Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-2-254 (Devralma)
Karar Sayısı : 10-78/1615-619
Karar Tarihi : 16.12.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof.Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Arif Ogün SARI, Can TANERİ
C. BİLDİRİMDE : - One Equity Partners IV L.P.
BULUNAN - OEP Rhea Turkey Tech B.V.
Temsilcileri: Av. Melike ALPAY, Av. Togan TURAN 20
Sun Plaza, Bilim Sokak, No:24, Kat:14, 34398
Maslak/İstanbul
D. TARAFLAR : - OEP Rhea Turkey Tech B.V.
Strawinskylaan 1135 WTC TB 11e, Amsterdam,
HOLLANDA
- Nortel Networks International Finance Holding & B.V.
Siriusdreef 42-72, 2130 GE Hoofddrop HOLLANDA
Kayyum: Ernst&Young LLP, Chris HİLL
Ernst&Young LLP, 1 More Londan Place Londra SE 12 AF, 30
İNGİLTERE
E. DOSYA KONUSU: Nortel Networks International Finance B.V. (Nortel)’in
Nortel Networks Netaş Telekomünikasyon A.Ş.(Netaş)’deki %(……..) oranındaki
hisselerinin, tamamı JP Morgan Chase Group (JP Morgan) tarafından kontrol
edilen One Equity Partners IV L.P.(OEP)’nin iştiraki olan OEP Rhea Turkey Tech
B.V. (OEP Rhea) tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 18.10.2010 tarih ve 7974 sayı ile intikal
eden ve eksiklikleri 09.12.2010 tarihinde tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin 40
Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri
çerçevesinde düzenlenen 10.12.2010 tarih ve 2010-2-254/Öİ-10-266.AOS sayılı
Devralma Ön İnceleme Raporu, 14.12.2010 tarih ve REK.0.06.00.00-120/609 sayılı
Başkanlık Önergesi ile 10-78 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da; bildirim konusu devralma işleminin;
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a
dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”in 2. maddesi kapsamında bir devralma
10-78/1615-619
2
işlemi olduğu, Netaş’ın “İşletme İletişim Çözümleri” pazarındaki cirosunun ve pazar 50
payının, “Kablosuz GSM-R” pazarındaki payının aynı Tebliğ’in 4. maddesinde
belirtilen eşikleri aşması nedeniyle söz konusu işlemin izne tabi bir devralma işlemi
olduğu, bildirime konu işlem sonucunda “İşletme İletişim Çözümleri” ve “Kablosuz
GSM-R” pazarlarında 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi anlamında herhangi bir hakim
durum yaratılmadığı veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmediği ve bu suretle
rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunun söz konusu olmadığı, bu nedenle
dosya konusu devralma işlemine izin verilmesinde bir sakınca bulunmadığı ifade
edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İşlemin Kapsamı 60
Bildirim konusu işlem; Nortel’in Netaş’da sahip olduğu %(……..) oranındaki
hisselerinin, tamamı JP Morgan tarafından kontrol edilen OEP’in iştiraki olan OEP
Rhea tarafından devralınmasına ilişkindir. İşlem, bahse konu hisselerin el
değiştirmesine ek olarak halihazırda Nortel tarafından kontrol edilen Netaş’ın, tek
başına kontrolünün OEP’e geçmesini de içermektedir.
Bildirime konu devralma işlemine ilişkin şart ve koşullar ile işlemin çerçevesi, taraflar
arasında 13.10.2010 tarihinde imzalanmış olan Hisse Devir Sözleşmesi ile
belirlenmiştir. OEP’in dolayısıyla da nihai olarak JP Morgan’ın kontrolünde bulunan
OEP Rhea, Netaş’taki hisselerin satın alınması amacıyla kurulmuş bir iştirak ve özel
amaçlı şirkettir. Tasarlanan işlem sonrasında, OEP Rhea, Netaş’ın halihazırda Nortel’e 70
ait olan %(……..) oranındaki hisselerini devralacak, ayrıca şirketin tek başına
kontrolünü elde edecektir. Dolayısıyla işlem öncesinde Nortel tarafından tek başına
kontrol edilen Netaş’ın kontrolü dolaylı olarak JP Morgan’a geçecektir. Buna göre,
Netaş’ın diğer hissedarları ve bu hissedarların şirketin kontrolüne ilişkin konumları
değişmeyecektir. İşlem hisse devri sonucunda oluşan kontrol devri niteliğindedir.
14 Ocak 2009 tarihinde Nortel Grubu şirketlerinde başlatılan uluslararası alanda
yeniden yapılandırma çalışmaları kapsamında Nortel’in faaliyetlerinin yönetilmesi için
kayyum atanmıştır. Kayyumlar Nortel’in hisselerini satmak/elden çıkarmak yetkisine
haiz olup mevcut işlem bu yetki çerçevesinde gerçekleştirilmektedir.
H.2. Taraflar 80
H.2.1 Devralan Taraf: OEP Rhea
%99’u OEP tarafından kontrol edilen OEP Rhea, Netaş’taki hisselerin satın alınması
amacıyla kurulmuş bir iştirak/özel amaçlı şirkettir. Dolayısıyla hiçbir faaliyeti
bulunmamaktadır.
Uluslararası özel bir sermaye şirketi olan ABD menşeli OEP, yatırım faaliyetleri
endüstriyel konsolidasyon alanında yoğunlaşmaktadır. OEP, stratejik değişiklikler
yoluyla sürdürülebilir katma değer yaratmak amacıyla çeşitli kurumlar ve orta ölçekli
şirketler ile uzun vadeli ortaklıklar kurmakta ve 2001 yılında kurulan One Equity
Partners’ın dördüncü fonunu oluşturmaktadır.
OEP’in %50’sinden fazlasına sahip olduğu 17 şirketin yedisinin Türkiye’de faaliyetinin 90
olduğu ifade edilmiştir. İlgili şirketlerin hiçbiri ilgili ürün pazarında faaliyet
göstermemektedir. OEP’in Türkiye’deki ilgili ürün pazarında herhangi bir faaliyeti
dolayısıyla pazar payı veya cirosu bulunmamaktadır.
10-78/1615-619
3
OEP’in %(……..) uluslararası çapta bankacılık, tröst ve portföy yönetimi sunan,
finansal servis hizmetleri sağlayan ABD merkezli JP Morgan tarafından kontrol
edilmektedir. JP Morgan’ın faaliyetleri; yatırım bankacılığı, hazine ve güvenlik
hizmetleri, portföy ve varlık yönetimi, perakende finansal hizmetleri, kart hizmetleri ve
ticari bankacılık olmak üzere altı sektörü kapsamaktadır. JP Morgan’ın Türkiye’deki
yatırım bankacılığı faaliyetleri JP Morgan Chase İstanbul Şubesi aracılığıyla
yürütülmektedir. Bu işletme, menkul kıymetler ve borç sermaye piyasası, birleşme ve 100
devralmalarla ilgili işlemlere ve hazineye ilişkin hizmetler sunmaktadır.
JP Morgan’ın %50’sinden fazlasına sahip olduğu şirketlerin hiçbirinin ilgili pazarda
faaliyeti olmadığı ifade edilmiştir. Bildirim Formu’nda sunulmayan ancak Türkiye’de
faaliyet gösteren ve JP Morgan’ın “Nery Bath” işine ait tek şirketin “Henry Bath Ardiye
Hizmetleri Ltd. Şti.” olduğu ve bu şirketin metal ticareti alanında faaliyet gösterdiği
belirtilmiştir. JP Morgan’ın Türkiye’deki ilgili ürün pazarında herhangi bir faaliyeti
dolayısıyla pazar payı veya cirosu bulunmamaktadır.
H.2.2. Devreden Taraf: Nortel
Nortel Networks Corporation, merkezi Toronto, Kanada’da bulunan uluslararası
telekomünikasyon ekipmanları üreticisi olup, birçok ülkede faaliyetlerini 110
yürütmektedir. Grubun faaliyetleri; CDMA, GSM ve UTMS’yi de içeren devre ve
pakete dayalı hareketlilik ağı çözümleri olan Nakliye Ağı, devre ve pakete dayalı ses,
veri, güvenlik, multimedya mesaj hizmeti, konferans ve çağrı merkezlerini içeren
İşletme Çözümleri, nakliye ve işletme müşterileri için optik ve metropolitan bölge ağı
çözümlerini içeren Metro Ethernet Ağı, ağ uygulaması, ağ desteği, ağ yönetimi ve
web hizmetleri dahil ağ uygulamalarını içeren Global Hizmetler olarak dört ana alana
ayrılabilir. Nortel Networks grubunun büyük kısmı 14 Ocak 2009 tarihinde resmi
olarak yeniden yapılandırma sürecine girmiştir. Bu kapsamda yer alan şirketler,
Nortel Networks Corporation dahil olmak üzere Nortel Networks grubundaki Kanada
şirketleri, Nortel Networks Limited, Nortel Networks grubundaki Amerika Birleşik 120
Devletleri şirketleri, Nortel Networks UK Limited ve Nortel dahil olmak üzere Avrupa,
Orta Doğu ve Afrika’daki Nortel Networks grubu şirketleridir. Nortel Grubu
şirketlerinde başlatılan uluslararası alanda yeniden yapılandırma çalışmaları
kapsamında Ernst&Young LLP çalışanları, 14 Ocak 2009 tarihinde İngiltere ve Galler
Yüksek Adalet Mahkemesi tarafından Nortel’in faaliyetlerini yürütmek için kayyum
olarak atanmışlardır. Atanmadan itibaren geçen süre içinde, işletme
sağlamlaştırılmış, müşteri ve tedarikçi ilişkileri ve ticarete devam edilmiş, gerekli olan
hallerde bazı işletmelerde yeniden yapılandırma planları uygulamaya konulmuştur.
Nortel Networks grubunun tamamının yeniden yapılandırılmasının mümkün
olmadığının bu sürecin başında anlaşıldığı ve bu nedenle grubu oluşturan 130
işletmelerin (Netaş’taki hissedarlık dahil) satılması üstlenilmiştir. Kayyumların,
Nortel’in Netaş’ta kontrol ettiği hisseleri satmak/elden çıkarmak yetkisine sahip
olduğu belirtilmiştir.
Netaş’ı da içeren Nortel Networks grubuna ait faaliyetlerin satış süreci halihazırda
devam etmektedir. Gruba ait olan ve bugüne kadar satılmış olan işletmeler şunlardır:
CDMA ve LTE varlıkları Ericsson’a, Kurumsal Çözümler faaliyetleri Avaya’ya1, Metro
Ethernet Ağları ünitesi Ciena Corporation’a, GSM faaliyetleri açık artırma ile Ericsson
ve Kapsch’ye, Carrier VoIP ve Uygulama Çözümleri (CVAS) üniteleri Genband’a
satılmıştır.
1 Rekabet Kurulu’nun 09.12.2009 tarihli ve 09-58/1400-366 sayılı kararı ile söz konusu işleme izin
verilmiştir.
10-78/1615-619
4
H.2.3. Devredilen: Nortel’in Netaş’daki % (……..) oranındaki hisseleri 140
İşlem kapsamında hisseleri devredilen Netaş, Türkiye’nin iletişim gereksinimini yerli
üretimle karşılamak amacıyla 1967’de Türk PTT ve Kanada’nın Northern Electric
Company Ltd. (halihazırda Nortel) ortaklığıyla kurulmuştur. Netaş, yenilikçi servisler
ve sistem entegrasyonu çözümleri sunmaktadır. Bu bağlamda, özellikle ses, veri,
optik, kablolu ve kablosuz ağlarda küresel boyutta çözüm üretmekte olup, kablosuz,
Metro Ethernet ve optik ağ hizmetleri sunmaktadır. Bununla beraber, Netaş otuzdan
fazla küresel operatöre yazılım çözümleri geliştirmektedir. Netaş ayrıca Türk Silahlı
Kuvvetleri’nin ihtiyaçlarını karşılamak için “Bespoke” sistemleri ve ilgili diğer ürünleri
geliştirerek askeri iletişim ağının modernizasyonunda da önemli role sahiptir. Geniş
bilgi ve tecrübeye sahip teknoloji grubuyla, Netaş’ın Ar-Ge birimi, servis sağlayıcılara 150
ve kurumsal müşterilerine, çoğul ortam ve ses hizmetlerini destekleyebilmeleri için
kablosuz ve kablolu ağlar, kurumsal ağlar ve optik ağlarla donatılmış iletişim
altyapısı, ağ ve iletişim çözümleri sunmaktadır.
Netaş’ın %31,87 oranındaki hisseleri İstanbul Menkul Kıymetler Borsası’nda işlem
görmektedir. Geriye kalan hisselerden, %(……..) Nortel’in, %(……..) ise Türk Silahlı
Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı’nın elinde bulunmaktadır.
Netaş, Nortel tarafından kontrol edilmektedir. Nortel’in tamamı ise, %(……..) Nortel
Networks Limited Kanada’ya ait olan Nortel Networks UK Limited tarafından kontrol
edilmektedir.
H.3. İlgili Pazar 160
H.3.1. İlgili Ürün Pazarı
İlgili ürün pazarının tanımlanabilmesi için, öncelikle devralınan tarafın faaliyet
gösterdiği alan incelenmelidir. Bildirim konusu işlemin özelliği gereği, hem Nortel’in
hem de Netaş’ın faaliyetlerinin bu bağlamda göz önüne alınması gerekmektedir.
Netaş, yenilikçi hizmetler ve sistem entegrasyonu çözümleri ile veri, ses, optik,
kablosuz teknoloji gibi küresel boyutta çözüm üreten ve kablosuz, Metro Ethernet ve
optik ağ hizmetleri ile, servis sağlayıcılara ve kurumsal müşterilere ses, veri ve
görüntü bazlı iletişim sistemi altyapı ve ağ servisleri sunmaktadır. Nortel ise, CDMA,
GSM ve UTMS’yi de içeren devre ve pakete dayalı hareketlilik ağı çözümleri olan
Nakliye Ağı, devre ve pakete dayalı ses, veri, güvenlik, multimedya mesaj hizmeti, 170
konferans ve çağrı merkezlerini içeren İşletme Çözümleri, nakliye ve işletme
müşterileri için optik ve metropolitan bölge ağı çözümlerini içeren Metro Ethernet Ağı,
ağ uygulaması, ağ desteği, ağ yönetimi ve web hizmetleri dahil ağ uygulamalarını
içeren Global Hizmetler olmak üzere dört ana alanda faaliyet göstermektedir. Ancak
yeniden yapılandırma sürecinde Nortel’in CDMA ve LTE varlıkları Ericsson’a,
Kurumsal Çözümler faaliyetleri Avaya’ya2, Metro Ethernet Ağları ünitesi Ciena
Corporation’a, GSM faaliyetleri açık artırma ile Ericsson ve Kapsch’ye, Carrier VoIP
ve Uygulama Çözümleri (CVAS) üniteleri Genband’a satılmıştır. Dolayısıyla
halihazırda Nortel, ana faaliyet alanlarının çoğu elden çıkarılmış olduğu için çok
sınırlı alanda faaliyet göstermeye devam etmektedir. 180
Bununla birlikte, Netaş’ın faaliyet alanları temel alınmakla beraber, Nortel’in de
faaliyetleri dikkate alındığında, tarafların esas olarak, İşletme İletişim Çözümleri,
Metro Ethernet Şebekeleri, Kablosuz GSM-R pazarlarında faaliyet gösterdikleri
2 Rekabet Kurulu’nun 09.12.2009 tarihli ve 09-58/1400-366 sayılı kararı ile söz konusu işleme izin
verilmiştir.
10-78/1615-619
5
anlaşılmaktadır. Söz konusu pazarlar kendi içlerinde daha alt pazarlara
ayrılabilmekle beraber dosya konusu işlemin özellikleri çerçevesinde ilgili pazarların
dar anlamda “İşletme İletişim Çözümleri”, “Metro Ethernet Şebekeleri” ve “Kablosuz
GSM-R” pazarları olarak tanımlanabileceği ancak pazarın farklı kriterler kullanılarak
daha alt pazarlara ayrılmasının gerekli olmadığı kanaatine varılmıştır.
Taraflar, işlemin özellikleri gereğince pazar tanımı yapılmasına gerek olmadığının
düşünüldüğünü ifade etmiş, ancak tanım yapma zorunluluğu duyulması halinde ürün 190
pazarının 09.12.2009 tarihli ve 09-58/1400-366 sayılı Rekabet Kurulu kararında
olduğu gibi bilişim ve iletişim teknolojileri pazarı olarak tanımlanabileceğini
belirtmişlerdir. Ancak, söz konusu kararda herhangi bir pazar tanımı yapılmamış,
özellikle, “bilişim ve iletişim teknolojileri pazarı” şeklinde bir tanıma yer verilmemiş, bu
tanımın taraflarca ileri sürülen bir öneri olduğu belirtilmiştir. İlgili kararda, tarafların
faaliyet gösterdikleri pazarlar ayrı ayrı değerlendirilmiş, daha üst ve kapsayıcı bir
pazar tanımı yapılması amacı güdülmemiştir. Mevcut dosyada da benzer bir görüş
benimsenmiştir.
Alıcı tarafında yer alan OEP Rhea ile üst şirketi konumundaki JP Morgan’ın ve JP
Morgan’ın %50’sinden fazlasına sahip olduğu ve/veya Türkiye’de faaliyet gösteren 200
şirketlerinin hiçbiri ilgili ürün pazarlarında faaliyet göstermemekte, dolayısıyla işlem
tarafları bakımından ilgili pazarlarda bir örtüşme yaşanmamaktadır.
Ayrıca işlem sonucunda piyasadan oyuncu çıkışının olmasının ya da yoğunlaşma
artışı yaşanmasının beklenmemesi gibi kararın değerlendirme kısmında yer verilecek
hususlar da göz önüne alındığında dosya konusu devralma işleminin
değerlendirilmesi kapsamında, kesin bir ilgili ürün pazarı tanımlanmasına gerek
olmadığı sonucuna varılmıştır.
Bununla birlikte, Nortel ve Netaş’ın faaliyetleri göz önünde tutularak, işlemin
etkilerinin değerlendirilebilmesi amacıyla dosya kapsamında “İşletme İletişim
Çözümleri”, “Metro Ethernet Şebekeleri” ve “Kablosuz GSM-R” pazarları göz önünde 210
bulundurulmuş ve işleme ilişkin değerlendirmeler bu kapsamda yapılmıştır.
H.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
Tarafların faaliyetleri açısından bölge ayrımı yapılmasını gerektirecek herhangi bir
unsurun bulunmaması nedeniyle dosya kapsamında ilgili coğrafi pazar “Türkiye”
olarak belirlenmiştir.
H.4. Değerlendirme
H.4.1. 1997/1 Sayılı Tebliğ’in 2. Maddesi Açısından Yapılan Değerlendirme
1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ”in (1997/1 sayılı Tebliğ) 2(b) maddesine göre “Herhangi bir
teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının 220
tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren
araçları devralması veya kontrol etmesi” teşebbüsler arası birleşme ve devralma
olarak kabul edilmektedir.
Taraflarca sunulan bilgilere göre, işlem, Nortel’in Netaş’da sahip olduğu %(……..)
oranındaki hisselerinin tamamının JP Morgan tarafından kontrol edilen OEP’in iştiraki
olan OEP Rhea tarafından devralınmasına ilişkindir. Dolayısıyla işlem sonucunda,
Nortel tarafından kontrol edilen Netaş’ın tek başına kontrolü OEP’e geçecektir.
10-78/1615-619
6
Bu bilgiler doğrultusunda başvuru konusu işlemin; bir teşebbüsün ortaklık paylarının
bir kısmının ve yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçların başka teşebbüslere
devredilmesi niteliğinde bir işlem olması nedeniyle, 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. 230
maddesinin (b) bendi kapsamında bir devralma işlemi olduğu sonucuna
varılmaktadır.
H.4.2. 1997/1 Sayılı Tebliğ’in 4. Maddesi Açısından Yapılan Değerlendirme
1997/1 sayılı Tebliğ'in 4. maddesi "Bu Tebliğ’in 2. maddesinde belirtilen bir birleşme
veya devralma sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin,
ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar
paylarının, piyasanın % 25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam
cirolarının 25 milyon TL’yi aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin almaları
zorunludur" demek suretiyle hangi tür birleşme ya da devralma işlemlerinin Rekabet
Kurulu'nun iznine tabi olduğunu belirlemektedir. 240
İşlemin alıcı tarafında yer alan OEP Rhea, Netaş’taki Nortel hisselerinin satın
alınması amacıyla kurulmuş bir iştirak/özel amaçlı şirkettir. Dolayısıyla devralan
tarafın Türkiye sınırları içinde ilgili ürün pazarından elde ettiği bir ciro ve pazar payı
bulunmamaktadır.
OEP Rhea’nın kontrolünü elinde bulunduran OEP’in %50’sinden fazlasına sahip
olduğu on yedi şirketin yedisi Türkiye’de faaliyette bulunmakta ancak söz konusu
şirketlerin hiçbiri ilgili ürün pazarında faaliyet göstermemektedir. Bu nedenle, OEP’in
Türkiye sınırları içinde ilgili ürün pazarında herhangi bir faaliyeti, dolayısıyla pazar
payı ve cirosu bulunmamaktadır. Aynı şekilde OEP’in kontrolünü elinde bulunduran
JP Morgan’ın %50’den fazlasına sahip olduğu şirketlerin hiçbiri ilgili pazarda faaliyet 250
göstermemektedir. Gönderilen ek bilgi yazısında, Türkiye’de faaliyet gösteren ve JP
Morgan’ın “Nery Bath” işine ait tek şirketin “Henry Bath Ardiye Hizmetleri Ltd. Şti.”
olduğu ve bu şirketin metal ticareti alanında faaliyet gösterdiği belirtilmiştir. JP
Morgan’ın Türkiye sınırları içinde ilgili ürün pazarında herhangi bir faaliyeti veya
pazar payı bulunmamakta ve ciro elde etmemektedir. Bu bilgiler ışığında alıcı tarafa
ilişkin olarak esas alınacak bir ciro bilgisinin bulunmadığı anlaşılmaktadır.
İşlem taraflarından Netaş’ın ise, Türkiye’de ilgili ürün pazarlarında 2009 yılında elde
ettiği ciro “İşletme İletişim Çözümleri” pazarında (……..) TL, “Metro Ethernet
Şebekeleri” pazarında (……..) TL, “Kablosuz GSM-R” pazarında (……..) TL olarak
gerçekleşmiştir. Netaş’ın “İşletme İletişim Çözümleri” pazarındaki ilgili cirosu, 1997/1 260
sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde öngörülen ciro eşiğini aşmaktadır.
Tablo 1:Tarafların ilgili pazarlardaki 2009 yılı tahmini pazar payları
Şirket İşletme İletişim Çözümleri Pazarı (%)
Metro Ethernet
Şebekeleri Pazarı (%)
Kablosuz GSM-R
Pazarı (%)
Netaş (……..) (……..) (……..)
Huwaei (……..) (……..) (……..)
ZTE (……..) (……..) (……..)
Alcatel Lucent (……..) (……..) (……..)
NSN (……..) (……..) (……..)
Ericsson (……..) (……..) (……..)
Cisco (……..) (……..) (……..)
Diğer (……..) (……..) (……..)
Netaş’ın Türkiye’de ilgili ürün pazarlarındaki pazar payı “İşletme İletişim Çözümleri”
pazarı için %(……..), “Metro Ethernet Şebekeleri” pazarı için %(……..), “Kablosuz
GSM-R” pazarı için %(……..) olup, Netaş’ın “Metro Ethernet Pazarı”ndaki pazar payı
10-78/1615-619
7
1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde öngörülen pazar payı eşiğini aşmamakta diğer
pazarlar olan “İşletme İletişim Çözümleri” ve “Kablosuz GSM-R” pazarlarındaki pazar
payı ise öngörülen eşikleri aşmaktadır.
Bu açıklamalar ışığında, “İşletme İletişim Çözümleri” pazarının hem ciro hem de 270
pazar payı eşiğini, “Kablosuz GSM-R” pazarının ise pazar payı eşiğini aşması
nedeniyle işlemin bu pazarlar bakımından izne tabi olduğu sonucuna varılmaktadır.
H.4.3. Devralma İşleminin 4054 sayılı Kanun’un 7. Maddesi Açısından
Değerlendirilmesi
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi “Bir ya da birden fazla teşebbüsün hakim durum
yaratmaya veya hakim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin
bütünü yahut bir kısmında rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak
şekilde birleşmeleri veya herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün
mal varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine
yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları, miras yoluyla iktisap durumu hariç 280
olmak üzere, devralması hukuka aykırı ve yasaktır” demek suretiyle hakim durum
doğuran ya da mevcut bir hakim durumu güçlendiren ve bunun sonucunda rekabetin
önemli ölçüde azalmasına yol açan birleşme ve devralmaları yasaklamaktadır.
Birleşme ve devralmaların değerlendirilmesinde temel endişe, bu işlemin yatay
seviyede olumsuz etkiler yaratmasıdır. İşlemin dikey seviyede olumsuz etkiler
doğurması yönünde bir endişe taşınması da normal olmakla beraber bu durum daha
nadir olarak gerçekleşir. Bu nedenle işlemin pazarı hangi yönde etkileyeceğinin
tespiti öncelikli olarak yapılmalı, işlemle ilgili değerlendirmeler bu tespit ışığında
yürütülmelidir. İşlem, aynı ürün pazarı ve coğrafi pazarda bulunan mevcut veya
potansiyel rakipler arasında ve üretim ile dağıtımın aynı seviyesinde faaliyet gösteren 290
oyuncular arasında gerçekleştiği takdirde yatay bir işlem olarak kabul edilir. Yatay bir
devralma işlemi, pazar gücünün artırılmasına, pazardaki oyuncu sayısının
azalmasına yol açması ve benzeri olası sonuçları nedeniyle dikey birleşmelere oranla
daha detaylı bir incelemeye tabi tutulmaktadırlar. Mevcut dosyada, örtüşen ilgili ürün
pazarında veya fonksiyonel bir dikey ilişki içinde faaliyet göstermeyen iki şirket
arasında gerçekleşen bir devralma işlemi olması ve teşebbüslerin hali hazırda rakip
ürünler üretmemeleri nedeniyle işlem, çapraz bir işlem olarak kabul edilmiştir.
Çapraz birleşmeler, bir şirketin faaliyette bulunduğu iş kolundan farklı iş kolunda
çalışan şirketlerle birleşmesi olarak ifade edilmesi nedeniyle mevcut veya potansiyel
bir rakibin piyasadan çıkarılması veya dikey ilişkiye sahip firmaların bir araya gelmesi 300
gibi rekabet üzerinde olumsuz etkilere neden olmadıkları kanaati yaygındır.
Devralma işlemlerinin değerlendirilmesi ve işlemin etkilerinin rekabet üzerinde nasıl
sonuç doğuracağının tespiti bakımından ilk önce tarafların pazar payları göz önünde
bulundurularak bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.
Tablo 1’de görüldüğü üzere, alıcı tarafta yer alan teşebbüs olan OEP Rhea ile bu
teşebbüsün kontrolünü doğrudan ve dolaylı olarak elde tutan teşebbüsler olan OEP
ve JP Morgan’ın ilgili ürün pazarlarında faaliyetlerinin bulunmaması nedeniyle sahip
oldukları pazar payı ve ciro bulunmamaktadır. Esasen OEP Rhea, ilgili devralma
işleminin gerçekleştirilmesi amacıyla kurulmuş bir şirket niteliği taşımaktadır.
Netaş’ın ilgili pazarlardaki payı “İşletme İletişim Çözümleri” pazarı için %(……..), 310
“Metro Ethernet Şebekeleri” pazarı için %(……..), “Kablosuz GSM-R” pazarı için
%(……..) olup, işlem sonunda pazardaki oyuncuların ve işlem taraflarının pazar
paylarında değişiklik olması beklenmemektedir. Bu çerçevede işlem sonucunda
10-78/1615-619
8
taraflar arasında sadece bir hisse değişimi gerçekleşecek olmakla beraber, bu
değişim kontrolde de değişime yol açacaktır. Ancak söz konusu değişimin pazarda
herhangi bir yoğunlaşma artışı doğurması beklenmemektedir. Ayrıca, pazardaki aktör
sayısında bir değişim ve/veya azalma meydana gelmeyecektir. Buna ek olarak,
pazarda yüksek pazar payına sahip pek çok başka teşebbüsün olduğu, bu
teşebbüslerin çoğunun gerek global anlamda gerekse Türkiye sınırları dahilinde
büyük ve güçlü teşebbüsler oldukları anlaşılmaktadır. 320
Yüksek pazar payı aynı derecede yüksek bir pazar gücünün göstergesi olmayabilir.
Zira pazarın yapısını etkileyen bir takım başka unsurlar, yüksek pazar payına sahip
teşebbüsün hakim duruma gelmesini engelleyebilir. Mevcut işlem kapsamında pazar
paylarında herhangi bir artışın yaşanmayacak olması, alıcı tarafın pazarda
faaliyetinin bulunmaması gibi nedenlerle mevcut işlemin piyasada hakim durumdaki
oyuncuyu veya bu oyuncunun pazardaki konumunu değiştirme riski taşımaması
nedeniyle, işlemin bu kapsamda analiz edilmesine gerek olmadığı anlaşılmıştır.
Pazar payına ilişkin verilerin, rakiplerce alınan ihalelere göre tahmini olarak
bildirilmesine rağmen yapılan incelemede bu değerlerin pazarın mevcut durumdaki
yapısını ortaya koyduğu görülmüştür. 330
Pazarların, pazardaki oyuncuların pazar payları bakımından da incelenmesi
gerekirse; Netaş’ın hiçbir pazarda pazarın lider oyuncusu olmadığı, tüm pazarlarda
pazarın lideri olan oyuncular ile arasında oldukça büyük bir fark olduğu
anlaşılmaktadır. Bu bakımdan, aşağıda da belirtileceği üzere, yaşadığı maddi
zorluklar nedeniyle Netaş üzerinde yeterince yatırım yapamayan, Nortel’in Netaş’taki
varlığının ortadan kalkması ve yerine yeni, dinamik, finansal gücü yerinde bir
teşebbüsün gelmesi, Nortel’in yatırımlarının ve pazardaki faaliyetlerinin hız
kazanmasına sebep olabilecek, Netaş’ın rakiplerinin karşısına daha güçlü bir oyuncu
olarak çıkmasını sağlayabilecek, pazardaki rekabeti olumlu yönde etkileyebilecektir.
İşlemin gerçekleşmekte olduğu pazarlar, oldukça dinamik ve teknolojik gelişmeler 340
çerçevesinde sürekli değişen bir yapıya sahip pazarlardır. Bu tür pazarlarda yer alan
oyuncuların konumu, piyasaya sunulacak yeni bir teknolojinin kullanımı, eski bir
teknolojinin kullanımının sona ermesi gibi temel değişimler sonucunda değişme
potansiyeli taşımaktadır. Buna göre, yeni teknolojilere adapte olamayan eski ancak
büyük oyuncuların bu yapılarını kaybettikleri, bunun yerine yeni teknolojileri
benimsemiş firmaların pazarda öncü konumuna geldikleri görülmektedir. Bu durum
bu tür pazarlarda, teknolojinin günümüz koşulları altındaki hızlı gelişimleri karşısında
sıklıkla yaşanmaktadır. Bahse konu hususlar, ilgili pazarların günümüzde gittikçe
daha da rekabetçi bir yapı kazanmasına neden olmuştur. Tablo 1 kapsamında
pazarın mevcut durumuna da bakıldığında Türkiye’de faaliyet gösteren pek çok firma 350
olduğu, piyasada yer alan oyuncuların kendilerine pazarda belli bir yer edindikleri ve
pazarda birçok küçük oyuncunun değil, birçok büyük ve birçok küçük oyuncunun yer
aldığı anlaşılmaktadır. Bu niteliği dahi, pazarın rekabetçi olma potansiyelini ortaya
koymaktadır.
Tarafların son beş yıl içinde piyasaya giriş yapan firma olup olmadığı hususunda bir
bilgiye sahip olmadıkları ancak halihazırda, Türkiye’deki pazarda çok sayıda rakip
firmanın hizmet veriyor olmasının Türkiye’de tanımlanan pazarın rekabetçi olduğunu
gösterdiği ileri sürülmektedir. Aynı şekilde, pazara giriş yapmak için belirgin herhangi
bir hukuki veya diğer giriş engeli bulunmadığı, yürürlükteki mevzuat uyarınca yerli
veya yabancı herhangi bir kişi ya da işletmenin, bir işletme kurabileceği veya 360
halihazırdaki işletmelere katılabileceği ifade edilmiştir. Bu çerçevede, pazarın
10-78/1615-619
9
yapısına ilişkin özellikler de göz önünde tutulduğunda, oldukça dinamik bu tür
pazarların, herhangi bir giriş engeli de taşımadığı hallerde, birçok yeni firmanın
pazara girişine, pazardaki dinamik değişimlerle sürekli bir rekabetin yaşanmasına,
oyuncuların konumlarındaki değişime sahne olacağı anlaşılmıştır.
Yukarıda yer verilen hususlar birlikte değerlendirildiğinde, bildirim konusu işlem
neticesinde “İşletme İletişim Çözümleri” ve “Kablosuz GSM-R” pazarlarında hakim
durum yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun daha da güçlendirilmesinin
söz konusu olmadığı sonucuna varılmıştır.
I. SONUÇ 370
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin,
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde
belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu
olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy