Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-3-282 (Devralma)
Karar Sayısı : 11-03/49-16
Karar Tarihi : 12.01.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat
ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Onur Yelda YÜKSEL, Didem ULUÇ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN :-Nestle Türkiye Gıda Sanayi A.Ş.
Büyükdere Caddesi Nurol Plaza No:255 A- Blok Kat.:6
Maslak/İstanbul 20
D. TARAFLAR :-İbrahim BALABAN
Soğuksu Mahallesi Bağdat Caddesi No:185/1 Kırkpınar
Sapanca/Sakarya
-Huriye BALABAN
-Meriç BALABAN
-Lütfü BALABAN 30
-Ertan KÜPÇÜ
Burhaniye Mahallesi Tunuslu Mahmut Paşa Caddesi 37K D:2
Üsküdar/İstanbul
-Ayşe KÜPÇÜ
Altunizade Mahallesi Pişkinler Sokak No:7/3 Üsküdar/İstanbul
-Yeşim ALPTEKİN
İncirli Mahallesi Melike Sokak No:19/8 Aşağıeğlence 40
Keçiören/Ankara
-Betül ACUNER
Altunizade Mahallesi Pişkinler Sokak No:7/11 Üsküdar/İstanbul
-NDB Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Büyükdere Caddesi Nurol Plaza No:255 A- Blok Kat.:6
Maslak/İstanbul
11-03/49-16
2
E. DOSYA KONUSU: İbrahim Balaban, Huriye Balaban, Meriç Balaban, Lütfü 50
Balaban, Ertan Küpçü, Ayşe Küpçü, Yeşim Alptekin, Betül Acuner’in Balaban
Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile Doğan Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.’de sahip
oldukları hisselerin NDB Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından devralınması
işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 24.12.2010 tarih ve 9621 sayı ile giren ve
en son 5.1.2011 tarih ve 97 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 2010/4 sayılı
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ”in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 10.1.2011 60
tarih ve 2010-3-282/Öİ-11-261.YY sayılı Birleşme/Devralma Ön İnceleme Raporu,
11.1.2011 tarih ve REK.0.07.00.00-120/5 sayılı Başkanlık Önergesi ile 11-03 sayılı
Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da özetle; İbrahim Balaban, Huriye
Balaban, Meriç Balaban, Lütfü Balaban, Ertan Küpçü, Ayşe Küpçü, Yeşim Alptekin,
Betül Acuner’in Balaban Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile Doğan Gıda Sanayi ve
Ticaret A.Ş.’de sahip oldukları hisselerin NDB Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından
devralınması işleminin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesine dayanılarak çıkarılan
2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir devir işlemi olduğu, bununla birlikte bu 70
devralma işlemi ile 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi çerçevesinde yeni bir hakim
durumun yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilerek, rekabetin
önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin
verilebileceği sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1.Taraflar
H.1.1. Devrin Konusu: Balaban Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Balaban Gıda) ve 80
Doğan Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Doğan Gıda)
Balaban Gıda 1993 yılında Sakarya’da kurulmuş olup, ağırlıklı olarak çikolata ve
çikolata kaplamalı ürünler üretimi, ihracatı, ithalatı, alımı ve satımı alanlarında faaliyet
göstermektedir.
Doğan Gıda 1976 yılında Sakarya’da kurulmuş olup, halihazırda çikolata, çikolata
kaplamalı ürünler ve bisküvi üretimi, ihracatı, ithalatı, alımı ve satımı alanlarında
faaldir.
90
H.1.2. Devralan Taraf: NDB Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. (NDB Gıda)
NDB Gıda, Balaban Gıda ve Doğan Gıda’nın hislerinin devralınması amacıyla Nestle
Türkiye Gıda Sanayi A.Ş. (Nestle Türkiye) tarafından kurulmuş bir şirket olup, işleme
konu hisseleri satın alacak olan NDB Gıda’yı tek başına kontrol etmektedir.
1875 yılında faaliyetlerine başlayan Nestle Türkiye, çikolata ve kahve kategorileri
ağırlıkta olmak üzere süt ürünleri, hazır çorbalar, bebek mamaları, buzlu çay gibi
11-03/49-16
3
alanlarda faaliyet göstermektedir. Nestle Türkiye hisselerinin % 99,85’i İsviçre’de
kurulu halka açık bir şirket olan Nestle SA (Nestle) tarafından kontrol edilmektedir. 100
H.1.3. Devreden Taraflar
İbrahim Balaban, Huriye Balaban, Meriç Balaban, Lütfü Balaban, Ertan Küpçü, Ayşe
Küpçü, Yeşim Alptekin, Betül Acuner hali hazırda Balaban Gıda ile Doğan Gıda
hisselerinin tamamına sahiptir.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı 110
İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’da, 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan
İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’e atıfta bulunularak
ilgili ürün pazarının tespitinde dikkate alınacak unsurlar belirtilmektedir. Buna göre
ilgili ürün pazarı belirlenirken, tüketicinin gözünde fiyatı, kullanım amaçları ve
nitelikleri bakımından aynı sayılan mal ve hizmetlerden oluşan pazar dikkate
alınmakta, ayrıca tespit edilen ve pazarı etkileyebilecek diğer unsurlar da
değerlendirmeye katılabilmektedir.
Devre konu şirketlerin ürün portföyleri, Fiorella, Trophy, Rocket ve Supra markalı 120
çikolata kaplı gofretler, Holiday ve Pompom markalı çikolata kaplı marshallow ve
bisküviler, Delirium markalı çikolata bar, Toto markalı sürpriz yumurta çikolata ile
Milky ve Derby markalı kokolinlerden oluşmaktadır.
Bu noktada, devre konu şirketlerin faaliyet gösterdikleri ürünler bakımından önceki
Kurul kararlarına yer vermekte fayda bulunmaktadır. 2.6.2005 tarih 05-38/487-116
sayılı Ülker ve 20.11.2008 tarih, 08-66/1059-414 sayılı Atlantik Gıda kararlarında
diğer bir dizi pazarın yanı sıra, “çikolata”, “çikolata kaplamalı ürünler” ve “bisküvi” ayrı
ilgili ürün pazarları olarak tanımlanmıştır. 18.2.2010 tarih, 10-18/198-74 sayılı Nestle
Türkiye ile distribütörleri arasında imzalanan dağıtım sözleşmelerine menfi 130
tespit/muafiyet tanınması talebine ilişkin Kurul kararında da diğer bir dizi pazarın yanı
sıra “çikolata pazarı” ve “çikolata kaplamalı ürünler pazarı” ayrı ilgili ürün pazarları
olarak tanımlanmıştır.
Dosya konusu inceleme bakımından, devre konu şirketlerin faaliyet gösterdikleri ürün
grupları baz alındığında, yukarıda yer verilen Kurul kararlarına paralel olarak ilgili
ürün pazarlarının “çikolata pazarı”, “çikolata kaplamalı ürünler pazarı” ve “bisküvi
pazarı” olarak belirlenmesi mümkündür. Öte yandan, bu pazarlar, 2010/4 sayılı
Tebliğ kapsamında yapılacak incelemede işlem taraflarının örtüşen faaliyetleri
açısından etkilenen pazarlardır. 140
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazarlar
İnceleme konusu ilgili ürün pazarlarında yer alan ürünler bakımından pazara giriş, arz
kaynaklarına ulaşma, üretim, dağıtım, pazarlama ve satış şartlarının bölgesel bir
farklılık göstermediği dikkate alınarak ilgili coğrafi pazar ‘Türkiye’ olarak belirlenmiştir.
11-03/49-16
4
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
150
H.3.1. Bildirime Konu İşlemin Değerlendirilmesi
Bildirime konu işlemi düzenleyen “Hisse Devir ve Sermaye Artırımına İştirak
Sözleşmesi”, Balaban Gıda ve Doğan Gıda hisselerinin satın alınması ve NDB Gıda
hisselerine katılım amacıyla; “satıcılar” olarak tanımlanan İbrahim Balaban, Huriye
Balaban, Meriç Balaban, Lütfü Balaban, Ertan Küpçü, Ayşe Küpçü, Yeşim Alptekin,
Betül Acuner ile Nestle Türkiye, NDB Gıda, Balabanlar Yatırım Sanayi ve Ticaret
A.Ş. (Balaban A.Ş.) ve Abey Gıda Turizm ve Dış Ticaret A.Ş. (Küpçü A.Ş.) arasında
23.12.2010 tarihinde akdedilmiştir. Sözleşmenin 4. maddesi çerçevesinde işlemin
gerçekleştirilmesinden önce Rekabet Kurulu’nun izninin alınması koşulu getirilmiştir. 160
Bildirime konu hisse devir işlemi çerçevesinde Balaban ailesinin kontrolünde bulunan
Balaban A.Ş., NDB Gıda’nın %34,3 oranında hissesini, Küpçü ailesinin kontrolünde
bulunan Küpçü A.Ş ise NDB Gıda’nın %14,7 oranında hissesini satın alacaktır. Bu
işleme paralel olarak Nestle Türkiye’nin kontrolünde bulunan NDB Gıda’nın Genel
Kurul’unda alınacak karar sonucu sermaye artırımı yapılacak ve Nestle Türkiye
artırılan sermayeye %51 oranında iştirak edecektir. Bu işlemi takiben devre konu
şirketler olan Balaban Gıda ve Doğan Gıda hisselerinin %99,99’u NDB Gıda
tarafından satın alınacaktır. Aşağıdaki tablolarda Balaban Gıda ve Doğan Gıda’nın
devir öncesi ve sonrası hissedarlık yapısına yer verilmektedir.
170
Tablo 1 – Balaban Gıda İşlem Öncesi ve Sonrası Hissedarlık Yapısı
İşlemden Önceki Hissedarlık Yapısı İşlemden Sonraki Hissedarlık Yapısı
Hissedar Pay (%) Hissedar Pay (%)
İbrahim Balaban NDB Gıda
Ertan Küpçü Ertan Küpçü
Lütfü Balaban Lütfü Balaban
Meriç Balaban Meriç Balaban
Ayşe Küpçü
Yeşim Alptekin
Betül Acuner
Hayri Devrim
Cöbek
Toplam Toplam
Kaynak: Bildirim Formu
Tablo 2 – Doğan Gıda İşlem Öncesi ve Sonrası Hissedarlık Yapısı
İşlemden Önceki Hissedarlık Yapısı İşlemden Sonraki Hissedarlık Yapısı
Hissedar Pay (%) Hissedar Pay (%)
İbrahim Balaban NDB Gıda
Huriye Balaban Ertan Küpçü
Ayşe Küpçü Lütfü Balaban
Ertan Küpçü Meriç Balaban
Meriç Balaban
Lütfü Balaban
Yeşim Alptekin
Betül Acuner
Hayri Devrim
Cöbek
Toplam Toplam
Kaynak: Bildirim Formu
180
11-03/49-16
5
İşlem sonucunda Nestle Türkiye NDB Gıda’da %51 oranında hisseyi elinde
bulunduracaktır. NDB Gıda’nın devir öncesi ve sonrası hissedarlık yapısına Tablo
3’te yer verilmektedir.
Tablo 3– NDB Gıda İşlem Öncesi ve Sonrası Hissedarlık Yapısı
İşlemden Önceki Hissedarlık Yapısı İşlemden Sonraki Hissedarlık Yapısı
Hissedar Pay (%) Hissedar Pay (%)
Nestle Türkiye 99,992 Nestle Türkiye ~51,00
Jonathan Ennrico Panella 0,002 Balaban A.Ş. ~34,30
Hayri Devrim Cöbek 0,002 Küpçü AŞ. 14,70
Oben Akyol 0,002 Hayri Devrim Cöbek ~0,00
Adnan Hissam Bin Pawanteh 0,002 Lütfü Balaban ~0,00
Toplam 100,000 Toplam 100,00
Kaynak: Bildirim Formu
Yukarıdaki tablolardan da anlaşılacağı üzere işlem sonrası Nestle Türkiye, NDB
Gıda’nın %51 oranında hissesini elinde bulundururken Balaban A.Ş. ve Küpçü A.Ş.
toplamda NDB Gıda’nın %49 oranında hissesine sahip olacaklardır. Hisseleri 190
arasında herhangi bir imtiyazlı hisse bulunmayan NDB Gıda’nın ana sözleşmesinin
16. maddesi uyarınca toplantı nisabı şirketin ödenmiş sermayesine tekabül eden
toplam hisselerinin %50’sinden 1 fazlasıdır. Genel kurul kararları toplantıya
katılanların çoğunluğunun olumlu oyuyla alınmaktadır. Sözleşmenin 10. maddesi
uyarınca yönetim kurulu kararı alınırken her bir üyenin bir oy hakkı bulunmakta olup
yönetim kurulunun toplantı ve karar nisabı dört kişiden oluşmaktadır. Yedi kişilik
yönetim kurulunun 4 üyesini Nestle Türkiye, toplamda 3 üyesini ise Balaban A.Ş. ve
Küpçü A.Ş. atayacaktır. Bu bilgiler çerçevesinde NDB Gıda’nın kontrolünün tek
başına Nestle Türkiye’de kalmaya devam edeceği, ancak sonuç olarak, işlem bir
bütün olarak tamamlandığında, mevcut durumda Balaban ailesi tarafından kontrol 200
edilmekte olan Balaban Gıda ve Doğan Gıda’nın % 99,99 oranındaki hissesinin NDB
Gıda tarafından devralınmasıyla, bu şirketlerin mutlak kontrolünün NDB Gıda’ya
dolayısıyla Nestle Türkiye’ye geçeceği anlaşılmaktadır. Bu nedenle işlem, 2010/4
sayılı Tebliğ’in 5. maddesinin (1) bendi anlamında bir devralma işlemidir.
Bir birleşme veya devralma işleminin, Rekabet Kurulunun iznine tâbi bir işlem olarak
değerlendirilebilmesi için, 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin 1. fıkrasına göre,
“...işlem taraflarının Türkiye ciroları toplamının yüz milyon TL’yi ve işlem taraflarının
en az ikisinin Türkiye cirolarının ayrı ayrı otuz milyon TL’yi aşması veya işlem
taraflarından birinin dünya cirosunun beş yüz milyon TL’yi ve diğer işlem 210
taraflarından en az birinin Türkiye cirosunun beş milyon TL’yi aşması” gerekmektedir.
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden; Nestle’nin 31.12.2009 itibarıyla dünya
cirosunun ……………………………, Nestle Türkiye’nin toplam cirosunun
…………………, devre konu şirketler olan Balaban Gıda ve Doğan Gıda’nın 2009 yılı
Türkiye cirolarının sırasıyla ………………………………………….. ve
………………………………. olduğu anlaşılmıştır. İşlem taraflarının ciroları 2010/4
sayılı Tebliğ’de belirtilen ciro eşiklerinin üzerinde olduğundan işlem bildirime tabidir.
4054 sayılı Kanun'un 7. maddesinin birinci fıkrası uyarınca bir veya birden fazla
teşebbüsün hakim durum yaratmaya ya da hakim durumlarını güçlendirmeye yönelik 220
olarak piyasadaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde
birleşmeleri veya bu sonucu doğuracak şekilde bir teşebbüsün başka bir teşebbüsü
devralması hukuka aykırı ve yasaktır. Bu çerçevede, başvuru konusu işlemin
taraflarının pazardaki konumları ele alınarak, işlem sonucunda bir hakim durum
11-03/49-16
6
yaratılmasının ya da mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesinin söz konusu olup
olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir. Çikolata pazarı ve çikolata kaplamalı
ürünler pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin pazar paylarına Tablo 4’te yer
verilmektedir.
Tablo-4: Çikolata ve Çikolata Kaplamalı Ürünler Pazarlarında 2009 Yılı Pazar Payları 230
Çikolata Pazarı Çikolata Kaplamalı Ürünler Pazarı
Teşebbüs Adı Pazar Payları (%) Teşebbüs Adı Pazar Payları (%)
Nestle Türkiye Nestle Türkiye
Balaban Gıda Balaban Gıda
Doğan Gıda Doğan Gıda
Ülker Ülker
Ferrero Ferrero
Kraft Kraft
Eti Eti
Sanset Sanset
Algida Şölen
Şölen Saray
Diğer Diğer
Toplam 100,00 Toplam 100,000
Kaynak: Bildirim Formu
Tabloda görüldüğü üzere çok parçalı bir yapı arz eden çikolata ve çikolata kaplamalı
ürünler pazarlarında Nestle Türkiye’nin pazar payı sırasıyla %... ve %....’dir. Dosya
mevcudu bilgilere göre, devre konu şirketler olan Balaban Gıda ve Doğan Gıda’nın
çikolata pazarındaki payları ayrı ayrı %...’ye yakın olup, çikolata kaplamalı ürünler
pazarındaki toplam payları %...’in altındadır. Söz konusu pazar paylarının yüksek
olmamasının yanı sıra, çikolata ve çikolata kaplamalı ürünler pazarlarında Ülker gibi
çok daha yüksek pazar payına sahip bir teşebbüsün bulunduğu dikkate alındığında,
anılan pazarlarda işlem sonucu hakim durum yaratılması ve bu suretle rekabetin 240
engellenmesi sonucunun doğması mümkün değildir.
Devralan ve devre konu şirketlerin ürün portföylerinde yer alan bir diğer ürün bisküvi
olup, bisküvi pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin pazar paylarına Tablo 5’te yer
verilmektedir.
Tablo-5: Bisküvi Pazarında Teşebbüslerin Pazar Payları (2009)
Teşebbüs Adı Pazar Payları (%)
Nestle Türkiye
Doğan Gıda
Ülker
Eti
Rekor
Bifa
Saray
Diğer
Toplam 100,0
Kaynak: Bildirim Formu
Tabloda görüldüğü üzere bisküvi pazarında devralan taraf olan Nestle Türkiye’nin 250
pazar payı %...’dir. Devre konu teşebbüslerden Balaban Gıda’nın bisküvi pazarında
faaliyeti bulunmayıp, Doğan Gıda pazarda %.... paya sahiptir. Bisküvi pazarının
genel yapısına bakıldığında, pazarın Ülker ve Eti gibi önemli paya sahip iki teşebbüs
ve diğer küçük pazar payına sahip teşebbüslerden oluştuğu görülmektedir. Bu
11-03/49-16
7
bağlamda, inceleme konusu işlemle bisküvi pazarı bakımından da hakim durum
yaratılması ve bu suretle rekabetin engellenmesi sonucunun doğması mümkün
değildir.
Öte yandan, inceleme konusu dosya kapsamında Balaban Gıda’nın üretim ve
satışını gerçekleştirdiği Toto adlı oyuncaklı (sürpriz) çikolata yumurta ürünü, piyasada 260
yüksek bilinirliğe sahip olması nedeniyle önem arz etmektedir. Söz konusu ürünü
portföyünde bulunduran teşebbüsler ve pazar paylarına Tablo 6’da yer verilmektedir.
Tablo-6: Çikolata Kaplı Sürpriz Yumurta Pazarında Teşebbüslerin Pazar Payları (2009)
Teşebbüs Adı Pazar Payları (%)
Devre konu şirketler (Balaban-Doğan Gıda)
Ferrero Kinder
Ülker Smart
Bim Topi
Ozmo ve diğerleri
Kaynak: Bilgi Yazısı
Çikolatanın içerisine oyuncak konulması suretiyle üretilen ve genel olarak çocuklara
hitap eden ürünler olarak bilinen oyuncaklı çikolata yumurta ürününün ayrı bir ilgili
ürün pazarı olarak tanımlanabilir olduğu varsayımı altında, devre konu şirketin Toto
isimli ürünü pazar payı bakımından birinci sıradadır. Ancak devralan Nestle 270
Türkiye’nin ürün portföyünde işlem öncesinde oyuncaklı çikolata yumurta ürününün
yer almaması ve pazarda Ferrero gibi güçlü bir ithalatçı firmanın yanı sıra Ülker gibi
rakip teşebbüslerin bulunması dikkate alındığında, söz konusu ürün açısından da
işlemin rekabetçi endişe doğuracak bir sonucunun olmayacağı kanaatine varılmıştır.
H.3.2. İşlemin Yan Sınırlamalar Açısından Değerlendirilmesi
Bildirime konu işlemi düzenleyen “Hisse Devir ve Sermaye Artırımına İştirak
Sözleşmesi”nin 10.3. maddesi ile satıcıların devre konu şirketlerin müşteri ya da
çalışanlarına teklif götürmesi yasaklanmıştır. Sözleşmenin 8.2 (d) maddesi uyarınca 280
kapanıştan itibaren 3 yıllık bir süre için geçerli olacak bu yasaklamanın “işlemle
doğrudan ilgili ve gerekli olma”, “sadece taraflar açısından kısıtlayıcı olma” ve
“orantılılık” kriterlerini sağladığı, dolayısıyla işlemin başarıyla hayata geçirilebilmesi
için makul bir sınırlama olduğu kanaatine varılmıştır.
290
11-03/49-16
8
I. SONUÇ 300
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak
çıkarılan 2010/4 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı
Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut bir
hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının
söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir. 310
Full & Egal Universal Law Academy