Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-1-323 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-04/61-24
Karar Tarihi : 19.01.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, 10
Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖR : Çiğdem ÜNAL, Fatma ATAÇ
C. BAŞVURAN : Emek Ecza Deposu İlaç ve Kimyevi Maddeler Itriyat İth. İhr. ve Tic.
A.Ş.
Molla Şeref Mah. Oğuzhan Cad. No:21/4 Fındıkzade/İstanbul
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : Abbott İlaç ve Ecza Tic. Ltd. Şti. (Solvay İlaç ve Ecza Tic. Ltd. Şti.)
Bostancı Kocayol Cad. No:58 Kadıköy İstanbul
E. DOSYA KONUSU : Abbott İlaç ve Ecza Tic. Ltd. Şti. (Solvay İlaç ve Ecza Tic. Ltd.
Şti.) (Abbott/Solvay)'nin diğer ecza depolarıyla Emek Ecza Deposu İlaç ve Kimyevi 20
Maddeler Itriyat İth. İhr. ve Tic. A.Ş. (Emek Ecza Deposu) arasında adı geçen
teşebbüs aleyhine fiyat ayrımcılığı yaptığı iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvurularda özetle;
- Emek Ecza Deposu’nun 35 yıldır ilaçların serbest eczanelere ve hastane eczanelerine
satışı ve sevkiyatı alanında faaliyet gösterdiği,
- Abbott/Solvay’in diğer ecza depolarına ve ecza kooperatiflerine sağladığı iskonto, mal
fazlası, çıkışa prim, dönemsel prim gibi imkânları Emek Ecza Deposu’na sağlamadığı ve
dolayısıyla diğer ecza depolarıyla anılan Depo arasında ayrımcılık yaptığı,
- İddia edilen ayrımcı uygulamanın diğer ecza depolarıyla Emek Ecza Deposu arasında
%8’e varan maliyet farklılıklarına yol açtığı, 30
- Bu maliyet farklılıklarının Emek Ecza Deposu’nun mal tedarikinde sorunlara ve
dolayısıyla finansal bir krize yol açtığı, bu finansal kriz neticesinde Depo’nun ticari
faaliyetlerinin zorunlu olarak sona erdiği
belirtilmekte ve Solvay’in hâkim durumda bulunduğu ve bu hâkim durumunu kötüye
kullandığı iddia edilerek, gereğinin yapılması istenmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 22.11.2010 tarih ve 8792 sayı ile giren
başvurular üzerine hazırlanan 09.12.2010 tarih ve 2010-1-323/İİ-10-375.ÇÜ sayılı İlk
İnceleme Raporu, 16.12.2010 tarih ve 10-78 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve
soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar 40
verilmiştir.
11-04/61-24
2
İlgili karar uyarınca düzenlenen 14.1.2011 tarih ve 2010-1-323/ÖA-11-375.ÇÜ sayılı
Önaraştırma Raporu 17.01.2011 tarih ve REK.0.05.00.00-110/14 sayılı Başkanlık önergesi
ile 11-04 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da; başvuru konusu iddiayı destekleyecek bulgulara
rastlanmadığı, bu nedenle anılan teşebbüs hakkında soruşturma açılmasına yer olmadığı
görüşüne yer verilmiştir. 50
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Yapılan Tespitler
I.1.1. Başvurunun Sahibiyle Yapılan Görüşme
Başvuru sahibi önaraştırma döneminde raportörlerle yaptığı görüşmede;
- Emek Ecza Deposu’nda Türkiye’de üretilen ve Türkiye’ye ithal olarak giren her türlü ilacın
bulunduğu, yaklaşık 700-800 eczane ile çalışıldığı ve İstanbul’un her yerine servis
yapıldığı,
- Şirketlerinin zaman içinde büyümesinin rakibi konumundaki Selçuk Ecza Deposu, Hedef
Ecza Deposu, Nevzat Ecza Deposu, Galenos Ecza Deposu, Dilek Ecza Deposu gibi
teşebbüsleri rahatsız ettiği ve bu depoların ödeme güçlüğü içindeki eczaneleri Emek Ecza 60
Deposu’na yönlendirdiği, daha sonra Emek Ecza Deposu’nun eczanelere verdikleri ilaçlara
da alacakları karşılığında bu depolar tarafından el konulduğu ve böylece şikâyetçinin
eczanelerde karşılıksız alacaklarının oluştuğu,
- Ayrıca zamanla sağlayıcılardan bu depolarla eşit koşullarla mal alamadıkları ve tedarik
koşulları arasındaki farkın yıllar itibarıyla giderek büyüdüğü,
- Her ne kadar Abbott/Solvay’in Emek Ecza Deposu’nun alımları içindeki payı yaklaşık %3-
5 olsa da, Abbott/Solvay ürünlerinin depoda bulunmamasının deponun eczane satışlarını
olumsuz etkileyeceği,
- Abbott/Solvay dışındaki diğer sağlayıcıların da benzer biçimde davranmasının ve Emek
Ecza Deposu’na büyük depolara sunduklarından daha kötü satış koşulları uygulamasının 70
Depo’yu ticarette geri bıraktığı ve finansal problemler yaşamasına neden olduğu,
- Bu süreç neticesinde 2009 yılının Mayıs ayında Emek Ecza Deposu’nun faaliyetine son
verdiği
hususlarını belirtmiştir.
I.1.2. Abbott/Solvay Hakkında Genel Bilgi
Daha önce Solvay SA bünyesinde bulunan ve ham madde ve mamul ilaç ürünlerinin ithali
ile anılan teşebbüsün ürünlerinin pazarlanması, tanıtılması ve satılması işleriyle iştigal
etmekte olan Solvay, Solvay SA’nın ilaç ve tanı (diagnostik) işlerinin Abbott Laboratories
tarafından devralınması işlemi çerçevesinde, 2009 yılında, Abbott’un kontrolüne
geçmiştir1. Hâlihazırda Şirket hisselerinin neredeyse tamamı Abbott Investments 80
Luxemburg Sarl’a aittir. Bu devralma işleminden sonra şirketin adı, Abbott İlaç ve Ecza Tic.
Ltd. Şti. (Abbott) olarak değiştirilmiştir. Birleşme işlemlerinin 2011 yılının Ocak ayının
sonunda tamamlanmasının öngörüldüğü belirtilmiştir.
1 Söz konusu devralma işlemine Rekabet Kurulunun 25.11.2009 tarihli ve 09-57/1351-346 sayılı kararıyla izin
verilmiştir.
11-04/61-24
3
Şirketin faaliyet alanı, kuruluş sözleşmesinde, “İnsan sağlığının korunması, gelişmesi ve
yeniden sağlanması ile tedavi ve bakımı için doğrudan ya da dolaylı olarak gerekli her türlü
ham, yarı ve tam mamul ve etken maddelerle ürünlerin araç, gereç, teçhizat ve ilgili
bakanlıkça uygun görülerek ruhsata bağlanan insan sağlığının koruma ve tedavisi ile ilgili
diğer her türlü madde, ürün ve ilaçlar ile şirket ortaklarının faaliyet alanına giren aynı
hususlarla ilgili diğer ürün, ilaç, araç, gereç ve teçhizatının ithalatı, ihracatı, ticareti, toptan 90
alım ve satımı, pazarlanması ile ecza deposu, mümessil depo olarak faaliyette
bulunulması, bu depoların mevzuat çerçevesinde açılması, bu ürünlerin toptan satışı,
ilaçların tanıtımı, marketing hizmetlerinin yapılması, konusu içinde acentelik ve mümessillik
açılması, verilmesi ile yukarıda belirtilen hususlarla ilgili tüm hizmetlerin yerine getirilmesi”
olarak belirtilmiştir.
Şirketin hâlihazırda Türkiye pazarında bulunan ilaçlarının listesine aşağıda yer
verilmektedir:
- Betaserc 8 mg 30 Tablet
- Betaserc 16 mg 30 Tablet
- Duphalac 670 mg 250 ml Solüsyon 100
- Duphaston 10 mg 20 Tablet
- Duspatalin 100 mg 50 Draje
- Faverin 100 mg 30 Tablet
- Teveten 600 mg Tablet
- Physiotens 0.2 mg 28 Film Tablet
- Physiotens 0.4 mg 28 Film Tablet
- Lipanthyl 200 mg
- Lipanthyl 267 mg
- Eneas 10/20 mg 30 Tablet
- Secalip 250 mg 20 Kapsül 110
I.1.3. Solvay/Abbott’un Depolara Satış Koşulları
Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, Abbott/Solvay’in ecza depolarıyla çalışma biçimi ve
satış koşullarına ilişkin uygulama şu şekilde özetlenebilir: Abbott/Solvay eczanelere satış
yapan tüm ecza depolarıyla kendisinin belirlediği genel satış koşulları çerçevesinde
çalışmaktadır. Bu çerçevede Abbott/Solvay’in genel satış koşulları, şirketin müşteri ilişkileri
müdürü tarafından, depoların merkezi satın alma birimlerine örneğine ekte yer verilen ve
ilaçların firma satış fiyatını, depo satış fiyatını, KDV dâhil perakende satış fiyatını, kurum
iskontosunu, ticari iskontosunu ve vadesini içeren tablo ile yazılı olarak ve/veya elektronik
posta yoluyla duyurulmaktadır. Ürünlerin fiyatları, ürünlere uygulanan kurum iskontoları ve
vade koşulları değiştiğinde bu değişiklikler de depolara ekte örneği yer alan yazı ile 120
bildirilmektedir. Ayrıca şirketin zaman zaman yaptığı kampanyalar da yine yazılı olarak
ecza depolarına duyurulmaktadır.
Abbott/Solvay’den alınan bilgilere göre, Şirket tarafından 2002 yılından bugüne kadar
hiçbir depoya/müşteriye özel iskonto oranı uygulaması yapılmamıştır. Bunun tek istisnası
ise 2008 yılı sonuna kadar Hedef ve Selçuk Ecza Depolarına 3 aylık dönemler itibariyle
uygulanan ve 2008 yılı sonu itibarıyla sona erdirilen %... oranındaki ciro primi olarak
bildirilmiştir. Ayrıca bayram ve resmi tatil dönemlerinde tüm depolara ilave vade
uygulaması yapıldığı bilgisi edinilmiştir.
11-04/61-24
4
130
Abbott/Solvay’in 2007-2009 yıllarında bazı depolara yaptığı satış miktarlarına aşağıdaki
tabloda yer verilmektedir:
Tablo: Abbott/Solvay’in Depolara Satışları
I.2. Değerlendirme
4054 sayılı Kanun’un 6. maddesinin birinci fıkrasında, “Bir veya birden fazla teşebbüsün
ülkenin bütününde ya da bir bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındaki hâkim
durumunu tek başına yahut başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte davranışlar ile
kötüye kullanması hukuka aykırı ve yasaktır.“ hükmü yer almaktadır.
Kanun’un 6. maddesinin ihlalinden bahsedebilmek için; incelemeye konu olan davranışı
gerçekleştiren teşebbüsün ilgili pazarda hâkim durumda olması ve söz konusu davranışın 140
kötüye kullanma niteliğinde olması gerekmektedir.
Başvuru sahibi Emek Ecza Deposu, Abbott/Solvay’in diğer ecza depolarıyla Emek Ecza
Deposu arasında kendisi aleyhine fiyat ayrımcılığı yaptığı iddiasını ileri sürmektedir.
4054 sayılı Kanun’da “kötüye kullanma” tanımı yapılmamış, ancak Kanun’un 6.
maddesinin ikinci fıkrasında kötüye kullanma halleri tahdidi olmayan bir biçimde
sayılmıştır. Bu örnek kötüye kullanma hallerinden biri de (b) bendinde yer alan “Eşit
durumdaki alıcılara aynı ve eşit hak, yükümlülük ve edimler için farklı şartlar ileri sürerek,
doğrudan veya dolaylı olarak ayırımcılık yapılması”dır.
Yukarıda alıntılanan bendin lafzından da anlaşılacağı üzere, hâkim durumdaki teşebbüs
tarafından gerçekleştirilen ayrımcı bir davranışın Kanun’un 6. maddesi anlamında bir 150
kötüye kullanma sayılabilmesi için davranışın yöneldiği teşebbüslerin eşit durumda
olmaları, bu teşebbüsler bakımından aynı ve eşit haklar, yükümlülükler ve edimlerin söz
konusu olması ve bunlar için farklı şartlar ileri sürülüyor olması bir arada aranmaktadır.
Ayrımcı davranışın yöneltildiği teşebbüslerin eşit durumda olup olmadıkları ve dolayısıyla
bu teşebbüsler bakımından söz konusu olan hak, yükümlülük ve edimlerin aynı olup
olmadığı değerlendirilirken göz önünde bulundurulması gereken en önemli unsurlardan biri
bu teşebbüsler tarafından yapılan alım miktarıdır. Mevcut dosya bakımından da Emek
Ecza Deposu ile başvuru kapsamında adları zikredilen diğer depoların 2007, 2008 ve
2009 yıllarında Abbott/Solvay’den yapmış oldukları alım miktarlarının kıyaslanması
gerekmektedir. Tablo’da gösterildiği üzere Emek Ecza Deposu’nun bu yıllardaki alım 160
miktarları kendisine alım miktarı olarak en yakın depo olan Dilek Ecza Deposu’nun dahi
yaklaşık yarısı kadardır. Dolayısıyla bu depolar bakımından eşit işlemlerden bahsetmek
mümkün değildir.
Kaldı ki, dosya mevcudu bilgiler değerlendirildiğinde, Abbott/Solvay’in eczanelere satış
yapan tüm depolar bakımından geçerli olan genel satış koşulları uyguladığı, zaman zaman
2007 2008 2009 Depo
Kutu TL Kutu TL Kutu TL
Dilek ... ... ... ... ... ...
Emek ... ... ... ... ... ...
Galenos ... ... ... ... ... ...
Hedef ... ... ... ... ... ...
Nevzat ... ... ... ... ... ...
Selçuk ... ... ... ... ... ...
11-04/61-24
5
uygulanan kampanyalardan tüm depoların yararlandırıldığı, Hedef ve Selçuk Ecza
Depolarına uygulanan ciro primi dışında hiçbir depoya özel iskonto oranı ve vade
uygulaması yapılmadığı anlaşılmıştır. Hedef ve Selçuk Ecza Depoları’nın Tablo’da yer
verilen 2007 ve 2008 yıllarındaki alımlarına bakıldığında Emek Ecza Deposu’nun
alımlarının yaklaşık 30 katı büyüklüğünde alım gerçekleştirdikleri, dolayısıyla bu depolara 170
yapılan ciro primi uygulamasının ticari hayatın koşulları ve sektörün işleyişi göz önünde
bulundurulduğunda makul karşılanabileceği anlaşılmıştır.
Yapılan bu değerlendirmeler çerçevesinde Abbott/Solvay’in ecza depolarına yönelik olarak
kötüye kullanma niteliğinde bir davranışta bulunmadığı, dosya kapsamındaki bilgi ve
belgeler çerçevesinde, Kanun’un 6. maddesinin ihlalinden söz edilemeyeceği kanaatine
varılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara yönelik
olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek
olmadığına, şikâyetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 180
Full & Egal Universal Law Academy