Rekabet Kurumu - Karar Sayı 10-71/ 1483-569

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2010-2-163 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 10-71/ 1483-569
Karar Tarihi : 10.11.2010

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ (İkinci Başkan)
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA,
Reşit GÜRPINAR

B. RAPORTÖRLER : Ümit Nevruz ÖZDEMİR, Ekrem SOLMAZ, Hatice YAVUZ

C. BAŞVURUDA : - Gizlilik Talebi Bulunmaktadır.
BULUNAN
20
D. HAKKINDA İNCELEME YAPILANLAR:
- Göltaş Göller Bölgesi Çimento San. ve Tic. A.Ş.
Vişnezade Mah. Prof. Dr. Alaeddin Yavaşça Sok. Marmara Apt.
No:4/2 34357 Beşiktaş/İstanbul
- Burdur ve Isparta illerinde faaliyette bulunan hazır beton
üreticileri

E. DOSYA KONUSU: Göltaş Göller Bölgesi Çimento San. ve Tic. A.Ş.’nin 4054
sayılı Kanun’un 6. maddesini, Burdur ve Isparta illerinde faaliyette bulunan
hazır beton üreticilerinin ise 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi ihlal ettiği iddiası. 30
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle;
 Göltaş Göller Bölgesi Çimento San. ve Tic. A.Ş. (Göltaş Çimento) tarafından
şikayetçiye uygulanan çimento fiyatının bir ay içerisinde KDV hariç 85
TL/ton’dan 120 TL/ton’a yükseltildiği ve bu seviyede sabitlendiği,
 Buna karşın Göltaş Hazır Beton ve Yapı Elemanları Sanayi ve Ticaret A.Ş.
(Göltaş Hazır Beton) tarafından Isparta’ya 105 TL’ye satılan C-25 tipi hazır
betonun Burdur’da KDV dahil 70 TL’ye satıldığı,
 Faaliyete yeni geçmiş bir hazır beton tesisi işletmecisi olan şikayetçinin
çimento bulmakta zorluklar yaşadığı,
 Göltaş Çimento yetkilileri tarafından şikayetçiye Isparta pazarına hazır beton 40
satılmaması yönünde tehditler yapıldığı,
 Göltaş Çimento yetkilileri tarafından söz konusu uygulamaların hazır beton
pazarında faaliyette bulunan diğer firmalarca da gerçekleştirilmesi yönünde
çaba gösterildiği ve Göltaş Çimento’nun pazarda faaliyette bulunan diğer hazır
beton firmaları tarafından da desteklendiği
iddia edilmiş ve 4054 sayılı Kanun kapsamında gerekli yaptırımların uygulanması
talep edilmiştir.
10-71/1483-569
2
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 08.06.2010 tarih ve 4513 sayı ile intikal
eden başvuru üzerine yapılan inceleme neticesinde hazırlanan 07.07.2010 tarih ve
2010-2-163/İİ-10-372.ÜNÖ sayılı İlk İnceleme Raporu, 10.06.2010 tarih ve 10-52 50
sayılı Kurul toplantısında görüşülerek önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili
karar uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 3.11.2010 tarih ve 2010-2-
163/ÖA-10-372.ÜNÖ sayılı Önaraştırma Raporu 9.11.2010 tarih ve REK.0.06.00.00-
110/539 sayılı Başkanlık önergesi ile 10-71 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek
karara bağlanmıştır.

H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; dosya konusu iddialara yönelik
olarak, Göltaş Çimento’nun 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 6.
maddesini ve Isparta ve Burdur illerinde hazır beton sektöründe faaliyet gösteren
firmaların aynı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği yönünde herhangi bir bilgi ve 60
belgeye ulaşılamadığından anılan teşebbüsler hakkında aynı Kanun 41. maddesi
uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı ve şikâyetin reddedilmesi gerektiği
ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan Teşebbüsler
Önaraştırma konusu iddialar temel olarak, hazır beton ve çimento sektöründe faaliyet
gösteren Göltaş Çimento’nun başvuru sahibine mal vermeyi reddettiği ve Göltaş
Çimento’nun Isparta ve Burdur ilinde faaliyet gösteren diğer hazır beton firmaları ile
birlikte, başvuru sahibini piyasa dışına itmeye çalıştığına ilişkindir. Bu kapsamda,
Isparta ve Burdur’da çimento üretiminde önemli payı olan Göltaş Çimento ile Isparta 70
ve Burdur illerine hazır beton satışı yapan dört teşebbüste yerinde inceleme
yapılmıştır.
I.1.1 Göltaş Çimento1
1973 yılında Isparta, Burdur, Antalya ve kısmen Denizli bölgesine çimento satışı
yapmak amacıyla faaliyete başladığı belirtilen Göltaş Çimento’nun toplam klinker
üretim kapasitesi 6.200 ton/gün, çimento üretim kapasitesi ise 600.000 ton/yıl’dır.
Şirketin hisseleri İstanbul Menkul Kıymetler Borsası’nda işlem görmektedir.
Göltaş Çimento’nun iştiraki olan Göltaş Hazır Beton ise hazır beton sektöründe 1996
yılından itibaren faaliyet göstermektedir. Göltaş Hazır Beton’un Isparta, Burdur,
Antalya, Manavgat, Yeniköy ve Alanya’da hazır beton üretim tesisleri bulunmaktadır. 80
I.1.2. Kartaş Hazır Beton Yapı Elemanları Sanayi Nakliyat ve Ticaret Ltd. Şti.
Kartaş Hazır Beton Yapı Elemanları Sanayi Nakliyat ve Ticaret Ltd. Şti. (Kartaş
Beton)’nin Isparta’da iki, Afyon Sandıklı’da bir adet olmak üzere toplam üç adet hazır
beton tesisi bulunmaktadır. Isparta Organize Sanayi Bölgesi’nde bulunan tesisin,
Keçiborlu, Dinar, Uluborlu, Senirkent, Dazkırı ve Burdur’a, Isparta merkezde bulunan
tesisin Eğirdir ve Isparta’ya satış yaptığı, Afyon’da bulunan tesisin ise Isparta ve
Burdur’a herhangi bir satışının bulunmadığı belirtilmiştir.
Isparta’daki tesislerin çimento ihtiyacının yaklaşık %(…..)’unun (…..)’tan, %(…..)’inin
ise (…..)’dan temin edildiği ifade edilmiştir.

1 Göltaş Çimento’nun internet sitesinden faydalanılmıştır.
10-71/1483-569
3
I.1.3. As-Ado Hazır Beton San. Nakliyat ve Tic. A.Ş. 90
Dosya kapsamında elde edilen bilgilere göre, As-Ado Hazır Beton San. Nakliyat ve
Tic. A.Ş. (As-Ado Beton) 2007 yılında faaliyet göstermeye başlamıştır. As
Çimento’nun bir kuruluşu olduğu belirtilen As-Ado Beton’un Isparta, Denizli, Konya,
Aydın (Ortaklar ve Didim), Antalya, Alanya, Manavgat ve Korkuteli’nde hazır beton
tesisleri bulunmaktadır. Isparta’da yer alan tesisisin kapasitesinin (…..) m³/saat
olduğu belirtilmiştir.
As Çimento ise Burdur ili Bucak ilçesinde yer almakta, ancak şirketin Burdur’da hazır
beton tesisi bulunmamaktadır. Isparta’da yer alan tesisin ise yüksek nakliye
masraflarından dolayı Burdur’a çok düşük miktarlarda hazır beton satışı yaptığı ifade
edilmiştir. 100
I.1.4. Ata Beton Ltd. Şti.
Ata Beton Ltd. Şti. (Ata Beton)’nin ana hissedarı Atabey Belediyesi olup, şirketin
1988 yılından beri faaliyet gösterdiği belirtilmiştir. Ata Beton’un, Akçay Deresi ve
Kuleönü’nde olmak üzere iki adet hazır beton tesisi bulunmaktadır, ancak
Kuleönü’nde bulunan tesis hâlihazırda hukuki sorunlar nedeniyle faaliyette değildir.
Kapatılan bahse konu tesisin başka bir yere taşınmasının planlandığı ifade edilmiştir.
Şirketin çimento ihtiyacının tamamının (…..)’dan temin edildiği ve hâlihazırda
faaliyette bulunan hazır beton tesisinin kapasitesinin (…..) m³/saat olduğu
belirtilmiştir.
I.1.5. Gürler İnşaat Taahhüt Madencilik Nakl. Hazır Beton İth. İhr.Tic. ve San. 110
A.Ş.
Gürler İnşaat Taahhüt Madencilik Nakl. Hazır Beton İth. İhr.Tic. ve San. A.Ş. (Gür
Beton)’un Burdur ilinde iki adet hazır beton tesisi bulunmaktadır. Şirketin çimento
ihtiyacının tamamının (…..)’dan doğrudan temin yoluyla karşıladığı ifade edilmiştir.
Dosya mevcudu bilgilere göre Gür Beton sadece Burdur ve ilçelerine satış
yapmaktadır. Şirketin her bir tesisinin ortalama üretim kapasitesinin (…..) m³/saat
olduğu ifade edilmiştir.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Çimento temel olarak beyaz çimento ve gri çimento olmak üzere iki ana ürün 120
grubuna ayrılmaktadır. Gri çimento, inşaat ve alt yapı sektörünün en büyük
girdilerinden birisi durumundadır. Beyaz çimento ise daha çok yapıştırıcı ve derz
dolgu malzemeleri, mimari ve dekoratif betonlar, prefabrik dış cephe panelleri,
prekast elemanları üretiminde kullanılmaktadır. Bu bakımdan beyaz çimentonun
kullanım alanı ve miktarı gri çimentoya oranla çok azdır.
Beyaz ve gri çimentonun (özellikle bunların girdisi konumundaki klinkerin) üretim
süreçleri birbirinden ayrı yürütülmekte olup, bunların arz ve talep bakımından ikame
olması söz konusu değildir. Bu bakımından bu iki çimento türünün ayrı pazarlar
olarak ele alınması gerekmektedir.
Çimento türleri ile ilgili bir diğer ayrım ise “torbalı” ve “dökme” olmak üzere pazarlama 130
yöntemi açısından yapılmaktadır. Ayrıca, içerisindeki katkı maddesine göre de çeşitli
ürün gruplarına (PKÇ 32,5, PÇ 42,5 gibi) ayrılmaktadır.
Dosya konusu başvuru, çimento sektörü bakımından, hazır beton üretimi
gerçekleştiren bir teşebbüse mal verilmesinin reddedilmesine ilişkindir. Hazır beton
10-71/1483-569
4
üretiminde ise temel olarak dökme çimento kullanılmaktadır. Ayrıca dökme çimento,
hazır beton tesislerinin yanı sıra diğer endüstriyel üreticiler ve silosu olan büyük
inşaat şirketleri tarafından kullanılmakta iken; torbalı çimento, “elle beton dökümü”
gibi daha düşük yoğunluklu tüketim gerektiren işlerde kullanmak üzere talep
edilmektedir.
Torbalı ve dökme çimento, sadece tüketicileri açısından değil, tüketim merkezleri 140
açısından da farklılık göstermektedir. Dökme çimento müşterileri genellikle şehir
merkezlerinde yer almaktadır. Ayrıca dökme çimentonun nakliyesi, kapalı özel
kamyonlarla (silobas) yapıldığından tek yönlü nakliyeye neden olmakta ve bu da
nakliye maliyetini yükseltmektedir. Buna karşılık, torbalı çimentonun nakliyesi, genel
amaçlı nakliye kamyonlarıyla yapılabilmekte ve çift yönlü nakliye avantajına sahip
olunduğunda, daha düşük nakliye maliyetiyle çok daha uzun mesafelere
satılabilmektedir2.
Yukarıda yer verilen bilgiler ışığında, çimento ürünü için “torbalı” ve “dökme” ayrımına
gidilerek, dökme çimento pazarı incelenmiştir.
Hazır beton ise; belirli oranlarda çimento, doğal veya yapay agrega, su ve belli katkı 150
malzemelerinin mikserle karıştırılması yöntemiyle üretilen ve üreticiye taze beton
olarak sunulan bir inşaat malzemesidir. Hazır beton ürünleri, kullanım amaçları
bakımından C14, C16, C18, C20, C25 ve C25+ gibi alt kategorilere ayrılabilmekle
birlikte türler arasında yüksek arz ikamesi bulunmaktadır.
Yukarıda belirtilen nedenlerle, dosya bakımından ilgili ürün pazarları “dökme çimento
pazarı” ve “hazır beton pazarı” olarak belirlenmiştir.
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
I.2.2.1. Dökme Çimento Pazarı Bakımından
Çimentonun yükte ağır pahada hafif niteliği, çimentonun ekonomik olarak satılabildiği
bölgeyi sınırlandırmakta, bu bölgeyi büyük ölçüde nakliye masraflarının ürünün 160
fiyatına ve/veya toplam maliyetine oranı belirlemektedir. Bu bölgenin dışına çimento
satılması, nakliye masraflarını artırmakta, bu da karlılığı ortadan kaldırabilmektedir.
Bu nedenle, çimento sektörünü konu alan rekabet hukuku incelemelerinde ilgili
coğrafi pazar, fabrikanın bulunduğu yerden 250-300 km ile çevrelenen bölge dikkate
alınarak bölgesel seviyede belirlenmektedir.
İlgili coğrafi pazarın bölgesel seviyede belirlendiği bu gibi durumlarda, incelenen
bölgeler arasında ürün giriş çıkışını ele alan Elzinga-Hogarty testi, ilgili coğrafi pazarı
tespit etmekte kullanılan yöntemlerden biridir. Elzinga-Hogarty testinin genel mantığı
şu şekildedir: eğer belli bir coğrafi pazara dışarıdan girişler (ithalat) ve o bölgeden
dışarıya çıkışlar (ihracat) az oluyorsa, o bölgede ilgili ürünün fiyatı diğer bölgelerden 170
bağımsız olarak tespit edilebilecektir. Bu durumda bu bölge, ilgili coğrafi pazar olarak
tanımlanabilecektir.
Coğrafi pazarın tespitinde, Avrupa Komisyonu (Komisyon)’nun da, bazı kararlarında
Elzinga-Hogarty testi gibi ticaret akışı testlerinden faydalanmış olduğu görülmektedir.
Komisyon, Saint-Gobain/Wacker-Chemie/NOM davasında, Elzinga-Hogarty testini
kullanmış ve bir pazara “%15’lik dışarıdan giriş miktarının düşük olduğu” sonucuna
vararak, söz konusu bölgenin ilgili coğrafi pazarı teşkil ettiği neticesine ulaşmıştır.
Benzer bir biçimde Rekabet Kurulu da, özellikle çimento sektörüne yönelik çeşitli

2 19.10.2006 tarih ve 06-77/992-287 sayılı Rekabet Kurulu Kararı
10-71/1483-569
5
kararlarında söz konusu testi detaylı bir biçimde ele alarak coğrafi pazarı
tanımlamıştır. 180
Elzinga-Hogarty testi, nakliye bilgilerini kullanan iki ölçüte dayanmaktadır:
1) Bir bölgeye girişlerin aynı bölgedeki satışlara oranı, LIFO,
2) Bir bölgeden çıkışların aynı bölgedeki üretime oranı, LOFI.
Bu iki değerin yüksek seviyelerde çıkması, incelenen bölgenin coğrafi pazarı
oluşturduğunu göstermektedir. Yukarıda da belirtildiği gibi Komisyon’un
uygulamalarında %85 LİFO ve LOFİ değerleri yeterince yüksek kabul edilmiş ve bu
değerlerin meydana getirdiği bölge, ilgili coğrafi pazar olarak değerlendirmeye
alınmıştır. Bu çerçevede, LİFO ve LOFİ aşağıdaki şekilde hesaplanmaktadır.
LIFO= ( Üretim(P)-İhracat(X) ) / Tüketim(C) (1)
Tüketim; üretimden ihracatın çıkarılması, ithalatın (M) eklenmesi ve mal stoğundaki 190
(I) değişimin çıkarılmasıyla elde edilmektedir. Bir başka ifadeyle,
C= P-X+M-ΔI (2)
Mal stokları sabit olduğu durumlarda, (2) nci denklemin (1) inciye konulmasıyla
aşağıdaki eşitlik elde edilmektedir:
LIFO= 1-(M/C) (3)
LOFI’nin formüle edilmiş hali ise şu şekildedir:
LOFI= (P-X)/P
(2) nolu eşitlik kullanıldığında LOFI,
LOFI=1-(X/P) (4)
şeklinde elde edilmektedir. 200

Tablo 1: LİFO ve LOFİ oranları
İLLER LİFO Oranları (%) LOFİ Oranları (%)
Isparta 71 25
Isparta + Burdur 91 17
Isparta + Burdur + Antalya 72 69
Kaynak: Teşebbüsler ve TÇMB

Tablo 1’de de görüldüğü üzere, coğrafi pazar Göltaş Çimento’nun faaliyet gösterdiği
Isparta olarak ele alındığında o bölgedeki üretimin tüketimi karşılama oranını
gösteren LİFO ve o bölgedeki üretimin ne kadarının yine o bölge içinde satıldığını
gösteren LOFİ değerleri eşik değerlerinden düşük çıkmaktadır. LİFO değerinin düşük
çıkması Isparta’ya diğer illerden önemli miktarda çimento girmesinden, LOFİ
değerlerinin düşük çıkması ise Isparta’dan diğer illere yüksek miktarda çimento 210
satılmasından kaynaklanmaktadır. İl dökme çimento tüketimlerine oranla Isparta’dan
yüksek miktarda satış yapılan ve Isparta’ya yüksek miktarda satış yapan Burdur’un
analize eklenmesi ile LOFİ değeri yükselmiş, fakat Isparta ve Burdur’dan diğer illere
yüksek miktarda çimento satışı yapılması sebebiyle LİFO değeri daha da düşmüştür.
Daha sonraki aşamada Isparta ve Burdur’dan en yüksek satışın yapıldığı Antalya’nın
eklenmesi ile LOFİ değeri belirli oranda yükselmiştir. Bir sonraki aşamada analize
belirtilen üç ile en yüksek satışı yapan Konya ve Denizli illeri eklenebilirdi. Öte
10-71/1483-569
6
yandan Konya ve Denizli’den Isparta, Burdur ve Antalya illerine yapılan satışlar üç ilin
toplam tüketiminin sırasıyla %11 ve %6’sını oluşturmaktadır. Ayrıca Konya ve
Denizli’den belirtilen üç il dışındaki Konya, Denizli, İzmir, Muğla ve Aydın’a yüksek 220
miktarda dökme çimento satışı yapılmaktadır.
Her ne kadar Isparta, Burdur ve Antalya illerini kapsayan pazar açısından LİFO ve
LOFİ değerleri eşik değerlerin altında çıksa da Isparta ve Burdur’da faaliyet gösteren
çimento üreticilerinin çok sayıda ile satış yapması ve Antalya’ya ise çok sayıda ilde
bulunan çimento üreticisinden satış yapılması nedeniyle ilgili coğrafi pazarın Isparta,
Burdur ve Antalya’dan daha geniş tanımlanması durumunda LİFO ve LOFİ değerleri
daha da düşük çıkacaktır. Belirtilen nedenlerle dosya açısından dökme çimento
pazarı açısından ilgili coğrafi pazar “Isparta, Burdur ve Antalya illeri” olarak
tanımlanmıştır.
I.2.2.2. Hazır Beton Pazarı Bakımından 230
Hazır beton, niteliği gereği çok kısa zamanda tüketilmesinin zorunlu olması,
stoklanamaması, yüksek taşıma maliyetlerinin birim maliyeti artırması gibi nedenlerle
uzun mesafe taşınması mümkün olmayan bir üründür. Bu bakımdan, hem ürünün
özelliği hem de taşıma maliyetleri nedeniyle hazır beton, bir hazır beton santralinden
yaklaşık 50 km uzaklığa götürülebilmektedir. Nitekim, Rekabet Kurulu’nun çeşitli
kararlarında3 da tesislerden itibaren 50 km yarıçapında bir daire belirlenerek alan
coğrafi pazar olarak tespit edilmiş ve genel olarak ilgili coğrafi pazar il veya merkez
ilçeler ile belirli ilçeler bazında belirlenmiştir.
Bununla birlikte başvuru sahibi tarafından Isparta ve Burdur ilinde faaliyet gösteren
diğer hazır beton firmalarının kendilerini piyasa dışına çıkarmaya çalıştığı iddia 240
edilmektedir. Isparta ile Burdur il merkezleri arasındaki mesafe 51 km’dir ve bölgede
bulunan bazı hazır beton tesislerinin belirtilen iki şehrin merkezlerine uzaklıkları 50
km’nin altındadır. Örneğin Kartaş’a ait olan Isparta Organize Sanayi Bölgesi’nde
faaliyet gösteren tesis Burdur il merkezine 25 km uzaklıktadır. As Ado’ya ait
Isparta’nın Gönen ilçesinde faaliyet gösteren tesis ise Burdur il merkezine 35 km
uzaklıktadır. Bu nedenle, yalnızca mesafe ölçütüyle ilgili coğrafi pazarın belirlenmesi
doğru sonuçların elde edilmesini engelleyebilecektir. Bu sorunun bertaraf edilebilmesi
için dosya kapsamında hazır beton açısından ilgili coğrafi pazarın belirlenmesinde
gerçekleştirilen üretim ve tüketim miktarlarını dikkate alan Elzinga-Hogarty testi
kullanılmıştır. 250
Aşağıdaki tabloda Burdur’da faaliyet gösteren hazır beton tesislerinin 2009 yılı il
bazında hazır beton satışları yer almaktadır:
Tablo 2: 2009 yılı hazır beton satışları (m³)
Tesis Burdur Afyon
Göltaş Burdur (…..) (…..)
SEF (…..) (…..)
Gürler (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüsler



3 Örneğin, 08-73/1156-450, 04-77/1109-278, 06-68/927-266, 08-61/998-390, 08-45/644-243, 08-
39/508-185, 08-28/326-109, 08-36/481-169 ve 07-41/447-170 sayılı Kurul kararları.
10-71/1483-569
7
Tablo 3’te ise Tablo 2’de yer alan verilerle hesaplanmış LİFO ve LOFİ değerleri yer
almaktadır.
Tablo 3: LİFO ve LOFİ Oranları
İl LİFO Oranı (%) LOFİ Oranı (%)
Burdur 84 99
Kaynak: Teşebbüsler 260
Tablo 3’te de görüldüğü üzere, coğrafi pazar Burdur olarak ele alındığında o
bölgedeki üretimin tüketimi karşılama oranını gösteren LİFO ve o bölgedeki üretimin
ne kadarının yine o bölge içinde satıldığını gösteren LOFİ değerleri ilgili coğrafi
pazarın tanımlanması için gerekli olan değerlerin üzerinde çıkmaktadır. Bu nedenle
Burdur’da faaliyet gösteren hazır beton teşebbüsleri açısından ilgili coğrafi pazar
“Burdur ili” olarak belirlenmiştir.
Aşağıdaki tabloda Isparta’da faaliyet gösteren hazır beton tesislerinin 2009 yılı il
bazında hazır beton satışları yer almaktadır:
Tablo 4: 2009 yılı hazır beton satışları (m³)
270
Tesis Isparta Burdur Afyon
Kartaş OSB (…..) (…..) (…..)
Kartaş Bozanönü (…..) (…..) (…..)
Ata Beton (…..) (…..) (…..)
As Ado Gönen (…..) (…..) (…..)
Göltaş Isparta (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüsler

Tablo 5’te ise Tablo 4’te yer alan verilerle hesaplanmış LİFO ve LOFİ değerleri yer
almaktadır.

Tablo 5: LİFO ve LOFİ Oranları

İl LİFO Oranı (%) LOFİ Oranı (%)
Isparta 100 94
Kaynak: Teşebbüsler
Tablo 5’te de görüldüğü üzere, coğrafi pazar Isparta olarak ele alındığında o
bölgedeki üretimin tüketimi karşılama oranını gösteren LİFO ve o bölgedeki üretimin 280
ne kadarının yine o bölge içinde satıldığını gösteren LOFİ değerleri ilgili coğrafi
pazarın tanımlanması için gerekli olan değerlerin üzerinde çıkmaktadır. Bu nedenle
Isparta’da faaliyet gösteren hazır beton teşebbüsleri açısından ilgili coğrafi pazar
“Isparta ili” olarak belirlenmiştir.
I.3. Teşebbüslerden Talep Edilen Bilgiler Çerçevesinde Yapılan Tespitler
Göltaş Çimento’nun mal vermeyi reddettiği ve hazır beton pazarında faaliyet
gösteren teşebbüsler tarafından başvuru sahibinin piyasa dışına itildiğine ilişkin
iddiaların değerlendirilmesi bakımından teşebbüslerden talep edilen bilgiler önem
taşımaktadır. Bu bölümde dosya kapsamındaki iddialar teşebbüslerden gelen bilgiler
çerçevesinde değerlendirilmiştir. 290

10-71/1483-569
8

I.3.1. Göltaş Çimento’nun Mal Vermeyi Reddettiği İddiası
Şikayet dilekçesinde, hazır beton ve çimento sektöründe faaliyet gösteren Göltaş
Çimento’nun başvuru sahibine mal vermeyi reddettiği iddia edilmektedir. Mal vermeyi
reddetme eylemi belirli koşulların mevcut olması durumunda 4054 sayılı Kanun’un
“Hakim Durumun Kötüye Kullanılması” başlıklı 6. maddesi kapsamında ihlal olarak
değerlendirilmektedir. Belirtilen maddenin uygulanabilmesi içinse öncelikle mal
vermeyi reddeden teşebbüsün hakim durumda bulunması gerekmektedir. Bu nedenle
öncelikle Göltaş Çimento’nun belirlenen ilgili pazarda hakim durumda olup olmadığı 300
değerlendirilecektir. Aşağıdaki tablolarda Isparta, Burdur ve Antalya illeri dökme
çimento pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin satış miktarları ve pazar payları
yer almaktadır:
Tablo 6: Isparta, Burdur ve Antalya’ya Yapılan Satışlar (ton)
Teşebbüs Isparta Burdur Antalya Toplam
Göltaş Çimento (…..) (…..) (…..) (…..)
As Çimento (…..) (…..) (…..) (…..)
Konya Çimento (…..) (…..) (…..) (…..)
Denizli Çimento (…..) (…..) (…..) (…..)
Ado Antalya (…..) (…..) (…..) (…..)
Eskişehir Çimsa (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: TÇMB

Tablo 7: Teşebbüslerin Pazar Payları
Teşebbüs Pazar Payı (%)
As Çimento (…..)
Göltaş Çimento (…..)
Konya Çimento (…..)
Denizli Çimento (…..)
Ado Antalya (…..)
Eskişehir Çimsa (…..)
Toplam (…..)
Yukarıdaki tabloda da görüldüğü üzere ilgili pazarda (…..) pazar payına sahip
teşebbüs %(…..) pazar payı ile As Çimento’dur, Göltaş Çimento ise %(…..) pazar
payı ile (…..) konumdadır. İlgili pazarda Göltaş Çimento’dan daha yüksek bir pazar 310
payına sahip bir teşebbüsün bulunduğu dikkate alındığında, teşebbüsün hakim
durumda bulunduğu sonucuna ulaşmak mümkün değildir. Bu bağlamda,
gerçekleştirildiği iddia edilen eylemin değerlendirilmesine girilmeden mal vermeyi
reddetme iddiasının 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında ihlal olarak
değerlendirilemeyeceği sonucuna varılmıştır.
Bununla birlikte, yapılan incelemede başvuru sahibinin 2010 yılı içerisinde Göltaş
Çimento’dan belirli aralıklarla dökme çimento temin ettiği de tespit edilmiştir.
Şikâyetçi 2010 yılının ilk sekiz ayında dört farklı çimento üreticisinden toplam (…..)
ton çimento temin etmiş ve bu çimentonun (…..) tonu ise şikayetçiye mal vermediği
iddia edilen Göltaş Çimento tarafından sağlanmıştır. 320
I.3.2. Hazır Beton Firmalarının Dışlayıcı Faaliyetlerde Bulunduğu İddiası
Şikâyet dilekçesinde, Göltaş Çimento’nun Isparta ve Burdur ilinde faaliyet gösteren
diğer hazır beton firmaları ile birlikte başvuru sahibini piyasa dışına çıkarmaya
10-71/1483-569
9
çalıştığı iddia edilmektedir. Söz konusu iddia 4054 sayılı Kanun’un teşebbüsler arası
rekabeti sınırlayıcı anlaşma, uyumlu eylem ve kararları yasaklayan 4. maddesi
kapsamında değerlendirilebilir.
Başvuruda şikayetçinin pazar dışına çıkarılması amacıyla Göltaş Hazır Beton
tarafından Isparta’ya 105 TL’ye satılan C-25 tipi hazır betonun Burdur’da KDV dahil
70 TL’ye satıldığı, Göltaş Çimento yetkilileri tarafından hazır beton pazarında
faaliyette bulunan diğer firmaların da benzer şekilde hareket etmesi konusunda çaba 330
gösterildiği ve bunun sonucunda Göltaş Çimento’nun pazarda faaliyette bulunan
diğer hazır beton firmaları tarafından da desteklendiği iddia edilmektedir. Aşağıdaki
tabloda Isparta ve Burdur’da faaliyet gösteren hazır beton tesislerinin 2010 yılı aylık
bazda ortalama C25 tipi hazır beton fiyatları (KDV hariç) yer almaktadır:
Tablo 8: Tesislerin 2010 yılı Ortalama C25 Tipi Hazır Beton Fiyatları (TL)

BURDUR ISPARTA Ay
Gürler Beton Sef Beton Göltaş Beton Göltaş Beton
Ocak (…..) (…..) (…..) (…..)
Şubat (…..) (…..) (…..) (…..)
Mart (…..) (…..) (…..) (…..)
Nisan (…..) (…..) (…..) (…..)
Mayıs (…..) (…..) (…..) (…..)
Haziran (…..) (…..) (…..) (…..)
Temmuz (…..) (…..) (…..) (…..)
Ağustos (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüsler
Yukarıdaki Tablo’da da görüldüğü gibi Isparta ve Burdur illeri hazır beton fiyatlarında
şikâyetçinin iddia ettiği gibi bir fark bulunmamaktadır. Isparta ve Burdur hazır beton
fiyatlarının karşılaştırılması, Göltaş Beton’un şikâyetçiyi pazardan çıkarma amacıyla 340
Burdur’da Isparta’da uyguladığı fiyatların önemli oranda altında satış yaptığını ve
diğer teşebbüslerin de Göltaş Beton ile benzer bir fiyat politikası izlediği iddiasını
destekler nitelikte herhangi bir veri sunmamaktadır.
Ayrıca raportörler tarafından Göltaş Çimento, As Ado Beton, Ata Beton, Kartaş ve
Gür Beton’da yapılan yerinde incelemelerde belirtilen teşebbüslerin pazarda faaliyet
gösteren bir rakiplerini pazar dışına çıkarma amacıyla birlikte hareket ettiklerini
gösteren herhangi bir bilgi ya da belgeye ulaşılmamıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; dosya konusu iddialara
yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına 350
gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.




Full & Egal Universal Law Academy