Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-2-68 (Özelleştirme)
Karar Sayısı : 11-12/218-71
Karar Tarihi : 03.03.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler :Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı 10
KARAKELLE, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B RAPORTÖRLER : E. Ebru ÖZTÜRK, Remzi Özge ARITÜRK
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN :- Al Jazeera Turk Yayıncılık Hizmetleri A.Ş.
D. TARAFLAR :- Al Jazeera Turk Yayıncılık Hizmetleri A.Ş.
Sütlüce İmrahor Caddesi No: 88/4 D Blok Kat 3-6 Beyoğlu/İstanbul
20
- T.C. Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu
Büyükdere Cad. No:143 34394 Esentepe/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Cine 5 TV Ticari ve İktisadi Bütünlüğü’nün Tasarruf
Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) tarafından satış ihalesinde, Al Jazeera Turk
Yayıncılık Hizmetleri A.Ş. (Al Jazeera Turk) tarafından devralınması işlemine
izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 14.2.2010 tarih ve 1170 sayı ile intikal
eden ve eksiklikleri en son 22.2.2011 tarih ve 1393 sayı ile tamamlanan bildirim
üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 1997/1 sayılı 30
“Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ” ile 1998/4 sayılı "Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik
Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin
Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ"in ilgili hükümleri
uyarınca düzenlenen 23.02.2011 tarih ve 2011-2-68/ÖN-11-189.EÖ sayılı
Özelleştirme Nihai Bildirim Raporu, 28.02.2011 tarih ve REK.0.06.00.00-
120.01.05/97 sayılı Başkanlık Önergesi ile 11-12 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; anılan işlemin, 4054 sayılı Kanun’un
7. maddesi ve 1998/4 sayılı “Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik 40
Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin
Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ” kapsamında
olduğu, ancak aynı Tebliğ’in 5. maddesinde öngörülen pazar payı ve ciro eşiklerinin
aşılmaması nedeniyle izne tabi olmadığı ifade edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
11-12/218-71
2
H.1. İşlemin Kapsamı 50
Dosya mevcudu bilgilerden, söz konusu nihai izin başvurusundan önce TMSF’nin
3.10.2005 tarih ve 39571 sayı ile Rekabet Kurumu kayıtlarına intikal eden
başvurusunda; Aksoy Grubu Medya Şirketleri için satış ihalesi öncesine ilişkin ihale
şartnamelerinin hazırlığına esas olacak Rekabet Kurulu görüşünün oluşturulmasını
teminen ön bildirim yapıldığı; başvuruya ilişkin olarak hazırlanan; ”Türkiye ulusal
televizyon yayıncılığı piyasasında, 1998/4 sayılı Tebliğ’de belirtilen eşiklerin
aşılmaması nedeniyle bahse konu işlemin önbildirime tabi olmadığı, bununla birlikte
alıcı adaylarının belli olması halinde devir işlemlerinin 4054 sayılı Kanun’un 7.
maddesi ve 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında incelenmesi gerektiği” yönündeki
Mesleki Daire görüşünün 29.11.2005 tarih ve 5063 sayıyla TMSF’ye gönderildiği 60
anlaşılmıştır.
Bildirim konusu işlem, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 134. maddesi uyarınca ve
TMSF tarafından “Ticari ve İktisadi Bütünlük Oluşturan Mahcuzların Satışına İlişkin
Yönetmelik” kapsamında yapılacak olan ve Cinebeş A.Ş., Cinedigital İletişim
Hizmetleri A.Ş., Gala Televizyon Filmcilik ve Yapımcılık A.Ş., Kutyay Özel Radyo
Televizyon Yayıncılık A.Ş., Multikanal Dağıtım ve Ticaret A.Ş., Spor ve Çocuk
Televizyon Reklamcılık ve Yapımcılık A.Ş., Atlas Finansal Kiralama A.Ş., İktisat
Finansal Kiralama A.Ş., Avrupa ve Amerika Holding A.Ş., Showpa Televizyonla
Pazarlama Turizm Otelcilik İnşaat ve Ticaret A.Ş. ve Anet İletişim Sistemleri Bilgi
Hizmetleri ve Yatırımları A.Ş.’den oluşan Cine 5 TV Ticari ve İktisadi Bütünlüğü’nün 70
satışından oluşmaktadır.
Şartname uyarınca Cine 5 TV Ticari ve İktisadi Bütünlüğü kapsamına; frekans tahsis
ihalesine kadar müktesep hak teşkil etmemek üzere kullandırılan karasal vericiler ile
ulusal lisans tipi ile yayın yapma izni, kablolu televizyon yayın lisansı, uydu televizyon
yayın lisansı ve izni de dahil olmak üzere Şartname’nin ekinde listesi bulunan mallar,
haklar, varlıklar ile bu varlıkların fer’i ve mütemmim cüzü niteliğindeki sözleşmeler ve
bu sözleşmelerden doğan ancak başlı başına iktisadi değer olmayanlar da dahil
olmak üzere diğer tüm mallar, haklar ve varlıklar girmektedir. Söz konusu işlem
sonrasında, bahsi geçen Cine 5 TV’nin malvarlıkları, Al Jazeera Turk’e geçecektir.
İşlem, Cine 5’in Al Jazeera Turk’e tüzel kişi şirket olarak devrini kapsamamaktadır. 80
H.2. Devralan Taraf: Al Jazeera Turk
Dosya mevcudu bilgilere göre 27.1.2011 tarihinde kurulan Al Jazeera Turk’ün başlıca
faaliyet alanı; radyo ve televizyon programlarını şifreli veya şifresiz olarak yayınlama,
her tür televizyon ve radyo yayıncılığı, dağıtıcılığı ve veri aktarma işidir. Al Jazeera
Turk’ün bildirim tarihi itibarıyla herhangi bir faaliyeti dolayısıyla cirosu da
bulunmamaktadır. Al Jazeera Turk’ün hissedarlık yapısı ise aşağıda sunulmuştur.
Tablo 1: Al Jazeera Turk’ün Ortaklık Yapısı
Hissedar Hisse Adedi Hisse Oranı (%)
Vural AK (…..) (…..)
Khalid Abdulla M. Al-Mulla (…..) (…..)
Ehab Mahmoud Rateb Al Shibabi (…..) (…..)
Abdulaziz Mohammed Y. E. Al-Horr (…..) (…..)
Wadah Aref Khanfar (…..) (…..)
Toplam (…..) 100
Al Jazeera Turk hissedarları olan Khalid Abdulla M. Al-Mulla ve Ehab Mahmoud
Rateb Al Shibabi tarafından kontrol edilen Al Jazeera Turk Prodüksiyon Hizmetleri 90
Ltd. Şti., 17.12.2010 tarihinde kurulan ve faaliyet konusunu uluslararası, bölgesel ve
11-12/218-71
3
yerel düzeyde faaliyet gösteren televizyon ve radyo istasyonları için canlı ve banttan
olmak üzere program, belgesel, haber, klip ve reklam ve her türlü prodüksiyon
hizmeti yapmak, hazırlamak, derlemek ve pazarlamak olan bir şirkettir. Ancak dosya
mevcudu bilgilerden, anılan şirketin henüz bir faaliyetinin dolayısıyla cirosunun
bulunmadığı anlaşılmıştır.
H.3. İlgili Pazar
H.3.1. Pazara İlişkin Genel Bilgiler
Televizyon yayıncılığı alanında pazar tanımlaması yapılırken kullanılan başlıca dört
kriter bulunmaktadır.1 100
i. Yayın Alanlarının Genişliğine Göre
Yayın alanlarının genişliğine göre televizyon yayıncılığı piyasaları ulusal, bölgesel ve
yerel olarak sınıflandırılmaktadır. 15.05.2002 tarih ve 4756 sayılı Yasa ile değişik
1984 sayılı Radyo ve Televizyon Kuruluş ve Yayınları Hakkında Kanun’un “Tanımlar”
başlıklı 3. maddesine göre;
- Ulusal yayın; bütün ülkeye yapılan radyo, televizyon ve veri yayınını,
- Bölgesel yayın; birbirine komşu en az üç il ve en çok bir coğrafi bölge alanının
asgari yüzde yetmişine yapılan radyo, televizyon ve veri yayınını,
- Yerel yayın; mülki taksimat itibariyle en az bir ilçe (merkez ilçe dahil) veya bir ilin
alanının en az yüzde yetmişine yapılan radyo, televizyon ve veri yayınını 110
ifade etmektedir.
ii. Yayın Türlerine Göre
Yayın türlerine göre, yayın kuruluşlarını genel ve tematik yayın yapanlar olarak
sınıflandırmak mümkündür. Buna göre;
- Genel nitelikte yayın yapan kanalları; yayın programları, filmler, kültür, spor,
magazin, çocuk, kadın, dizi, din, eğlence ve haber programları gibi çok farklı konuları
içeren kanallar,
- Tematik yayın kanalları; haber, belgesel, spor, müzik ve benzeri türlerde olmak
üzere, yalnızca belli bir konuda yayın yapan kanallar
olarak tanımlamak mümkündür. 120
iii. Finansman Türlerine Göre
Bu kritere göre yayın kuruluşları açık ve paralı yayın yapanlar olarak
sınıflandırılmaktadır.
- Açık kanal, izleyicinin herhangi bir ücret ödemeden izleyebildiği yayıncılık türüdür.
Bu kanalların esas gelir kaynaklarını, yayınladıkları programların aralarına, önlerine
veya sonrasına aldıkları reklamlar ve sponsorluklar oluşturmaktadır. Dolayısıyla,
izleyici ve kanal arasında ticari bir ilişki bulunmamaktadır.
- Paralı (şifreli) kanal; yayın hizmetinden faydalanabilmek için izleyicilerin abone
olarak belli bir süre için belirli meblağlar ödediği kanallardır. Dolayısıyla, parasız
kanallardan farklı olarak, abone ile kanal arasında ticari bir ilişki söz konusudur ve 130
kanallar için esas olan abone sayısı ve ücretidir.
iv. Yayın Şekillerine Göre
1 TMSF tarafından Merkez Grubu Medya Şirketlerinin satışı hakkında 1998/4 sayılı Rekabet Kurulu
Tebliği çerçevesinde hazırlanan Rekabet Kurumu 2. Daire Görüşü’nden yararlanılmıştır.
11-12/218-71
4
Yayın kuruluşlarını, yayın şekillerine göre karasal, uydudan ve kablolu olarak üçe
ayırmak mümkünse de TV kanalları genellikle ulaşılan izleyici sayısını arttırabilmek
için farklı iletim tekniklerini bir arada kullanarak yayın yapmayı tercih etmektedir.
Buna göre;
- Karasal yayın; uydu veya kablo aracılığı olmaksızın, karadan vericiler ve
yansıtıcılar vasıtasıyla gönderilen sinyallerle alıcılara ulaştırılan yayın türünü,
- Kablolu yayın; radyo ve televizyon ve veri yayınlarının kablo, cam iletken ve benzeri
bir fiziki ortam üzerinden abonelere ulaştırılmasını sağlayan yayın türünü, 140
- Uydudan yayın; radyo ve televizyon programlarının yetkili yayıncı veya hizmeti
temin edecek kişi veya kuruluş tarafından şifreli veya şifresiz olarak uzayda sinyal
iletebilen herhangi bir araç vasıtasıyla yapılan ilk yayını
ifade etmektedir.
H.3.2. İlgili Ürün Pazarı2
Yoğunlaşma işlemlerinin değerlendirilmesinde ilgili ürün pazar(lar)ının tanımlanması;
- İlgili devir işleminin bildirime tabi olup olmadığı,
- İlgili devir işlemi sonucunda ilgili pazar(larda) hakim durum yaratılarak veya
hakim durum güçlendirilerek rekabetin önemli ölçüde engellenmesi
durumlarının belirlenmesi (mevcudiyeti) bakımından önem arz etmektedir. Bu 150
anlamda dosya konusu işlem bakımından ilgili pazarın tanımlanması, devir işlemi
sonrasında ilgili pazarlar bakımından yoğunlaşmada meydana gelecek değişikliğin
tespitinden ziyade, özellikle devir işleminin bildirime tabi olup olmadığının
belirlenmesi bakımından önem kazanmaktadır.
Cine 5 A.Ş. bünyesinde faaliyet gösteren Cine 5 TV kanalı3 Türkiye genelinde ulusal
televizyon yayıncılığı yapmakta ve genel nitelikte yayınlar gerçekleştirmektedir. Cine
5 TV izleyicilerin herhangi bir ücret ödemeden izleyebildiği açık bir televizyon
kanalıdır. Cine 5 TV’nin geçici karasal yayın izni, kablolu yayın lisansı ve uydu lisansı
bulunmaktadır.
Dosya mevcudu bilgilerden, ilgili ürün pazarının tespitinde yukarıda yer verilen pazar 160
ayrımına ilişkin kriterler ile tüketicinin perspektifinden ikame olmasalar da, üreticilerin
birbirine ikame olabilecek nitelikteki ürünleri üretebilme imkânına sahip oldukları
durumlarda ortaya çıkan “arz ikamesi”nin de değerlendirildiği görülmüştür.
Bu çerçevede tematik kanalların, reklam yeri pazarı açısından rekabetin son derece
yoğun olduğu prime time kuşağında bile genel nitelikli yayın yapan kanallarla ciddi bir
rekabet içinde olduğu ve ayrıca sahiplik el değiştirmeden, yayın türü olarak tematik
yayınlardan genel nitelikli yayınlara geçildiği dikkate alınarak, ilgili pazar
tanımlanırken genel nitelikli yayın yapan kanallar ile tematik yayın yapan kanallar
arasında bir ayırıma gidilmediği anlaşılmıştır.
Ödemeli kanallar ile açık kanalların ise rekabet koşullarındaki farklılıklar sebebiyle 170
ayrı ürün pazarlarını oluşturduğu; açık televizyonlarda ticari ilişkinin sadece program
sağlayıcılar ile reklam endüstrisi arasındayken ödemeli kanallarda temel olarak
program sağlayıcılar ile aboneler yani izleyiciler arasında gerçekleştiği; bunun
sonucunda en önemli parametrelerin açık televizyonlar için izleyici payı ve reklam
oranları iken ödemeli kanallarda hedef grupların beklentilerini karşılamak ve abonelik
düzeyi olduğu görülmüştür. Ülkemizde sayısallaşma sürecine geçilmesi ile beraber
2 17.7.2008 tarih ve 08-45/638-242 sayılı Rekabet Kurulu Kararı’ndan yararlanılmıştır.
3 Kararda Cine 5 TV kanalı, Cine 5 Ticari ve İktisadi Bütünlüğü’nün esas değerini oluşturmasına bağlı
olarak söz konusu bütünlüğü temsil edecek şekilde değerlendirilmiştir.
11-12/218-71
5
ödemeli kanallar ile açık kanallar arasında bir yakınsama olması beklenmekle birlikte,
bu durumun, söz konusu iki televizyon yayıncılığı türünün ortak bir ürün pazarı
olmasını mümkün kılmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Ayrıca ulusal yayın yapan kanalların yayın alanlarının genişliğinin, reklamların hedef 180
aldığı izleyicilere ulaşma olanaklarını arttırması nedeniyle reklam verenlerin reklam
harcamalarının dağılımını yaparken, öncelikle ulusal yayın yapan kanallar arasında
izlenme paylarına göre seçim yaptıkları, dolayısıyla ulusal yayın yapan kanalların
aynı pazar içinde ele alınması gerektiği kanaatine varılmıştır.
Bu çerçevede, ulusal bir kanal olarak yayın yapmanın yurt çapında çok sayıda
izleyiciye ulaşabilme imkanı yaratması nedeniyle reklam toplayabilme kabiliyeti
açısından önemli bir farklılık oluşturduğu, ayrıca frekans bandının sınırlı olmasının
ulusal karasal yayıncılığın sınırlı sayıda yayıncı tarafından yapılmasına sebep olduğu
dikkate alınarak, dosya konusu devir işlemi bakımından ilgili ürün pazarı, önceki
Rekabet Kurulu kararlarına4 paralel biçimde, açık yayın yapan ve karasal yayın hakkı 190
bulunan yayıncılardan oluşacak şekilde “ulusal televizyon yayıncılığı pazarı” olarak
belirlenmiştir.
H.3.3. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili ürün pazarında ülke içinde rekabet şartlarının farklılık arz etmesine neden olan
herhangi bir unsur bulunmaması nedeniyle ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak ele
alınmıştır.
H.4. Değerlendirme
H.4.1. İşlemin Niteliği Bakımından Yapılan Değerlendirme
Bildirim konusu işlem neticesinde Cine 5 TV Ticari ve İktisadi Bütünlüğü
kapsamındaki tüm mal, hak, varlıkları ile yukarıda yer verilen unsurları Al Jazeera 200
Turk’e geçecektir.
Bu nedenle söz konusu işlem, 2010/4 sayılı Tebliğ”in 5. maddesinin 1. fıkrasının
“Kontrolde kalıcı değişiklik meydana getirecek şekilde; b) Bir veya daha fazla
teşebbüsün tamamının ya da bir kısmının doğrudan veya dolaylı olarak kontrolünün,
hisse ya da mal varlığının satın alınmasıyla, sözleşmeyle veya diğer bir yolla bir ya
da daha fazla teşebbüs veya hâlihazırda en az bir teşebbüsü kontrol eden bir ya da
daha fazla kişi tarafından devralınması” şeklindeki (b) bendi kapsamına giren bir
devralma işlemidir.
H.4.2. Bildirim Yükümlülüğü Açısından Yapılan Değerlendirme
1998/4 sayılı Tebliğ’in İzin Başvurusuna Tabi Özelleştirmeler Yolu ile Devralmalar 210
başlıklı 5. maddesinde “Bu Tebliğ uyarınca Rekabet Kurumuna ön bildirimde
bulunulması zorunlu olan özelleştirmeler yolu ile devralma işlemlerinde ve ön
bildirime tabi olmamakla birlikte bu Tebliğ kapsamında olan özelleştirme yolu ile
devralma işlemi taraflarının ilgili ürün piyasasındaki toplam pazar paylarının %25’i
veya cirolarının 25 (milyon) Türk Lirasını aşması halinde; devralma işlemlerinin
hukuki geçerlilik kazanabilmeleri için Rekabet Kurulundan izin alınması zorunludur.”
hükmüne yer verilmektedir.
Dosya mevcudunda yer alan bilgilerden; 2011 yılında kurulmuş olan Al Jazeera
Turk’ün halihazırda televizyon yayıncılığı ile ilgili doğrudan herhangi bir faaliyetinin ve
dolayısıyla cirosunun bulunmadığı anlaşılmaktadır. Öte yandan, Cine 5 A.Ş.’nin 2009 220
ve 2010 yılı ciroları sırasıyla (…..) TL ve (…..) TL’dir. Cine 5 A.Ş.’nin ilgili pazardaki
2009 yılındaki payı ise %(…..) düzeyindedir.
4 Rekabet Kurulu’nun 05-73/984-272 ve 08-45/638-242 sayılı kararları.
11-12/218-71
6
Bu çerçevede; devralınan Cine 5 TV Ticari ve İktisadi Bütünlüğü’nün ve devralan Al
Jazeera Turk’ün toplam cirolarının ve pazar paylarının 1998/4 sayılı Tebliğ’de
belirtilen eşikleri aşmadığı anlaşıldığından anılan işlemin izne tabi bir devralma işlemi
olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve 1998/4 sayılı “Özelleştirme Yoluyla
Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak 230
Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında
Tebliğ” kapsamında olduğuna, ancak aynı Tebliğ’in 5. maddesinde öngörülen pazar
payı ve ciro eşiklerinin aşılmaması nedeniyle izne tabi olmadığına OYBİRLİĞİ ile
karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy