Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-3-234 (Devralma)
Karar Sayısı : 10-75/1536-590
Karar Tarihi : 2.12.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat
ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Ümit GÖRGÜLÜ, Nilgün KOCADAĞ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN :- Eckes-Granini International GmbH ve
Yıldız Holding A.Ş. adına 20
Temsilcisi:Av. Ümit HERGÜNER
Hergüner Bilgen Özeke Hukuk Bürosu
Süleyman Seba Cad. Sıraevler 55 Akaretler Beşiktaş/İstanbul
D. TARAFLAR :- Yıldız Holding A.Ş.
Kısıklı Mah Ferah Cad. Kısıklı Çeşme Sk. No:2-4
Üsküdar/İstanbul
Eckes-Granini International GmbH
Ludwig-Eckes Platz 1 55268 Nieder-Olm ALMANYA 30
Eckes-Granini Group GmbH
E. DOSYA KONUSU: Yıldız Holding A.Ş.’nin Eden Meyve Suyu Gıda Sanayi ve
Ticaret A.Ş.’de sahip olduğu % 50 oranında ihraç edilmiş ve tedavüldeki B sınıfı
hissenin Eckes-Granini International GmbH ve Eckes Granini Group GmbH
tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 12.10.2010 tarih ve 7841 sayı ile giren ve
en son 5.11.2010 tarih ve 8428 sayılı yazı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 40
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ”in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 22.11.2010
tarih ve 2010–3–234/Öİ–10-178.UG sayılı Birleşme/Devralma Ön İnceleme Raporu,
29.11.2010 tarih ve REK.0.07.00.00-120/516 sayılı Başkanlık Önergesi ile 10-75
sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; dosya konusu devralma işleminin,
1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi olmakla birlikte, 4054 sayılı Kanun’un 7.
maddesi kapsamında bir hâkim durum yaratan veya mevcut bir hâkim durumu 50
10-75/1536-590
2
güçlendiren ve bunun sonucunda ülkenin bütünü yahut bir kısmında ilgili piyasadaki
rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran nitelikte olmadığı, dolayısıyla
bildirime konu işleme izin verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade
edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1.Taraflar
H.1.1 Devralanlar: Eckes-Granini International GmbH ve Eckes-Granini Group 60
GmbH (Eckes-Granini)
Eckes-Granini, Almanya merkezli bir aile şirketi olup meyve suyu ve meyveli içecek
sektöründe faaliyet göstermektedir. 1990’ların başından itibaren Eckes-Granini
uluslararasılaşmaya yönelmiş ve günümüze kadar Avrupa’da 14 yerel kuruluş
tarafından temsil gücüne ulaşmıştır. Şirketin ürün portföyü, tanınmış “Granini”
markası ve diğer ulusal ve bölgesel markaları içermektedir. Eckes-Granini markalı
meyve suları, meyveli susuzluk giderici ve ferahlatıcı içecekler tüm dünyada
yetmişten fazla ülkede satılmaktadır.
Şirketler Eckes ailesi ve Eckes Vakfı’na aittir. Şirketlerin Yönetim Kurullarında ise 70
…ticari sır… yer almaktadır.
Şirketlerin ve iştiraklerinin, Türkiye’de meyve suyu ve meyveli içecekler sektörlerinde
herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır. Şirketlerin 2009 yılı cirosu ………..’dur.
H.1.2. Devreden: Yıldız Holding A.Ş. (Yıldız)
Bir holding şirket olan Yıldız, iştirakleri vasıtasıyla gıda (dondurulmuş gıda, kurabiye,
bisküvi, çikolata, margarin, bitkisel ve endüstriyel yağlar gibi), içecek (gazsız, toz
veya gazlı içecekler gibi), süt ve türev ürünleri ile çay üretim ve satış faaliyetleri 80
yapmaktadır. Grubun iştirakleri vasıtasıyla bilişim teknolojileri ve gayrimenkul gibi
sektörlerde faaliyetleri de söz konusudur. Yıldız’ın hissedarlık yapısına Tablo-1’de
yer verilmektedir.
Tablo-1: Yıldız Hissedarlık Yapısı
Hissedar Hisse Oranı (%)
Toplam 100
Kaynak: Bildirim Formu
Şirketin yönetim kurulunda ise …ticari sır… yer almaktadır. Şirketin 2009 yılına ait
cirosu ……………. TL’dir.
H.1.3. Hisseleri Devre Konu Teşebbüs: Eden Meyve Suyu Gıda Sanayi ve 90
Ticaret A.Ş. (Eden)
10-75/1536-590
3
Eden, Yıldız Holding’in iştiraklerinden Ak Gıda San. ve Tic. A.Ş. (Ak Gıda)’nin meyve
karışımlı içecek işinin anonim şirkete bölünmesi işleminin bir sonucu olarak
kurulacaktır.
Şirketin ana faaliyeti, ortak markalı veya markalı ve en az %10 meyve içerikli meyve
bazlı içeceklerin münhasır olarak üretimi, paketlenmesi, geliştirilmesi, ithali, alımı,
pazarlanması, tanıtımı, reklamı, satışı, ihracı, sevkiyatı ve dağıtımını içerecektir.
Ayrıca Eden, münhasır olmayan bir şekilde herhangi bir meyve içeriği olmayan
meyve aromalı Link markalı gazsız içecekler ile Link markalı toz içecekler ve en az 100
%15 meyve içeriğine sahip gazlı içecekler üretebilecektir. Eden’in işlem öncesinde
hisselerinin %97’si Yıldız’a, %3’ü ise gerçek kişi hissedar olan Firdevs Çizmeci’ye ait
olacaktır.
Ak Gıda, 2009 yılında, Eden adı altında anonim şirkete bölünecek olan iş kolunun
meyve suları satışından …. TL, meyve aromalı içecekler satışından ….. TL ciro elde
etmiştir
H.2. İlgili Pazar
110
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’un 20. maddesinde “…inceleme konusu
işlem, gerek ürün gerekse de coğrafi açıdan olası alternatif pazar tanımları
çerçevesinde rekabet açısından endişeler yaratmıyor ya da alternatif tüm tanımlar
açısından rekabeti bozucu bir etki söz konusu oluyorsa pazar tanımı yapılmayabilir.”
denilerek, alternatif pazar tanımları çerçevesinde işlem rekabetçi endişe
yaratmıyorsa ilgili pazar tanımlanmayabileceği ifade edilmektedir. İncelemeye konu
işlemin iki tarafından biri olan Granini’nin Türkiye’de hisseleri devre konu Eden ile
örtüşen herhangi bir faaliyeti bulunmamasından hareketle işlemin alternatif pazar 120
tanımları çerçevesinde rekabetçi bir endişe yaratmayacağı dikkate alınarak, dosya
kapsamında kesin pazar tanımı yapılmasına gerek görülmemiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Hisseleri devre konu Eden’in faaliyet gösterdiği pazarlarda rekabet koşullarında
bölgeler bazında belirgin farklılıklar bulunmamaktadır. Söz konusu pazarlarda
bölgeler arası giriş engellerinin bulunmadığı ve arz kaynaklarına ulaşma, üretim,
dağıtım, pazarlama ve satış şartlarının bölgesel farklılıklar göstermediği dikkate
alınarak, ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir. 130
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1.İşlemin Niteliği
Başvuruya konu işlem, Eden’in ihraç edilmiş ve tedavüldeki hisselerininin %50’sinin
Eckes-Granini tarafından devralınmasını içermektedir.
Taraflar arasında 26.8.2010 tarihinde imzalanan “Hissedarlar Anlaşması” (Anlaşma)
uyarınca, Ak Gıda’nın bölünmesi sureti ile Eden kurulacak ve hisse Alım 140
Anlaşmasında öngörülen tüm ön şartların yerine getirilmesinden sonra Eckes-Granini
10-75/1536-590
4
ve Yıldız hissedarlarının her biri Hisse Alım Anlaşması hükümlerine uygun olarak
ortak girişim şirketinin %50 hissesini ve ortak kontrolünü iktisap etmiş olacaktır.
Dosya mevcudu bilgilerden; Eckes-Granini’nin, Türkiye’de meyve bazlı içecekler
piyasasında önemli bir oyuncu haline gelmek amacıyla işleme taraf olduğu
anlaşılmıştır.
H.3.2. Hukuki Değerlendirme
150
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (c) bendine göre; “Amaçlarını gerçekleştirmek
üzere işgücü ve mal varlığına sahip olacak şekilde bağımsız bir iktisadi varlık olarak
ortaya çıkan ve taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti
sınırlayıcı amacı veya etkisi olmayan ortak girişimler (joint venture)” birleşme ve
devralma sayılan hallerden kabul edilmektedir. Bu tanım çerçevesinde bir ortak
girişimin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında birleşme ve devralma sayılabilmesi için
aşağıda sayılan üç unsurun birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir:
- Ortak kontrol altında bir teşebbüsün bulunması,
- Ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkması,
- Ortak girişimin, taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti 160
sınırlayıcı amacı veya etkisinin olmaması bir başka deyişle rekabetçi davranışların
koordinasyonuna yol açmaması.
H.3.2.1. Ortak Kontrol
Ortak kontrol en yalın haliyle iki ana teşebbüsün ortak girişimde eşit oy hakkına sahip
olması ve taraflar arasında bu eşitliği bozan herhangi bir anlaşmanın var olmaması
olarak tanımlanabilir.
Ak Gıda’nın bölünmesi sonrasında kurulacak olan Eden’in işlem öncesi ve işlem 170
sonrası hissedarlık yapısına Tablo 2’de yer verilmiştir.
Tablo 2: Eden’in İşlem Öncesi ve Sonrası Hissedarlık Yapısı
İşlem Öncesi İşlem Sonrası
Hissedar Adı Hisse Oranı (%) Hissedar Adı Hisse Oranı (%)
Yıldız Yıldız
Orhan ÖZOKUR Murat ÜLKER
Mustafa Latif TOPBAŞ Firdevs ÇİZMECİ
Ahmet Afif TOPBAŞ Eckes-Granini
Firdevs ÇİZMECİ Eckes-Granini Group GmbH
Zeki Ziya SÖZEN
Mahmut Muhammed TOPBAŞ
Ahmet ÖZOKUR
Ali ÜLKER
Mehmet TÜTÜNCÜ
Toplam 100
Kaynak:Bildirim Formu
Taraflarca imzalanan Hissedarlar Anlaşması’na göre işlem sonrasında Yıldız’ın sahip
olduğu B grubu hisseleri Eckes-Granini grubu devralacaktır. İşlem neticesinde her iki
grup Eden’de %50 oranında hisse sahibi olacaklardır. Anlaşma’ya göre şirket 4
kişiden oluşan yönetim kurulu tarafından yönetilecek ve temsil edilecektir. Her iki
10-75/1536-590
5
grup da şirkette %50 pay sahibi olduğu müddetçe, Yıldız grubunun gösterdiği adaylar 180
arasından iki kişi, Eckes-Granini grubunun gösterdiği adaylar arasından da iki kişi
yönetim kuruluna seçilecektir. Yönetim kurulu en az üç üyeyle toplanabilirken,
kararlar toplantıya katılan tüm üyelerin olumlu oyuyla alınabilecektir.
Şirketin yönetim yapısından şirket ortaklarının ancak birlikte karar alabilecekleri,
Anlaşma’dan da herhangi bir şirket hissedarına yönetimde ayrıcalıklı hak veren bir
hükmün yer almadığı anlaşılmaktadır. İki ana şirketin, şirket yönetiminde eşit oy
hakkı bulunması nedeniyle ortak kontrole sahip oldukları söylenebilecektir.
H.3.2.2. Bağımsız İktisadi Varlık Olma 190
Bir ortak girişimin tam işlevsel olarak nitelendirilmesi, bağımsız iktisadi bir varlığın
tüm işlevlerini uzun süreli olarak yerine getirmek üzere kurulmasına ve böylece taraf
teşebbüslerin yapısında kalıcı bir değişiklik meydana getirmesine bağlıdır. Ortak
girişimin faaliyetlerini sürekli şekilde yürütebilmesi, temelde söz konusu ortak
girişimin günlük işlerini yürüten ve faaliyetlerinin devamı için yeterli mali kaynakların
yanı sıra personel, finansman ve varlıkları da içeren diğer kaynaklara ulaşımını
sağlayan bağımsız bir yönetim kadrosunun varlığına bağlıdır.
Ortak Girişim Şirketi’nin kurulmasını düzenleyen anlaşma sınırsız sürelidir 200
(Hissedarlar Sözleşmesi 17.1. madde). Dolayısıyla uzun süreli faaliyet göstermek
üzere kurulmuş bir iktisadi işletme mevcuttur.
Ortak Girişim Şirketi’nin kuruluş amacına bakıldığında Ana Sözleşmesine göre
markalı ya da ortak markalı meyve bazlı (%10’dan fazla mevye içeriğine sahip)
gazsız içecekler ile meyveli gazlı içeceklerin (%15’ten fazla meyve içeriği olan) ve
bunun yanı sıra Link markalı meyve aromalı içeceklerin imalatı, ithalatı ve ticaretini
gerçekleştirmek üzere kurulduğu ve bu amaca yönelik her türlü faaliyette
bulunabileceği anlaşılmaktadır1. Bununla birlikte yönetim kurulunun, denetçilerin, icra
kurulunun çalışma esasları Hissedarlar Sözleşmesi (7, 8 ve 9. maddeler) ile 210
belirlenmiştir. Üst düzey yöneticilerin genel kural olarak yönetim kurulunca seçilecek,
ancak istisnai bir hal olarak ve kısa dönemli (ya da geçici) olmak üzere kurucu
hissedarların bazı çalışanları önerebilecektir. Diğer yandan, Ortak Girişim Şirketi’nin
ayrı bir iş planı ve bütçesi olacağı ve bunlara uygun olarak faaliyetlerini sürdüreceği
anlaşılmaktadır. Kurucu ortaklar başlangıç olarak Ortak Girişim Şirketi’ne kredi
vermek suretiyle finansman sağlayacaktır ancak faaliyetin sonraki aşamalarında
ortaya çıkacak finansman ihtiyaçları kural olarak Ortak Girişim Şirketi’nin kendi
gelirlerinden ve 3. kişilerden elde edilecek kredilerden sağlanacaktır.
Dosya mevcudundan, Ortak Girişim Şirketi’nin pazarda faaliyet gösteren diğer 220
firmaların gerçekleştirdiği tüm faaliyetlerde bulunacağı ve tam işlevsel firmalarda
olduğu gibi kendine ait muhasebe, personel, idare ve yönetim organına sahip olacağı
ve gerekli kaynaklara/imkanlara sahip olacağı, faaliyet konusu işlerle ilgili kararlarını
kendi içsel mekanizması ile serbestçe alacağı ve uygulayacağı anlaşılmaktadır. Bu
sebeplerle, Ortak Girişim Şirketi’nin ilgili pazarda bağımsız bir iktisadi varlık olarak
faaliyetini sürdüreceği kanaatine varılmıştır.
1 Mevcut durumda Yıldız Holding’in iştiraki Della aracılığıyla yapılan Link üretimi, işlemin gerçekleşmesinden
sonra Ortak Girişim Şirketi tarafından yapılacaktır.
10-75/1536-590
6
H.3.2.3. Rekabetçi Davranışların Koordinasyonuna Yol Açılmaması
Tarafların ortak girişimin faaliyet gösterdiği ilgili ürün pazarında aktif olmamaları, ana 230
teşebbüslerden sadece birinin ilgili ürün pazarındaki faaliyetlerine devam etmesi ya
da ana teşebbüslerin ortak girişimin faaliyet göstereceği ilgili ürün pazarındaki tüm
faaliyetlerini ortak girişime devretmeleri hallerinde bağımsız teşebbüsler arasında
rekabetçi davranışların koordinasyonu riski bulunmadığı kabul edilmektedir.
Taraflardan Eckes-Granini’nin Türkiye’de Yıldızla aynı veya benzer pazarlarda
herhangi bir faaliyeti yoktur. Yıldız Holding ise Eden dışında Della Gıda San. ve Tic.
A.Ş. aracılığıyla meyve bazlı içecekler sektöründe faaliyet göstermeye devam
edecektir. Bu durumun ana teşebbüslerden sadece birinin ilgili ürün pazarında
sürdüreceği bir faaliyete işaret etmekte olması nedeniyle ana teşebbüsler arasında 240
ya da ana teşebbüsler ile ortak girişim arasında bir koordinasyon riskine yol
açmayacağı kanaati oluşmuştur.
Yukarıda yer verilen açıklamalar ışığında, anılan işlem, 1997/1 sayılı Tebliğ
kapsamında bir ortak girişim işlemidir.
1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesine göre bir birleşme/devralmanın Rekabet Kurulu
iznine tabi olabilmesi için işlemin taraflarının ilgili ürün pazarında toplam %25 pazar
payı veya 25 milyon TL ciro eşiğini aşmaları gerekmektedir. Hisseleri devre konu
Eden’in faaliyet alanını oluşturan meyve bazlı içeceklerde Yıldız Holding’in 2009 250
yılındaki pazar payı … iken, yine 2009 yılında meyve bazlı içeceklerden elde ettiği
cirosu …………. TL’dir.
İşlemin diğer tarafı Eckes-Granini’nin ise Türkiye’de meyve bazlı içecek sektöründe
herhangi bir faaliyeti yoktur. Dolayısıyla, tarafların toplam cirosu ……………. TL.
olup, 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde öngörülen ciro eşiği aşıldığından,
bildirime konu işlem izne tabidir.
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde, “hakim durum yaratmaya veya hakim
durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak ülkenin bütünü ya da bir kısmında 260
herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması
sonucunu doğuracak” birleşme ve devralmalar hukuka aykırı kabul edilerek
yasaklanmıştır.
Bildirim konusu işlemin iki tarafından biri olan Eckes-Granini’nin kurulacak olan ortak
girişim şirketi ile aynı sektörde Türkiye’de herhangi bir faaliyetinin bulunmadığı
görülmektedir. Bu nedenle taraflar arasında yatay ya da dikey örtüşme ortaya
çıkmayacağından inceleme konusu işlem sonucu bir yoğunlaşma meydana
gelmeyecektir.
270
H.3.3. Yan Sınırlamalar
Hissedarlar Anlaşması’nın 19. maddesinde, işlemin tarafları için getirilmiş olan
rekabet kısıtlamaları düzenlenmiştir. Hükmün ilk bölümünde, Yıldız ve Eckes-
Granini’nin ve bunların iştiraklerinin Türkiye’de Eden’in en az %10 meyve içerikli
içecek sektöründeki faaliyetleriyle rekabet edecek herhangi bir faaliyette bulunmaları
10-75/1536-590
7
yasaklanmıştır. Maddede yer alan rekabet kısıtlamalarının geçerlilik süresi şirketler
için sözleşmenin yürürlükte olduğu süre ile kısıtlı iken, şirketteki hissedarlığı sona
eren kişiler için kişinin adının hissedar defterinden silinmesinden itibaren iki yıl geçerli
olacaktır. 280
Sözleşmede yer alan kısıtlamaların sadece ortak girişim şirketinin ana faaliyetini
kapsadığı (%10 meyve içerikli içecek), sözleşmenin taraflarını ve hissedarları
bağladığı ve süresinin tarafların meşru çıkarlarını korumak için gerekli olan makul bir
süre olduğu dikkate alındığında, söz konusu rekabet etmeme yükümlülüğünün yan
sınırlama olduğu kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; 290
Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak
çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda aynı
Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut bir
hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının
söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy