Rekabet Kurumu - Karar Sayı 11-07/137-46

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2010-2-195 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-07/137-46
Karar Tarihi : 3.2.2011

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR

B. RAPORTÖRLER : Hakan Suat ÖLMEZ, Ekrem SOLMAZ, Hatice YAVUZ

C. BAŞVURUDA : - Umurcan İnşaat Turz. ve Tic. Ltd. Şti.
BULUNAN Uğur Mumcu Cad. No:89/5 Çankaya/Ankara
20
D. HAKKINDA İNCELEME YAPILANLAR:
- Akçansa Çimento San. ve Tic. A.Ş.
Hüseyin Bağdatlıoğlu İş Merkezi Kaya Sultan Sok. No:81
Kat:5-8 Kozyatağı 34742 İstanbul

- Adoçim Çimento Beton San. ve Tic. A.Ş.
Eski Büyükdere Cad. Tahirağa Çeşme Sok. Ayazağa Tic. Mrk.
12. Kat No:2 Maslak/İstanbul

- Cimpor Yibitaş Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş. 30
Eski İstanbul Yolu 7. Km. TMO Yanı No:92 Güvercinlik/
Ankara

E. DOSYA KONUSU: Akçansa Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş., Adoçim Çimento
Beton San. ve Tic. A.Ş. ve Cimpor Yibitaş Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin
anlaşma yapmak suretiyle Tokat ilinde hazır beton fiyatlarına birlikte ve eşit
miktarda zam yaptıkları ve müşteri paylaştıkları iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle;
 Tokat il merkezinde yürütmekte oldukları 18 derslikli ilköğretim okulunun
inşaatında kullanılmak üzere 03.07.2010 tarihinde Tokat Erdem Hazır Beton adlı 40
firma ile hazır beton satın alma sözleşmesi imzalandığı,
 İnşaatın temelinde kullanılacak olan ilk parti betonun sözleşmede belirlenen
fiyattan 12.07.2010 tarihinde teslim edildiği,
 Ancak altı gün sonra ikinci parti beton sipariş edildiğinde söz konusu firma
yetkililerinin betona (…..) TL/m³ tutarında zam geldiğini sözlü olarak beyan ettiği,
 Çimento ve akaryakıta zam gelmediği halde hazır betona %(…..) oranında bir
zam yapılmasının nedeninin ilgili hazır beton firmasına sorulduğu ve cevaben il
merkezinde beton santraline sahip olan Akçansa Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş.
11-07/137-46
2
(Akçansa), Adoçim Çimento Beton San. ve Tic. A.Ş. (Adoçim) ve Cimpor Yibitaş
Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Cimpor) firmalarının 16-17.07.2010 tarihlerinde 50
Tokat il merkezinde bulunan Ballıca Otel’de toplantı yaptıktan sonra bu kararı
aldıklarının ifade edildiği,
 Sonuç olarak ikinci parti betonun 4 TL/m³ zamlı olarak (…..) TL/m³ üzerinden
fatura edildiği ve fatura bedelinin 21.07.2010 tarihinde ödendiği,
 Tokat Erdem Hazır Beton’a sonradan, sözleşmeye riayet etmeyen bir firma ile
çalışılamayacağının beyan edildiği ve rakip iki firmadan (Cimpor, Betonsa) bedeli
sipariş esnasında peşin ödenmek üzere hazır beton talep edildiği ancak, alınan
cevabın “Diğer firmanın başladığı işe devam etmeyiz.” şeklinde olduğu,
 Toplam hazır beton ihtiyacının (…..)m³ olduğu ve bunun (…..) m³’ünün sözleşme
yapılan firmadan alındığı, rakip firmalara peşin ödeme yapılmasının talep edildiği 60
ve buna rağmen satış yapmaktan imtina edildiği,
 2010 yılı Mayıs ve Haziran aylarında söz konusu üç firmanın C20, C25 ve C30
sınıfı beton fiyatlarının farklı olmasına rağmen 15.07.2010 tarihinden itibaren söz
konusu fiyatların eşitlendiğinin tespit edildiği,
 Rakip teşebbüslerin aldıkları karar gereği fiyatları eş zamanlı olarak eşit miktarda
artırarak 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettikleri
iddia edilmiş ve 4054 sayılı Kanun kapsamında gerekli yaptırımların uygulanması
talep edilmiştir.
Dosya kapsamında, başvuru konusu iddialara ilişkin daha ayrıntılı bilgi alabilmek
amacıyla başvuru sahibi ile görüşülmüştür. Yapılan şifahi görüşmede başvuru sahibi 70
tarafından, Tokat Erdem Hazır Beton’un Adoçim bayisi olduğu, mevcut durumda
hazır beton ihtiyacının söz konusu bayiden zamlı fiyatlar üzerinden temin edildiği,
hazır beton satışı yapan rakip teşebbüslerin başka bir firma tarafından başlanmış bir
inşaata hazır beton vermeyi reddetmelerinin piyasada müşteri paylaşımına gidildiğini
gösterdiği ifade edilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 28.7.2010 tarih ve 5991 sayı ile intikal
eden başvuru üzerine yapılan inceleme neticesinde hazırlanan 23.08.2010 tarih ve
2010-2-195/İİ-10-196.HSÖ sayılı İlk İnceleme Raporu, 02.09.2010 tarih ve 10-57
sayılı Kurul toplantısında görüşülerek önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili
karar uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 26.01.2011 tarih ve 2010-2-80
195/ÖA-11-196.HSÖ sayılı Önaraştırma Raporu 01.02.2011 tarih ve
REK.0.06.00.00-110/56 sayılı Başkanlık önergesi ile 11-07 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.

H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; dosya konusu iddialara yönelik
olarak Tokat ilinde hazır beton sektöründe faaliyet gösteren firmaların 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği yönünde herhangi
bir bilgi ve belgeye ulaşılamadığından anılan teşebbüsler hakkında aynı Kanun 41.
maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı ve şikâyetin reddedilmesi
gerektiği ifade edilmiştir. 90

11-07/137-46
3
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan Teşebbüsler
Önaraştırma konusu iddialar temel olarak, Tokat ilinde faaliyet gösteren hazır beton
firmalarının anlaşma yapmak sureti ile hazır beton fiyatlarını belirledikleri ve müşteri
paylaştıklarına ilişkindir. Bu kapsamda, Tokat ilinde hazır beton üretiminde önemli
paya sahip teşebbüsler olmaları nedeniyle Adoçim’in Tokat’ta bulunan hazır beton
tesisi ve İstanbul’da bulunan merkezi, Cimpor’un Tokat’ta bulunan hazır beton tesisi
ve Ankara’da bulunan hazır beton merkezi ve Akçansa Beton’un Tokat hazır beton
tesisi, Samsun’da bulunan bölge müdürlüğünde raportörlerce yerinde inceleme 100
yapılmıştır.
I.1.1. Akçansa1
Akçansa, Hacı Ömer Sabancı Holding A.Ş. ve HeidelbergCement Mediterranean
Basin Holdings, S.L. ortak kuruluşudur. Şirketin %79.4 hissesine Hacı Ömer Sabancı
Holding ve HeidelbergCement Mediterranean Basin Holdings, S.L. eşit oranda
sahiptir, kalan % 20.57'si halka açıktır. Marmara, Ege ve Karadeniz bölgelerinde
faaliyet gösteren Akçansa, İstanbul-Büyükçekmece, Çanakkale ve Samsun-Ladik’teki
üç fabrikasında çimento ve klinker üretimini gerçekleştirmektedir. Şirketin ayrıca
İstanbul-Ambarlı, İzmir-Aliağa, Yalova, Yarımca ve Hopa’da kurulu beş çimento
terminali bulunmaktadır. Akçansa, iştiraki olan Betonsa ile 1998 yılında birleşmesi 110
sonucunda, “Betonsa” markasıyla hizmet vermeye başlamış olup, hazır beton
üretimini Marmara ve Ege bölgelerinde bulunan 35’in üzerinde tesisinde
gerçekleştirmektedir. Diğer bir iştiraki olan Agregasa Agrega ile 2002 yılında birleşen
şirket, agrega üretim faaliyetini “Agregasa” markası altında 4 tesisi ile
sürdürmektedir.
I.1.2. Adoçim2
Adoçim, 1995 yılında Antalya’da çimento sektöründe faaliyet göstermeye başlamıştır.
Adoçim'in %50 hissesi, 17 Nisan 2008 tarihi itibari ile çok uluslu bir çimento üreticisi
olan Titan Cement Company S.A. tarafından satın alınmıştır. Titan Çimento Grubu
yedi farklı ülkede faaliyet göstermektedir. Dosya kapsamında elde edilen bilgilere 120
göre, Adoçim’in Antalya, Tekirdağ ili Marmara Ereğlisi ilçesi ve Tokat ili Artova
ilçesinde çimento fabrikası ile Tokat merkez, Artova, Sivas ve Antalya’da hazır beton
tesisi bulunmaktadır. Teşebbüs tarafından verilen bilgilere göre, Artova’da bulunan
hazır beton tesisi Artova ve çevre ilçelere satış yapmakta ve tesisin Tokat merkeze
satışı bulunmamaktadır.
I.1.3. Cimpor3
Cimpor, 2007 yılından itibaren Cimpor Cimentos de Portugal SGPS, SA tarafından
kontrol edilmektedir. Çorum, Yozgat, Sivas ve Hasanoğlan’da çimento fabrikası
bulunan Cimpor, aynı zamanda 2 adet öğütme tesisi, 2 adet agrega tesisi ve 16 adet
hazır beton tesisine sahip bulunmaktadır. 130
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Hazır beton; belirli oranlarda çimento, doğal veya yapay agrega, su ve belli katkı
malzemelerinin mikserle karıştırılması yöntemiyle üretilen ve üreticiye taze beton

1 Akçansa’nın internet sitesinden faydalanılmıştır.
2 Adoçim’in internet sitesinden faydalanılmıştır.
3 Cimpor Cimentos de Portugal SGPS, SA şirketinin internet sitesinden faydalanılmıştır.
11-07/137-46
4
olarak sunulan bir inşaat malzemesidir. Hazır beton ürünleri, kullanım amaçları
bakımından C14, C16, C18, C20, C25 ve C25+ gibi alt kategorilere ayrılabilmekle
birlikte türler arasında yüksek arz ikamesi bulunmaktadır.
Dosya bakımından ilgili ürün pazarı, başvuru konusu iddiaların yönelik olduğu “hazır
beton pazarı” olarak belirlenmiştir.
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar 140
Hazır beton kısa süre içinde kullanılma zorunluluğu olan, stoklanamayan, yüksek
taşıma maliyetleri olan ve belirli bir sürenin geçmesi halinde kullanılabilmesi için
gerekli özellikleri kaybeden, uzun mesafeli taşınması hem teknik hem de ekonomik
açıdan mümkün olmayan bir üründür. Bu özellikleri ve yüksek taşıma maliyetleri
nedeniyle, hazır beton, üretildiği santralden yaklaşık 50 km uzaklığa kadar
taşınabilmektedir. Öte yandan, 50. km’lik mesafe kriteri her durumda geçerli değildir.
Bu mesafe, yol, iklim ve doğal koşullara göre artabilmekte veya azalabilmektedir. Bu
noktada, betonun tesiste transmiksere yüklenmesi, tesisten transmikser ile inşaat
alanına ulaştırılması, müşteri tarafından teslim alınması ve pompa aracılığıyla kalıba
yerleştirilmesinde geçen sürenin hazır betondaki kıvam ve işlenebilirlik kayıplarının 150
önlenebilmesinde kritik eşik olan iki saatlik sürenin altında olması gerektiğinin de
dikkate alınması gerekmektedir.
Dolayısıyla ilgili coğrafi pazarın belirlenmesinde esas alınacak kriter temel olarak,
hazır betonun yukarıda önemle üzerinde durulan en fazla 2 saat içinde tüketilme
zorunluluğu ve yaklaşık 50 km mesafeye kadar taşınabiliyor olma özellikleridir.
Mevcut dosya özelinde ise önaraştırma konusu iddiaların Tokat ilinde gerçekleştiği
ileri sürülmekle beraber dosya konusu iddiaların değerlendirilmesinde kesin bir ilgili
coğrafi pazar tanımının yapılmasına gerek olmadığı sonucuna varılmıştır.
I.3. Değerlendirme
Dosya konusu iddialar temel olarak Adoçim, Akçansa ve Cimpor firmalarının anlaşma 160
yapmak sureti ile Tokat ilinde hazır beton fiyatlarını belirledikleri ve müşteri
paylaştıklarına ilişkindir. İddialar değerlendirilirken teşebbüslerden talep edilen
bilgilerden de faydalanılmıştır.
I.3.1. Teşebbüslerden Talep Edilen Bilgiler Çerçevesinde Yapılan Tespitler
Dosya konusu iddiaların değerlendirilmesi bakımından teşebbüslerden talep edilen
bilgiler önem taşımaktadır. Bu bölümde dosya kapsamındaki iddialar teşebbüslerden
gelen bilgiler çerçevesinde değerlendirilecektir.
I.3.1.1. Hazır Beton Sektöründe Faaliyet Gösteren Teşebbüslerin Aralarında
Anlaşarak Zam Yaptığı İddiası
Tokat ilinde faaliyet gösteren başvuru konusu hazır beton firmalarının, ürün 170
fiyatlarına birlikte zam yaptıkları iddiasının değerlendirilebilmesi bakımından söz
konusu teşebbüslerin 2010 yılı C25 ve C30 hazır beton türlerine ait aylık ortalama
satış fiyatlarına ilişkin grafikler, dosya mevcudu satış verileri dikkate alınarak aşağıda
sunulmaktadır.





11-07/137-46
5
Şekil 1: Tokat İli C25 Türü Hazır Beton Ortalama Satış Fiyatları 180

(………..TİCARİ SIR………)


Şekil 2: Tokat İli C30 Türü Hazır Beton Ortalama Satış Fiyatları

(………..TİCARİ SIR………)


C25 ve C30 hazır beton fiyatlarında düzenli ve belirgin bir paralellikten bahsetmek 190
mümkün görünmemektedir.
Ayrıca başvuruda, söz konusu üç firmanın C20, C25 ve C30 sınıfı beton fiyatlarının
15.07.2010 tarihinden itibaren eşitlendiğinin tespit edildiği iddiası yer almaktadır. Söz
konusu üç hazır beton sınıfındaki aylık ortalama fiyatlar aşağıda belirtilmektedir:
Tablo 1: 2010 Yılı C20, C25 ve C30 Türü Hazır Beton Aylık Ortalama Fiyatları
C20/25 C25/30 C30/37
Tarih Adoçim
Tokat Cimpor Akçansa
Adoçim
Tokat Cimpor Akçansa
Adoçim
Tokat Cimpor
Akçan
sa
Oca.10 (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Şub.10 (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Mar.10 (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Nis.10 (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
May.10 (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Haz.10 (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Tem.10
4
(….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Tem.10
5
(….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Ağu.10 (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Eyl.10 (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Eki.10 (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Kas.10 (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Ara.10 (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Tablo incelendiğinde, iddia konusu 15 Temmuz 2010 tarihi öncesi ve sonrasındaki
fiyat farkları arasında büyük bir değişiklik gözlenmemektedir. Bu nedenle, dosya
mevcudu verilerden söz konusu tarih itibariyle başvuru konusu teşebbüslerin aynı
fiyattan hazır beton satmaya başladıkları sonucuna ulaşmanın mümkün olmadığı
anlaşılmaktadır. 200
Başvuru konusu teşebbüslerin 16-17.07.2010 tarihlerinde Tokat il merkezinde
bulunan Ballıca Otel’de toplantı yaptıkları iddiasına yönelik olarak Grand Ballıca
Otel’den 2010 yılı Temmuz ayında otelde düzenlen tüm organizasyon ve yemeklerin
listesi talep edilmiştir. Ancak Grand Ballıca Otel tarafından gönderilen cevabi

4 1-14 Temmuz 2010 tarihleri arasında yapılan satışlara ilişkin fiyat ortalamasını göstermektedir.
5 15-31 Temmuz 2010 tarihleri arasında yapılan satışlara ilişkin fiyat ortalamasını göstermektedir.
11-07/137-46
6
yazılarda iddialara konu teşebbüsler tarafından Temmuz ayında yemek veya
organizasyon düzenlendiğine dair herhangi bir bilgi veya belge yer almamaktadır.
Yine teşebbüslerde yapılan incelemelerde böyle bir toplantı yapıldığına dair herhangi
bir bilgi veya belge bulunamamıştır.
Ayrıca, yapılan yerinde incelemelerde teşebbüsler arasında fiyat tespiti yapıldığına
dair de herhangi bir bilgi veya belgeye ulaşılmamıştır. 210
I.3.1.2. Müşterilerin Paylaşıldığı İddiası
Başvuru dilekçesinde, Tokat ilinde faaliyet gösteren Adoçim, Cimpor ve Akçansa
Beton firmalarının hazır beton sektöründe müşteri paylaşımına gittikleri iddia
edilmektedir.
Önaraştırma sürecinde başvuru konusu üç hazır beton üreticisinden 2010 yılında
yaptıkları satışlara ait bilgiler talep edilmiştir. Kuruma intikal eden bilgiler
çerçevesinde teşebbüslerin anılan yılda satış yaptıkları müşteriler karşılaştırılmıştır.
Yapılan incelemede, aynı müşteriye birden fazla teşebbüs tarafından hazır beton
satışı yapıldığı görülmüştür.
Aşağıdaki tabloda birden fazla üreticiden hazır beton alan müşteri listesi yer 220
almaktadır:
Tablo 2: Birden Fazla Hazır Beton Üreticisi tarafından Satış Yapılan Müşteriler
Müşteri Satış Yapan Teşebbüsler
(….) (….)
(….) (….)
(….) (….)
(….) (….)
(….) (….)
(….) (….)
(….) (….)
(….) (….)
(….) (….)
(….) (….)
(….) (….)
(….) (….)
Yukarıdaki örnekler incelendiğinde, teşebbüslerin müşterilerine rakip teşebbüslerce
satış yapıldığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, dosya mevcudu verilerden hazır beton
üreticilerinin paylaşıldığı iddiasını destekleyen herhangi bir bulgu tespit edilememiştir.
Ayrıca, yapılan yerinde incelemelerde teşebbüsler arasında müşteri paylaşımı
yapıldığına dair herhangi bir bilgi veya belgeye ulaşılamamıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; dosya konusu iddialara
yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına 230
gerek olmadığına, şikayetin reddine OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.



11-07/137-46
7

03.02.2011 tarihli, 11-07/137-46 sayılı Rekabet Kurulu Kararına

KARŞI OY GEREKÇESİ

240
İlgili dosyada yer alan bilgi ve belgeler çerçevesinde;
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un “Bir anlaşmanın varlığının
ispatlanamadığı durumlarda piyasadaki fiyat değişmelerinin veya arz ve talep
dengesinin ya da teşebbüslerin faaliyet bölgelerinin, rekabetin engellendiği,
bozulduğu veya kısıtlandığı piyasalardakine benzerlik göstermesi, teşebbüslerin
uyumlu eylem içinde bulunduklarına karine teşkil eder” şeklindeki fıkrası göz önünde
bulundurularak,
haklarında inceleme yapılan teşebbüslerin kanunu ihlal edip etmediklerinin tespiti için
soruşturma açılabileceği değerlendirildiğinden mezkur Kurul Kararına katılmamız
mümkün olmamıştır. 250





Murat ÇETİNKAYA
Kurul Üyesi




Full & Egal Universal Law Academy