarak iki sözleşme 110
türünü de kapsadığını saptamıştır. Bu kapsamda; hekimlere poliçelerin içinde yer
verilen Tıbbi Kötü Uygulamaya İlişkin Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel
Şartları’nın “C.10. Özel Şartlar” bölümünden sonra gelmek üzere “ iş bu poliçe
Genel Şartlar A 1’in (a) ve A 1 in (b) maddesine göre düzenlenmiş olup,
sigortalının mesleki faaliyetlerinden dolayı sözleşme yapılmasından önceki bir yıl
içinde veya sözleşme yürürlükteyken meydana gelen bir olaya bağlı olarak oluşan
hasarlar için temin edilmiş olup gerek sözleşme süresi içinde gerekse sözleşmenin
bitiminden itibaren iki yıl içinde başkalarının zarara uğraması sonucu oluşan
talepleri teminat altına alır” koşulunu içeren bir düzenlemeyi aramalarını
önermektedir. 120
7. Kimi poliçelerin özel şartlarında yer aldığı görülen “Teminata dahil olduğu açıkça
öngörülmüş bulunan hallerin dışındaki hiç bir hal, teminat dışında kalan haller
arasında ayrıca sayılmış olmasa dahi, kesinlikle sigorta koruması altında değildir”
gibi ibarelerin yer aldığı sigorta şirketlerinin sorumluluğunu hekim aleyhine sınırlama
amacı güden poliçelerin ise hekimlerin aleyhine olduğunu belirtiyoruz.
8. Kimi sigorta şirketleri tarafından prim ödemesinin taksitlendirilmesi ve bazı ek
avantajların sağlanmasına yönelik öneriler de Birliğimize iletilmektedir. Türk
Tabipleri Birliği, bu gün itibariyle meslektaşlarına bağlı oldukları Tabip Odaları
aracılığı ile genel şartlara uygun, bazı ek avantajlar sağlayabilecekleri poliçeleri
alabileceklerini bunun için odalarına başvurmalarını önermektedir. Konuya ilişkin 130
daha detaylı bilgiler Tabip Odaları yöneticilerine iletilmektedir. Saygılarımızla. “
10-69/1463-561
4
Diğer yandan hakkında inceleme yapılan bir diğer taraf olan İstanbul Tabip Odasınca
internet sitesinden () konuya ilişkin olarak yapılan açıklamalardan
önemli görülen kısımlar aşağıda aktarılmıştır:
““Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası”nda Hekimlerin Dikkatine!” başlıklı 27 Ağustos 2010
tarihli açıklama:
“Sigorta poliçelerinin sahip olması gereken asgari koşullar, tebliğ, tarife ve talimatta
belirlenmiştir. Bu şartlar, beş yıldır satılmakta olan ihtiyari sorumluluk sigortasından
farklıdır. Bu şartları hekimler lehine geliştirmek mümkündür. Bunun için Türk Tabipleri
Birliği bu alanda altı yıldır yürüttüğü faaliyet ve edindiği teknik birikim çerçevesinde Sigorta 140
Şirketlerinden teklif almaktadır. Bu tekliflerden en uygun koşulları içeren poliçeleri
hekimlere duyuracaktır. Bunun için meslektaşlarımızın kısa süre içinde yapacağımız
duyuruyu beklemelerini öneriyoruz. “
“Zorunlu Mesleki Sorumluluk Sigortasına İlişkin Üyelerimize Acil Duyuru!” başlıklı 27
Ağustos 2010 tarihli açıklamada meslek kuruluşu ile birlikte hareket etmek isteyen üyelerin
ön taleplerinin alındığı belirtilerek, Oda tarafından bu kapsamda yürütülen diğer faaliyetler
hakkında bilgi verilmektedir:
“…
İstanbul Tabip Odası tarafından, meslek kuruluşu ile birlikte hareket etmek isteyen
üyelerimizin ön taleplerinin alınmasına başlanmıştır. Amaçlanan; sigorta şirketleri ile 150
başvurucu hekimleri temsilen görüşmeleri yürütmek ve en uygun poliçenin oluşmasını
sağlamaktır.
Ancak yukarıda açıkladığımız gibi, açık ve adaletsiz hukuki yanlışlar nedeniyle, hali
hazırdaki poliçeleri imzalamak mümkün görünmemektedir. Bu nedenle, Türk Tabipleri
Birliği tarafından, “Poliçe düzenlemeye yetkili olduğu belirtilen bütün Sigorta Şirketlerinin
poliçelerinin acilen denetlenmesi ve Genel Şartlar, Talimat ve Tebliğe aykırı hükümlerin
düzeltilmesinin sağlanması” talebi gerek Sağlık Bakanlığı’na, gerek Hazine Müsteşarlığı’na
iletilmiştir. Keza asgari koşulların yanı sıra; prim ödemelerinin taksitlendirilmesi, kapsamın
genişletilmesi, mevcut İhtiyari Sigortaların primlerinin mahsup edilmesi gibi taleplerin de
poliçeler de yer alması için faaliyetler sürmektedir.” 160
“Zorunlu Mesleki Sorumluluk Sigortası Hakkında Bilgilendirme” başlıklı 27 Ağustos 2010
tarihli açıklamada ise poliçelerde bulunması hekimler açısından yararlı görülen hususlara
yer verilerek, hekimlerin poliçelerinde söz konusu hususları içeren herhangi bir sigorta
firmasının acentesi ile Zorunlu Mesleki Sorumluluk Sigortası poliçelerini yaptırabilecekleri
belirtilmektedir :
“…
TTB-İstanbul Tabip Odası mevcut poliçelerde hekimler aleyhine değerlendirilebilecek
esnek ve yoruma açık kapsam maddesini içeren poliçelerin imzalanmamasını bildirmiş,
bu konudaki önerilerini sigorta şirketlerine iletmiş ve bu doğrultuda aşağıdaki gibi kapsamı
net olarak belirten maddenin poliçelere eklenmesini talep etmiştir. 170
Sonuç olarak poliçelere konulmasını istediğimiz madde aşağıdadır:
İşbu poliçe, Genel Şartların A1 in (a) ve A1 in (b) maddesine göre düzenlenmiş olup
sigortalının sözleşme yapılmasından önceki bir yıl içinde veya sözleşme yürürlükteyken
meydana gelen olaya bağlı olarak oluşan hasarlar için temin edilmiş olup, sigortalının,
sözleşme süresi içinde yürüttüğü mesleki faaliyeti dolayısıyla, gerek sözleşme döneminde
10-69/1463-561
5
gerekse sözleşmenin bitiminden itibaren iki yıl içinde başkalarının zarara uğraması
sonucunda oluşan talepler de teminat kapsamındadır.
Meslektaşlarımızın satın alacakları poliçelerde bu maddenin bulunmasına dikkat etmeleri
gerekmektedir.
Mevcut durumda TTB ve İstanbul Tabip Odasının çabasıyla neredeyse tüm sigorta 180
şirketleri mevcut maddeleri yukarıda belirttiğimiz gibi düzenlemeye başlamıştır.
Meslektaşlarımızın bu kapsam maddesini poliçesinde açıkladığımız biçimde bulunduran
bir sigorta firmasının herhangi bir acentesi ile Zorunlu Mesleki Sorumluluk Sigortası
poliçelerini yaptırabileceklerini duyurur, çalışmalarında başarılar dileriz.
Not: Sigorta Poliçelerinin İstanbul Tabip Odasına başvurarak düzenlenmesini talep eden
meslektaşlarımızın odadan gelen duyuru ve çağrılara yanıt vermelerini rica ederiz.”
Isparta-Burdur Tabip Odası internet sitesinde () ise, “Zorunlu
Sigorta Poliçe Maddeleri” başlıklı bir duyuru ile üyelerinin Zorunlu Mali Sorumluluk
Sigortası poliçelerinde dikkat etmeleri gereken hususlara yer verilmektedir:
“1- Hekimlere poliçelerin içinde yer verilen Tıbbi Kötü Uygulamaya İlişkin Zorunlu Mali 190
Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın “C.10. Özel Şartlar” bölümünden sonra gelmek
üzere “iş bu poliçe Genel Şartlar A 1’in (a) ve A 1 in (b) maddesine göre düzenlenmiş
olup, sigortalının mesleki faaliyetlerinden dolayı sözleşme yapılmasından önceki bir yıl
içinde veya sözleşme yürürlükteyken meydana gelen bir olaya bağlı olarak oluşan hasarlar
için temin edilmiş olup gerek sözleşme süresi içinde gerekse sözleşmenin bitiminden
itibaren iki yıl içinde başkalarının zarara uğraması sonucu oluşan talepleri teminat altına
alır” koşulunu içeren bir düzenlemeyi aramalarını öneriyoruz.
2- Kimi poliçelerin özel şartlarında yer aldığı görülen “Teminata dahil olduğu açıkça
öngörülmüş bulunan hallerin dışındaki hiç bir hal, teminat dışında kalan haller arasında
ayrıca sayılmış olmasa dahi, kesinlikle sigorta koruması altında değildir” gibi ibarelerin yer 200
aldığı sigorta şirketlerinin sorumluluğunu hekim aleyhine sınırlama amacı güden poliçelerin
ise hekimlerin aleyhine olduğunu belirtiyoruz. Böyle bir maddenin poliçelerde bulunmaması
gerekmektedir.”
I.3. Değerlendirme
TTB, İstanbul Tabip Odası ve Isparta-Burdur Tabip Odası tarafından internet siteleri
üzerinden yapılan açıklamalar incelendiğinde; söz konusu kuruluşlar tarafından Zorunlu
Mali Sorumluluk Sigortası yaptıracak olan hekimlerin menfaatini korumaya yönelik
çalışmaların yapıldığı ve ilgili kamu kuruluşları bünyesinde girişimlerde bulunulduğu
görülmektedir. Ayrıca üyelerin sigorta yaptırmadan önce poliçelerinde yer almasına dikkat
etmesi gereken hususlar konusunda bilgilendirildiği anlaşılmaktadır. Meslek birliği 210
niteliğindeki söz konusu kurumlar açısından, dosya konusu sigorta poliçeleri hazırlanırken
üyelerinin menfaatlerini koruyacak düzenlemelerin oluşması yönünde çaba göstermenin
doğal olduğu açıktır.
Diğer yandan söz konusu kurumların açıklamalarından; üyelerin belirli hükümleri içeren
poliçeleri imzalamalarının kendi faydalarına olduğu belirtilerek, bu yönde bilgilendirildikleri
ve bu içerikte poliçeleri imzalamalarının tavsiye edildiği görülürken, bu yönde bir baskı
uygulanacağına yönelik bir açıklamaya rastlanılmamaktadır. Bu bağlamda söz konusu
meslek birliklerinin açıklamalarının üyelerine yönelik tavsiyeler içerdiği ve herhangi bir
yaptırımının olmadığı kanaatine varılmıştır.
10-69/1463-561
6
6023 sayılı Türk Tabipleri Birliği Kanunu’nun 4. maddesinde Birliğin yapmakla mükellef 220
olduğu diğer hizmetler arasında, (b) fıkrasında “b) Azalarının maddi ve manevi hak ve
menfaatlerini korumak ve bunları halkın ve Devletin menfaati ile en iyi bir şekilde
denkleştirmeye çalışmak,” hükmüne yer verilmektedir. Bu çerçevede Zorunlu Mali
Sorumluluk Sigortası kapsamında hekimlerin menfaatini koruyucu çalışmalarda bulunmak
Birliğin yasal görevi olarak tanımlanabilir.
Bu çerçevede şikâyete konu faaliyetler dikkate alındığında, ilgili pazarlarda haklarında
inceleme yapılan meslek kuruluşlarınca gerçekleştirilen rekabeti bozucu karar ve
eylemlerin söz konusu olmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca önaraştırma kapsamında Axa Sigorta
ve Ergo Sigorta tarafından gerçekleştirilen bir rekabet ihlaline rastlanılmamıştır.
J. SONUÇ 230
Düzenlenen rapora ve dosya kapsamına göre; dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054
sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikâyetin
reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy