Rekabet Kurumu - Karar Sayı 11-10/195-67

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-1-355 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-10/195-67
Karar Tarihi : 23.02.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR 10
B. RAPORTÖR : Mustafa Mehmet ÖZKARABÜBER, Özgür BAL
C. BAŞVURAN : Şahinler Madencilik Nak. Otom. San. İth. İhr. ve Tic. Ltd. Şti.
Dr. Sadık Ahmet Cad. No:59/7 Balgat/Ankara
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - Madinsan Madencilik San. ve Tic. A.Ş.
Güvenevler Güneş Sok. No:1/4 Kavaklıdere Çankaya/Ankara
- Dalsan Alçı Sanayi ve Ticaret A.Ş.
1. Cad. Sincap Sk. No:12 Büyük Sanayi 06060 Ankara
- Doğan Alçı Panel Üretim Sanayi İthalat İhracat Pazarlama Ticaret
A.Ş. 20
Büyük Cami Üstü Eser Nurdoğdu Apt. No:1 Yozgat
- Tepe-Knauf İnşaat ve Yapı Elemanları Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Bilkent 7. Cad. Alçıpan Fabrikası Bilkent Mevki Çankaya/Ankara
- ABS Alçı ve Blok Sanayi A.Ş.
Libadiye Cad. Soyak Göztepe Sit. 15. Blk. D:281-284
Küçükçamlıca 34700 Üsküdar/İstanbul
E. DOSYA KONUSU : Madinsan Madencilik San. ve Tic. A.Ş. (Madinsan)’nin ruhsatını
elinde bulundurduğu Ankara ili Bala ilçesindeki alçı taşı madenini 8 yıldır neredeyse
hiç kullanmadığı, bu maden sahasını elinde tutarak rekabet şartlarını istediği gibi
belirlediği, söz konusu maden sahasının Madinsan Madencilik San. ve Tic. A.Ş.’nin 30
tekelinden çıkartılarak daha verimli kullanacak işletmecilere ihale edilmesi gerektiği
iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda; Madinsan’ın ruhsatını elinde bulundurduğu ve 8 yıldır
neredeyse hiç kullanmadığı Ankara ili Bala ilçesindeki alçı taşı madenini elinde tutarak
rekabet şartlarını istediği gibi belirlediği, bu maden sahasının anılan teşebbüsün
tekelinden çıkartılarak diğer işletmecilere ihale edilmesi gerektiği ifade edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 02.11.2010 tarih ve 8337 sayı ile giren
başvurular üzerine hazırlanan 05.01.2011 tarih ve 2010-1-355/İİ-11-259.ÖB sayılı İlk
İnceleme Raporu, 12.01.2011 tarih ve 11-03 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve
soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Rekabetin 40
Korunması Hakkında Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına11-03/39-
M sayı ile karar verilmiştir.

11-10/195-67
2
İlgili karar uyarınca düzenlenen 15.02.2011 tarih ve 2010-1-355/ÖA-11-192.MMÖ sayılı
Önaraştırma Raporu 18.02.2011 tarih ve REK.0.05.00.00-110/40 sayılı Başkanlık önergesi
ile 11-10 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da; Madinsan ve ortakları olan firmaların alçı taşı
madeni pazarında Kanun’un 4. ve 6. maddelerini ihlal eder nitelikte faaliyette bulunduğu
yönünde bir bulguya ulaşılamadığı, bu nedenle taraflar hakkında soruşturma açılmasına
yer olmadığı görüşüne yer verilmiştir. 50
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Madinsan ve Ortakları
Madinsan, 11.01.2001 tarihinde, alçı taşı pazarında faaliyet gösteren ve toz alçı pazarının
en büyük 4 teşebbüsü olan, Dalsan Alçı Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Dalsan), Doğan Alçı Panel
Üretim Sanayi İthalat İhracat Pazarlama Ticaret A.Ş. (Doğan Alçı), Tepe-Knauf İnşaat ve
Yapı Elemanları Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Knauf) ile ABS Alçı ve Blok Sanayi A.Ş. (ABS)
tarafından, “her türlü madenlerin, maden haklarının ve arama ve işletme ruhsatlarının
alınması, madenlerin işletilmesi veya işlettirilmesi, her türlü maden ham ve yarı mamul ve
mamullerinin temini, alımı, satımı, ihraç ve ithali, her türlü madenlerin ve maden haklarının
acentelik, komisyonculuk ve ticaretini yapmak” amacı ile bir anonim şirket olarak 60
kurulmuştur.
22.10.1999 tarihli Bakanlar Kurulu kararıyla, 3213 Sayılı Maden Kanunu kapsamına alınan
alçı taşı sahaları arasında yer alan Ankara Bala yöresindeki alçı taşı madeni rezervleri,
işletme ruhsatı verilmek üzere bir bütün halinde ihale edilmiştir. 11.08.2000 tarihli ihaleyi
Doğan Alçı’nın ortaklarından Seyhan DOĞAN kazanmıştır. Madinsan’ın kurulmasının
ardından, 31.01.2001 tarihinde, Seyhan DOĞAN söz konusu ruhsatı Madinsan’a
devredilmiştir.
31.08.2005 tarihinde ABS, Dalsan ve Knauf dışındaki dördüncü ortak olan Doğan Alçı,
Madinsan'daki ortaklık hisselerini mevcut ortaklara eşit oranda devretmiştir. İlgili işlemler
sonrası yönetim kurulu üye sayısı 3 olarak belirlenmiş ve bu değişiklik 06.10.2005 70
tarihinde Ankara Ticaret Sicil Memurluğunca tescil edilerek hüküm kazanmıştır. Bu devir
sonrasında, eşit oy hakkına sahip 3 teşebbüs Madinsan yönetim kurulunda eşit oranda
temsil edilmektedir.
I.2. İlgili Pazar
Şikâyete konu olan Madinsan’ın faaliyetleri bakımından ilgili ürün pazarı “alçı taşı pazarı”,
ilgili coğrafi pazar ise “Ankara ili ve batısı” olarak belirlenmiştir.
I.3. Madinsan Soruşturması
Madinsan’ın faaliyetlere başlamasının ardından alçı taşı pazarında faaliyet gösteren çeşitli
teşebbüslerden; Ankara ili Bala ilçesi hudutlarındaki alçı taşı sahalarına ait işletme
ruhsatlarının tamamının sektörde faaliyet gösteren 4 büyük teşebbüs tarafından ele 80
geçirildiği, ardından söz konusu ruhsatların bu teşebbüsler ve sahipleri tarafından kurulan
Madinsan’a devredildiği ve toz alçı pazarında kartelleşmeye doğru gidildiği, bu yolla diğer
alçı ürünleri üreticilerinin zor durumda bırakıldığı yönünde Kuruma şikâyetler iletilmiştir. Bu
şikâyetler kapsamında yapılan önaraştırma sonucunda konuya ilişkin soruşturma açılmış
olmakla birlikte, nihai Kurul kararında hakkında soruşturma yürütülen teşebbüslerin 4054
sayılı Kanunun 4. maddesini ihlal etmediği sonucuna ulaşılmıştır. Kurulun 27.09.2002 tarih
ve 02-57/748-304 sayılı bu kararında;
11-10/195-67
3
- Madinsan’ın toz alçı ve türev ürünleri pazarında faaliyet gösteren teşebbüsler tarafından
kurulan ve toz alçı pazarının üst pazarı olarak nitelendirilen alçı taşı pazarında faaliyet
gösteren bir ortak girişim şirketi olduğu, 90
- Her ne kadar ortak girişim şirketi ile bu şirketin kurucuları olan teşebbüsler arasında alçı
taşı alım satımı konusunda bir ilişki beklenmekteyse de fiiliyatta durumun böyle olmadığı
ve Madinsan’ın ana sözleşmesinde sayılan faaliyet alanları içersinde ocak işletmeciliği
bulunsa da, fiili olarak ocak işletmeciliği yapmadığı,
- Redevans sözleşmeleri incelendiğinde Madinsan tarafından, ocak işletmecilerince
çıkarılan alçı taşlarının kimlere hangi koşullarda ve nasıl satılacağının belirlenmediği ve
dolayısıyla ocak işletmecilerinin bu konuda tamamen bağımsız olduklarının anlaşıldığı,
gerekçeleriyle;
“Hakkında soruşturma yürütülen tarafların kurucusu oldukları Madinsan A.Ş.’nin ana
sözleşmesi ile faaliyetleri dolayısıyla Dalsan Alçı Sanayi ve Ticaret A.Ş.; Doğan Alçı Panel 100
Üretim Sanayi İthalat İhracat Pazarlama Ticaret A.Ş.; Tepe-Knauf İnşaat ve Yapı
Elemanları Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile ABS Alçı ve Blok Sanayi A.Ş.’nin 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesini ihlal etmediklerine, sonuç olarak,
4054 sayılı Kanun’un hükümlerine aykırı bir eylem tespit olunmadığından, haklarında
soruşturma yürütülen teşebbüslere yönelik olarak cezai işlem uygulanmasına gerek
bulunmadığına oyçokluğu ile karar verilmiştir.”
I.4. Madinsan’ın Menfi Tespit/Muafiyet Talebi
Madinsan’ın 06.05.2008 tarihli başvurusu çerçevesinde, Kurul, Ankara-Bala yöresindeki
alçı taşı havzasında havza işletmeciliğine dönüşüm ve kırma tesisinin kurulması ve bayilik
ağı oluşturulması talebini değerlendirerek, 24.07.2008 tarih ve 08-47/650-247 sayılı kararı 110
ile söz konusu işleme, 4054 Sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında olması nedeniyle
menfi tespit belgesi verilemeyeceğine, ancak 4054 sayılı Kanun'un 5. maddesi
kapsamında muafiyet tanınmasına oybirliği ile karar vermiştir.
Kurul, bu bireysel muafiyet kararına temel teşkil eden olumlu ve olumsuz koşullara ilişkin
olarak özetle şu değerlendirmelerde bulunmuştur:
- Madinsan tarafından verilen karar doğrultusunda, lisans sahibi olduğu madencilik
sahalarında, ocak sisteminden havza sistemine geçilecektir. Bu ise tek elden planlanacak
kazılarla daha fazla maden cevheri çıkarılmasına olanak sağlayacağından ve üretim
zayiatlarını azaltacağından ekonomik bir gelişme sağlanabilecektir.
- Havza sistemine geçiş ile birlikte, daha az maden alanında daha fazla cevher 120
çıkartılabilecek, ayrıca maden alanı daha derinlemesine kazılabilecektir. Bunun
sonucunda, söz konusu maden sahasının ömrü uzayacak ve arz güvenliğinin
sağlanmasıyla tüketiciler de bundan yarar sağlayabileceklerdir.
- Öte yandan havza yönetimine geçildikten sonra, hâlihazırda ocak sistemi ile cevher
çıkartmakta olan bireysel madenciler Madinsan’ın bayisi konumuna geçecekler, ancak
kendileri bağımsız pazarlama imkânlarını koruyacaklardır. Bu nedenle hem alçı taşının
pazarlanmasında rekabetçi yapı korunacak ve havza sisteminde tek elden sadece
Madinsan’ın maden çıkartma işlemini üstlenmesi dışında rekabet sınırlanmayacağından,
anılan olumlu gelişmelerin gerçekleşmesi için gereğinden fazla rekabet sınırlandırılması
gerçekleşmeyecektir. 130

11-10/195-67
4
I.5. Yapılan Tespitler
Raportörlerin görüştüğü Madinsan yetkililerince, konu ile ilgili olarak şu hususlar
belirtilmiştir: Madinsan, hâlihazırda maden sahasında havza sistemine geçmek için aldığı
yönetim kurulu kararı için Rekabet Kurulu’na başvurmuş ve muafiyet almıştır. İlgili
şikâyette, bugüne dek maden sahasının verimli işletilemediği konusu ifade edilmektedir.
Ancak söz konusu etkinliğin sağlanabilmesi için maden sahasında, ocak sisteminden
havza sistemine geçişin sağlanması ve bu çerçevede öncelikle maden kırma tesislerinin
kurulması gerekmektedir. Kırma tesisinin yatırımına devam edilmektedir. Bu tesislerin
yatırımının bitmesiyle birlikte Madinsan bu sahadaki tek maden çıkarıcı haline gelecek, 140
hâlihazırda sahadaki maden ocaklarını işletenler de Madinsan bayii olacaklardır. Yine söz
konusu muafiyet gereği, bu bayilerin pazarlama ve fiyat belirleme kararlarına Madinsan
müdahale etmeyecektir.
Buna ek olarak, Madinsan’dan, elde edilen bir belgeye göre, Madinsan’ın, redevans
ücretlerinden oluşan ciroları ile madenlerden çıkartılan, alçı ve çimento fabrikalarına satışı
gerçekleştirilen toplam maden miktarları aşağıdaki gibidir:
Tablo: Madinsan’ın geçmiş yıl ciro ve maden istihraç bilgileri
Yıl
Madinsan
Cirosu
(TL)
Çıkartılan
Toplam
Maden
(Ton)
Alçı
Fabrikalarına
Satılan
(Ton)
Çimento
Fabrikalarına
Satılan
(Ton)
2010
… … … …
2009
… … … …
2008
… … … …
2007
… … … …
2006
… … … …
Raportörlerce Önaraştırma safhasında şikâyetçi Şahinler Madencilik yetkililerine
ulaşılamamış, ayrıca şirketin başvuruda bildirilen adreste bulunmadığı tespit edilmiştir.
I.6. Değerlendirme 150
Kurulun yukarıda yer verilen, 27.09.2002 tarih ve 02-57/748-304 sayılı kararında benzer
konudaki şikâyetler değerlendirilerek, mevcut piyasa koşulları dikkate alınmış ve sonuç
olarak, 4054 sayılı Kanun hükümlerine aykırı bir eylem tespit olunmadığından, haklarında
soruşturma yürütülen teşebbüslere yönelik olarak cezai işlem uygulanmasına gerek
bulunmadığına karar verilmiştir. Önaraştırma sürecinde yapılan incelemeler çerçevesinde
farklı bir bulguya rastlanmamıştır.
Madinsan yetkilileri Raportörlerle yaptıkları görüşmelerde, Madinsan’ın sahasından
toplanan madenlerin sadece mevcut ortaklarına değil, diğer işletmelere de satıldığını, bu
satışın … ayrı redevans şirketi tarafından gerçekleştirildiğini, bu çerçevede herhangi bir
müşteri kısıtlamasının bulunmadığını ifade etmişlerdir. 160
Tablo’daki satış bilgilerinden anlaşıldığı üzere, 2009 yılından sonra ilgili ürünün satış
miktarlarında ciddi azalmalar meydana gelmiştir. Bunun nedeninin 2008 yılı sonunda çıkan
krizin etkilerine bağlı olduğu kanaatine varılmıştır. Öte yandan, Madinsan’ın ruhsat sahibi
olduğu maden sahasında madencilik yapan şirketlerin satış yaptıkları alçı ve çimento
fabrikalarına bakıldığında, bunların sadece Madinsan’ın ortağı olan teşebbüslere ait
şirketler olmadığı, farklı firmalara da satış yapıldığı anlaşılmaktadır. Örneğin 2010 yılında
11-10/195-67
5
satışların %…’sinin Madinsan ortaklarına, kalanının başka firmalara yapıldığı; 2009 yılında
bu oranın %… olduğu; önceki yıllar için de benzer bir satış profilinin olduğu görülmektedir.
Bu bağlamda, Madinsan’ın üretimini kısıtladığı veya redevans şirketlerine etkide bulunarak
piyasadaki rekabet koşullarını belirlediği iddiasının gerçekçi olmadığı neticesine varılmıştır. 170
Şikâyet dilekçesinde, mevcut yapıda maden sahasının etkin kullanılmadığına
değinilmektedir. Şikâyet dilekçesinde söz konusu kullanım etkinsizliği ve şikâyet edilen
konuya ilişkin herhangi bir detaya yer verilmemektedir. Madinsan’da yapılan incelemelerde
de şikâyet konusuyla ilgili yeni bir bulguya rastlanmamıştır.
Bu bilgiler çerçevesinde şikâyet konusuna ilişkin olarak bir soruşturma açılmasına gerek
olmadığı kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara yönelik
olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek
olmadığına, şikâyetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 180





Full & Egal Universal Law Academy