Rekabet Kurumu - Karar Sayı 11-07/121-36

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
(Danıştay’ın İptal Kararı Üzerine Verilen)
REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2003-3-46 (Soruşturma)
Karar Sayısı : 11-07/121-36
Karar Tarihi : 3.2.2011

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER :
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat
ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR

B. RAPORTÖRLER: Ümit GÖRGÜLÜ, Nilgün KOCADAĞ

C. ŞİKAYET EDEN: T.C. Ankara Valiliği Emniyet Müdürlüğü
İskitler/Ankara
20
D. HAKKINDA SORUŞTURMA YAPILAN:
Gimsa İnş. San. Tic. Tur. İth. İhr. Ltd. Şti.
İstasyon Mah. Ayaş Cad. No:8 Ankara

E. DOSYA KONUSU: Ankara ili Yenimahalle, Sincan, Etimesgut bölgelerinde
faaliyet gösteren 85 ekmek üreticisi ile anılan bölgelerdeki ekmek üreticisi
teşebbüsler tarafından ilgili ürün pazarında koordinasyon sağlamak üzere
yetkilendirilen Naci Kutanis ve Diren Org. Dan. Müş. ve Tic. Ltd. Şti. ve 21
market ile Keçiören ve Altındağ ilçelerindeki ekmek pazarında faaliyet gösteren
62 ekmek üreticisi teşebbüs hakkında yürütülen soruşturma ile ilgili 27.12.2007 30
tarih ve 07-92/1170-456 sayılı Kurul kararının, Danıştay 13. Dairesi’nin
28.12.2010 tarih ve 2008/3125 E., 2010/8814 K. Sayılı kararı ile davacı
bakımından iptal edilmesi ertesinde, ilgili dosyanın yeniden değerlendirilmesi.

F. İDDİALARIN ÖZETİ: 16.4.2003 tarih ve 1608 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal
eden, T.C. Ankara Valiliği Emniyet Müdürlüğü tarafından gönderilen, Ankara Vali
Yardımcısı Ramazan Urgancıoğlu imzalı yazıda Ankara Emniyet Müdürlüğü
Kaçakçılık ve Organize Suçlar Şube Müdürlüğü’nce yapılan bir soruşturma
neticesinde; Naci Kutanis, Mehmet Sami Akkerman, Orhan Yaralı, Metin Muratoğlu,
Ali Kale, Salim Alnıaçık ve Gürsel Alnıaçık isimli şahıs ve çalışanların, Ankara ili 40
Sincan, Etimesgut, Yenimahalle, Altındağ ve Keçiören ilçelerinde kendilerinin
denetiminde rekabeti önlemek amacıyla fırıncılar birliği adı altında kartel
oluşturdukları ve üye fırın işletmecilerinden herhangi bir makbuz veya fatura
düzenlemeden, her bir ekmek başına 2000 yılında 2000 TL, 2001 yılında 4000 TL,
2002 yılından bugüne kadar ise 4000 TL olmak üzere çek, senet ve nakit karşılığı
kayıt dışı para toplayıp vergi kaçırdıkları, rekabet ortamı yaratmak amacıyla daha
fazla üretim yapıp ucuz ekmek satmak isteyen fırın sahiplerini, ekmek verdikleri
bayileri azaltmaları, fazla üretim yapmamaları, ucuz ekmek satmamaları ve birden
fazla fırın işletiyor ise diğerlerini kapatmaları yönünde; ekmek verdikleri bayileri ise
11-07/121-36


2
ucuz ekmek satan fırınlardan ekmek almamaları için tehdit ettikleri, yapılan tehdit ve 50
baskılara aldırmayıp ucuz ekmek satmak isteyen fırınların ekmek dağıtım araçlarının
önünü keserek çalışanları darp edip yaraladıkları, araçlarına zarar verdikleri, fırın
işletmecilerini, çalışanlarını ve ekmek verdikleri bayi sahiplerini tehdit baskı ve
korkutmak suretiyle sindirip rekabet ortamını ortadan kaldırarak, kendilerine haksız
çıkar sağladıkları yönünde elde edilen belge, doküman ve soruşturma evrakının
şüpheliler ile birlikte hazırlık 2001/589 sayı ile Ankara DGM Cumhuriyet
Başsavcılığı’na intikal ettirildiği belirtilmiş ve gereğinin yapılması istenmiştir.

G. DOSYA EVRELERİ:
Kurum kayıtlarına 16.4.2003 tarih ve 1608 sayı ile giren şikayet üzerine hazırlanan 60
3.6.2003 tarih ve 2003-3-46/BN-03-HS sayılı Bilgi Notu Kurul’un 12.6.2003 tarih ve
03-42/467-M sayılı toplantısında görüşülmüş ve Ankara ili Yenimahalle, Sincan,
Etimesgut bölgelerinde faaliyet gösteren 85 ekmek üreticisi ile anılan bölgelerdeki
ekmek üreticisi teşebbüsler tarafından ilgili ürün pazarında koordinasyon sağlamak
üzere yetkilendirilen Naci Kutanis ve Diren Org. Dan. Müş. ve Tic. Ltd. Şti ve 21
market ile Keçiören ve Altındağ ilçelerindeki ekmek pazarında faaliyet gösteren 62
ekmek üreticisi teşebbüsün rekabetin kısıtlanması sonucunu doğurabilecek nitelikte
faaliyetlerde bulunduklarına ilişkin iddialar ciddi ve yeterli bulunarak, 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun 40. maddesi uyarınca soruşturma
açılmasına karar verilmiştir. Kurul’un 12.6.2003 tarih ve 03-42/467-M sayılı 70
soruşturma kararı taraflara tebliğ edilmiştir. Bu karar üzerine hazırlanan 4.5.2004
tarih ve S.R. /04-7 sayılı Soruşturma Raporu, Kanun’un 45/1. maddesi uyarınca tüm
Kurul üyeleri ile ilgili taraflara tebliğ olunmuş ve aynı maddenin ikinci fıkrası
gereğince taraflardan 30 gün içinde yazılı savunmalarını göndermeleri istenmiştir.
Taraflardan gelen 2. Yazılı savunmaya karşı Soruşturma Heyeti tarafından
hazırlanan “Ek Yazılı Görüş” Kanun’un 45/2. maddesi uyarınca 19.10.2004 tarihinde
tüm Kurul üyeleri ve taraflara tebliğ edilmiştir. Tarafların sözlü savunma talebi üzerine
Kurul 25.11.2004 tarih ve 04-73/1081-M sayılı toplantısında sözlü savunma toplantısı
yapılmasına karar vermiştir. 12.1.2005 tarihinde sözlü savunma toplantısı yapılarak
tarafların sözlü açıklamaları dinlenilmiştir. Rekabet Kurulu 18.1.2005 tarihinde 05-80
06/52-21 sayı ile nihai kararını vermiştir.

İlgili taraflardan Gimsa Ltd. gerekçeli kararın tebellüğ edilmesinin ardından kararın
iptali için Danıştay’a başvurmuştur. Söz konusu Kurul kararı soruşturmayı yürüten
Kurul üyesinin nihai karar toplantısına katılarak oy kullanmasının hukuka aykırı
olduğu gerekçesiyle Danıştay 13. Dairesi’nin 30.01.2007 tarihli kararı ile iptal
edilmiştir.

Bunun üzerine Kurul mevcut dosya üzerinden yeniden karar verilmesini teminen
gerekli hazırlık çalışmalarının yapılmasına ve konunun Kurul gündemine 90
getirilmesine karar vermiştir. Kurul’un 15.8.2005 tarih ve 05-51/785-M sayılı
Kararı’nın gereği olarak dosya üzerinde yapılan değerlendirmeler ışığında
düzenlenen 11.5.2007 tarihli yönetici özeti 18.5.2007 tarih ve REK.0.07.00.00-
110/107 sayılı Başkanlık önergesi ile Kurul’a sunulmuştur. Karar yeter sayısının
oluşmaması nedeniyle 23.5.2007 tarih ve 07-42/462-T sayılı, 30.5.2007 tarih ve 07-
45/502-T sayılı, 13.6.2007 tarih ve 07-51/541-T sayılı ve 20.6.2007 tarih ve 07-
53/574-T sayılı Kararlarda ifade edildiği üzere karar alınamamıştır. Dosyada temyiz
sürecine ilişkin yeni gelişmelerin gündeme gelmesiyle 8.10.2007 tarihli Bilgi Notu
16.10.2007 tarih ve REK.0.07.00.00-110/224 sayılı Başkanlık önergesi ile Kurul’a
11-07/121-36


3
sunulmuş, Kurul ilk inceleme, önaraştırma ve soruşturmaya ait tüm savunma, ek 100
savunma, sözlü savunma tutanakları, sözlü savunma toplantısının ses kayıtlarının
yazılı açılımı, raporlar, Danıştay’ın iptal kararı, tüm dosya münderecatında yer alan
bilgi ve belgeleri inceleyerek, 27.12.2007 tarih ve 07-92/1170-456 sayılı nihai kararını
vermiştir.

Rekabet Kurulu’nun anılan kararına karşı Gimsa Ltd. Danıştay nezdinde iptal davası
açmıştır. Söz konusu Kurul kararı asgari cezaya esas alınan cironun ait olduğu yılın
yanlış tespit edildiği gerekçesiyle Danıştay 13. Dairesi’nin 28.12.2010 tarih ve
2008/3125 E., 2010/8814 K. sayılı kararı ile iptal edilmiştir.
110
Kurul ilk inceleme ve soruşturmaya ait tüm savunma, ek savunma, sözlü savunma
tutanakları, raporlar, Danıştay’ın iptal kararı, tüm dosya münderecatında yer alan bilgi
ve belgeleri inceleyerek; 3.2.2011 tarih ve 11-07 sayılı toplantısında 11-07/121-36
sayı ile nihai kararını vermiştir.

H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili yönetici özetinde; soruşturma sürecinde elde
edilen bilgi ve belgeler ışığında, hakkında karar alınması gereken taraf açısından
Soruşturma Raporu’nda verilen sonuçlarda herhangi bir değişikliğe gidilmesine gerek
olmadığı ifade edilmektedir.
120
I. İNCELEME ve DEĞERLENDİRME

I.1. İlgili Pazar

I.1.1. İlgili Ürün Pazarı

İlgili ürün pazarının tespitinde; satın alanların gözünde fiyatı, kullanım amaçları,
fiziksel özellikleri ve nitelikleri bakımından aynı sayılan ya da yüksek ikame
edilebilirliği olan mal ve hizmetlerden oluşan pazarın dikkate alınması gerekmektedir.
Bunun yanında başkaca unsurlar da dikkate alınabilmektedir. Ekmek temel gıda 130
maddesi olma özelliği nedeniyle diğer gıda maddeleri ile ikame edilememektedir. Her
ne kadar tüketicinin poğaça, simit gibi ürünleri ekmekle ikame edilebilir olarak
değerlendirdiği ve genel olarak unlu mamuller ile ekmeğin aynı pazarda yer aldığı
iddia edilebilirse de Türk tüketicisi bakımından ekmeğin günlük beslenmede oynadığı
büyük rol göz önünde bulundurulduğunda ekmeğin ayrı bir pazar teşkil ettiği
anlaşılacaktır. Buna ek olarak, daha ziyade açlığı gidermek amacıyla tüketilen
poğaça, simit gibi unlu mamullerin aksine ekmek, yemekle birlikte tüketilen bir ürün
niteliği taşımakta ve unlu mamullere kıyasla düşük fiyatla satışa sunulmaktadır. Bu
bakımdan unlu mamullerin nitelik, kullanım amacı ve fiyat bakımından ekmekle ikame
edilmesi mümkün görülmemektedir. 140

Yukarıda yer verilen açıklamalar doğrultusunda, dosya konusu anlaşmaların hem
ekmek üretimi hem de satışını kapsadığı hususu dikkate alınarak ilgili ürün pazarı
“ekmek pazarı” olarak belirlenmiştir.

I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar

Ekmek tüketimine bakıldığında, söz konusu ürünün çabuk bayatlaması nedeniyle
tüketicinin genel olarak çevre bakkal, market ya da fırınlardan ekmeği günlük olarak
11-07/121-36


4
temin ettiği görülmektedir. Benzer bir şekilde ekmek, fırınlar tarafından bakkal ve 150
marketlere günlük ya da günde bir defadan fazla gerçekleştirilen teslimatlarla
sağlanmaktadır. Satış noktalarına günde en az bir kere teslimat yapma zorunluluğu
nedeniyle, mevcut durumda kar oranları oldukça düşük olan fırınların, taşıma
maliyetlerini en aza indirmek için yakın mesafelere dağıtım yapmayı tercih edeceği
açıktır. Bu nedenle, gerek ekmeğin raf ömrü gerekse taşıma maliyetleri dikkate
alındığında, ekmeğin öncelikle üretildiği fırının bulunduğu ilçe ve çevresinde satıldığı
ifade edilebilir. Ancak taşıma maliyetinin fırın için caydırıcı olmadığı ve satış noktası
ile fırın arasındaki mesafenin, ekmeğin noktaya taze ulaştırılmasını engellemediği
durumlarda, fırınlar kendi bölgeleri dışına da teslimat yapmaktadırlar. Söz konusu
mesafenin, kar oranının daha da düşmesine bağlı olarak, hangi aşamadan sonra 160
caydırıcı olacağı fırından fırına değişmekle birlikte, ortalama olarak il dışına teslimat
yapmanın her fırın açısından ciddi bir maliyet yaratacağı ortadadır. Bu nedenle,
ekmek ürünü bakımından fırınların genel olarak bulundukları ilçe ve çevresinde
faaliyet gösterdikleri ancak koşulların uygun olması halinde aynı il içerisinde bulunan
diğer fırınlarla da rekabet ettikleri söylenebilir.

Bu bağlamda, ilgili coğrafi pazarın, her bir fırının ağırlıklı olarak kendi bölgesi içinde
faaliyette bulunması ve dosya konusu anlaşmaların kapsamı göz önünde
bulundurularak Ankara İli Sincan, Yenikent, Etimesgut, Yenimahalle, Altındağ ve
Keçiören ilçeleri şeklinde birden fazla alt ilgili ürün pazarından oluşan, bununla 170
birlikte aynı il içerisinde bulunan fırınların sınırlı da olsa birbirleri ile rekabet halinde
olduğu hususu da dikkate alınarak Ankara İli sınırları olarak belirlenmiştir.

I.2. Taraflar

I.2.1 Gimsa İnş. San. Tic. Tur. İth. İhr. Ltd. Şti. (Gimsa Ltd. Şti.)

Şirketin merkezi İstasyon Mah. Ayaş Cad. No:8 Ankara adresinde bulunmaktadır.

I.3. Yapılan Tespitler ve Deliller 180

Yapılan soruşturma çerçevesinde 22.10.2003–24.10.2003 tarihleri arasında hakkında
soruşturma yürütülen fırınlarda eşzamanlı olarak yerinde inceleme yapılmış ve ilgili
teşebbüslerin yetkilileri ile görüşülmüştür. Ayrıca aynı kapsamda 18.11.2003–
19.11.2003 tarihleri arasında haklarında soruşturma yürütülen marketlerde de
yerinde inceleme yapılmış ve şirket yetkilileri ile görüşülmüştür. Anılan görüşmelerin
önemli bölümleri ve diğer bilgiler söz konusu teşebbüsler temelinde aşağıda
sunulmuştur.

I.3.1. Naci KUTANİS-Diren Organizasyon Ltd. Şti. 190

18.11.2003 tarihinde Rekabet Kurumu’nda kendisi ile yapılan görüşmede aşağıdaki
bilgileri vermiştir:
“...
1. Ekmek fiyatını meslek odası belirler. Valilik onaylar. Ekmek halkın temel
tüketim maddesi. Bunun fiyat politikası serbest pazar politikasına dayanır.
Ancak bu belli değil. Her yerde olan ekmeğin üst fiyatı belliyken alt fiyatı belli
değil. Promosyonda damping yapılamayacak tek şey ekmek. Bir alana 2
ekmek bedava gibi. Gittim görüştük fırıncılarla. Bizim tek üretebildiğimiz şey
11-07/121-36


5
ekmek. Satış fiyatı maliyetini karşılamıyordu. Bizim sektördeki insanlar ya 200
fabrikaları kapatacaklardı. Hepsine gittim. Tek tek görüştüm. Üretenlerle de
görüştüm. Ekmeği normal, Odanın fiyatından satın dedim. Noterden ihtarname
çektim. Gereken yerlere başvuracağımı söyledim. İşlemlerin hepsini fırıncılar
adına yaptım. Türlü yerlere şikayet ettim. Hep hukuki yollara başvurdum.
Anlaşma zemini yarattık. Centilmenlik anlaşması yaptık. Kendi aralarında ve
fırıncıları kapsayan sözleşme yapılacak. Yapılan centilmenlik sözleşmesinde
bir müeyyide yoktur. Anlaşmayı bozan olursa 3 gün içinde Naci Bey tarafından
halledilecek. Halledilmezse bir yaptırım yok.
2. Niye bazılarının ismi yok?
Hepsiyle görüşemedim. 210
3. İsmi olup imzası olmayanlar var? Mesela GİMA?
Yanlış hatırlamıyorsam Selma Okumuş (zamanın koordinatörü) ile görüştüm.
Hepsi imzalasın dedim. Söz teatisinde bulundunuz dedim. Sorumlu insana
ulaşamadım. Hepsinin yetkilileri ile görüştüm. İstenen şey illegal değil. Sadece
resmi tarifeye uyulması istendi. Bir kere yapılmış bir anlaşma değil. Birçok
kereler yapılmıştır.
4. Uyum sağlanıyor muydu?
Fırıncılar arasında koordinasyon olmadığı için marketler ekmek üretmeye
başladı. Sokaktaki insan bile rahatsızdı. Dönem dönem uyum sağlanıyordu.
Ankara içindeki marketlerin çoğunun üst düzey yetkilileriyle görüştüm. Bu 220
firmalar üretim yapmamış olsa hiçbir sorun çıkmaz.
5. Üretim yapmayan marketlerin fiyatı arttırmıyorum deme şansı var mı?
Tabi ki diyebilir. İsterse maliyetin altına bile verebilir. Fırınlara bağımlı değiller.
Fırıncılarda da sabit bir fiyat yok. 28 fırıncı ile sözleşme imzalandı. Ama zor
durumda olan daha düşüğe satabilir.
6. Uygulama nasıl oldu?
Yasal şantaj denilebilir. Üretim yapmayacağımızı söyledim (fırıncılar olarak)
ortak mutabakat çıktı. Ne isteniyor? Gıda tüzüklerine uyulması isteniyor,
Meslek odasının belirlediği fiyattan satılması isteniyor. Benim yaptığım bütün
işler Ankara Tic. Odası başkanı tarafından yapılması gereken işlerdir. En 230
büyük haksız rekabeti Ankara Belediyesi yapmaktadır. Ankara Halk Ekmek
yüzünden bu sektör kötü durumdadır. 400 iken fırın sayısı şimdi 150’dir. Bu işi
2003 Mart ayında kapattım. Aktif olarak tutuklanmam ile bitti.
Diren Organizasyon hala daha faaliyetini gösteren bir şirket. Yönetimde ben
varım. Tek imzaya yetkili kişi Naci Bey’dir.
7. Bütün fırınlarla anlaşma yaptınız mı? Hangileri sizinle anlaştı?
Ödeme almadıklarım da var. Sözlü olarak katılırız diyenler de var. Bu bilgileri
daha sonra getireceğiz.
8. Herhangi fırını sağlık koşullarına uymadığı için kapatılması yönünde şikayet
ettiniz mi? 240
1 tane fırının kapatılmasını sağladım.
9. Bazı fırınlara para verilip kapattırıldığı söyleniyor?
Ben iç barışı sağlarken hiçbirini sektör dışında bırakmak istemedim. Kirasını
fırıncılar karşıladı. Sırf kapatmasın diye.
10. Belli fırınlar ben üretmeyeceğim mi dedi?
Ekmek kavgası için bir fırıncı bir fırıncıyı öldürdü. Ben fırınların yaşamasını
istiyorum. Sorunları ortaya çıkaralım. Yaşam mücadelesi verelim. O yüzden o
insanları göz ardı edemeyiz. Sincan’da kapalı fabrika kalmadı. O insanları
bulduk. Ekonomik gücüm yetmez dediler. Üretmek isteyenlere ürettirdik. Bu
11-07/121-36


6
kararı fırıncılar verdi. Kendi bayilerimizi ona verelim. Fon verelim. Ayrıca kendi 250
aralarında bir tür dayanışma yaptılar. Ben sadece o işte aracılık yaptım.
Yetkiliydim. Ben kapatın veya açın deme yetkisine sahip değilim. Diren
Organizasyon çalışmaya başladıktan sonra 4 tane ekmek fabrikası açıldı.
Sadece insan sağlığına önem veren şekilde üretmesi kaydıyla.
11. Çek, senetler alınmış. Bunları teminat olarak mı aldınız?
Bu senetleri hizmet bedeli olarak para yerine aldım. Sektörde genellikle para
yerine senet geçer. 2002 yılında bırakmak için toplantıya çağırdım. 6 aylık
senetleri hazırlayıp verdiler. Bu illegal bir yapı değil. Bir ara bırakayım dedim.
Bırakmamam için 6 aylık evrak verdiler. Bir kısmını bıraktım. Bulunan evraklar
iade edilmesi için elemanlarıma verdiğim evraklardı. 260
12. Altındağ ve Keçiören’de böyle bir organizasyonu yapmanız önerildi mi?
Mamak’tan böyle bir teklif geldi. Yusuf Bey’de vardı. Ben kabul etmedim.
Altındağ’dan da öneri geldi. Ben kabul etmedim. Ben herkese bu işi resmi
yapması için suç duyurusunda bulundum. Hiçbir resmi işlem yapılmadı. Ben
ceza evine girdim.
13. Orhan Yaralı?
Bunun tek bir çıkış noktası vardır. Meslek odası kanalıyla bu işi yapalım
dedim. Şimdi benim sözüme geldiler. Orhan Yaralı bu yapılanmayı kabul
etmediği için Ankara Fırıncılar Odasının başına geçip yapmaya çalıştım.
14. Fırıncılar Odası ile bu işi yapsaydınız para alamayacaktınız? Bu sizin 270
aleyhinize değil mi?
Evet ama önemli olan ekmek yemek. Sektörü büyütmek istiyorum. Odanın
başına geçtiğimde her bölgede bir kişinin önderliğini bitiririm.
15. Sizin asıl şikayet noktanız diğer insanların bu işi resmi olarak yapmaması
mıydı?
Bu işin ahlaki ve hukuki alt yapısını oluşturmak istiyorum. Ben kanayan bir
yarayı onarmaya çalışıyorum.
16. Organizasyona giren ve girmeyen fırınları belirtir misiniz?
Giren ve girmeyen fırınları daha sonra bildireceğiz.
8 ayda bir, bir kaos oluşturuyor. Sonra küçük ekmek fırınlarını büyük fırınlar 280
alıyor.
Uygulamadaki sorunlar, Fırıncılar ekmek fiyatını tavsiye ediyor, il sağlık
müdürleri var hıfzısıhha var. Bunlar yetersiz kalıyor. Fırıncılar da kendi
aralarında anlaşmak zorunda kalıyorlar. Kendi içinde bir denetim mekanizması
kuruyorlar. Ekmeğin fiyat marjı olması gerekiyor. Minimum ve maksimum
fiyatın belirlenmesi. Fırıncılar birlik oluşturmuş ve vekaleten Diren
Organizasyon bu fırınlar adına şikayetleri yapıyor. Gereken resmi yerlere
başvuruyu Diren Org. yapıyor. İş takibi yapıyoruz. Sektörün özel işlerini
yapıyoruz. Yaptırımımız yok. En kötü ihtimalle savcılığa şikayet ediyoruz.
17. Fırınlardan çek senet alıp uymayanları mahkemeye verelim denildi mi? 290
Evet ama ben kabul etmedim. Hiç uymayan oldu. Ama ikna yeteneğimizi
kullandık. Sektörü çok iyi tanıyorum. En büyük tehdit ben bu işi bırakırımdı.
Nihayetinde de bıraktım. Yenimahalle’de 2001 aralık ayında bıraktım. 4 tanesi
iflas etti. İllegal yapılar hala daha devam etti.
İllegal yapı, sözleşme olmayan yapıdır.
18. Sizin bölgenizde sizin adınıza, bilginiz olmadan birileri gidip bir fırını sıkıştırmış
olabilir mi?
Zannetmiyorum. Bana sektörden çıkmam için para önerildi. 2001 Kasım
ayında 2 milyar lira önerildi. Diğer bölgedeki yöneticiler tarafından. Gürsel
11-07/121-36


7
Alnıaçık ile Mahmut Zemheri arasındaki kavganın Diren Org. ile hiçbir ilgisi 300
yok. Ben bıraktım bu işi. 1 ayda çok fazla kavga oldu. Bu kavga da bu sırada
oldu. Bu kavgayı sonuçlandırınca her iki taraf da bana tekrardan bu işi
yapmayı önerdi. Beni istemeyen diğer bölgenin fırıncıları bu işi bırakmam
yönünde baskı yaptılar. Her şeyi isteyen fırıncılardı. Anlaşmayı bozan da
fırıncılardı. Kendi aranızdaki sözleşmeye kendiniz uymuyorsunuz. Ben
bırakmak istiyordum. 2003’ün Mart ayına kadar bırakma dediler. Bıraktıktan
sonra bazılarının benim adımı kullanarak anlaşmalar imzaladığını gördüm.
Bunun için resmi yazımı yazdım Sincan’a.
Fiili olarak DGM soruşturmasından sonra bu işlerle uğraşmayı bıraktım. Gerek
temsilcisi olduğum Diren Org. Ltd. Şti. gerekse şahsım adına açılan 310
soruşturmaya karşı yazılı belgelerimi ve evraklarımı daha sonra sunacağım....”

5.12.2003 tarihinde Rekabet Kurumu toplantı salonunda Diren Organizasyon Ltd.
Şirketinin yöneticisi Naci Kutanis ve vekili Hasan Erdoğan ile yapılan görüşmede
aşağıdaki bilgilere ulaşılmıştır:
“...
19. Çankaya marketinde imza var ama isim yok. Kimin imzaladığını ya da kiminle
görüşme yaptığınızı hatırlıyor musunuz?
Çankaya marketin personeli ile görüşülmüştür. Bu anlaşma fırınlar ile marketler
arasında birbirine karşı bir taahhüt içermektedir. Dürüstçe bir söz vermedir. 320
Karşılıklı anlayış vardır. İmzası olan da olmayan da bunu kabul etti. Çeşitli
bölgelere gittik. Pursaklar ve Çankaya dahil. Aslında herkesi serbest bıraktık
bağlayıcılığı yoktu.
20. Tansaş adına Horon Gıda diye imza atılmış. Tansaş ile görüşmeniz veya
anlaşmanız oldu mu? Horon Gıda ile görüşme veya anlaşmanızdan Tansaş’ın
haberi var mıydı?
Horon Gıda, Tansaş’ın ekmek ve unlu mamullerini pazarlamaktadır. Tansaş’ın
genel merkeziyle görüştük. Yöneticilerle gittim görüştüm. Mutabık olduk. Horon
Gıda da kabul etti.
21. Gimsa ile görüşme yaptınız mı? Gimsa adına imza atan kişinin Köroğlu fırını 330
adına çalıştığını biliyor muydunuz? O dönemde Köroğlu’nun bulunmadığı diğer
Gimsa şubeleri ile görüşmeniz oldu mu?
Köroğlu’nun kendi ekmek fabrikası var. Anlaşmaların dışındadır. Tezgahta
satar. Sözleşme yapmadı. Ben Gimsa’nın yönetimiyle görüştüm. 6 ay ya da 1
yıl sonra Gimsa ile Köroğlu anlaşma yapıyor. Görüşmemizi Gimsa’yla yaptık.
Devamında Köroğlu’yla devam ettik. İlk anlaşmada Köroğlu yoktu. Sonradan
girdi. Gimsa’nın beni tanımadığını söylemelerinden başka bir çareleri yoktur.
Biz onlarla görüştük bilgi alışverişimiz oldu.
22. Yimpaş ile anlaşmanız nasıl gerçekleşti?
Yimpaş’a hukuki bir tehdidimiz oldu. Bu İl Sağlık Müdürlüğü’ne verilen yazı 340
gibidir. Ekmekte damping yapma haklarına sahip olmadıklarını söyledim.
Gereken neyse yapılacak dedim. Bunun adı tehditse evet tehdit ettim. Tepkileri
gelin burada toplantı yapın ve kararları kabul edeceğiz oldu. Uyum sağladılar.
Büyük marketler müşteri çekebilmek için o dönem yasal ekmek fiyatının
örneğin yarısına satmaya başladılar. Fırıncılar kendi aralarında bir anlaşmaya
varmışlar. Ancak marketler onları tehdit etmekteydi. Naci Bey de fırıncıların
vekili olarak onlara yasal yollara başvuracağını söyledi. Marketler de uzlaşalım
diyorlar. Bunlar mevzuata aykırı olarak düşük gramajla ekmek satıyorlardı. Bu
fırıncıları vuruyor. Biz nasıl yasal mevzuata uyuyorsak herkes uymalı. Yimpaş
11-07/121-36


8
mihenk taşını oluşturmaktadır. Hukuki olarak kazanacağımız belli olduktan 350
sonra hepsi de buna uydu. Bir kere Yimpaş onların salonuna toplanalım dedi
(diğer marketlerle beraber). Ama bir kere siz tamam diyorsanız diğerleri de
buna uyarlar. Yimpaş’ın isteği üzerine o sözleşmeler yapıldı.
23. Makromarket’te kiminle görüştünüz. Anlaşmayı kiminle yaptığınızı hatırlıyor
musunuz?
Bütün hipermarketlerin yöneticileri ile konuştum. Mağaza yöneticileri ile de
görüştüm.
24. Endi’de kiminle görüşme yaptığınızı hatırlıyor musunuz?
Endi’den Sema Okumuş (Fiba Holding’ten) ile telefonda konuştum. (Gima’yı da
temsil ediyor) 360
Çelikler, Şenkaya, Fiba, Soykan, Tempo, Contour ve Gima’nın yetkilileri ile
görüşülmüştür. Ancak imza aşamasında imzalar eksik kalmıştır. Zaten bizim
açımızdan imzalarının olup olmaması önemli değildi.
25. Ulusoy Kardeşler Ekmek fırını diye bir fırın hatırlıyor musunuz?
Böyle bir fırın var. Ama kapandı. Ödemesi ve sözleşmesi var.
26. Bazı fırınlar imzaladıkları sözleşmelerin başlangıçta boş olduğunu daha sonra
içinin doldurulduğunu söylüyorlar. Doğru mu? Boş kağıtlara mı imza attılar?
Hiç kimse boş bir şeyi imzalamaz. Böyle bir şey yok.
27. Bazı fırınlara ait sözleşme yok ama fon ödemesi veya senet var. Bir fırınla
yazılı veya sözlü herhangi bir anlaşma yapmadan fon ödemesi veya senet 370
aldınız mı?
Anlaşma olmayan, danışmanlık sözleşmesi olmayan hiçbir fatura kesmedim.
Faturasının bende olması anlaşmayı kabul ettiklerinin ispatıdır. Herhangi bir
belgede ismi olmayan fırınların faturası varsa anlaşmaya uymuştur. 52 tane
fırıncı vardı. Yenimahalle’yi fesh ettim. Geriye Sincan’daki 28 tanesi kaldı.
Gönderilen belgelerde ismi yer alan bütün fırınların kararlara uydukları
söylenebilir. Ekonomik olarak çıkarları oldukları için bu anlaşmalara uydular.
Bizimle sözleşmesi olmayan fırınlar Köroğlu Ekmek Fabrikası (Burada Gimsa
kendisi imzalamıştır. Köroğlu’nun imzası ben de atayım türünden bir imzadır.),
Kutsal Ekmek Fabrikası ve Paşaoğlu Ekmek Fabrikası (Bu fırın sözleşmeden 380
sonra açıldı ve dahil olmadı), Yepaş Ekmek Fabrikası 1 sene sonra açıldı ve
dahil oldu. Çölsan veya Çoloğlu daha sonra kuruldu. Huzur bize hiç katılmadı.
Yeşilçimen 10 senedir yok. Kaplanlar yok.
28. Belgelerde Özenler fırını diye bir fırının ismi var ama öyle bir fırın tespit
edilemedi. Bu konuda bilginiz var mı?
Büyük ihtimalle Özevler fırınıdır. Ancak bir sözleşmemiz yok.
29. Fırıncılarla yapılan toplantılar nerede oluyordu?
Yenimahalle bölge fırınlarıyla İvedik Caddesinde No:203/1 (Diren Org.
Merkezinde) toplandık.
30. Bazı fırınların imzalama amacı un satın alımı mıydı? 390
Benimle hiç kimse un almak için anlaşma yapmadı. Un ticareti ile alakam
yoktur.
31. Kardelen fırını tek taraflı olarak protokolü feshetti mi?
Doğru olabilir. Ben zaten feshetmiştim. 2001’de feshettim. Onun feshetmesine
gerek kalmadı.
32. Emkan’ın ayrılış nedeni nedir?
Birleşme yaptılar. Kendi fırınlarını kapattılar. Dolayısıyla otomatikman fesh
oldu.
11-07/121-36


9
33. Huzur fırını Sincan bölgesinde ekmek satabilmek için mi organizasyon içinde
yer aldı? 400
Hayır yer almadı
34. Kutsal fırını bu organizasyonda yer aldı mı?
Hayır katılmadı. Hipermarketler düzelecek dediğimiz zaman oraya imza attı.
35. Merkez fırını adına Rıza Avcı imzalamış. Yetkisi var mıydı? Niye bu kişi?
Benim bildiğim esas sahibi Rıza Avcı. Ama çocukları yönetiyor.
36. Gül fırını adına şirket ortağı Ali Demirel imzalamış. Uymamışlar doğru mu?
Ali Bey veya Cevdet Bey toplantılara gelirdi. Her ikisi de yetkili. Danışmanlık
sözleşmesini imzaladılar.
37. Güzel İspir fırını adına kim imzaladı?
Kesinlikle kendileri imzaladı. 410
38. Yedigöl adına kim imzaladı?
Yedigöl ile anlaşma yapılmadı. Kararlara uymadı. Ödemeye uymadı. Bazı
kararlarda imzası var. Esas sahibi toplantılara gelmedi. Temsilen toplantılara
adam gönderiyorlardı. Yeğeni veya ortağı geliyordu.
Toplantıyı 2001 Ocak’ta yaptık. 2 ay sonra belli bir seviyeye geldik. En büyük
problem Yimpaş’tı. Ne yapalım dedik. Bunlar hukuksuz olduklarından bunlara
yazı göndererek kendilerine karşı dava açacağımızı söyledik. Savcıya
müracaat etmeden kendilerini aradık. Onlara “Biz başvurmak zorundayız”
dedim. “biz de ticaretle uğraşıyoruz dedim”. “Siz yönetmeliklerin dışında
olduğunuz için ben bu başvuruyu yapacağım” dedim. Ertesi gün “tamam” 420
dediler. “Diğer hipermarketler de uyacaksa biz de uyacağız” dediler.
Yönetmeliklere uymalarını istedik. Bazılarının üretimlerini durduracak
başvuruları yaptık. Birkaç tanesinin fabrikaları kapandı.
Firmalar kendileri fiyatı belirler. Taşeron fiyatı belirleyemez. Horon Gıda
Tansaş’ın fiyatını belirleyemez. Önemli olan Köroğlu’nun değil Gimsa’nın
fiyatını aşağı çekmemesi. Ekmeği nereden alırsa alsın istediği fiyata satabilir.
Ama bu bizim fırıncıları zor durumda bırakıyor. Maliyetinin altına satıyorlar. Biz
de bu fiyatın odanın fiyatına çıkmasını sağlıyoruz. Bizim için kimin imzaladığı
önemli değil. Önemli olan satış fiyatı. Rakiplerine güvenmesi lazım. Satış fiyatı
açısından taşeronların hiçbir rolü yok. Firmalar uyum sağladılar hatta iyi de 430
sağladılar. Problemler olduğu zaman gittik ricalarda bulunduk. Genelde riayet
ettiler. Uymayanları daha sonra uyardık. Canerler defalarca düşündü ama
yükselttiler. Hipermarketlere de yazılar yazdık.
Pazar tek bir bölge değil. Fakat 28 tane fırıncı pazarı ele geçirme amacında
değildir. Naci Bey’e vekalet veriyorlar. Her türlü başvuruları vekaleten yapıyor.
Tek kaygımız fiyat değil. Bu fırınlar Sincan’daki ekmeğin sadece %15’ini
üretiyor. %50-60’ını halk ekmek üretiyor. Sincan’da üretilen sadece Sincan’da
satılmıyor. Ankara’nın başka yerlerinden Sincan’a da ekmek geliyor. Dışarıdan
getirip istediği fiyata satıyorlar. 28 fırın ayakta kalalım batmayalım diye
anlaşma yapmışlar. Sattığı zaman büyük fırınlar pazarı kapatıyorlar. 440
Kapanmaması için aylık bir para ödeniyor. Buhara’ya yardımcı olduk. Aylık 1
milyar verdik. Yavaş yavaş toparlanmaya başladı. Çölsan da bunu yaptı.
Bayiler verildi.
39. Niye tezgah dışında satmayın diyorsunuz?
Araç lazım tezgah dışında satmak için. Geçmiş dönemdeki haksız rekabetten
gelen bir sonuç var. Tezgah dışında çok ucuza satarsa hem bizi hem de
kendini batıracak. Bu yüzden istenmiyor.
40. Fırıncıları birleştirmeye çalıştınız mı?
11-07/121-36


10
Keşke yapabilseydik. Benim sektörden ayrılma sebebim bir araya
gelememeleridir. Sağlıklı bir yapılanma yoktu. Böyle olsaydı bu sorunlar 450
yaşanmazdı. Belediye fırınları satın aldılar ama bu fırınları alma nedenleri
belediye fırınlarını kendilerine rakip olarak görmeleriydi. Oda’nın sağlıklı
yapılanması yoktu. Bu yüzden illegal yapılanma ortaya çıkıyordu. Ben de bu
nedenle fırınımı kapattım. Bu illegal yapılanmalar başındakinin çıkarını
korumaya çalışıyordu. Ben bunu önlemek istiyordum. Naci Kutanis fırıncılar
arasındaki bu illegal yapılanmayı ortadan kaldırmak için aracı atandı. Bu
fırıncıları barıştırmak istedim. Sağlıklı çalıştığımız için Yenimahalle ve Altındağ
fırıncıları geldiler bize de yardımcı olun dediler. Oda zaten fiyat belirliyordu.
Ben fiyatları belirlemiyorum. Ben belirlenen fiyata uyulması yönünde
çalışıyordum. Devletin kaybı olan vergi vermeyen fırınları, kaçak işçi 460
çalıştıranları tespit ediyordum. Esnaf odasından tarife alınması yanlış.
Çankaya’da Mehmet Doğan, Keçiören Orhan Yaralı, Yenimahalle’de Şakir
Ulusoy, Sincan’da Alnıaçık (2000 yılına kadar) böyle beş altı bölge var. Burada
illegal bir düzen kurarlar. Sonra da kendileri bozarlar. Küçülen fırınları da satın
alıyorlar. Güçlenmeye başlayan fırınları görünce fiyatla tekrar oynayıp kaos
yaratıyorlar. Tek çözüm taban üretim maliyetinin sağlıklı bir oda tarafından
belirlenmesidir.
Belediye bedava ekmek dağıtıyor halbuki Anayasa’ya aykırıdır. Burada
anayasaya aykırılık var. Belediye başkanları ekmeği seçim için ücretsiz veya
düşük fiyatla dağıtıyor. Siyasilerin oy konusu oldu. 470
Mustafa Cesur (Çınar Ekmek Fabrikası)
Bayram Aktürk (Huzur Ekmek Fabrikası, Sincan’da olan)
Yunus Çürük Dostlar Gıda’nın sahibi
Doğu fırını Pehlivanoğlu fırınıdır.
Üretim yapmayanlara üretim yapıncaya kadar para kazanmaları için pazar
verildi. Buhara ve Çölsan ekmek üretimi yapacaklarını söylediler: Toplandık
herkese bir iki bayi verdik. Ben aracılık yaptım. Ekmeği yeterli üretemediği
zaman fırıncı arkadaşlara fon adı altında yardım yaptık. Küçük fırınların da
ayakta kalmasını istiyorlar. Bunlar dayanamıyor ve batıyor. Büyük ekmek
kapasitesi olan fırınlar gerektiğinde ekmek fiyatını %50 kadar düşürüp 480
satabiliyorlar.
41. Büyükler küçüklerin kapanmasını istemiyor. Diğer fırıncılar bunların
kapanmamasını neden istiyorlar?
Dayanışma ve birliktelik gereği kapanmamasını istiyorlar.”

Aynı görüşmede Avukat Hasan Erdoğan müvekkili Diren Organizasyon Ltd. adına
aşağıdaki beyanlarda bulunmuştur:
“Herşeyden önce belirtmek gerekir ki, müvekkil şirket ekmek üretim ve pazarlama
sürecinin hiçbir aşamasında faaliyet göstermemektedir. Gerek ham madde (Un
vs.) gerekse mamul mal (ekmek) üretim ya da satışı mevcut değildir. Müvekkil 490
şirket Sincan ve Yenimahalle bölgesinde faaliyet gösteren bir takım fırıncıların
vermiş oldukları vekaletnameler ve dosyanıza sunulan sözleşmelerle ekmek
üreticileri arasında çıkabilecek sorunların çözümünde hakemlik, danışmanlık ve
vekaleten Kamu kurumlarına iş takibi işlemlerini yapabilmek için yetkilendirilmiştir.
Bu konu gerek şirket ana sözleşmesinde gerekse Ticaret Sicil Gazetesinde yer
alan şirketin faaliyetleri arasında yer almıştır. Bu konularda müvekkil şirket
temsilcisinin ifadeleri de değerlendirilerek ilerde daha detaylı yazılı savunmalarda
bulunacağız.”
11-07/121-36


11

500
I.3.2. Alnıaçık Ltd. Şti.

Şirket ortağı Salim Alnıaçık tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“Alnıaçık Ltd. Şti. Diren Organizasyon ile fırıncılar arasındaki anlaşmazlıkların
çözülmesi amacıyla bir sözleşme imzalamıştır. Ekmek başına fon ödemesi
yapılmamış, Naci Kutanis’e verilmek üzere aylık bazda para toplanmasına
katılınmıştır. Alkanlar, Uğur ve Aykurt fırınlarının kapanmış olmasıyla Diren
Organizasyonun ilişkisi yoktur, adı geçen fırınlar iflas sonucu kapanmışlardır.”

I.3.3. Can Kardeşler Ltd. Şti. 510

Şirket ortakları Hüseyin Can, Ahmet Bayram ve Vedat Öztürk tarafından şunlar ifade
edilmiştir:
“Naci Kutanis ile hakemlik sözleşmesi imzaladık. Burada amaç maya, un, tuz ve
özelleştirme konularında yardımcı olmaktı. 2-3 ay sürdü, sonrasında başarısız oldu.
Ekmek başına fon vs. ödemedim....”

I.3.4. Çağdaş Francala Ltd. Şti

Şirket ortağı Avni Özgür tarafından şunlar ifade edilmiştir: 520
“... Fırınlar arasında yaşanan gerilimleri ve ruhsatsız çalışan fırınları engellemek
amacıyla fırınlar arasında bir protokol imzalayarak Naci Kutanis’i hakem tayin ettik.
Sattığımız her ekmek için Naci Kutanis’in kurmuş olduğu şirkete (Diren’e) 1000 TL.
fon ödeniyordu. ...”

I.3.5. Çınar Ekmek Fabrikası

Sahibi Mustafa Cesur tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“4 aylık süre zarfında böyle bir oluşum içinde yer aldım. Ancak 4 ay sonra tek taraflı
fesh ettim. Bu oluşumun amacı unu ve mayayı toplu olarak daha ucuza almaktı. 530
...Naci Kutanis’in hakem tayin edilmesine ilişkin bilgim yok. ...”

I.3.6. Dervişoğlu Ekmek Fabrikası

Murat Ünal (Aynı zamanda Örnek Francala Ltd. Şti.’nin sahibi), Hasan Paşa
Dervişoğlu ve Şakir Ulusoy tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“Naci Kutanis’i eski fırıncı olarak tanırım. Ekmeğin bir dönem Halk Ekmeğin fiyatının
altına düşmesi sonucunda fırıncılara mesleki danışmanlık hizmeti vermesi amacıyla
Naci Kutanis danışmanlık hizmeti verdi. Biz de bir dönem bu hizmeti satın aldık.
Bizim imzaladığımız anlaşma metninin altında kapatılacak - açık kalacak fırınlara 540
ilişkin bir hüküm yoktu. Ekmek başına fon, senet, çek vs. ödemedim.... Naci Kutanis
ile yapılan anlaşmanın amacı piyasada maliyetinin altında fiyatla ekmek satan
fırıncıları tespit etmek amacıyla, kendisi anlaşma hazırlayarak bize ve diğer fırınlara
getirdi....”

I.3.7. Dostlar Ltd. Şti.

Şirket ortağı Mustafa Karaot tarafından şunlar ifade edilmiştir:
11-07/121-36


12
“Bu şirketi resmi olarak 22.05.2003 tarihinde Yunus Çürük, İzzettin Akşit, Salim
Doğan, Ahmet Demir adlı şahıslardan devraldım. Danışmanlık sözleşmesi protokol, 550
hakemlik sözleşmesi, centilmenlik anlaşması türü herhangi bir belge imzalamadım.
Şimdiye kadar fırıncılar arasında yapılan tek bir toplantıya katıldım. Bu toplantıda
Rekabet Kurumunun açtığı soruşturmaya yönelik savunmaya ve avukat tutulmasına
ilişkin konular konuşuldu. ...”

Ayrıca yerinde incelemede devre ilişkin belgeler ve 13.3.2003 tarihli Diren Org.’nun
fesih bildirimi konulu yazısı alınmıştır.

I.3.8. Emkan Ltd. Şti.
560
Şirket ortağı Ersin Sağsöz tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“Yeşilçimen Ekmek Fabrikası şirketleşme sonucu takriben 1995 yılında Emkan Gıda
San.’ye dönüştürülmüştür. Naci Kutanis tarafından bizim adresimize danışmanlık
sözleşmesi getirildi, biz imzaladık. Ancak fırını kapattığımızdan buna uymadık. ...”

I.3.9. Esengül Ltd. Şti.

Şirket ortağı Kenan Beştaş tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“... şirketi 1.6.2002 tarihinde devraldım. Bu sebeple benim bu süreçle hiçbir ilgim
yoktur. Şirketin benden önceki sahipleri bu türden bir oluşuma konu olmuştur.” 570

I.3.10. Gözde Ltd. Şti.

Şirket ortağı Mehmet Demir tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“...Naci Kutanis ve fırıncılar arasında bir centilmenlik anlaşması imzalandı. Bu
anlaşmanın amacı fırıncılar ve bayiler arasında alacak verecek meseleleri nedeniyle
çıkan anlaşmazlıkları önlemekti. Anlaşma çerçevesinde, önce Naci Kutanis’e senetler
verdik, daha sonra anlaşma süresi olan 1 yıl boyunca, kendisine aylık 100.000.000
TL. ödedik ve senetleri geri aldık. Biz istediğimiz her bayiyle çalıştık. Herhangi bir
engelle karşılaşmadık. Ankara fırıncılar odasının belirlediği fiyatları uyguladık. 580
Bakkallara verdiğimiz komisyon oranları ise bakkaldan bakkala değişiklik gösteriyor.”

I.3.11. Gül Ekmek Fabrikası

Şirket ortağı Cevdet Kılıç tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“Bizim şirketimiz adi ortaklık niteliğindedir. Ali Demirel benim ortağımdır. Biz
anlaşmaya uymadık. Belirlenen fiyatın altına satmamıza rağmen herhangi bir
baskıyla karşılaşmadık. Herhangi bir anlaşmaya imza attığımı hatırlamıyorum. Ben
veya ortağım herhangi bir anlaşmaya imza atmış olsak dahi o anlaşmanın şartlarını
yerine getirmedik. Düşük fiyattan birçok bölgeye ekmek sattık. Ulus, Yenimahalle ve 590
Batıkent’e geçmiş yıllarda olduğu gibi ekmek satıyoruz. Kimseye herhangi bir fon
ödemesi yapmadık. Naci Kutanis’e çek veya senet vermedik. Zorla kapattırıldığı
söylenen fırınlara herhangi bir baskı yapılmadı. Ticari hayata tutunamadıkları için
kapandılar. İsterlerse şu anda tekrar açabilirler. Biz bazı kapanan fırınlara kendi
isteğimizle maddi yardımda bulunduk. Kimseye ürettiği ekmeği kısıtlaması
konusunda baskı yapılmadı. Biz düşük fiyattan ekmek sattığımız için şikayet edildik.”

I.3.12. Hacıhasanoğlu Ltd Şti.
11-07/121-36


13

Şirket ortağı Sıtkı Bilici tarafından şunlar ifade edilmiştir: 600
“2000 yılı içerisinde fırınlar arasındaki haksız rekabetin önlenmesi ve daha önce fırın
işletenler arasında meydana gelen bazı olayların tekrarlanmaması için Diren şirketi
ile hakemlik sözleşmesi imzaladık. Bu şirkete herhangi bir şekilde düzenli olarak bir
fon adı altında para ödemedik. Sadece aldığımız hizmetlerin karşılığı olarak, fatura
karşılığında para ödüyorduk. ...”

I.3.13. Hasat 2 Ekmek Fırını

Şirket ortağı Hüseyin Duygu tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“Hakemlik anlaşmalarında imzam var. Amaç ruhsatsız fırınları engellemek için 610
organizasyon yaptık. Ekmek başına fon ödemedim. Niyet ucuz satan fırınlara para
vererek zararlarını tazmin ederek ekmeği piyasa fiyatında sattırmaktı amacına
ulaşmadı...”

I.3.14. Huzur Ekmek Fabrikası

24.10.2003 tarihinde yapılan yerinde incelemede şirket sahibi Bayram Aktürk ile
görüşülememekle birlikte kendisi ile 28.10.2003 tarihinde Rekabet Kurumu’nda bir
görüşme yapılmış ve aşağıdaki bilgiler alınmıştır:
“Naci Kutanis’i tanırım kendisiyle hakemlik sözleşmesi imzaladım. Fatura karşılığında 620
para ödedim. Senet verdim. Senetlerin bir kısmını geri aldım. Naci Kutanis fırıncılar
arasında birliği sağlamak için gelmişti. Kendi isteğimle sözleşmeyi imzaladım. ... Eğer
Naci Kutanis’le sözleşme yapmasaydım Sincan’da ekmek satışı yapamazdım, çünkü
oradaki fırıncılar benimle rekabete girerdi. Sincan bölgesine ekmek verebilmek için
bu tür anlaşmalara girdim ...”

I.3.15. Kardelen Ltd. Şti.

Şirket ortağı Engin Sağsöz tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“Haksız rekabeti önlemek amacıyla, 15-20 kişilik bir grup olarak protokol yaptık. 630
Ancak bu protokole biz fiilen uymadık.Yukarıda bahsedilen protokolü imzaladık ancak
tek taraflı fesh ettik. Bu sözleşmeyi fırıncılarla yapılan toplantıda imzaladık. ...”

I.3.16. Karşıyaka Ltd. Şti.

Şirket Ortağı Vedat Öztürk tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“Biz Can Kardeşler, Özevler ve Emkan olarak 2001 yılının nisan ayında birleştik.
Şikayet konusu olaylar başladığında henüz birleşmemiştik. Naci Kutanis arabuluculuk
ve hakemlik yapacaktı ancak başarısız oldu, bıraktı. Bu şahıs düşük fiyatla satana
müdahale etmedi. Biz anılan protokole mağdur durumda olduğumuz, sıkıntımıza bir 640
çare olabilir düşüncesiyle imza attık. Amacımız kendimizi ve karşı tarafı mağdur
etmemek düşüncesiyle bu organizasyona katılmaktı. ... Herhangi bir çek/senet
vermedik. Ödeme yapılıp yapılmadığını hatırlamıyoruz. Anlaşmaya uymadığı için
kapattırılan fırın yoktur. Fon ödemesi yoluyla da bir fırının kısa sürelerle
kapattırılması mümkün olmadı. Naci Kutanis kendi kendine ortaya çıktı. ... 24.1.2001
tarihli hakemlik sözleşmesini Karşıyaka Unlu Mam. adına Nazmi Öztürk’ün
imzaladığını öğrendim. Ancak bu kişinin şirketle herhangi bir ortaklığı olmadığı gibi
temsil yetkisi de yoktur. Biz Orhan Yaralı’ya Halk Ekmek’in özelleştirilmesi için senet
11-07/121-36


14
verdik. ... Bölge paylaşımı olmadı. Yenimahalle, Batıkent, Çankaya, Mamak,
Şentepe, Keçiören, Sincan’a 2001 yılında olduğu gibi şimdi de ekmek götürüyoruz. 650
Günümüzde ve 2001 yılında da ucuz ekmek satıldı.”

I.3.17. Ket-Zem Ltd. Şti.

Ali Ketenci (Müdür) ve Mehmet Ketenci (Şirket ortağı) tarafından şunlar ifade
edilmiştir:
“Danışmanlık sözleşmesi Mehmet Ketenci tarafından imzalanmıştır. Bunun dışında
hatırladığımız kadarıyla herhangi bir protokola da sözleşmeye de imza atmadık.
Naci Kutanis’e herhangi bir vekalet vermedik. Ayrıca bu kişi ile ilişkilerimiz son
derece sınırlıdır. Kendisi bazen fırın sahiplerini toplantıya çağırırdı. Ancak kendisi 660
herhangi bir sorunumuzun çözümünde bize yardımcı olmadı. Bazı fırıncılar un
fiyatına ekmek satıyor ve zarar ettiklerini çok sonra anlıyorlar. Soruşturma konusu
yapılan toplantılar ekmeğin alınan tarife fiyatından daha düşük fiyata satılmasını
önlemek amacıyla yapılmıştır. Ancak herhangi bir baskı ya da zorlama söz konusu
olmadı. Naci Kutanis de söz konusu amaca yönelik çalıştı.Kendisine bu hizmetin
karşılığında senetler verilmiştir. Kapatılan fırınlar hakkında bilgimiz yoktur. Buna ek
olarak, Kooperatifin (Ankara Temin Tevzi Koop.) merkezinde zaman zaman Ankara
geneli için zaman zaman da bölgesel toplantılar yapılmaktadır. Bu toplantılarda
genellikle fiyat konuşulur ancak bir karara varılamaz. Sonra Oda’nın belirlediği fiyat
geçerli olur.” 670
Ayrıca yapılan yerinde incelemede fon ödemesine ilişkin belgeler tespit edilmiştir.

I.3.18. Kutsal Ltd. Şti.

Şirket ortağı Uran Yazıcı tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“Sincan bölgesinde bir dönem çok yoğun rekabet yaşandı. Bunun sonunda haksız
rekabeti engellemek amacıyla Şaşmaz’da fırını olan Naci Kutanis bölgede
koordinasyonu sağlamak için bir organizasyon kurdu. Bu oluşumun içerisinde yer
almamız için bize de teklifte bulundular. Ancak ben kabul etmedim ve protokoller
veya hakemlik anlaşması adı altında bir anlaşma imzalamadım. ... Naci Kutanis 680
fırınlardan bazısından fon adı altına para, çek veya senet toplamakta idi. Bildiğim
kadarıyla bu toplanan fondan, Karadeniz Unlu Mamullerin kapatılması karşılığında
fırın sahibine para ödenmiştir...”


I.3.19. Yeni Kuzu Ltd. Şti.

Şirket ortağı Hasan Ege tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“2001 yılında Diren Organizasyon ile ekmek üreticileri arasında kızışan rekabet
sonucu ortaya çıkan olayların etkisiyle dayanışmayı oluşturmak amacıyla 1 senelik 690
sözleşme imzalanmıştır. ...Naci Kutanis’in bayilerin paylaşılmasında herhangi bir söz
sahibi olduğu söylenemez. Bu kişiyle yapılan sözleşmedeki fiyata ilişkin düzenleme,
nihai tüketiciye ekmeğin odanın belirlediği seviyeden satılmasını sağlamak
amacındadır. Bununla birlikte üreticinin bayilere ekmek veriş fiyatı değişebilmektedir.”

I.3.20. Mehmetler Ltd. Şti.

11-07/121-36


15
Şirket ortağı Şakir Ulusoy (Aynı zamanda Dervişoğlu Fırını’na ait tutanağın altında
imzası bulunmakta) tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“Mehmetler Gıda İnş. Ltd. Şti. ve Ulusoy Kardeşler Ekmek Fabrikası aynı şirket olup 700
1998 yılında Ulusoy Ekmek Fabrikası, Mehmetler Gıda olarak değiştirilmiştir. Eski
ismi nedeniyle fırıncılar arasında hala Ulusoy Ekmek fabrikası olarak
nitelendirilmektedir.”

I.3.21. Merkez Ltd. Şti.

Şirket ortağı Rıza Avcı tarafından şunlar ifade edilmiştir :
“ Şirket ortağı olan fakat temsil yetkisi bulunmayan Rıfat Avcı tarafından hakemlik
sözleşmeleri imzalanmıştır. Kendisi bunu niye imzaladığını bilmiyor. Benim bu olay
hakkında polise intikal ettiğinde haberim oldu. Bize düşük fiyatla satılıyor veya başka 710
bölgelere gidiliyor diye herhangi bir baskıda bulunulmadı. Naci Kutanis’e herhangi bir
ödeme yapmadık. Çek senet vermedik. Ekmek başına da fon ödemedik. Çankaya,
Altındağ, Keçiören, Yenimahalle’ye ürün satıyoruz.”

I.3.22. Mis Ltd. Şti.

Şirket ortağı İbrahim Gündüz tarafından şunlar ifade edilmiştir:
"... Bu şirketin Yepaş A.Ş.’de de hissesi bulunmaktadır.
Protokol danışmanlık sözleşmesi, hakem sözleşmesi türü herhangi bir belge
imzalamadık. Bu konuda bilgimiz de yok. Sincan’da ruhsatsız fırınlar vardı. Bunlar bir 720
ara kapandı. Sonra yeni ruhsat alıp açılma imkanları oldu. Bu durum fırıncılar
arasında rekabet yarattı. Kavgalar çıktı. Vurulan kişiler oldu. Bu olayların üzerine
herkes bir araya geldi. Bu süreçte Naci Kutanis bize danışmanlık yaptı. “fiyat rekabeti
yaparsanız benim gibi siz de batarsınız” dedi. Fırıncıların yaptıkları toplantılara
genelde Süleyman Sezer katılıyor. ...”

I.3.23. Nazar Francala Unlu Gıda Mam. İnş. San Tic. Ltd. Şti.

Şirket ortağı MustafaYalçın tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“Nazar Ltd. Şti. Naci Kutanis’e ait Diren Organizasyon ile hakemlik sözleşmesi 730
imzalanmıştır. Bu sözleşmenin imzalanmasının sebebi Fırıncılar Odası tarafından
belirlenmiş olan azami fiyatın korunması ve bu fiyatın altına düşülmemesini
sağlamaktır....”

I.3.24. Oba Ltd. Şti.

Şirket ortağı Mehmet Malkoç tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“...Danışmanlık, hakemlik sözleşmesi, centilmenlik anlaşması türü bir anlaşma
imzaladık. Bu anlaşmanın amacı fırıncılar arasındaki kırgınlıkların giderilmesi,
fırıncıların barıştırılması idi. Tekel yaratmak ya da rekabet karşıtı bir amaçla bu 740
anlaşmayı imzalamadık. Tahminen 1999 yılında bu anlaşmayı imzaladık. Fırıncıların
üretim kapasitelerine göre fon ödemesi adı altında bir ödeme yapıldı. ... Bu ödemenin
amacı kodeksle ilgili sorunların giderilmesi, Halk Ekmek’e haksız rekabet davası
açılması gibi konularla ilgiliydi. Naci Kutanis’e ya da Diren Organizasyon’a hiçbir
ödemede bulunmadık....”

I.3.25. Osmanoğulları Gıda İnş. Oto Akaryakıt Dayanıklı Tük. Mal. Ltd. Şti.
11-07/121-36


16

Şirket ortağı Sıddık Yeğin tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“ Sincan hariç her yere 2001 yılı dahil olmak üzere ekmek satıyoruz. Naci Kutanis 750
fırıncılar arasındaki anlaşmazlıkları çözmek için kendi kendine 2001 yılında bir
danışmanlık şirketi kurdu. Senetleri danışmanlık hizmeti için verdik. Bu senetler daha
sonra durumu kötü olan fırınlara verdik. Bu oluşum 3-4 ay devam etti, sonra işler
zorla yürümedi ve organizasyon dağıldı. O zaman bile farklı fiyatlarla her yere mal
satabiliyorduk. Senetler durumu kötü olanlara yardım amacıyla da kullanıldı. ...
Orhan Yaralı’ya Halk Ekmek’in özelleştirilmesi sürecinde senet verdik. Centilmenlik
sözleşmesi kısa süre devam etti. Komisyon oranlarının belirlendiği ve anlaşmaya
uymayan fırınların kapattırıldığına dair iddialar gerçeği yansıtmamaktadır.”

H.3.26. Örnek Francala Gıda İnş. Ev Büro Eşy. Tem. Giyim San.Tic. Ltd. Şti. 760

Şirket ortağı Murat Ünal aynı zamanda Dervişoğlu fırınının ortağı olduğundan orada
kendisiyle görüşülmüştür. Murat Ünal tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“Örnek Francala ve Şifa Francala aynı firmadır. Şu anki ismi Örnek Francala Ltd.
Şti.’dir. Karşıyaka 3. cad. No:69 adresindedir ve hali hazırda kapalıdır. Bu şirketin
diğer şubesi Aydınlıkevler’de olup üretime devam etmektedir.”

I.3.27. Özkayalar Ltd. Şti.

Şirket ortağı Zinnur Kaya tarafından şunlar ifade edilmiştir: 770
“ Naci Kutanis herhangi bir öneride bulunmadı. Diğer fırıncı arkadaşlar bize gelip
resmi bir organizasyon olduğunu, buna katılmamızı istediler. Ben de protokolü
imzaladım ve yurtdışına gittim. 2-3 ay sonra döndüğümde bu organizasyonun sona
erdiğini belirttiler. O süre zarfında da gelişmelerden haberim yoktu. Protokolü tam
olarak incelemedim ama amaç fırıncılar arasındaki kıran kırana rekabeti önlemekti.
Bölge paylaşımı yoktu. O zaman hangi bölgelere gidiyorsak şimdi de aynı bölgelere
gidiyoruz (Yahyalar, Şentepe, Batıkent, Demetevler, Yuva Yolu, Organize Sanayi,
Yakacık Köyü). Başka yerlere aracımız olmadığı için gidemiyoruz. Naci Kutanis’e
verilmiş çek/senedimiz yok. Ancak kendi adıma da bir ödeme yapmadım. ... Zorla
kapattırılan veya üretimi kısıtlanan fırın yoktur. Üretilen ekmek başına fon 780
ödemedim.”

I.3.28. Pehlivanoğlu Ltd. Şti.

Şirket ortağı Aslan Pehlivan tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“....Naci Kutanis’e centilmenlik anlaşması türü bir belge imzalayarak yetki verdik. Bu
imzayı kardeşim Emre Pehlivan atmış. ...verilen bu yetkinin amacı bizim ruhsat
yenileme işlemlerimizi takip etmesi ve fiyatlarda haksız rekabet olmasını
engellemesiydi. Bunun karşılığında Naci Kutanis’e herhangi bir ücret
ödemedik....Hakemlik sözleşmesi, protokol gibi bir belge imzalamadık...” 790

I.3.29. Petekler Ltd. Şti.

Şirket Yetkilisi Hasan Ulutaş tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“2001-2002 yılları arasında yaşanan yoğun rekabetten tüm firmalar zarar görmüştür.
Bu nedenle Diren Organizasyon’un çatısı altında, Naci Kutanis’in öncülüğünde
biraraya geliniyor. Organizasyonun temel amacı fırıncılar arasında yaşanan rekabeti
11-07/121-36


17
engellemek ve işbirliğini sağlamaktadır. Bu amaca uygun olarak Hakemlik
Sözleşmesi akdedilmiştir. Alınan danışmanlık hizmeti karşılığında belirli bir aidat
ödenmiştir. Anılan oluşum yalnızca 3-4 ay kadar sürmüştür ...” 800

I.3.30. Reyhanoğlu Ltd. Şti.

Şirket ortağı İslam Reyhan tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“Diren Organizasyon ile Naci Kutanis’in danışmanlık hizmetine ilişkin bir sözleşme
imzalanmıştır. Bunun amacı Naci Kutanis’in bir takım işlemlerin (devlet daireleri ile
ilgili) takibatını yürütmesidir... Ekmek fiyatlarının belirlenmesine ilişkin herhangi bir
kararda Reyhanoğlu Gıda olarak bulunulmamıştır.”

I.3.31. Samanyolu Ltd. Şti. 810

İbrahim Nayir (İşletme müdürü) tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“Samanyolu fırını 3 yıl önceye kadar merkezi Demetevler’de olmak üzere şimdiki
ortaklarından farklı ortaklarla faaliyetini yürütmekteydi. O zaman da babam şirketin
ortağıydı ancak yönetimde herhangi bir yetkisi bulunmamaktaydı. Diğer ortaklar
Hasan Çelik, Ahmet Ekşi, İbrahim Ekşi şirketten ayrılıp Yepaş şirketine ortak
oldular....Demetteki merkezde üretim yapılmamaya başladı ve daha sonra merkez
kapatılıp şu an faaliyet sadece Bahçelievlerde yürütülmektedir. Dolayısıyla Naci
Kutanis ile yapılan sözleşmelerle yeni ortakların bir ilişkisi bulunmamaktadır. ...”
820
I.3.32. Yağmur Ltd. Şti.

İlhan Atalay (Şirket yetkilisi) tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“Son dönemde fırın sayısı Halk Ekmek ile rekabet edebilmek amacıyla mevcut
fırıncıların bir araya gelerek daha büyük ölçekli işletmeler kurulması nedeniyle
azalıyor. Naci Kutanis bir dönem fırıncılar arası rekabeti önlemek ve işbirliğini
sağlamak amacıyla bir danışmanlık şirketi kurmuş, Demetevler mevkiindeki çok
sayıda fırın anılan şahıstan ücret mukabili hizmet satın almıştır. Danışmanlık
hizmetinin çerçevesi taraflar arasında imzalanan Hakemlik Sözleşmesi ile çiziliyor.
Anılan faaliyet yalnızca 2-3 ay sürüyor.” 830

I.3.33. Yeniçınar Ltd. Şti.

Şirket yetkilisi Ali Cesur tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“Satış fiyatları Fırıncılar Federasyonu’nun direktifleri doğrultusunda tespit ediliyor.
Ürünün dağıtıldığı bölgeler taşıma maliyetlerine göre belirleniyor. Her bir fırın kendi
bölgesinin dışına ürün satabiliyor. Yaklaşık bir buçuk yıl önce Naci Kutanis’in
hakemliğinde bu bölgede mukim fırıncılar bir araya geliyor. Amaç fiyatların belli bir
düzeyin altına düşmesini önlemek ve ortak alım yaparak un maliyetini düşürmektir.
Herhangi bir amaçla ürün başına fon ödenmesi söz konusu değildir. Yukarıda 840
bahsedilen oluşumun faaliyette bulunduğu dönemde dahi böyle bir uygulama
olmamıştır.”

I.3.34. Yepaş A.Ş

Gürsel Alnıaçık (Yönetim Kurulu Başkanı) tarafından şunlar ifade edilmiştir:
11-07/121-36


18
“Yepaş’ın herhangi bir centilmenlik ya da benzeri anlaşması bulunmamaktadır. Bu
tür sözleşmeler yapıldığında biz faaliyete geçmemiştik. 15.4.2001 tarihinde faaliyete
geçtik...Naci Kutanis centilmenlik anlaşmalarını 7-8 ay önce feshetti. Bu anlaşmalarla
Naci Kutanis ekmeğin oda fiyatından satılmasını sağladı… Naci Kutanis’e bir bayiyle 850
bağlantı kurması karşılığı 500-600 milyon TL civarında fatura karşılığı danışmanlık
ücreti adı altında bir ödememiz oldu. Bu olay kuruluşumuzdan 3-4 ay sonra oldu....”

I.3.35. Zemheri Gıda İhtiyaç Mad. Tic. A.Ş. (Yeşilyurt Ekmek Fabrikası)

Şirket ortağı Mahmut Zemheri tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“ Yeşilyurt Ekmek Fab. bu fırının eski adıdır ve 1996 yılında kapanmıştır. ... . Buna
ilişkin belgeler kurumunuza gönderilmiştir. Naci Kutanis bu gibi organizasyonlara
girmiş ve başarısız olmuş. Ankara’da yılın 5-6 ayı fırınlar son derece sert bir rekabete
girerler. O tarihlerde buralarda çok sert bir rekabet vardı. Yenimahalle’de bu 860
organizasyon 3 ay sürdü ancak başarısız olarak sona erdi.Amaç fırınlar arasındaki
gerginliği sona erdirmekti. Bu eğer başarılı olsa idi fiyat kırılmaması, başkasının
bayisine gidilmemesi konularında da çalışmalar yapılabilirdi ancak gerginlikler sona
erdirilmediği için bunlara ilişkin bir şey yapılamadı. Hakemlik sözleşmesini imzaladım,
senet verdim. Bu organizasyona aynı zamanda teknolojik yatırımlar yapmak,
gelişmeleri takip etmek amacıyla ortak olduk. Fon havuzu oluşturmak koşuluyla fırın
kapattırılması söz konusu olmadı. Hiçbir fırın zorla kapattırılmadı. Kapananlar
tamamen ticari hayatın gerekleri yüzünden kapandı. Orhan Yaralı bizim bir işimize
kefil olduğu için 15 milyar tutarında senet verdik. Naci Kutanis’e verilen hizmet bedeli
fon usulü, üretilen ekmek başına değil, pazarlık usulüydü. Biz işe başladığımızda 870
1997’den beri Yenimahalle, Karşıyaka, Demetevler, Batıkent, Eryaman, Sincan, 100.
Yıl, Balgat, Keçiören, Altındağ, Çankaya’ya ekmek veriyoruz. ...”

I.3.36. Ankara Fırıncılar Odası

Ankara Fırıncılar Odası Başkanı Yusuf Ekşi aşağıdaki hususları ifade etmiştir:
“ Naci Kutanis’in Sincan Bölgesinde ombudsman adı altında fırıncılar ile çeşitli
danışmanlık sözleşmeleri imzalattığı duyumlarını aldım. Bunun üzerine bu konuda
Ankara genelinde bütün fırıncıyı bu tür sözleşmelere itibar etmemeleri ve
imzalamamaları konusunda uyardım. Bu konuyla ilgili zaman içerisinde Sincan 880
bölgesindeki fırıncılarla Naci Kutanis arasında bir takım polisiye olaylar oldu. Konuyla
ilgili emniyete Federasyon Başkanı sıfatıyla ifade verdim. Bu şahsın fırıncılar ile böyle
bir sözleşme yapmaya yasal yetkili olmadığını, hukuki bir dayanağının olmayacağını
fırıncının danışacağı tek yerin bağlı bulunduğu Oda olduğunu yazılı olarak bildirdim.
Bilgime göre bu kişi hakkında adli yargılama devam etmektedir. Orhan Yaralı
Keçiören bölgesinde faaliyet gösteren fırınlar ile birlikte Kepaş şirketi adı altında bir
un alımı amaçlı kuruluş oluşturduklarını ve aralarında para toplayarak şirket merkezi
olarak kullanmak amacıyla bir daire satın aldıklarını, bu dairede şirket ortaklarına
ucuz un almak maksadıyla vadeli satın aldığı risk karşılığında fırıncılar risk bedeli
mukabil çeşitli çek/senet düzenleyerek şirkete verdiklerini duydum. Bu çek veya 890
senetten dolayı bu güne kadar kimsenin mağdur edildiğini duymadım. Düzenli bir fon
ödemesi konusunda bir bilgim yok. Ancak mağdur olan icralık olan bazı fırıncı
arkadaşlarımıza destek amaçlı desteklerinin olduğunu, icra takiplerinin ödendiğini,
zor durumdakilere çeşitli yardımlar yapıldığını duydum. Diğer yandan fırıncılar
odasının belirlediği fiyatların altında satış yapılmasına Ankara Fırıncılar Odası olarak
11-07/121-36


19
herhangi bir müdahalemiz söz konusu değildir. Aynı şekilde Orhan Yaralı veya başka
birisinin de müdahale ettiğini duymadım. “


I.3.37. Canerler A.Ş. 900

Canerler A.Ş. Mali İşler Müdürü Muharrem Yiğit aşağıdaki hususları ifade etmiştir:
“Tempo Şirketi’nin kontrolü Nisan 2003’te Canerler A.Ş. tarafından alınmıştır. Naci
Kutanis’i tanımıyorum. Diren Organizasyon’dan haberim yok. Tempo’daki ekmek
üretimi başka fırınlarca karşılanmakta. Biz sadece satışını yapmaktayız. Fırınlarla
yapılmış olan yazılı bir sözleşme bulunmamaktadır. ...Şubeler her türlü fiyat belirleme
konusunda merkez onayına tabidir.”

Canerler/Elvankent mağazasında yerinde inceleme yapılmış, mağaza müdürü İsmail
Allaz’dan aşağıdaki bilgiler alınmıştır: 910
“Elvankent mağazasında 30.8.2003 tarihinden itibaren mağaza müdürü olarak görev
yapmaktayım. Soruşturma konusu olay hakkında bilgim yoktur. Mağaza müdürü
olarak genel müdürlükten habersiz fiyat belirleme veya değiştirme yetkimiz yoktur.
Normalde, genel müdürlük bilgisayar ortamında fiyatları değiştirir. Biz de mağazada
yeni barkodların uygulamasını yaparız. Ancak istisnai durumlarda da olsa fiyatımızı
değiştirmek için yine Genel Müdürlüğün talimatı gerekmektedir. Canerler’in satış
politikası gereği fiyat araştırması yaparak diğer rakiplerden ucuz fiyata mal satmaya
çalışıyoruz. Mağaza müdürü olarak bir görevimiz de budur.”

Canerler Genel Müdürlüğü’nde Ulus Şubesi Mağaza Müdürü Doğan Varlı ile 920
görüşülmüş ve kendisinden aşağıdaki bilgiler alınmıştır:
“Diren Organizasyonun gönderdiği yazıyı ben yurt dışındayken kasa şefim Burcu
Yavuz (yurt dışında olduğum için yetkiliydi) diğer fırınlar ve marketlerin de imza attığı
bir belgeye imza atmış. Benim daha sonra haberim oldu. O zamanlarda fırınlar
aralarında anlaşmışlar. Biz de onlar yetkilidir diye düşünerek o zaman o fiyatlara
uymuş idik. Biz bu fiyatta Fırıncılar Derneği tarafından belirlendiği için mahsur
görmedik. Bu fiyat seviyesi belediye tarafından da onaylanmıştı.

Canerler A.Ş.’de yerinde inceleme yapılmış ve Genel Müdür Kanat Başar’dan
aşağıdaki bilgiler alınmıştır: 930
“Soruşturma konusu belgelerde imzası bulunan şahıs şu anda şirketimiz bünyesinde
çalışmamaktadır. Söz konusu dönemde ben şirkette görevli değildim. Bu yüzden bu
olaya ilişkin bilgim bulunmamaktadır. Diğer yandan evraklara tam olarak
ulaşılamadığı için Burcu Yavuz hakkında tam bilgi verilememiş olmakla birlikte şu an
itibariyle 8.10.2001 tarihinde Elvankent şubesinde kasiyer olarak görevli iken söz
konusu belgeyi imzaladığı 3.11.2001 tarihinde de şirketimizden ayrıldığı evraklara
bakılarak görülmüştür. Söz konusu şahıs yetkisiz olup daha sonra da bu belgeyi
gerek şube müdürüne gerekse de genel merkeze bildirmemiştir. Zaten satış
politikamız gereği bu tip rekabete aykırı anlaşmalara taraf olmamız mümkün değildir.
940
Elvankent şubesinde mağaza müdürü olarak görevli bulunan Doğan Varlı daha önce
bu belgeyi bilmediğini, kendisine Burcu Yavuz’un bu belgeyi iletmediğini, dolayısıyla
Genel Müdürlükte herhangi bir yetkili ya da birime de iletmediğini belirtmişti.
Öte yandan, şirket yönetim kurulunun 15.8.2001 tarih ve 065 numaralı kararı da
mağaza müdürü olarak Doğan Varlı’nın fiyat belirlemede ya da benzeri amaçlı
11-07/121-36


20
sözleşmeleri imzalamaya yetkisi olmadığını göstermektedir. Doğan Varlı’nın önceki
ifadesi kabul edilemez olup, yetkilerini aşan, şirketin bu konudaki yaklaşımlarıyla
çelişen, şahsını bağlayan bir tutumdur.”

I.3.38. Çağdaş Ltd. Şti. 950

Yeni Çağdaş Ltd. Şti. Satınalma Müdürü Mürsel Güven aşağıdaki hususları
belirtmiştir:
“2001 yılında Yeni Çağdaş’ın satın alma müdürüydüm. 2003 şubat itibariyle şirketten
ayrıldım. Naci Kutanis’i tanımıyorum. Ek:1/15’te yer alan imza benim imzama
benziyor. Olsa olsa ekmek aldığım fırınlar tarafından fiyatla ilgili telkinler yapılmış
olabilir. Mağaza müdürlerinin kendiliğinden fiyat yükseltmesi mümkün değildir. Çünkü
ciro üzerinden prim aldıkları için ucuza satmak her zaman onların çıkarınadır. Naci
Kutanis veya başka birisinin isteğiyle mağaza müdürlerinin ekmek fiyatını arttırması
mümkün değildir. “ 960

I.3.39. Endi A.Ş.

Endi A.Ş. Mağaza Müdürü Sabri Alp aşağıdaki hususları ifade etmiştir:
“Yaklaşık 1,5 aydır burada çalışmaktayım. Yürütülen soruşturma hakkında bu
nedenle herhangi bir bilgim yoktur. Konuyla ilgili olarak bu adrese herhangi bir
tebligat yapılmamıştır. Mağaza yönetimi değiştiğinden dolayı şu anki mağaza
yönetiminin de konu hakkında bilgisi yoktur. Şu an imza sirküleri bulunmamaktadır
yeni başladığımdan dolayı. Endi ile ilgili her türlü hukuki işlem İstanbul Merkez
tarafından yürütülmektedir. Bilfa unlu mamuller ekmek satışı ile ilgileniyor, bizden yer 970
kiralıyorlar, Bilfa ile yapılan sözleşme merkezde bulunmaktadır. Sincan, Yenimahalle,
Etimesgut bölgelerinde başka şubemiz yoktur. Biz burada kesinlikle mal alımı ve fiyat
belirleme konusunda inisiyatif kullanamıyoruz, merkez onayına tabiiyiz. (Her türlü
satış politikası merkez onayına tabiidir.) Geçmişe dönük olarak ekmek fiyatlarını şu
anki sistemde görebilmemiz mümkün değildir. Merkezde bu konuya ilişkin bilgiler
mevcuttur.”

I.3.40. Gimsa Ltd. Şti.

Gimsa Ltd. Şti. Müdürü Fazlı İyi aşağıdaki hususları ifade etmiştir: 980

“Naci Kutanis ya da Diren Organizasyon adlı firmadan Rekabet Kurumu’nun yazısı ile
bilgimiz oldu. Bunun dışında söz konusu oluşumlar hakkında herhangi bir bilgimiz
bulunmamaktadır.

Marketlerimize üç firmadan ekmek temin ediyoruz. Bunlar; Huzur Ekmek, Pınarbaşı
ve Köroğlu firmalarıdır. Bu firmalarla herhangi bir yazılı sözleşmemiz yoktur. Normal
müşteri-satıcı ilişkisi söz konusudur. Bu firmalardan hiçbir kişinin herhangi bir konuda
şirketimizi temsile yetkisi yoktur. Alış-satış fiyatları piyasa kuralları içerisinde
belirlenir. 990

Şubelerimizin teorik olarak merkezden habersiz karar verme yetkileri sınırlıdır. Sonuç
olarak hukuken merkez şirketimiz sorumludur.

11-07/121-36


21
Buna ek olarak ekmek satışı konusunda şirket olarak bize herhangi bir şey empoze
edilemez. Başka bir deyişle, her fırsatta ilan ettiğimiz gibi her şeyi herkesten hesaplı
satmak şirket felsefemizdir. Bu nedenle hiçbir şahıs ya da kurum şirketimize satış
fiyatı tespiti ile ilgili tavsiyede dahi bulunamaz.”

Köroğlu Ltd. Şti’nin merkez adresi olan Atatürk Mah. Ankara Cad. Meltem Sok. No:5 1000
Sincan/Ankara adresinde şirketin müdürü Yakup Köroğlu ile yapılan görüşmede
aşağıdaki hususlar belirtilmiştir:

“Naci Kutanis adlı kişiyi tanımıyorum. Benim imzamın bulunduğu evrakı getiren
kişileri de tanımıyorum. Biz şirket olarak bu belgelerin altına imza atmadık. Örneğin,
15.1.2001 tarihli Protokol ve Centilmenlik Anlaşması başlıklı belgenin altında
herhangi bir şirketimiz adına imza bulunmamaktadır.

1994 yılından bu yana hiçbir bayiye ekmek vermiyoruz. Doğrudan tezgahtan satış
yapıyoruz. Buna ek olarak, Gimsa’nın Elvankent’te bulunan mağazası açıldığından 1010
bu yana ekmek üretiminde bulunuyoruz. Bu faaliyeti taşeronluk sözleşmesi ile
yürütüyoruz. Bu çerçevede ürettiğimiz ekmeği Gimsa’ya fatura ederek satıyoruz ve
Gimsa ekmek satışından bizim komisyonumuzu günlük olarak ödemektedir.

İmzamın yer aldığı belgeleri Gimsa’nın sahibi Fazıl Bey’le görüştükten sonra diğer
marketlerin de imzası bulunduğu için imzaladım. Bu belgelerin imzalandığı tarihi takip
eden günlerde uygulama ile ilgili olarak bizim ya da belgeleri dağıtanların herhangi bir
araştırması olmadı.”

I.3.41. Makromarket A.Ş. 1020

Makromarket A.Ş.’nin Yönetim Kurulu Başkanı Şeref Songör aşağıdaki hususları
belirtmiştir:
“Naci Kutanis veya Diren Organizasyon’la herhangi bir bağımız bulunmamaktadır.
Herhangi bir ekonomik faaliyetimiz de bulunmamıştır. Anlaşmada imzası bulunan
şahıs şirketimizden ayrılmış bulunmaktadır. Zamanında Sincan’daki şubemizde
çalışmaktaydı. Yetkisini aşarak böyle bir tasarrufta bulunmuştur. Herhangi bir yetkili
pozisyonda çalışmamaktaydı. Ekmeği 2001 yılında Sincan’daki mağazamızda
kendimiz üretmekteydik. Şu anda dışarıdan alıyoruz. Ekmek fiyatları merkezden
belirlenmektedir. Ancak rekabet olursa, mağaza müdürünün tavsiyesi üzerine 1030
merkezin kontrolünde fiyatlar ayarlanmaktadır. Şirket politikamız rekabet etmek
üstüne olduğundan böyle bir anlaşmaya taraf olamayız.”

Rekabet Kurumu Bilkent Plaza B3 Blok 49/4 adresinde Makromarket A.Ş. Bölge
Koordinatörü Yalçın Taş ile aşağıdaki hususlar görüşülmüştür:
“2001 yılında Sincan mağazasında mağaza müdürü olarak görev yapıyordum. 2001
yılında Sincan mağazamızda ekmek üretimini yapan fırınımız vardı. Dolayısıyla bizim
fırınlardan ekmek satın almamız söz konusu değildi. Ekmek fiyatlarımız merkezden
belirlenmektedir. Naci Kutanis Sincan mağazamızda 2001 yılında bir kez geldi;
ekmek fiyatlarını yüksek tutmamızı istedi. Bu talebini geri çevirdik ve bir daha 1040
kendisini görmedim. Söz konusu anlaşmalardaki imzalar bana ait değil, imzalayan
şahıs –Tayfun Kantar- Sincan mağazasında vasıfsız reyoncuydu, imza yetkisi yoktu.
Protokolün üzerindeki imza Uğur Songör adına atılmıştır, koordinatördür, imza yetkisi
11-07/121-36


22
vardır, ancak bahse konu imza Uğur Songör’e ait değildir. Diğer belgedeki imzayı ise
tanımıyorum. Bu anlaşmaların üçünden de haberdar değilim.”

8 Aralık 2003 Pazartesi günü Rekabet Kurumu Bilkent Plaza B3 Blok 49/4 adresinde
Makromarket şirket ortağı Uğur Songör ile aşağıdaki hususlar görüşülmüştür:
“Protokol ve Centilmenlik anlaşmasındaki imza benim ancak benim imza yetkim yok.
Sincan Mağazasında bir huzursuzluk oldu; ekmek fiyatları ile ilgili. Zararına ekmek 1050
satmayı engellemek amacında olduğunu söylediler. Ben de anlaşmayı imzaladım;
imza yetkimin olmadığını söyledim. Anlaşmaya 1 gün bağlı kalmak zorunda kaldık,
mağazada huzursuzluk çıkarmasınlar diye. 15.1.2001 tarihli belgedeki imza ise bana
ait değildir.”

Yapılan bu görüşmelere ilave olarak, anlaşmalarda ismi yer alan Tayfun Kanber
kendi imzasıyla aşağıdaki bilgileri Kurumumuza göndermiştir:
“İlgili makamın bilgisine.
Ben Tayfun Kanber 22.12.2000 ile 10.6.2002 tarihleri arasında Şeref Gıda Ltd.
Şti.’nde çalıştım. Bu sürenin bir bölümünde Sincan şubesinde içinde ekmek 1060
reyonunun da bulunduğu reyonlardan sorumlu reyon görevlisi olarak görev yaptım.
Çok net hatırlamamakla beraber birgün fırıncıların derneğinden geldiğini söyleyen
birkaç kişi ellerinde diğer zincir marketlerin imzaları bulunan bir kaydı bizim de
imzalamamızı istediler. Ben de ekmeği kendimiz ürettiğimiz için böyle bir durumun
bizi ilgilendirmeyeceğini söyledim. Onlar da çok önemli birşey olmadığını formaliteler
gereği bizim de imzamızın bulunmasının iyi olacağını söylediler. Ben de mağaza
müdürüm Yalçın Taş’ın o anda mağazada bulunmadığını söyledim. Sen de
imzalasan olur dediler. Çok önemli bir belge olmadığı şeklindeki ısrarlar üzerine biraz
da başımdan savmak için imza attım. Zaten ekmeği kendimiz ürettiğimiz için bizi
bağlayan bir durum yoktu. Fiyat yapımızı da onların istedikleri doğrultusunda 1070
ayarlamadık. Konuyla alakalı olarak (önemsemediğim için) amirlerime herhangi bir
bilgi vermeyi (gerekli) duymadım. Konuyla ilgili olarak sorulacak sorulara
hatırlayabildiğim kadarıyla cevap vermeye hazır olduğumu bildiririm.”

I.3.42. Nazar A.Ş.

Nazar A.Ş.’nin Genel Müdürü Nevzat Gündoğdu aşağıdaki hususları belirtmiştir:
“Naci Kutanis ya da Diren Organizasyon hakkında herhangi bir bilgimiz
bulunmamaktadır. Ekmeği bölgesel olarak fırıncılardan almak suretiyle satışını
gerçekleştiriyoruz. Sincan, Yenimahalle ve Etimesgut’ta olmak üzere 3 mağazamız 1080
soruşturma konusu bölgede faaliyet göstermektedir. O dönemde muhtelif fırınlardan
ekmek aldık. Bu konuda herhangi bir sözleşme yapmamaktayız. Mal alımı ve fiyat
belirleme konusunda tamamıyla merkez yetkilidir. Şubeler bu tür konularda merkezi
bilgilendirmekle yükümlüdür. Sözü geçen Rasim Akın hal satın alma müdürü idi.
Ekmekle herhangi bir ilişkisi bulunmamaktadır. Son olarak ekmeğin fiyatında
genellikle –son zamanlarda- çok fazla bir oynama olmaz. Bu nedenle fiyatlar bu yıl
çok sık değişmedi.”

I.3.43. Öğütler Ltd. Şti.
1090
Öğütler Ltd. Şti. Müdürü Hamza Öğüt aşağıda yer alan bilgileri vermiştir:
“Naci Kutanis ya da Diren Organizasyon adında bir firmayı tanımıyorum. Sincan
bölgesindeki tek şubemiz Eryaman’da bulunmaktadır. Bu şubemiz 1991 yılında
11-07/121-36


23
faaliyete geçmiştir. Tahminen 1997 ya da 1998 yılında bu adreste bulunan
marketimizin içinde ekmek üretimini gerçekleştirmeye başladık. Halen market içinde
ekmek üretimini gerçekleştirmek suretiyle satış yapıyoruz. Kapasite az olduğu ve
ticari anlam taşımadığı için dışarıya satış hiçbir zaman yapmadık. Şubeler merkezin
inisiyatifi dışında herhangi bir alım yapamaz ya da fiyat belirleyemez. Ekmek fiyatı ile
çok fazla oynamamayı prensip haline getirdik. Ancak rekabet koşulları çerçevesinde
zaman zaman düşük fiyat uygulamamız ve fazla gramajla ekmek satışımız 1100
olmaktadır. Söz konusu belgede imzası bulunan Hakkı Öğüt Eryaman şubemizde
Orta Reyon Sorumlusu olarak görev yapmaktaydı. “

Öğütler Ltd. Şti.’nin merkez adresinde mağaza koordinatörü Hakkı Öğüt ile yapılan
görüşmede aşağıdaki bilgiler edinilmiştir:
“8.10.2001 tarihli Protokol ve Centilmenlik Anlaşması altında bulunan imzamı
firmamızı bağlamayacağını düşünerek attım. Zaten imza yetkim bulunmamaktadır.O
dönemde orta reyon sorumlusu olarak mağazada görev yapıyordum. Eryaman
şubemize o zaman iki kişi gelmişti. O anda mağaza müdürü yoktu. Benimle
görüştüler. Piyasada düşük gramajlı ekmek çıkartılıp, düşük fiyat gösterildiğini 1110
söylediler. Ben de bizim ekmek gramajımız 220 gr. olup ekmeği 200.000 TL’den
satıyoruz dedim. Gelen kişiler bizimle problemleri olmadığını söyleyerek söz konusu
belgeyi imzalamamı istediler. Ben de diğer marketlerin de imzaladığını görerek
önemsemeden imza attım. Hiçbir şekilde fiyat anlaşması olduğunu düşünerek
imzalamadım. Gelen kişiler fırıncıları temsilen geliyoruz dediler. Yoksa bu kişileri ve
Naci Kutanis’i ya da Diren Org. Diye bir firmayı tanımıyorum. Ayrıca bizim o tarihlerde
150.000 TL’den ekmek sattığımız firma da bulunmamaktadır. Bunlara ek olarak,
mağazamızın fiyatları merkezden ayarlanarak maliyet hesabı yapılmak suretiyle bize
bildirilmektedir. “
1120
Öğütler Ltd. Şti.’nin merkez adresinde Muhasebe Müdürü Vedat Uzanlık ile
görüşülmüştür. Söz konusu görüşmeye ilişkin tutanakta aşağıdaki ifadeler yer
almaktadır:
“Vedat Uzanlık 19.11.2003 tarihli Belge Tutanağı ile Rekabet Kurumu Raportörlerince
istenilen “Sincan, Yenimahalle, Etimesgut bölgelerinde bulunan şubelere ait
1.1.2001-15.1.2001 ve 1.10.2001-19.10.2001 tarihleri arasındaki günlük olarak
ekmek satış fiyatını gösteren fiş/fatura veya ilgili diğer doküman örnekleri”ni bu
tarihler arasında örnek olarak bir fiş olarak anladığını ve iki fiş ve iki faturadan ibaret
belgeleri Rekabet Kurumu’na gönderdiğini ifade etmiştir. Bu tarihler arasında her gün
için fiş örneği çıkarılmasının zaman alacağını, kısa sürede hazırlamayacaklarını, 1130
hazırladıklarında Rekabet Kurumu’na göndereceklerini belirtmişlerdir. “

I.3.44. Soykan Ltd. Şti .

Mehmet Ali Soykan (Şirket Ortağı) aşağıdaki hususları belirtmiştir:
“Naci Kutanis veya Diren Organizasyon ile herhangi bir ekonomik faaliyetimiz olmadı.
Tanımıyoruz. Mağazalarımızda satılan ekmeğin fiyatını mağaza müdürlerinin
tavsiyesi üzerine merkez belirliyor. Buralara Ankara’daki 3 fırın ekmek sağlamaktadır.
Ekmek fiyatı, Oda’nın belirlediği fiyat baz alınarak yöredeki rekabet doğrultusunda
ayarlanmaktadır. Böyle bir organizasyonun içinde yer almadık. Satış faturalarını daha 1140
sonra göndereceğiz.”

I.3.45. Yimpaş A.Ş.
11-07/121-36


24

Yimpaş A.Ş. Ulus Mağazası Gıda Şefi Yusuf Açıl aşağıdaki hususları ifade etmiştir:
“Ekmeği Kurtuluş’ta bulunan Kurtuluş Ekmek’ten alıyorduk. Ekmek bizde ucuz olsa
da olmasa da sorun değil. Çeşitli yerlerdeki ilgili rakipler anlaşılan fiyata uymadıkları
için biz de bozduk. Ekmek marketler açısından önemlidir. Doğal olarak müşterinin ilk
dikkat ettiği üründür. Tüketici için ekmeğin ucuza olması dikkat çekicidir. Ekmek ucuz
olunca tüketici diğer ürünleri de aynı yerden alacağı için ekmek promosyon amaçlı 1150
kullanılır. Naci Bey ve diğer fırıncılar bize gelerek baskı yaptılar. Biz de bu anlaşmaya
uymak zorunda kaldık. Herhangi bir şekilde Naci Bey’e marketlerle birlikte toplanalım
demedik.”

I.3.46. Yunus Ltd. Şti.

Yunus Ltd. Şti.’de Satınalma Müdürü (eski Elvankent Şube Müdürü) Cemil İnci
aşağıdaki bilgileri vermiştir:
“Naci Kutanis ben şube müdürüyken geldi, marketlerin ekmek fiyatı konusunda
anlaştığını, bir nevi centilmenlik anlaşması yaptığını söyledi. Diğer marketlerin 1160
imzasını gördüğüm için ben de imzaladım. Bunun üzerine de ekmek fiyatını normal
fiyat seviyesi olan Fırıncılar Odası ve belediyenin açıkladığı 200 bin TL seviyesine
yükselttik ve uyguladık. O tarihte ekmeği normal fiyatına yükselttiğimiz için Genel
Merkezden izin almama gerek yoktu. Fırıncılar Odası’nda olan olaylardan haberim
yok.”

I.4. Savunmalar

Dosya konusu değerlendirme yalnızca Gimsa Ltd. Şti.’ne yönelik olduğundan,
yalnızca anılan teşebbüsün savunmasına yer verilmiştir. 1170

I.4.1. Gimsa Ltd. Şti.

Söz konusu teşebbüs, ekmek de dahil olmak üzere bütün ürünlerinde barkod
uygulaması olmadığından, bu ürünler hakkında tutulan kayıtlarda, fiyatların toplam
ürün olarak gözüktüğünü belirtmiş ve kendisinden talep edilen ekmek fiyatını gösterir
yazar kasa fişleri yerine, ilgili tarihlerdeki “z” raporlarını göndermiştir. Ayrıca, ekmek
alınan firmalarla normal ticari ilişkileri olmadığından, aralarında yapılan herhangi bir
sözleşmenin bulunmadığı ifade edilmiştir.
1180
I.5. Değerlendirme

Ankara Valiliği tarafından gönderilen yazıda, Naci Kutanis, Mehmet Sami Akkerman,
Orhan Yaralı, Metin Muratoğlu, Ali Kale, Salim Alnıaçık ve Gürsel Alnıaçık isimli
şahıs ve çalışanlarının Ankara İli Sincan, Etimesgut, Yenimahalle, Altındağ ve
Keçiören ilçelerinde faaliyet gösteren fırınlarla birlikte çeşitli uygulamalar yoluyla
rekabeti sınırladıkları ve bazı fırınları bu yönde davranmaya zorladıklarına ilişkin
belge, doküman ve soruşturma evrakının Ankara DGM Cumhuriyet Başsavcılığı’na
intikal ettirildiği belirtilmiştir.
1190
Ancak, mevcut bilgi ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda ilgili pazarda
iki farklı oluşumun söz konusu olduğu görülmüştür. Bu bakımdan konuyla ilgili
11-07/121-36


25
değerlendirmenin bu oluşumlar temelinde ayrı başlıklar halinde sunulmasında yarar
bulunmaktadır.



I.5.1. Sincan, Yenikent, Etimesgut ve Yenimahalle Bölgelerindeki Oluşum

Söz konusu oluşuma kaynaklık eden temel belgelerin Danışmanlık Sözleşmesi, 1200
Hakemlik Sözleşmesi, Protokol-Hakem Sözleşmesi, Centilmenlik Anlaşması başlığını
taşıdığı görülmektedir. Öncelikle belgelerin kapsam ve niteliği hakkında bilgi verilerek
değerlendirmede bulunulacaktır.

Ankara ili sınırları içindeki Sincan, Yenikent, Etimesgut, Yenimahalle Belediye
sınırları içinde faaliyet gösteren fırınların bir araya gelme ve karar alma yönündeki
girişimleri ilk aşamada danışmanlık sözleşmesi ve hakem belirlenmesi daha sonra
ise protokol oluşturulması şeklinde gerçekleştirilmektedir.

Danışmanlık sözleşmesi matbu bir sözleşme olup, Diren Organizasyon ve ilgili fırın 1210
arasında söz konusu fırın için ayrılan boşlukların doldurulması suretiyle
imzalanmaktadır. Bu sözleşme uyarınca, Diren Organizasyon; ilgili fırının ticari ve
sosyal organizasyonlara katılımını, başka firmalar ve diğer ekmek üreticisi firmalarla
ilişkilerini ve koordinasyonunu sağlamayı, başka firmalarla ve diğer ekmek
üreticileriyle doğabilecek sorunlarını çözmeyi, diğer firmalarla mesleki dayanışma ve
etiğe uygun hareket etme konularında uygulayıcı olmayı, açıklanan çerçevede
danışmanlık ve müşavirlik hizmetlerini üstlenmeyi kabul ve taahhüt etmektedir.

Ayrıca, Diren Organizasyon tarafından danışmanlık hizmeti karşılığında adına fatura
düzenlenen fırınları içeren belgeler ve anılan şirkete noter kanalıyla verilen 1220
vekaletnamelerden, danışmanlık hizmeti verilen fırınların yalnızca mevcut
danışmanlık sözleşmelerine taraf olanlarla sınırlı olmadığı anlaşılmaktadır. Bu
bakımdan yukarıda belirtilen türdeki ilişki, kendilerine fatura verilen ve vekaletnamesi
bulunan fırınlar için de söz konusudur.

Bu noktada, Diren Organizasyon öncülüğünde Hakemlik Sözleşmesi, Protokol-
Hakem Sözleşmesi, Centilmenlik Anlaşması gibi belgelerin söz konusu danışmanlık
ilişkisi temelinde oluşturulduğu dikkate alınırsa, bu ilişkiye taraf olan teşebbüslerin
diğer belgelerden de sorumlu oldukları anlaşılmaktadır. Çünkü Diren Organizasyon
ya da bu şirketin ortağı konumunda bulunan Naci Kutanis’e verilen vekaletin ne 1230
amaçla kullanılmak istendiği diğer belgelerle birlikte anlam kazanmaktadır.

İkinci aşamada; Hakemlik Sözleşmesi ya da Protokol-Hakem Sözleşmesi başlıklı
anlaşmalarla Diren Organizasyon’un ortağı Naci Kutanis’in ekmek üreticileri arasında
çıkacak her türlü anlaşmazlıkları gidermek üzere hakem tayin edilmesi söz
konusudur. Bu anlaşmaların her bölge için ayrı belgeler şeklinde düzenlendiği
görülmektedir. Bu belgelerde, hakemin görevleri arasında; ilgili bölgede faaliyet
gösteren ekmek üreticileri arasında ekmek üretim, dağıtım ve pazarlaması
konularında ortaya çıkabilecek “haksız rekabetin” önlenmesi, üretimin arttırılması ve
azaltılması konularında alınacak ilke kararlarının uygulanmasında eşgüdüm 1240
sağlanması sayılmaktadır.

11-07/121-36


26
Bir sonraki aşamada ise, yine farklı bölgeler temelinde Protokol, Anlaşma, İlke kararı
vb. adı altında anlaşmalar yapılmaktadır. Bu anlaşmalarda temel olarak ekmek
fiyatının artırılması, ekmek başına verilen ondalıkların tespiti, bazı fırınların
üretimlerini durdurmaları ya da sınırlamaları gibi konularda mutabık kalınarak hakem
ve taraf olan fırınlarca imzalandığı görülmektedir.

Yukarıda yer verilen açıklamalardan anlaşılacağı üzere anılan bölgelerde faaliyet
gösteren teşebbüsler tarafından fiyat rekabetinin önlenmesini amaçlayan bir dizi 1250
anlaşma söz konusudur. Nitekim, şirket yetkilileri yapılan görüşmeler de ihlale konu
olan anlaşmaların yapıldığı ve uygulandığına yönelik tespitleri destekleyici niteliktedir.
Bu anlaşmaların ortak bir amaca hizmet ettiği dikkate alınırsa tek bir anlaşma olarak
ele alınması yerinde olacaktır. Söz konusu anlaşma mevcut bilgi ve belgelere göre
2000 yılının Kasım ayında başlamış olup Diren Organizasyon’un Danışmanlık
Sözleşmesi, Hakemlik Sözleşmesi, Protokol ve Centilmenlik Anlaşması’na yönelik
fesih kararını fırın işletmecilerine ve hipermarket yöneticilerine gönderdiği 13.8.2003
tarihine kadar devam etmiştir.

Diğer yandan, Naci Kutanis’in ekmek fiyatının tespit edilmesine yönelik olarak 1260
marketlerle anlaşmaları söz konusudur. Yukarıda sıralanan anlaşmalardan farklı
olarak marketlerle yapılan anlaşmalar, temelde ekmek fiyatını düşürebilecek
marketlerin de desteğini almak amacıyla yapılmaktadır. Çünkü, marketlerin ekmeği
promosyon olarak düşük fiyattan tüketiciye sunması, fiyat seviyesinin düşmesine yol
açması nedeniyle fırıncılar tarafından olumsuz bir durum olarak
değerlendirilmektedir. Bu noktada marketlerle yapılan anlaşmaların asıl anlaşmanın
uygulanmasının aksamaması için yapıldığı ve bu yönüyle tamamlayıcı olduğu
anlaşılmaktadır. Ancak marketlerin diğer anlaşmalarda taraf olmamaları ve Naci
Kutanis öncülüğünde oluşturulan gruptan danışmanlık ilişkisi yönüyle ayrılmaları
nedeniyle bu anlaşmaların ayrıca değerlendirilmesi gerekmektedir. Nitekim, Naci 1270
Kutanis’le yapılan görüşmede elde edilen bilgiler de bu durumu teyit etmektedir.

Özetle; dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, Sincan, Yenikent, Etimesgut ve
Yenimahalle bölgelerine ilişkin olarak haklarında soruşturma açılan teşebbüslerin bir
takım oluşumlar içinde;
“Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti
engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut
doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve
teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır.”
1280
şeklindeki 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin a bendinde yer alan;
“Mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kar gibi
unsurlar ile her türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi,” ve

(b) bendinde yer alan;
“Mal veya hizmet piyasalarının bölüşülmesi ile her türlü piyasa kaynaklarının veya
unsurlarının paylaşılması ya da kontrolü”

hükümleriyle uyumlu bir şekilde “ekmek pazarı”nda rekabeti kısıtlayıcı nitelikte
anlaşma yaptıkları anlaşılmaktadır. 1290

11-07/121-36


27
Bu noktada, söz konusu bölgelerde 4054 sayılı Kanun açısından ihlal olarak
değerlendirilen hususların taraflar arasında akdedilen; Danışmanlık Sözleşmesi,
Hakemlik Sözleşmesi, Protokol-Hakem Sözleşmesi, Centilmenlik Anlaşması adıyla
anılan belgeler üzerinde odaklanılarak ele alınması gerekmektedir.

I.5.2. Sincan, Yenikent, Etimesgut ve Yenimahalle Bölgelerine Yönelik Anlaşma
Belgeleri

Sincan, Yenikent, Etimesgut ve Yenimahalle bölgelerinde faaliyet gösteren bazı 1300
fırınların Diren Organizasyon (Naci Kutanis) koordinatörlüğünde; 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesinin yukarıda yer verilen (a) ve (b) bendlerinde yer alan
hükümleriyle uyumlu bir şekilde “ekmek pazarı”nda rekabeti kısıtlayıcı nitelikte
anlaşma yaptıkları tespit edilmiştir. Bu tespite dayanak oluşturan belgelere aşağıda
yer verilmiştir:

1. Soruşturma Raporu (SR) Ek:1/547-553’te yer alan Danışmanlık Sözleşmeleri ve
Fırıncılar tarafından Diren Organizasyon’a verilen vekaletnameler
2. SR Ek:1/439-492’de yer alan Danışmanlık Hizmet Belgeleri
3. SR Ek:1/3-4’de yer alan 24.01.2001 tarihli Hakemlik Sözleşmesi 1310
4. SR Ek:1/5’de yer alan 24.11.2000 Tarihli Protokol-Hakem Sözleşmesi
5. SR Ek:1/8’de yer alan 31.01.2001 Tarihli Protokol
6. SR Ek:1/13’te yer alan 15.01.2001 tarihli Protokol ve Centilmenlik Anlaşması
7. SR Ek:1/14-15’te yer alan 02.02.2001 Tarihli Protokol ve Centilmenlik Anlaşması
8. SR Ek:1/16-17’de yer alan Anlaşma
9. SR Ek: 1/18-19’da yer alan Anlaşma ve İlke Kararı
10. SR Ek:1/20’de yer alan Anlaşma İlke Kararı (1 No.lu İlke Kararı)
11. SR Ek:1/24-25’te yer alan 23.01.2001 tarihli Anlaşma İlke Kararı
12. SR Ek:1/37-45’te yer alan 20.11.2001 tarihli Sözleşme
13. SR Ek:1/414’de yer alan 08.10.2001 tarihli Protokol ve Centilmenlik Anlaşması 1320
14. SR Ek:1/414-a’da yer alan 27.03.2002 tarihli Toplantı Kararı
15. SR Ek:1/415’te yer alan Toplantı Kararı
16. SR Ek: 1/6’da yer alan 28.02.2001 tarihli Protokol ve Centilmenlik Anlaşması
(Tarafları Ek:1/427, 427-a, 428’de yer almaktadır)
17. SR Ek: 1/426-a’da yer alan 28.02.2001 tarihli Protokol ve Centilmenlik Anlaşması
(Ek Sözleşme)
18. SR Ek:1/524,528’de yer alan Oluşuma Üye Fırın ile Hakem Arasında gerçekleşen
Yazışma ve Fırınlar arasında Yaşanan Sorunun Hakem Marifetiyle Çözülmesi
19. SR Ek:1/554-557’de yer alan şikayet formları
1330
I.5.2.1. Danışmanlık Sözleşmesi

Anılan Danışmanlık Sözleşmeleri matbu bir sözleşme olup, ekmek üreticisi olan
teşebbüs; diğer ekmek üreticisi firmalarla ilişkilerini düzenlemek ve koordinasyonu
sağlamak, bunun yanı sıra diğer üreticilerle doğabilecek sorunları çözmek amacıyla
Diren Organizasyon’a (dolayısıyla Naci Kutanis’e) vekalet vermektedir.

Rakiplerle koordinasyonun sağlanması amaçlı bir girişim olan bu tür sözleşmelerin
varlığı ilgili teşebbüslerin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında
değerlendirilmelerine neden olmaktadır. Nitekim anılan madde ile rakip teşebbüslerin 1340
birbirleriyle uyumlu davranış kalıpları içinde hareket etme amaçlı anlaşmalar
11-07/121-36


28
yapmaları yasak fiiller arasında yer almaktadır. Aynı şekilde anılan matbu
sözleşmelerin içeriği ile aynı kapsamda olan diğer sözleşmeler ve protokollerin varlığı
neticesinde yapılacak bir değerlendirmede koordineli davranma iradesi gösteren
ekmek üreticisi firmaların sayısının sadece danışmanlık sözleşmelerinin sayısı ile
sınırlı kalmadığı görülmektedir. Dolayısıyla Soruşturma Raporu ekinde yer alan
Danışmanlık Hizmet Belgeleri’nin verildiği firmaların varlığı da bu tespiti
güçlendirmektedir. Ayrıca diğer anlaşma, protokol vb. isimler altında düzenlenen
belgeler Danışmanlık Sözleşmesi’nde yer alan koordinasyonun ve taraflar arasında
kurulan ilişkinin 4054 sayılı Kanun’u ihlal etme amaçlı kullanıldığını göstermektedir. 1350

Ayrıca 5.12.2003 tarihinde Kurum kayıtlarına giren Diren Organizasyon vekili
Av.Hasan Erdoğan tarafından gönderilen belgeler arasında yer alan Fırıncılar
tarafından Diren Organizasyon’a verilen noter onaylı vekaletnameler incelendiğinde;
söz konusu vekaletnamelerin (metinleri birbirinden farklı olmakla birlikte) Danışmanlık
sözleşmeleri ile benzerlikleri ve aynı amaç doğrultusunda düzenlenmiş olmaları
dikkat çekmektedir. Örneğin, Çağdaş Francala Gıda İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti’ni
temsilen Avni Özgür tarafından verilen vekaletnamede yer alan şu ifadeler bu tespiti
güçlendirmektedir:
1360
“Temsilen yetkili bulunduğum Çağdaş francala Gıda İnşaat Sa. Ve Tic. Ltd. Şti’nin
ticari ve sosyal organizasyonlara katılımını başka firmalarla ve diğer ekmek üreticisi
firmalarla ilişkilerini ve koordinasyonunu sağlamayı, başka firmalarla ve diğer ekmek
üreticileriyle doğabilecek sorunlarını çözmeye, diğer firmalarla mesleki dayanışma ve
etiğe uygun hareket etme konularında uygulayıcı olmayı, açıklanan çerçevede
danışmanlık ve müşavirlik hizmetlerini yapmaya veya yaptırmaya, şirketimin adına
dava açmaya ,...yasal işlemlerimi takip ve neticelendirmeye, kurulmuş ve kurulacak
organizasyonlarda beni temsile uzlaşma talebinde bulunmaya, başkalarını da tevkil
teşrik ve azle mezun ve yetkili olmak üzere birlikte veya ayrı ayrı olmak üzere Diren
Organizasyon Danışmanlık Müşavirlik ve Tic. Ltd. Şti.’ni vekil tayin ettim” 1370

I.5.2.2. Danışmanlık Hizmet Belgeleri

Danışmanlık hizmeti karşılığında kesilen faturaların yer aldığı bu belgeler, belgede
yer alan ekmek üreticisinin Diren Organizasyon’dan danışmanlık hizmeti aldığını
göstermektedir. Dolayısıyla bu firmaların Diren Organizasyon ile 1. sırada yer alan
Danışmanlık Sözleşmesi akdettikleri söylenebilecektir. Yazılı böyle bir belgeye
ulaşılamasa dahi Danışmanlık Hizmet Belgeleri uygulamada bu ilişkinin varlığını
göstermektedir. Bu belgelerin verildiği (Diren Organizasyon tarafından adına fatura
düzenlenen) teşebbüsler arasında Pazar Ekmek Fabrikası ile birlikte çok sayıda fırın 1380
bulunmaktadır.

I.5.2.3. 24.1.2001 tarihli Hakem Sözleşmesi

Anılan sözleşme; Yenimahalle’de faaliyet gösteren otuz ekmek üreticisi ve ekmek
üreticileri tarafından seçilen hakem Naci Kutanis arasında imzalanmıştır. Söz konusu
sözleşmede alınan kararlara bakıldığında ilk olarak hakeme verilen yetki dikkati
çekmektedir. Ancak verilen yetkilerle birlikte yetki veren teşebbüs niteliğindeki
fırınların amaçlarının ortaya konulmasına büyük önem verildiği görülmektedir.
Nitekim anılan fırınlar anlaşabilmek amacıyla bir hakem tayin etmişlerdir. Dolayısıyla 1390
11-07/121-36


29
hakem bu ilişkilerden menfaat sağlamakla birlikte gerçekte rakip teşebbüslerin
istedikleri anlaşma zeminini oluşturmaktadır. Buna göre anılan Sözleşme’de hakem;

“..Yenimahalle ilçe metropolitan sınırları içinde faaliyet gösteren ekmek üreticileri
arasında ekmek üretmede, üretilen ekmeklerin dağıtımında, üretilen ekmeğin
dağıtım ve pazarlanmasında ve aralarında bu konularda doğabilecek haksız
rekabetin önlenmesinde... üretim artırma ve azaltmada... halkın temel gıda
maddesi olan ekmeğin gereksinimleri karşılayacak miktarda üretilmesinin
sağlanmasında ve tüm bu konularda alınacak ilke kararlarının uygulanmasında
eşgüdüm ve koordine sağlamak üzere tam bir tarafsızlık içinde ve her üreticiye 1400
karşı eşit davranarak onların gerek kendi aralarında gerekse üçüncü kişi ve
kuruluşlar ile kamu kurum ve kuruluşlarına karşı hukuklarını öncelikle ve önemle
savunmak ve gerçekleştirmektir...”

şeklinde belirtilen yetkilerle donatılmıştır. Ayrıca söz konusu ifadelerin devamında;

“Tüm bu konularda ekmek üreticileri arasında kabul ve üzerinde anlaşılan kararları
uygulamak üzere yetkilendirilmiştir...”

denilerek kararların uygulanmasında hakemin görevlendirildiği belirtilmektedir. 1410

I.5.2.4. 24.11.2000 tarihli Protokol-Hakem Sözleşmesi

Protokol Hakem Sözleşmesi Naci Kutanis ile belge altında ismi geçen, Sincan ve
Etimesgut Belediye hudutları dahilinde faaliyet gösteren ekmek üreticileri arasında
düzenlenmiştir. Buna göre;

“..Protokol- Hakem Sözleşmesi gereğince; Sincan ve Etimesgut Bölgesi Hudutları
dahilinde taraf ekmek fabrikaları işleticileri arasındaki üretime ve dağıtıma yönelik
faaliyetler ile yine bu kapsamdaki tüm faaliyetlerinin düzenlenmesi, 1420
koordinasyonunun sağlanması, aralarındaki haksız rekabetin önlenmesi, bu
faaliyetlerinin sağlıklı bir şekilde yapılabilmesi, meslek kuralları dahilinde
çalışmalarının temini, üreticilerin teknik kapasitelerinin artırılmasına,....yönelik
alınacak prensip kararlarının uygulanması amacıyla ve dahi bu konular ile ilgili
oluşabilecek ihtilaflarda hakemlik etmek üzere adı geçen üreticiler ile Naci Kutanis
anlaşma sağlamışlardır. Bu yetki neticesinde üreticiler protokol hükümlerince Naci
Kutanis’i belirtilen konularda önderlik yapmak, tavsiye kararları almak ve mutabık
kalınan kararların uygulanmasını ve uygulanıp uygulanmadığının takibini yapmak
konusunda yetkili kılmışlardır.”
1430
şeklindeki hüküm ile hakeme söz konusu bölgede koordinasyonun teminine yönelik
geniş yetkiler tanınmıştır.

I.5.2.5. 31.1.2001 Tarihli Protokol

31.1.2001 tarihli Protokol; Yenimahalle ekmek üreticileri ve ekmek üreticileri
tarafından seçilen hakem Naci Kutanis arasında imzalanmıştır. Protokol’de;

“31.01.2001 itibarıyla Yenimahalle Mahallinde faaliyet gösteren Ekmek fabrikaları
ekmek fiyatını 100.000 TL’ye çıkarıp, ekmek başına verilen ondalıklar kesinlikle 1440
11-07/121-36


30
%20 olarak uygulanacaktır. %20’nin dışına çıkan (fazla) meslektaşlar tespit
edildiğinde 10.000.000.000TL cezai müeyyide uygulanacaktır. Altında imzaları
bulunan firmalar ile Naci Kutanis arasında bu sözleşme yapılmıştır.”

şeklindeki karar alınarak ekmek fiyatının rakip teşebbüslerin katılımıyla belirlenmesi,
bakkal ve marketlerde satılan her bir ekmek için bakkal ve markete verilen satış
komisyon oranının (ondalık) anlaşılan seviyenin üstüne çıkarılmaması ve aksi
durumda ilgili teşebbüse ceza uygulanması karara bağlanmıştır.

I.5.2.6. 15.1.2001 tarihli Protokol ve Centilmenlik Anlaşması 1450

Anılan anlaşma; Sincan, Etimesgut ve Yenikent Belediye hudutları dahilinde faaliyet
gösteren ekmek üreticileri ve aynı hudutlar dahilinde faaliyet gösteren hipermarketler
ile hakem Naci Kutanis arasında imzalanmıştır. Anlaşmada Esnaf ve Sanatkarlar
Birliği’nin belirlemiş olduğu fiyatların uygulanması, içlerinde ekmek üreten firmalar da
dahil olmak üzere aynı sınırlar içinde faaliyet gösteren hipermarketlerin ne kendi
aralarında ne de ekmek üreticileriyle anlaşma yoluyla fiyatlarda oynama
yapmayacakları karara bağlanmıştır.

507 sayılı Kanun’un 125. maddesinde odaların belirlediği fiyatların Esnaf Birlikleri 1460
tarafından onaylanması halinde geçerli olabileceği ve ilgili “Esnaf ve Sanatkarlarca
Üretilen Mal ve Hizmetlere Ait Ücret Tarifelerinin Düzenlenmesi Hakkında
Yönetmelik”in 4. maddesinde ise belirlenecek fiyatların azami fiyatlar olduğuna
hükmedilmiştir. Ancak söz konusu Protokol’de anılan mevzuatta belirtilen durumun
aksine Oda tarafından belirlenen fiyatların tek satış fiyatı şeklinde kabulü söz
konusudur. Dolayısıyla kaynağını Kanun ve ilgili yönetmeliklerden almayan hatta
mevcut hukuki düzenlemelerin yadsınması suretiyle bilinçli olarak aksi yönünde
kararlar alınmıştır. Nitekim ekmek fiyatlarını düzenleyen mevzuat, standardı
belirlenmiş bir adet ekmeğin satılabilecek maksimum fiyatını tespit etmekte; anılan
seviyelerin altındaki satış fiyatını ise doğal olarak talep ve arz miktarı gibi ilgili 1470
teşebbüslerin pazarda karşı karşıya kaldıkları rekabet koşulları doğrultusunda her bir
bağımsız teşebbüs tarafından belirlenmesine bırakmaktadır. Ancak görüldüğü üzere
beklenen bu durum alınan kararlarla önlenerek rekabetin sağlıklı bir biçimde devam
ettirilmesine tarafların iradeleriyle son verilmiştir.

I.5.2.7. 2.2.2001 Tarihli Protokol

2.2.2001 tarihli Protokol ve Centilmenlik Anlaşması adı altında gerçekleştirilen
anlaşma, Yenimahalle Belediye hudutları dahilinde faaliyet gösteren otuzyedi ekmek
üreticisi ve ekmek reyonu bulunduran ondört süper/hiper market yetkilileri ile hakem 1480
Naci Kutanis arasında imzalanmıştır. Anlaşmanın 3. ve 4. maddesi 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi açısından dikkat çekicidir. Buna göre 3. madde;

“..Haksız rekabet yaratılmayacaktır. Üretilen ekmeğin lezzetli olması; giderek ISO
kalite belgesi alınacak şekilde bir standarda kavuşturulması amaçlanacak, odanın
belirlediği gramaj ve fiyat üzerinde üretim ve dağıtımı yapılacaktır.”
şeklinde karara bağlanmıştır.

4. madde ise;
1490
11-07/121-36


31
“..Süper/hiper marketler kendi aralarında ya da başka yer fırın ve ekmek fabrikaları
ile anlaşarak odanın belirlediği gramaj ve fiyat dışında bir belirlemeleri ve buna
göre ekmek pazarlamaları olmayacaktır. Daha fazla müşteri çekmek
düşüncesinde ekmeğin promosyon gibi kabulü ile ekmeğin belirlenen fiyatının
altında satışı yapılmayacaktır.”

şeklindedir. Anlaşmanın diğer tarafı olan Yenimahalle Belediyesi sınırlarında faaliyet
gösteren market ve süpermarketler de yukarıdaki madde hükmüne taraf olmaları
sebebiyle ilgili ürün pazarındaki ekmek fiyatındaki rekabete son vermek üzere
anlaşma sağlamışlardır. Alınan kararda diğer fırıncılarla veya kendi aralarında 1500
Oda’nın belirlediği gramaj ve fiyat dışında belirleme yapmayacakları (bazı süper
marketlerin kendi ekmek üretim tesislerinin olduğu göz önüne alınmalıdır) ve bu
yönde bir pazarlama yoluna gitmeyecekleri karara bağlanarak ekmeğin belirlenen
fiyatının altında satışının yapılmayacağı karara bağlanmıştır. Anlaşıldığı üzere
ekmeğin sadece üretim seviyesinde değil, aynı zamanda dağıtım ve satış
seviyesindeki rekabetin de önüne geçilerek gerek miktar gerekse fiyat hareketlilikleri
tarafların kendi iradeleriyle yasaklanmaktadır.

I.5.2.8. Anlaşma
1510
Söz konusu Anlaşma’da Uğur Ekmek Fabrikası’nın bir yıllığına kapatılması ve
karşılığında belli tutardaki senetler işleticisine teslim edilmesi ve işleticisinin bir yıl
boyunca hiçbir şekilde ekmek üretmemesi ve üretmesi halinde cezai yaptırıma tabi
kalacağı karara bağlanmaktadır.

I.5.2.9. Anlaşma ve İlke Kararı

Söz konusu anlaşma ile yine bir yıl süre ile üretim yapmayacak fırınlar
belirlenmektedir. Anlaşma hakem ve kapatılan fırınların yanı sıra bölgede faaliyet
gösteren 32 ekmek üreticisinin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Anılan anlaşmada 1520
Alkanlar, Aykurt ve Uğur Ekmek fabrikalarının bir yıl süre ile kapatılması ve kapatılan
fırınların mağdur olmamaları için üretime devam eden fırınların dayanışma adı
altında tazminat nitelikli ödemeleri konu edilmektedir. Ayrıca 8. sırada yer verilen
Anlaşma’da Uğur Ekmek Fabrikası için öngörülen bu yardımın ne şekilde
gerçekleştirildiğini ortaya koymaktadır. Ancak dikkat çeken nokta adı her ne kadar
dayanışma da olsa bir üreticinin üretiminin durması halinde karşı karşıya kaldığı kar
mahrumiyetinin üretime devam eden diğer firmalarca karşılanmasıdır. Bu durum,
bölgesel paylaşımlar içinde hareket eden fırınların, üretimine son verilen fırının
yarattığı arz boşluğunu dolduran fırınlarca yapılan ek üretim tazminatı olarak
değerlendirilmektedir. Nitekim alınan kararlar doğrultusunda ne başka bir fırının ne 1530
de üçüncü kişilerin kapatılan tesisleri çalıştıramaması durumunda talep sabit iken arz
miktarı azalmakta ve arz açığının telafisi bölgedeki diğer üreticiler tarafından
sağlanmaktadır. Ayrıca ilgili anlaşmada Demircioğlu Ekmek Fabrikası’nın tezgahı
dışında üretim ve dağıtım yapmayacağı kararlaştırılmaktadır. İlgili firmanın pazardaki
rekabet yeteneğinin bu hükümle kısıtlandığı açıktır.

I.5.2.10. Anlaşma İlke Kararı (1 Nolu İlke Kararı)

“28/02/2001 tarihli Protokol-Centilmenlik anlaşması ve buna ek olarak
düzenlenen Ek Sözleşme 1 muvacehesinde işbu sözleşme tarafları Alkanlar 1540
11-07/121-36


32
Ekmek, Aykurt Ekmek, Uğur Ekmek ve Demircioğlu Ekmek Fabrikaları
(Demircioğlu Ek. Fab. Tezgahı dışında üretim ve pazarlama yapmayacaktır.) bir
yıl süre ile işletme ve üretimi durdurulan Alkanlar Ekmek Fabrikası, Aykurt Ekmek
Fabrikası, Uğur Ekmek Fabrikası ve Demircioğlu Ekmek Fabrikasına
(Demircioğlu Ek. Fab. Tezgahı dışında üretim ve pazarlama yapmayacaktır.)
tazminat niteliğinde yardımda bulunacaklardır. Bu yardım çerçevesinde Alkanlar
Ekmek Fabrikası, Aykurt Ekmek, Uğur Ekmek ve Demircioğlu Ekmek Fabrikası
(Demircioğlu Ek. Fab. Tezgahı dışında üretim ve pazarlama yapmayacaktır.) bu
bir yıl içerisinde hiçbir şekilde üretimde bulunmayacaklardır, aksi takdirde alınan
tazminatın on (10) katı cezai şart olarak yek diğerlerine ödenecektir. 1550
Kapatılan Alkanlar Ekmek Fabrikası, Aykurt Ekmek, Uğur Ekmek ve Demircioğlu
Ekmek Fabrikasında (Demircioğlu Ek. Fab. Tezgahı dışında üretim ve pazarlama
yapmayacaktır.) başka işletmeciler, üçüncü kişiler de üretim yapamazlar.
Alınmış olan bu kararın uygulanmasını Diren Org. Dan. Müş. Tic. Ltd. Şti. (Naci
KUTANİS) yapacaktır. Niza halinde Protokol-Centilmenlik Anlaşmasıyla ek
sözleşme 1 esasları uygulanacaktır.”

Söz konusu İlke Kararı’nda 16 ve 17. sırada bulunan anlaşmalarda yer alan kararlara
uyulmaması halinde anlaşmaya taraf teşebbüslerce alınan “üretici firmanın üretiminin
durdurulması, askıya alınması ve hatta üretim tesisinin kapatılması” yönündeki 1560
kararın uygulandığı görülmektedir.

Anlaşıldığı üzere tarafların (üretimine ara verilen üreticiler ve hakem) ortak iradesi
doğrultusunda Alkanlar Ekmek Fabrikası, Aykurt Ekmek Fabrikası ve Uğur Ekmek
Fabrikası bir yıl süreyle üretimine son verecek; Demircioğlu Ekmek Fabrikası ise
sadece tezgah üzerinde satış yapacaktır. Ancak alınan karar neticesinde diğer
taraflar söz konusu üreticilere mağduriyetlerini gidermek adına tazminat niteliğinde
ödemede bulunacaklar; üretimine son verilen firmalar ise üretime geçmeleri halinde
tazminatın on katı tutarında ceza ödeyeceklerdir. Ayrıca kapatılan üretim tesislerinde
diğer fırınlar ya da üçüncü kişiler üretim yapamayacaklardır. Bu durumu bölgede 1570
faaliyet gösteren diğer üreticilerin de onayladığı anlaşmaya ise aşağıda yer
verilmiştir.

I.5.2.11. 23. 1.2001 tarihli Anlaşma İlke Kararı

Anılan İlke Kararı Sincan-Etimesgut ilçe sınırlarında faaliyet gösteren ekmek
üreticileri arasında oluşturulmuştur. Buna göre;

“..aşağıdaki koşullarda Dadaş Ekmek Fabrikası ile Karadeniz Unlu Mamulleri
Ekmek Fabrikası üretime ara vereceklerinden diğer ekmek üreticileri kendilerine 1580
ekmek üretmeyecekleri bir yıl boyunca tazminat niteliğinde aylık bir milyar
beşyüzmilyon tutarında ödemede bulunacaklar üretime ara verecek Dadaş ve
Karadeniz ekmek Fabrikaları da bir yıl boyunca herhangi bir şekilde üretimde
bulunmayacaklardır. Bu amaçla;

 Alınmış bulunan ilke kararı uygulamasını Hakem Naci Kutanis sağlayacak,
kararın uygulanmasını gözetecektir.
 Ekmek Fabrikalarında bir yıl süresince üretim yapılmayacaktır. Üçüncü kişiler
dahi bu fabrikalarda hiçbir şekilde üretim yapmayacaklardır.
 Bir yılın sonunda taraflar yeniden anlaşmayı değerlendireceklerdir. 1590
11-07/121-36


33
 Üretim yapamayacak fabrika sahiplerine mağduriyetlerini önlemek ve mesleki
dayanışma bağlamında ayda bir buçuk milyar tutarında tazminat nitelikli ödeme
diğer üretimde bulunan fabrika sahiplerinde gerçekleştirilecektir.. Tahsili ve bunun
ödenmesi hakem eli ile yapılacaktır.
 Taraflar alınmış olan bu ilke kararlarına uymamaları halinde yek diğerlerine
Yirmi milyar TL cezai koşul ödeyeceklerdir.
 Üretimde bulunmayacak fabrika sahiplerine ödenecek meblağ ile ilgili ödeme
ve tutanak hakem tarafından yapılacaktır.
 Taraflar bu ilke kararının uygulanmasında anlaşmazlığa düşmesi halinde önce
hakeme başvuracaklar; anlaşmazlığın bitmemesi halinde Sincan Mahkemeleri ile 1600
İcra dairelerini yetkili ve görevli kılmışlardır.”

Alınan kararlar ile üretime ara verecek firmalara ödenecek tazminat ve miktarı karara
bağlanarak, gerekli görülen tedbirler sıralanmaktadır. Nitekim “Tutanak” başlıklı
metinde de yukarıda yer verilen ve üretimine ara verecek olan Karadeniz Unlu
Mamulleri Ekmek Fabrikası’na teslim edilen senetlere yer verilmektedir.

I.5.2.12. 14.11.2001 tarihli duyuru ve 20.11.2001 tarihli Sözleşme

Anılan 14.11.2001 tarihli duyuru ile fırın işletmelerince hakem tayin edilen Naci 1610
Kutanis tarafından daha önce akdedilen sözleşme ve protokollerin iptal edilerek
mevcut anlaşmaların anılan sözleşmelerde belirlenen ilke ve kurallara uyulmaması
sebebiyle feshedildiği, ekmek üreticilerine bildirilmektedir. İlke ve kurallara
uyulmaması gerekçesine ilişkin açıklamalar incelendiğinde ise temel sebebin
fırınların fon vermemesi ya da verilecek fonlara temel teşkil eden kapasitelerin
gizlenmesi olduğu anlaşılmaktadır.

20.11.2001 tarihli Sözleşme ile yukarıda değinilen fesih duyurusu iptal edilerek,
Yenimahalle ilçesi belediye sınırları ve mücavir alanı içinde faaliyet gösteren ekmek
üreticileri ile hakem arasındaki anlaşma zemininin tekrar sağlandığı 1620
gözlemlenmektedir. Buna göre;

“...İş bu sözleşmenin tarafları aşağıda döküm halinde sayılan maddeleri ve daha
önce imzalanan Hakem Sözleşmesi (24.01.2001), Protokol ve Centilmenlik Ana
Sözleşmesi (28.02.2001) ve bu sözleşmeye ilaveten çıkarılan Ek Sözleşme 1
(28.02.2001) ile Danışmanlık Sözleşmelerindeki (01.03.2001) maddeleri açıkça ve
gayri kabili rücu olmak üzere kabul ve taahhüt ederler.”

ifadesi ile daha önce akdedilen sözleşmelerin geçerliliğinin devam ettiği
belirtilmektedir. Anılan Sözleşme’nin 4. maddesinde; 1630

“..yasaların emredici buyrukları doğrultusunda hareket edilecek ve halkın temel
gıda maddesi olan ekmek üstünde manipülasyon kesinlikle yapılmayacaktır.
Damping uygulamasının kesinlikle yasak olduğu tek gıda maddesi olan ekmek
üzerinde –yasa gereği- kesinlikle damping yapılmayacaktır..”

yer alan hüküm ile ekmek üzerinde kesinlikle damping yapılmayacağı
kararlaştırılmıştır. 5. maddede;

“..her ne olursa olsun ekmek, Meslek Odasının belirlediği fiyattan satılacaktır...” 1640
11-07/121-36


34

şeklindeki hüküm ile aslında azami fiyat olan Fırıncılar Odası tarafından belirlenen
fiyatın tek satış fiyatı olduğu kararlaştırılmıştır. 8. maddede;

“..Ekmekte bayi kar marjı %20 oranında sabitlenecek ve kesinlikle bu oranın
dışına çıkılmayacaktır...”

şeklindeki hüküm ile ekmek bayilerine verilecek kar marjı sabitlenmiştir. 10.
maddede;
1650
“..ortak bayiler zaman içerisinde tek firmaya indirilecek ve bu süreçte bayilerde kati
surette aynı fiyat uygulanacaktır...”

şeklindeki hüküm ile aynı bayiye ekmek veren fırınların bu duruma son vererek tek
bayiye tek fırın uygulamasına geçileceği ve bu süreçte de fırınların aynı bayiye farklı
fiyat üzerinden ekmek vererek rekabet etmeleri yasaklanmaktadır. 11. maddede;

“..hiçbir koşulda pazar yerleri ve halka açık yerlerde arabayla veya başka
yöntemlerle düşük fiyattan veya aynı fiyattan ekmek satılamayacaktır...”
1660
şeklindeki hüküm ile ekmek bayileri dışında pazar yerlerinde ve halka açık yerlerde
araç veya başka usullerle düşük veya geçerli fiyattan ekmek satılmayacağı
kararlaştırılmıştır. 15. maddede;

“..Mevcut serbest piyasa ekonomisinin gereklerine uygun hareket edilecek, kartel
oluşturulmayacak ve haksız rekabet kesinlikle yapılmayacaktır. Bu doğrultuda
yukarıdaki maddeler de göz önünde bulundurularak Esnaf ve Sanatkarlar
Birliği’nin belirlemiş olduğu fiyatlar doğrultusunda satış yapılacak, bu fiyatların
altına düşülmeyecek, fiyatlarda oynama ve dalgalanmalara gidilmeyecektir. Fiyat
tespiti konusunda görev ve yetkinin Esnaf ve sanatkarlar Birliği’nde olduğu hiçbir 1670
zaman unutulmayacaktır..”

şeklindeki hüküm ile ekmek üreticileri arasında oluşturulan yapı içerisinde ikinci bir
oluşum olarak nitelendirilebilecek “kartel” oluşturulamayacağı ve Esnaf ve
Sanatkarlar Birliği’nin belirlediği ve aslında azami fiyatlar olarak mevzuatta yerini
bulan ekmek fiyatının tek fiyat olarak kabul edilerek, bu fiyatın altında satışların
yapılamayacağı ve fiyatlarda oynama gerçekleştirilemeyeceği karara bağlanmıştır.
16. maddede;

“..bölgeler arası ihlaller yapılmayacak olup, bölge dışından gelebilecek ihlallerin 1680
hiçbir tartışmaya meydan vermeksizin tarafımıza doğru ve samimi bir şekilde
zamanında iletilecektir...”

şeklindeki hüküm ile belirlenmiş bölgelerde faaliyet gösteren üreticilerin bölgeleri
dışındaki satış uygulamalarına yer verilerek, durumun hakeme bildirilmesi
kararlaştırılmıştır. 17. maddede;

“..bölgeler arası oluşturulacak koordinasyona alınan kararlar çerçevesinde aynen
riayet edilecektir...”
1690
11-07/121-36


35
şeklindeki hüküm ile bölgeler arasında koordinasyon oluşturulacağı ve bu yönde
alınan kararlara aynı şekilde uyum gösterileceği karara bağlanmıştır. 18 . maddede;

“..en kısa sürede –ivedilikle- geriye dönük 10 günlük üretim kapasitesi ve tüm bayi
listesi hazırlanarak Diren Organizasyona sunulacaktır. Bayi listesinde bayi bazında
verilen günlük ekmek miktarı da yazılacaktır...”

şeklindeki hüküm ile hakeme verilecek fonların tespit edilmesi amacıyla fırınların
geriye dönük olarak on günlük kapasite raporlarının ve günlük üretilen ekmek
miktarlarının hakeme teslim edileceği karara bağlanmıştır. 25. maddede; 1700

“..sözleşmeye taraf olan bütün gerçek ve tüzel kişiler organizasyon ve danışmanlık
hizmetlerini sürdüren Diren Organizasyon Ltd. Şti.’ye ürettikleri ekmek başına
2000 TL hizmet karşılığı ücret ödeyecekler, bu ücretler ödendiğinde, Diren
Organizasyon fatura kesecek ve ilgili kişiye teslim edecektir. Ayrıca sözleşmeye
taraf kişiler kiralanacak veya kapatılacak fırınların sahiplerine kira ve tazminat
niteliğinde ödemelerin yapılabilmesi amacıyla oluşturulan fon için Diren
Organizasyon’a ürettikleri ekmek başına 1000 TL’sı ödeyecekler, Diren
Organizasyon sözleşmeye taraf firma ve kişiler adına vekaleten bu ödemeleri
yapacaktır...” 1710

şeklindeki hüküm ile ekmek üreticilerinin hakem tarafından kendilerine verilen
hizmetler karşılığında hakeme ekmek başına 2000 (ikibin) TL karşılığı ücret
verileceği ayrıca kiralanacak veya kapatılacak fırınların sahiplerine kira ve tazminat
niteliğinde ödeme yapılabilmesi amacıyla bir fon oluşturulması ve bu fona üretilen her
bir ekmek başına 1000 (bin) TL ödenmesi kararlaştırılmıştır. 27. maddede;

“..Her ne kadar 14.11.2001 tarihli fesih bildirimi ile sözleşmenin tek taraflı olarak
feshedildiği Diren Organizasyon Ltd. Şti. tarafından bildirildiyse de 1.3.2001 tarihli
Danışmanlık, 24.1.2001 tarihli Hakem, 28.2.2001 tarihli Protokol ve Centilmenlik 1720
Anlaşması ile aynı tarihte buna ilaveten çıkartılan Ek Sözleşme ve 7.10.2001
tarihli Sözleşmelerin tamamı iş bu sözleşme ile Diren Organizasyon fesihten rücu
etmiş, böylece yeniden geçerlilik kazanmış ve bütün taraflar bu sözleşmelerin
geçerliliği ile bağlayıcılığını kabul etmişlerdir. Bu nedenle bu sözleşmelerin tamamı
iş bu sözleşmelerin ekidirler...”

şeklindeki hüküm ile taraflar arasında daha önce akdedilen sözleşmelerin
geçerliliklerinin devam ettiği kararlaştırılmıştır.

I.5.2. 13. 8.10.2001 tarihli Protokol ve Centilmenlik Anlaşması 1730

Sincan, Etimesgut Belediyeleri mücavir alanı içinde faaliyet gösteren Hipermarketlere
yönelik hazırlanan Anlaşma’da;

“..Geçen hafta (6.10.2001) resmi yazımızla ve sizleri ziyaretlerimizle ekmeğin yeni
satış fiyatının Bölgede 200.000 TL’dan olacağı tarafınıza bildirilmiş ve yeni fiyata
tüm marketlerin uyacağı mutabakatı alınmıştır.
Fırıncıların yaşadığı kriz de göz önünde bulundurularak ekmek konusunda
marketler arasında yaşanan rekabetin ortadan kaldırılması, fırın işletmecileri
11-07/121-36


36
açısından yaşamsal bir durumdur. Yeni fiyata tüm marketler aynı anda geçecektir. 1740
Bu konuda yardımcı olacağınızı bekler, çalışmalarınızda başarılar dileriz...
Not: tüm marketlerle görüşülmüş ve yeni fiyat uygulamasına aynı anda, yani
09.10.2001 tarihi itibarıyla geçilecek olup, tüm market yetkililerinin imzaları
aşağıdadır...”

şeklindeki kararla ekmeğin belirlenen satış fiyatı konusunda marketler arasında
yaşanan rekabetin ortadan kaldırılması ve yeni fiyatlara tüm marketlerin aynı anda
geçmeleri karara bağlanmıştır.

I.5.2.14. 27.3.2002 tarihli Toplantı Kararı 1750

Sincan, Etimesgut ve Belediye hudutları dahilinde faaliyet gösteren ekmek üreticileri
ile hakem Naci Kutanis arasında gerçekleştirilen toplantıda; ekmek satış fiyatının
belirlenmesi, bayi dışındaki satış noktalarına ekmek verilemeyeceği gibi sokak
aralarında, araçlarda ve pazar yerlerinde ekmek satılmayacağı aksi durumda
hakeme bilgi verilmesi ve kararlara uymayan ekmek üreticilerinin 5.000.000.000
(beşmilyon) TL ceza ödeyeceği karara bağlanmıştır.

I.5.2.15. Toplantı Kararı
1760
Hakem tarafından Sincan bölgesindeki faaliyetler rapor edilerek durum tespiti
yapılmıştır. Verilen hizmetler karşılığında üretilen ekmek başına alınan 3.000 (üçbin)
TL fon bedelinin 3.889.830 (üçmilyonsekizyüzseksendokuzbinsekizyüzotuz) adet
ekmek üretim miktarında 11.670.000.000 (onbirmilyaraltıyüzyetmişmilyon) TL toplam
bedele ulaştığı ancak kapasitelerin 15.000-20.000 (onbeşbin-yirmibin) arasında eksik
gösterildiği rapor edilmiştir. Buna ek olarak ekmek başına alınan 3.000 (üçbin) TL’lik
fon bedelinin 5.000 (beşbin) TL’ye çıkarılması, fon toplanması ve bu konuda sorun
çıkaran üreticilerin durumu ele alınmaktadır. Ayrıca ekmek fiyatının Belediye
tarafından üretilen Halk Ekmek fiyatı ile mukayesesi yapılıp, Halk Ekmek fiyatının
artırılması yönünde çalışılması da öneri halinde belirtilmiştir. 1770

I.5.2.16. 28.2.2001 tarihli Protokol ve Centilmenlik Anlaşması

Anılan anlaşma; Sincan, Etimesgut ve Yenikent İlçesi Belediye mücavir alanı
içerisinde faaliyet gösteren ekmek üreticileri ile hakem Naci Kutanis arasında
imzalanmıştır. Anılan anlaşmada ekmek fiyatlarında indirim yapılamayacağı, kartel
oluşturulmayacağı, kesinlikle Esnaf ve Sanatkarlar Birliği’nin belirlemiş olduğu fiyatlar
doğrultusunda satışların yapılacağı ve aykırılık halinde 500.000.000 (beşmilyon) TL
cezai şart ödeneceği karara bağlanmıştır.
1780
I.5.2.17. 28.2.2001 tarihli Protokol ve Centilmenlik Anlaşması (Ek Sözleşme 1)

Aşağıda yer verilen sözleşme ile hakeme tanınan yetkiler ortaya konulmaktadır. Buna
göre;

“...aşağıda belirtilen görev ve yetkiler bir uyuşmazlık doğmamasını sağlamak
amacıyla hakeme tevdii edilmiştir.
1. Tarafların Ana Protokol-Centilmenlik Sözleşmesinde kabul ve taahhüt ettikleri
yükümlülüklere uyup uymadıklarının denetimlerini hakem yapacaktır.
11-07/121-36


37
2. Önemli olanın uyuşmazlıkların doğmasını engellemek olduğunun bilinciyle 1790
hakem, imza sahibi firmalarda gerekli gördüğü anda her türlü denetim ve
inceleme, üretimin sağlık koşullarına uygun olup olmadığını denetleme,
aykırılık görürse uyarma ve ilgili yasal mercilere derhal bildirip kanuni işlemleri
yaptırma, üretim, stok, maliyet, kapasite, fiyat, pazarlama konularında her türlü
defter ve belgeleri inceleme ve araştırma yetkisine sahiptir.
3. Hakem, gerekli gördüğünde sözleşme taraflarını toplantıya çağırma, anlaşma
ilke kararı alıp uygulama yetkisine sahiptir. Hakem gerekli gördüğünde hak ve
nefaset kaideleriyle, hüsnüniyet kuralları çerçevesinde alınan ilke kararları
doğrultusunda üretici firmanın üretimini durdurmaya askıya almaya ve hatta
fabrikayı veya fırını süresiz kapatmaya yetkilidir. Ancak ilgili olabilecek 1800
üreticinin tazminat alma hakkı saklıdır. Tazminatı yukarıdaki ilkeler
çerçevesinde hakem belirler.
4. Sözleşme tarafları, alınan kararlar doğrultusunda günlük olarak hakeme
kapasite raporu vereceklerdir.
Sözleşme taraflarının işbu sözleşmeyi onaylayıp kabul ettiklerini gösteren kaşe
ve imzalarını havi Ek-1, Ek-2, Ek-3 sayfalar (Ekler) bu sözleşmenin ayrılmaz bir
parçasıdır. Sözleşmenin imza bölümü bu sayfalardadır.
İşbu sözleşme, tarafların kendi serbest iradeleri ile 20.02.2001 tarihli protokol
Centilmenlik Anlaşmasının 1. Eki olarak imzalanmış ve hüküm altına alınmıştır.
” 1810
şeklinde alınan kararları taraflar kabul etmiştir. Görüldüğü üzere 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi genel hükmü ve yasaklanan haller içine giren rakipler arası
yapılan anlaşmalarla arz ve talep miktarının kontrol altına alınması amacıyla
kapasite, fiyat, üretim, stok, maliyet ve pazarlama konularında şeffaflık sağlanması,
kendilerince haksız rekabetin önlenmesi amacıyla bir takım ilke kararlarının alınması
ve alınan kararlara uyulmaması halinde söz konusu üretim tesisinin üretiminin
durdurulması ya da askıya alınması hatta süresiz kapatılması konularında hüsnüniyet
kuralları çerçevesinde hakeme yetki verilmektedir. Dolayısıyla firmalar aldıkları
kararlarla ilgili olarak kendi aralarında cezalandırma mekanizmalarını da
oluşturmaktadırlar. Bu duruma örnek olarak anılan türdeki bir kararın uygulamasına 1820
aşağıda yer verilmiştir.

I.5.2.18. Yepaş tarafından bildirilen yazı

Yepaş A.Ş. tarafından gönderilen yazı, fırıncıların bölge paylaşımı içinde olduklarının
ortaya konulmasında örnek bir belge olarak kabul görmektedir. Nitekim anılan yazıda
Yepaş A.Ş. adına Gürsel Alnıaçık;

“Bu birlik bozulduğundan itibaren YEPAŞ AŞ olarak bir daha toplantılara
katılmayacağımızı kendi ekmek fiyatlarımızı belirleyeceğimizi, her fırının bakkalına 1830
ekmek vereceğimizi GÜRSEL ALNIAÇIK olarak namusum ve şerefim üzerine
yemin ederim.
İmza
Gürsel ALNIAÇIK
15.12.2000
NOT: Fon vermeyen fırınların bayilerine ekmek vereceğimi de bilmenizi istiyorum”

şeklinde belirtilen ifadesinde varolan birliği bozduğunu ve o andan itibaren
toplantılara katılmayacağını, kendi ekmek fiyatını belirleyeceğini, her fırının bakkalına
11-07/121-36


38
ekmek vereceğini belirterek ayrıca fon vermeyen fırınların bayilerine de ekmek 1840
vereceğini ifade etmektedir. Dolayısıyla soruşturmaya konu olan ekmek üreticileri
arasındaki oluşum yukarıdaki ifadelerle çok açık bir biçimde ortaya konulmaktadır.
Yepaş A.Ş.’nin aldığı kararlar mevcut düzenin bir nevi resmini çizmekte ve
ifadelerden firmaların kendi aralarında fiyat tespiti ve bölge paylaşımı yaptıkları
anlaşılmaktadır. Ancak 28.9.2001 tarihli mutabakat metni incelendiğinde Zemheri
A.Ş. ile Yepaş ve Alnıaçıklar A.Ş.’nin hakem gözetiminde anlaşma sağladıkları tespit
edilmiştir. Buna göre “Yepaş ile Zemheri A.Ş.’nin Centilmenlik Barış Anlaşması”
başlıklı mutabakat metninde;

“..Bulunulan son durumdan........................28.9.2001 tarihi itibarıyla karşılıklı saldırı 1850
olmayacak. Geçmişte varolan kırgınlıklar tamamıyla son bulup, bundan sonra ne
özel ne ticari kin güdülmeyip ....ve barış için ortak özveri ve güven sağlanacak.
Bunun vesilesi olaraktan Alnıaçık, Şeker Fabrikalarının ekmek ihalesine Alnıaçık
ve Yepaş olarak girmeyeceği gibi Zemheri A.Ş.’ye destek verecek. Olası küçük
hatalarda ve sorunlarda karşılıklı görüşmelerle sorun büyütülmeden Naci Kutanis’e
Mehmet Zemheri ve Sami Alnıaçık durumu iletecekler...”

alınan kararla Yepaş A.Ş. tekrar “sisteme” dahil olmuş ve hatta karşılıklı saldırılar
olarak metinde geçen fiyat rekabetine son verilmesine vesile olarak Şeker
Fabrikaları’nın ekmek ihalesine Alnıaçık ve Yepaş A.Ş. olarak girilmeyeceği buna 1860
ilaveten Zemheri A.Ş.’ye destek verileceği kararlaştırılmıştır.

I.5.2.19. Fırıncı Şikayet Formları

Anılan formlarda ekmek üreticileri tarafından yaratılan oluşumda hakeme pazar
raporları verilmektedir. Söz konusu şikayetlerde gerek bölgesi dışında faaliyet
gösteren fırınlar gerekse ucuz ekmek satan market ve bakkallara müdahale edilmesi
amacıyla fırıncılar tarafından hakem bilgilendirilmekte ve hakem ise “çözümlenen
şikayetler” başlıklı formlarda gelen şikayetlerin değerlendirmesini yapmaktadır.
Görüleceği üzere ilgili ürün pazarında faaliyet gösteren firmaların kurdukları sisteme 1870
bağlılıkları dikkat çekmektedir.

I.5.3. Marketlere İlişkin Değerlendirme

Soruşturma konusu olaya ilişkin olarak Ankara Valiliği’nden gelen dosyada
marketlerin ekmek piyasasında Diren Organizasyon (Naci Kutanis) önderliğinde
gerçekleştirilen oluşum ile anlaşmalar yoluyla rekabeti sınırladıklarına ilişkin 3 belge
bulunmaktadır. Bu belgeler esas itibarıyla Diren Organizasyon tarafından belirlenen
ve ekmek piyasasında rekabeti ortadan kaldıran bazı hususların ilgili bölgelerdeki
marketler ve fırınlar tarafından kabul edilmesine yönelik anlaşma metinleridir. 1880
Yukarıda ayrıntılarıyla yer verildiği üzere Diren Organizasyon, Ankara Sincan,
Yenikent, Etimesgut ve Yenimahalle bölgelerindeki fırınlar ile ekmek piyasasında
rekabet ortamını ortadan kaldıran çeşitli oluşumlara öncülük etmiştir. Bu noktada
marketlerin bu oluşuma taraf veya destek olma nedenleri önem kazanmaktadır.

Soruşturma döneminde yapılan incelemeler neticesinde, Ankara ekmek piyasasında
marketlerin ekmeği önemli oranda promosyon aracı olarak kullanması, yüksek
kapasiteli Ankara Halk Ekmek Fabrikası’nın Ankara Fırıncılar Odası (Oda)’nın
belirlediği fiyat tarifesinde yer alan azami fiyattan daha düşük düzeyde ekmek fiyatı
11-07/121-36


39
belirlemesi, fırınların düşük kapasite kullanmaları, kayıt dışı çalışan veya gerekli 1890
asgari koşulları taşımayan fırınların yarattığı haksız rekabet, ekmekte ürün
farklılaştırmasının olmaması ve 2001 yılındaki ekonomik kriz gibi nedenlerden dolayı
fırıncı esnafının Oda tarafından belirlenen azami satış fiyatından ekmek satmasının
güçleştiği anlaşılmaktadır. Sincan, Yenikent, Etimesgut ve Yenimahalle
bölgelerindeki fırıncılar karşılaştıkları sorunlardan (“düşük fiyat”, “haksız rekabet”)
kurtulmak için de belli kişiler aracılığıyla ekmek piyasasını kendi çıkarları
doğrultusunda disipline etmek ve ekmek ürününün satış fiyatını Oda’nın belirlediği
fiyata yükseltmek istemişlerdir.

Ancak ekmek, sadece bakkallarda veya fırınların tezgahında satılmamakta, 1900
marketlerde de satılmaktadır. Son yıllarda tüketicilerin alışveriş alışkanlıklarının
bakkallardan daha büyük ölçekli marketlere kaydığı da dikkate alındığında, sadece
fırınların bir araya gelerek nihai satış fiyatının ne olması gerektiği üzerine
anlaşmalarının ekmeğin genel fiyat dengesini etkilemeye yetmeyeceği açıktır. Ayrıca,
marketlerin tüketicilere yönelik yaptığı promosyonlar ile tüketicilerin ekmeğin fiyatına
ilişkin bilinçlerini arttırması, anlaşmalarda marketlerin ekmekte promosyon
yapmayacaklarının neden yer aldığını ve fırıncıların yaptıkları anlaşmaya neden
marketleri de dahil ettiklerini gösterir niteliktedir. Sonuç olarak, marketlerde satılan
ekmeğin fiyatının Oda’nın açıkladığı azami fiyat seviyesinde gerçekleşmesi ve
marketlerin ekmek ürününde promosyon yapmayacakları konularının yer aldığı 1910
anlaşmaların, fırınlar arasında yapılan anlaşmanın sürdürülebilir olmasını sağlamaya
yönelik tali anlaşmalar olduğu kanaatine varılmıştır.

Yukarıda yer alan hususlar dışında Oda’nın azami fiyatı belirleme yetkisinin olması,
piyasadaki genel fiyat seviyesini belirlemek amacıyla anlaşmak isteyen fırınların ve
marketlerin bu konu üzerinde anlaşmalarını kolaylaştırdığı söylenebilir. Teşebbüsler
arası yatay anlaşmaların uygulanmasında en önemli etken teşebbüsler arası birliğin
bir denetleme mekanizmasıyla korunmasıdır. Ekmek ürünü bu açıdan
değerlendirildiğinde, resmi bir makam olan Oda’nın bir fiyat açıklıyor olmasının,
fırıncılar ve marketler arasındaki bir birlikteliğin daha rahat gerçekleşmesine neden 1920
olduğu söylenebilir. Ayrıca, Oda tarafından ekmeğin azami satış fiyatına ilişkin
yapılan açıklamalarda, açıklanan bu fiyatın azami fiyat olduğu ve isteyen fırınların bu
fiyatın altında satış yapabileceğinin net bir şekilde belirtilmemesi; tüketicileri ekmeğin
satış fiyatının açıklanan fiyat olduğuna yönlendirerek daha düşük bir fiyatın piyasada
olup olmadığını araştırmasını engellemekte ve böylece fırınlar ve marketler arasında
yapılabilecek olası bir birlikteliği daha da kolaylaştırmaktadır.

Bunlarla birlikte Oda ile yapılan görüşmelerde, Oda’nın 1986 yılından 2003 yılına
kadar açıkladığı azami fiyat listeleri, bunlara ilişkin Ankara Fırıncılar Odası
Başkanlığı’na gönderilen yazılar ve hakkında soruşturma açılan ve Oda üyesi olan 1930
şirketlere ilişkin bilgiler alınmıştır.

4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında
doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını
taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası
anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri
hukuka aykırı ve yasaktır” denilmektedir. Marketlere yönelik olarak yapılan
incelemeye esas teşkil eden I.5.2/6-7 ve I.5.2/14 numaralı bölümlerde değinilen
belgelerden, Naci Kutanis’in bazı marketler ve fırınlar arasında 4054 sayılı Kanun
11-07/121-36


40
bakımından ihlal teşkil eden kararları da içeren anlaşmalar yapılmasına öncülük ettiği 1940
anlaşılmaktadır. Dolayısıyla belgelerin açıkça rekabeti bozma ya da kısıtlama
amacına yönelik olarak hazırlandığı görülmektedir.

Soruşturma açılan marketler tarafından yapılan savunmalarda, anlaşma metninde
unvanları karşısında bulunan imzaların yetkisiz kişilerce atıldığı veya imzayı
tanımadıkları, bu nedenle de bu belgelerin kendilerini bağlayamayacağı ileri
sürülmektedir. Ancak, Rekabet Hukuku bağlamında rekabet ihlaline hükmedebilmek
için rekabet ihlalinin teşebbüslerin şirketi temsile yetkili kişilerinin eylemleri veya yazılı
kararları sonucu oluşması gibi bir gereklilik söz konusu değildir. Dolayısıyla Kanun’a
aykırı anlaşmalar yapan teşebbüsler tarafından böyle bir anlaşmanın yetkili kişilerce 1950
imzalanmaması nedeniyle geçersiz olduğu ve kendilerini bağlamayacağını öne
sürmeleri anlamsızdır. Esas itibarıyla, teşebbüsler bir bütün olarak yetkili veya
yetkisiz tüm personelinin rekabete aykırı eylemlerinden sorumludurlar. Dolayısıyla,
yukarıda sayılan marketler adına atılan imzaların yetkisiz kişilerce atılmış olması
marketleri 4054 sayılı Kanun bağlamında sorumluluktan kurtarmamaktadır.

Belirtilmesi gereken bir diğer husus ise marketlerde satılan ekmeğin fiyatının kimin
tarafından belirlendiğidir. Bir market ister kendi ekmeğini üretiyor olsun ister ekmek
üretimini marketinin içinde başka bir teşebbüse devretmiş olsun isterse de dışarıdan
temin ettiği ekmekleri satıyor olsun bu durum ekmeğin fiyatının belirlenmesinde bu 1960
marketin tek yetkili olduğu gerçeğini değiştirmemektedir. Diğer bir ifadeyle, fırınların
ya da market içinde üretim yapan teşebbüsün marketlerde satışa sunulan ekmeğin
satış fiyatını belirleme yetkisi bulunmamaktadır. Dolayısıyla marketin içinde başka bir
teşebbüs tarafından ekmek üretiminin gerçekleştirildiği veya ekmeğin dışarıdaki bir
fırından alınıp satıldığı durumlarda marketin Rekabet Hukuku uyarınca sorumluluğu
ortadan kalkmamaktadır.

Soruşturma muhatabı marketlerin anlaşma hükümlerini uygulayıp uygulamadığının
anlaşılabilmesi amacıyla marketlerden anlaşmalarda belirtilen bölgelerdeki
şubelerinden, anlaşmalarda geçen tarihlerden 15 (onbeş) günlük öncesi ve sonrası 1970
her bir günü gösteren (1.1.2001-15.2.2001 ve 1.10.2001-19.10.2001) ve içinde
normal ekmeğin satış fiyatının yer aldığı yazar kasa fişleri istenmiştir.

Gimsa Ltd. Şti. tarafından sadece ilgili günlere ilişkin olarak “Z” raporları
gönderilmiştir. Ancak bu raporlarda ekmeğin satış fiyatına ilişkin bilgiler yer
almadığından, gönderilen bu bilgiler dikkatte alınmamıştır.

Gimsa Ltd. Şti.’nden analiz yapmaya dayanak olacak yeterli bir veri Kurumumuz
kayıtlarına ulaşmadığından analiz kısmında bu şirket hakkında fatura kayıtlarıyla ilgili
herhangi bir yorum yapılmamıştır. 1980

Soruşturma konusu anlaşma belgeleri temelinde marketlere ilişkin yapılan inceleme
ve değerlendirme aşağıda sunulmaktadır.

I.5.3.1. 15.1.2001 tarihli Protokol ve Centilmenlik Anlaşması

Taraflarca 15.1.2001 tarihinde imzalandığı belirtilen belgede, Naci Kutanis isimli
şahsın Sincan, Etimesgut ve Yenikent bölgelerinde faaliyet gösteren beş marketin bu
bölgelerdeki şubeleri ve ilgili fırınlar arasında yapılan anlaşmaya öncülük ettiği
11-07/121-36


41
anlaşılmaktadır. Yapılan bu anlaşmada, belirlenen bölgelerde faaliyet gösteren 1990
hipermarketler ve ekmek fırınlarının 16.1.2001 tarihi itibarıyla hem kendi aralarında
hem de birbirleriyle olan fiyat rekabetine son vereceği ve ekmek fiyatının Oda’nın
belirlediği fiyat olacağı hususları kararlaştırılmıştır. Bu tarihte Oda tarafından
belirlenen ekmeğin azami fiyatı ise 100.000 (yüzbin) TL’dir. Aşağıda ise çeşitli
marketler tarafından gönderilen yazar kasa fişleri/bilgisayar çıktılarından hareket
edilerek söz konusu anlaşmanın bu marketler tarafından uygulanıp uygulanmadığı
incelenmiştir (Öncelikle yazar kasa fişlerini gönderen şirketler, daha sonra ise
bilgisayar kayıtlarını gönderen şirketler incelenmektedir).

Anlaşmada imzası bulunduğu halde herhangi bir belge göndermeyen Gimsa Ltd. 2000
Şti.’ye ilişkin olarak işbu anlaşmada isimlerinin yanında imza bulunması ve imzanın
bu mağazaya ekmek sağlayan Köroğlu Fırını’nın sahibine ait olması, bu marketin de
anlaşmaya taraf olduğunu göstermekte ve bu sebepten dolayı anılan teşebbüs
Kanun’un 4. maddesini ihlal etmektedir.

Dolayısıyla, anlaşmada yer alan tarihlerde ekmek satış fiyatını yükselten marketlerin
-ki bu tarihte Oda tarafından belirlenen ekmeğin azami satış fiyatında herhangi bir
değişiklik olmamıştır- 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal eden bir anlaşmaya
taraf oldukları, söz konusu anlaşmaya taraf olan veya uygulayan Gimsa Ltd. Şti.
I.5.2/6 numaralı bölümde yer alan anlaşma ile 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini 2010
ihlal etmiştir.

I.5.3.2. 8.10.2001 tarihli Protokol ve Centilmenlik Anlaşması

Taraflarca 8.10.2001 tarihinde imzalandığı belirtilen belgede, Naci Kutanis isimli
şahsın Sincan ve Etimesgut bölgelerinde faaliyet gösteren Gimsa Ltd. Şti. ve altı
market arasında yapılan anlaşmaya öncülük ettiği anlaşılmaktadır. Buna göre,
Sincan ve Etimesgut bölgelerinde faaliyet gösteren hipermarketlerin 9.10.2001 tarihi
itibarıyla Oda tarafından belirlenen azami fiyata uyacakları ve marketler arasındaki
rekabeti ortadan kaldıracakları imza altına alınmaktadır. Ayrıca, aynı anlaşmada 2020
6.10.2001 tarihinde bu anlaşmayı imzalayan fırınların Naci Kutanis tarafından ziyaret
edildiği ve ekmek satış fiyatının 200.000 (ikiyüzbin) TL olacağının marketlere
bildirildiği bilgisi yer almaktadır. Oda tarafından 6.10.2001 tarihinde 150.000
(yüzellibin) TL olan ekmeğin azami fiyatı 7.10.2001 tarihinde arttırılarak 200.000
(ikiyüzbin) TL’ye yükseltilmiştir.

Marketler arasında yapılan anlaşmaya aracılık ettiği anlaşılan Naci Kutanis’in Oda
tarafından ekmeğin yeni azami satış fiyatının açıklanmasıyla birlikte 6.10.2001
tarihinde marketlerle bu konuda temasa geçildiği bilgisi yer almaktadır. 8.10.2001
tarihinde düzenlendiği anlaşılan bu belgede, ekmek satış fiyatının 200.000 (ikiyüzbin) 2030
TL olarak 9.10.2001 tarihinden itibaren uygulamaya konulacağı yönünde imzası
bulunan marketlerden taahhüt alınmıştır. İlk iki belge ve marketlerden gelen yazar
kasa fişleri incelendiğinde, asıl amacın marketlerde satılan ekmeğin fiyatının Oda’nın
belirlediği azami fiyat seviyesine yükseltilmesi olduğu anlaşılmaktadır. Söz konusu
belgede, Oda’nın 6.10.2001 tarihinde açıkladığı azami ekmek satış fiyatına
marketlerin de uyması istenmiştir.

Anlaşma hükümlerinin kendi marketlerinde uygulanmadığına yönelik herhangi bir
belge gönderemeyen ancak anlaşmada imzaları yer alan Gimsa Ltd. Şti., belgenin bu
11-07/121-36


42
şirketle ilişkisi olan bir kişi tarafından imzalanması da göz önünde bulundurularak, 2040
rekabeti sınırlama amacı taşıyan bir anlaşma yapması nedeniyle 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesini ihlal etmiştir.




J. GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK

4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi ile, belirli bir mal ve hizmet piyasasında doğrudan
veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya 2050
bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar
hukuka aykırı bulunarak yasaklanmıştır.

4054 sayılı Kanun’da, Medeni Hukuk ve Borçlar Hukuku mevzuatında kullanılan
“sözleşme” ya da “akit” terimleri yerine “anlaşma” terimi kullanılmıştır. Kanun’un 4.
maddesinin gerekçesi de dikkate alındığında, anlaşmada Medeni Hukuk’un geçerlilik
koşullarına uyma ölçütünün aranmadığı ortaya çıkmaktadır. Dolayısıyla, taraflar
arasındaki danışıklı ilişki ya da irade uyuşmalarının anlaşma olarak
değerlendirilmesinde hukuki geçerlilik ve bağlayıcılık şartı aranmamalıdır.
2060
Bu nedenle, soruşturma konusu anlaşma belgelerinin taraflar açısından herhangi bir
hukuki bağlayıcılık içermemesi ve bazılarının imzasız olması gibi özellikler, söz
konusu belgelerin anlaşma olarak değerlendirilmesine engel oluşturmamaktadır.
Hatta teşebbüsleri ilzam ve temsil yetkisine sahip olmayan personelin rakip
teşebbüslerle ulaştığı yazılı veya sözlü mutabakatlar, eğer teşebbüslerin bilgileri
dahilinde veya yönlendirmeleri doğrultusunda olmuşsa ya da rekabeti sınırlayıcı
etkiler doğurmuşsa bunlar da anlaşma olarak değerlendirilmektedir. Nitekim Kurul
26.11.1998 tarih ve 93/750-159 sayılı Kararı ile; “Rekabet Hukuku açısından
anlaşmalarda şekil şartının aranmadığı, dolayısıyla Gaziantep Tilmen Oteli’nde
yapılan toplantıya katılan şahısların ilgili firmaları temsile yetkili olmadığı ve adı 2070
geçen anlaşmada imzalarının bulunmadığı yönündeki savunmaların 4054 sayılı
Kanun’a aykırı bir anlaşmanın varlığını ortadan kaldırmadığı” sonucuna ulaşmıştır.

Ayrıca, 4054 sayılı Kanun delil ve ispat araçları ile ilgili bir sınır öngörmemektedir.
Dolayısıyla hukuka uygun olarak elde edilmiş her türlü delil ve ispat araçlarının
anlaşmaların varlığını kanıtlamak amacıyla kullanılmasında bir sakınca
bulunmamaktadır. Bu bakımdan, ilgili belgelerin bir anlaşma olarak değerlendirilmesi
açısından delil niteliğinde olduğu; yapılan yerinde incelemelerde elde edilen diğer
bilgilerin ise anılan anlaşma belgelerini destekleyici nitelikte olduğu sonucuna
ulaşılmıştır. 2080

Bu çerçevede daha önceki bölümlerde yapılan tespit ve değerlendirmelerde yer
verildiği üzere, mevcut bilgi ve belgelerden, dosya konusu olayda ilgili pazarda
faaliyet gösteren teşebbüslerin aralarındaki rekabeti sınırlama amacına yönelik
olarak bir anlaşma yaptıkları anlaşılmaktadır. Bu anlamda anılan bilgi ve belgelerin
söz konusu anlaşmanın varlığına yönelik bulgular olarak değerlendirilmesinde bir
sakınca görülmemiştir. Dolayısıyla hakkında soruşturma açılan taraflarca, belgelerde
imzanın bulunmaması, belgelerin yetkisiz kişilerce imzalanması ve hukuki
11-07/121-36


43
bağlayıcılığının olmaması yönünde yapılan savunmalar ihlalin varlığını ortadan
kaldırmamaktadır. 2090

Kanun, bir anlaşmanın hukuka aykırı bulunması için rekabeti sınırlayıcı amaçlı
olmasını tek başına yeterli saymaktadır. Başka bir deyişle; bir anlaşma, rekabeti
sınırlayıcı etkileri fiilen doğurmasa, uygulanmasa ya da uygulanamamış olsa dahi
hükümlerinden rekabeti sınırlayıcı amaçlı olduğu anlaşılıyorsa doğrudan
yasaklanmaktadır. Anlaşmanın amacının belirlenmesinde ise, tarafların subjektif
amaçlarından öte anlaşmanın genelinden ya da hükümlerinden çıkarılabilen objektif
amaç dikkate alınmaktadır.

Daha önceki bölümlerde yer verildiği üzere, soruşturma konusu anlaşmaların 2100
rekabeti sınırlama amacı taşımasının ötesinde mevcut bir takım belgelerden anılan
anlaşmaların uygulandığı da anlaşılmaktadır. Bu bakımdan, anlaşmaların Kanun’un
4. maddesi anlamında rekabeti sınırlayıcı etkisinin de görüldüğünü söylemek
mümkündür. Nitekim, söz konusu anlaşmaların mevcut bilgi ve belgelere göre 2000
yılının Kasım ayında başlayıp Diren Organizasyon’un Danışmanlık Sözleşmesi,
Hakemlik Sözleşmesi, Protokol ve Centilmenlik Anlaşması’na yönelik fesih kararını
fırın işletmecilerine ve hipermarket yöneticilerine gönderdiği 13.8.2003 tarihine kadar
devam ettiği anlaşılmaktadır. Soruşturma döneminde şirket yetkilileri ile yapılan
görüşmelerde anılan yetkililerin ihlale konu olan anlaşmaların yapıldığı ve
uygulandığına yönelik ifadeleri tespitleri destekleyici niteliktedir. 2110

Özetle; Gimsa Ltd. Şti. ve diğer teşebbüsler tarafından rekabetin sınırlanmasını
amacıyla yapılmış bir dizi anlaşma söz konusudur. Bu anlaşmaların ortak bir amaca
hizmet etmesi nedeniyle tek bir anlaşma olarak ele alınması gerekmektedir.
Marketlerle yapılan anlaşmaların da söz konusu anlaşmanın uygulanmasının
aksamaması için yapıldığı ve bu yönüyle tamamlayıcı olduğu anlaşıldığından aynı
yönde değerlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Dolayısıyla, mevcut bilgi ve
belgelerden 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi anlamında rekabeti sınırlayıcı anlaşma
yaptığı anlaşılan Gimsa Ltd. Şti.’nin aynı Kanun’un 16. maddesinin ikinci fıkrası
uyarınca cezalandırılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. 2120

K. SONUÇ

Önaraştırma ve soruşturmaya ait tüm savunma, ek savunma, sözlü savunma
tutanakları, sözlü savunma toplantısının ses kayıtlarının yazılı açılımı, raporları,
Danıştay kararları, tüm dosya münderecatında yer alan bilgi ve belgeler okunup
incelenerek yapılan görüşmeler sonucunda;

1. Gimsa İnşaat San. Tic. Tur. İth. İhr. Ltd. Şti. unvanlı teşebbüsün rekabeti sınırlayıcı
anlaşma yapmak suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. 2130
maddesini ihlal ettiğine,

2. Bu nedenle Gimsa İnşaat San. ve Tic. Tur. İth. İhr. Ltd. Şti.’ye 4054 sayılı
Kanun’un 16. maddesi ve 2002/1 sayılı Tebliğ uyarınca asgari ceza miktarı olan
5.816,11 TL idari para cezası verilmesine

OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.



Full & Egal Universal Law Academy