Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-3-205 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 10-71/1487-570
Karar Tarihi : 10.11.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ (İkinci Başkan) 10
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr.
Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Zeynep MADAN, Didem ULUÇ
C. ŞİKAYET
EDEN : Baytekler Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.
Temsilcisi: Av. Hasan ERDOĞAN
Kızılırmak Sok. No: 13/2 Kızılay/Ankara
20
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILANLAR:
CarrefourSA Carrefour Sabancı Ticaret Merkezi A.Ş.
Dudulu Asfaltı No:1 Küçükbakkalköy Mah. Kadıköy/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: CarrefourSA Carrefour Sabancı Ticaret Merkezi A.Ş.
(CarrefourSA)’nin ürün tedarikçisi Baytekler Gıda San. ve Tic. Ltd.
Şti.(Baytekler Gıda) ile imzalamış olduğu “satım sözleşmesi”nin CarrefourSA
lehine olağanüstü hükümler içerdiği, CarrefourSA’nın bu tip uygulamaları ile
piyasada çok büyük avantajlar elde ettiği ve yerel zincirleri pazar dışında
bırakmak için çalıştığı iddiası. 30
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan başvuruda özetle; CarrefourSA’nın tedarikçileriyle
imzaladığı ve kendi lehine olağanüstü hükümler içeren sözleşmeler vasıtasıyla
piyasada çok büyük avantajlar elde ettiği, böylece diğer yerel zincir marketleri pazar
dışında bırakmak için çalıştığı iddia edilerek gerekli işlemlerin yapılması talep
edilmektedir
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 6.9.2010 tarih ve 7006 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 20.9.2010 tarih ve 2010-3-205/İİ-10-364.ZM sayılı İlk
İnceleme Raporu, Rekabet Kurulu’nun 30.9.2010 tarih ve 10-62/1292-M sayılı 40
toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun
çerçevesinde soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla,
Kanun’un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili
karar uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 3.11.2010 tarih ve 2010-3-
205/ÖA-10-364.ZM sayılı Önaraştırma Raporu 5.11.2010 tarih ve REK.0.07.00.00-
110/500 sayılı Başkanlık önergesi ile 10-71 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek
karara bağlanmıştır.
10-71/1487-570
2
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda; dosya konusu iddiaya yönelik olarak
4054 sayılı Kanun çerçevesinde herhangi bir işlem yapılmasına gerek olmadığı ve 50
şikâyetin reddinin gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Başvuru Konusu Eylem
Baytekler Gıda tarafından yapılan başvuruda;
Toptan şarküteri ürünleri satışı ile iştigal eden Baytekler Gıda’nın ürün
tedarikine ilişkin olarak CarrefourSA ile sözleşme imzaladığı, 60
Anılan sözleşmenin CarrefourSA lehine olağanüstü hükümler içerdiği,
Baytekler Gıda’nın sözleşmedeki hükümleri CarrefourSA ile uzun dönemli bir
tedarik ilişkisi sürdüreceğini göz önünde bulundurarak imzaladığı ancak sözleşmenin
imzalanmasından dört ay sonra CarrefourSA’nın mal alımını durdurduğu ve başka
firmalardan ürün almaya başladığı,
Bu durumun da şikâyetçi firmayı büyük zarara uğrattığı,
70
CarrefourSA’nın bu tip eylemleri ile yerel zincir marketleri pazar dışına
çıkarmaya çalıştığı belirtilerek, söz konusu haksız rekabetin önlenmesi ve konu
hakkında gerekli işlemlerin yapılması talep edilmiştir.
I.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
4054 sayılı Kanun’un 4. ve 6. maddelerinde iki farklı ana rekabet ihlali biçimi
düzenlenmiştir. 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde birden fazla sayıda teşebbüsün
aralarında anlaşma, uyumlu eylem veya teşebbüs birliği kararı neticesinde rekabet
ihlali gerçekleştirmeleri yasaklanmıştır. Teşebbüslerin tek taraflı olarak 80
gerçekleştirdikleri uygulamaları 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında ihlal
olarak değerlendirmek mümkün değildir. Başvuruda geçen uygulamaların
teşebbüsler arası bir anlaşmaya dayanılarak gerçekleştirildiğine dair bir iddia mevcut
değildir. Dolayısıyla bu dosya bakımından 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi
kapsamında bir değerlendirme yapılmamıştır.
Teşebbüslerin haksız sözleşme koşulları aracılığıyla tek taraflı olarak yerel zincirleri
pazar dışına ittiği iddiası, 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında
değerlendirilebilir. 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında hâkim durumdaki bir
teşebbüsün bu durumunu kötüye kullanması yasaklanmakta, bu teşebbüslerin 90
piyasadaki diğer sağlayıcıları pazar dışında bırakması ve haksız sözleşme koşulları
talep etmesi şeklindeki uygulamaları bazı durumlarda kötüye kullanma olarak
değerlendirmek mümkün olabilmektedir. Hâkim durumun kötüye kullanılmasına ilişkin
bir analizde, şikâyete konu teşebbüsün hâkim durumda olup olmadığı belirlenerek
incelemeye başlanabileceği gibi, başlangıç olarak şikâyete konu eylemin bir kötüye
kullanma hali içerip içermediği de irdelenebilir.
10-71/1487-570
3
4054 sayılı Kanun’da hâkim durum “Belirli bir piyasadaki bir veya birden fazla
teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden bağımsız hareket ederek fiyat, arz, üretim ve
dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleyebilme gücü” şeklinde 100
tanımlanmaktadır. Hâkim durumun en önemli göstergesi teşebbüsün ilgili pazardaki
payıdır ve çoğu durumda %40’ın altındaki pazar payları hâkim durum tespiti için
yeterli olmamaktadır. Bu noktada şikâyete konu teşebbüsün faaliyette bulunduğu
organize perakende pazarına ilişkin kısa bilgi vermek yerinde olacaktır.
Ülkemizde gıda ağırlıklı perakendecilik sektörünün temel aktörlerini hipermarketler,
süpermarketler, orta marketler, marketler, bakkallar, büfeler ve ihtisas mağazaları
olarak sıralamak mümkündür. Türkiye’de perakende pazarının %60’ını bakkal,
market, büfe gibi geleneksel satış noktaları, %35'ini ise modern perakende sektörü
oluşturmaktadır. Sektörde ağırlık halen geleneksel perakende noktalarındadır. 110
Perakende sektöründe 2005 yılında gerçekleşen Carrefour-Gima ve Migros-Tansaş
birleşmelerinin ardından yerel marketlerdeki hareketlilik artmıştır. Söz konusu
birleşmeler ve yeni mağazaların açılması sonucunda sayıları 5.000’i bulan yerel
marketlerin toplam ciroları da her geçen gün artmaktadır. Sektörün büyüme trendi
devam etmektedir. Gıda ağırlıklı organize perakende sektöründe faaliyet gösteren
teşebbüslerin Türkiye genelindeki pazar paylarına Tablo 1’de yer verilmiştir.
Tablo 1: Organize Perakende Sektöründe Pazar Payları
Teşebbüs Pazar Payı (%)
Migros
Carrefour
BIM
Metro
Tesco
Diğer
Kaynak: 21.2.2008 tarih ve 2008-3-29/Öİ-08-TE sayılı Ön İnceleme Raporu
120
Organize perakende pazarının yapısı, şikâyete konu teşebbüsün hâkim durumda
olduğuna işaret edebilecek bir pazar gücüne sahip olmadığını göstermektedir. Bu
nedenle teşebbüsün başvuruda belirtildiği şekilde “haksız sözleşme uygulamalarının“
ve “rakipleri pazar dışına itme faaliyetlerinin” hâkim durumun kötüye kullanılması
olarak nitelendirilmesi mümkün değildir. Bununla birlikte, şikâyete konu eyleme ilişkin
bilgi almak amacıyla Raportörlerce şikâyetçi ile görüşülmüş, ancak görüşmede elde
edilen bilgilerden de CarrefourSA’nın yerel zincirleri pazar dışında bırakmaya
çalıştığına ilişkin olarak herhangi bir bilgi elde edilememiştir.
Öte yandan başvuruda iddia edilen, şikâyetçinin taraflar arasında 9.12.2009 tarihinde 130
imzalanmış olan “Satım Sözleşmesi” nedeniyle uğradığı zarara ilişkin durumun özel
hukuk hükümleri çerçevesinde görevli ve yetkili mahkemelerce çözüme
kavuşturulabileceği kanaatine varılmıştır.
140
10-71/1487-570
4
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy