Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-4-316 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-12/226-76
Karar Tarihi : 03.03.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR 10
B. RAPORTÖRLER : Bekir KOCABAŞ, Burcu CAN, Zeynep ŞENGÖREN
C. BAŞVURAN : - Re’sen
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN :
- Türkiye Özel Okullar Birliği Derneği
İstiklal Cad. Odakule İş Merkezi 5. Kat No:284/286 Beyoğlu/İstanbul
- Yüzyıl Işıl Eğitim Kurumları
Valide Sultan Cad. Alay Yolu Yüzyıl Işıl Sok. No:2 34473 Bahçeköy/
İstanbul
- Özel Kültür Koleji 20
Alkent 2000, 2. Faz yanı, Karaağaç Köyü Yolu Büyükçekmece/İstanbul
- Oğuzkaan Okulları
Aşağı Gureba Cad. Çapa, 34270, Fatih/İstanbul
- Doğan Özel Eğitim Tesisleri Limited Şirketi (Özel Doğan Koleji)
Bestekâr Selahattin Pınar Sok. No: 15 Salacak Üsküdar/İstanbul
- Gözaçan Kültür Hizmetleri Limited Şirketi (Özel Doğuş Okulları)
Altunizade, Kısıklı Cad. No:115, 34662, Üsküdar/İstanbul
- Özel Surp Haç Ermeni Lisesi
Ekmekçibaşı Sok. No:7 Üsküdar 34664 İstanbul
- Vehbi Koç Vakfı Koç Özel İlköğretim Okulu ve Lisesi İktisadi İşletmesi (Koç Eğitim 30
Kurumları)
Akfırat Beldesi, Tepeören Çayırlar Mevkii, Tuzla/İstanbul
- Tavyapsan Tavuklçuoğlu Yapı Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi (Özel Atacan
Okulları)
Bayar Cad. Cemil Akdoğan Sok. No:3-5, 34742, Kozyatağı/İstanbul
- Asist Öğretim Kurumları Anonim Şirketi (Özel Doğa Kolejleri)
Cumhuriyet Cad. Rüzgarlı Bahçe Mah. Kavacık Kavşağı Energy Plaza Kat:1
Kavacık-Beykoz/İstanbul
- Eyüpoğlu Eğitim Kurumları Anonim Şirketi
Namık Kemal Mahallesi Dr. Rüstem Eyüboğlu Sokak No:8 34762 Ümraniye/ 40
İstanbul
11-12/226-76
2
- İstek İstanbul Eğitim Hizmetleri Anonim Şirketi
İbrahimağa Mah. Köftüncü Sok. Acıbadem/İstanbul
- Özel Robert Koleji
İstanbul Amerikan Robert Lisesi Kuruçeşme Cad. No.87 34345 Arnavutköy/
İstanbul
- Özel İlk Akasya Eğitim ve Öğretim Kurumları Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
Molla Gürani Cad. No:37 Fındıkzade/İstanbul
- Özel Balkanlar Eğitim Kurumları Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi 50
Mollagürani Mahallesi millet Cad. Sefaiefendi Sok. Turan Apt. No:5 Haseki
Fatih/İstanbul
- Fevziye Mektepleri Vakıf Işık Okulları İktisadi İşletmesi
Büyükdere Cad. No:106, Maslak/İstanbul
- Özel Yıldız Eğitim Kurumları Emine Nafia Kuzucu
Nispetiye Cad. No: 16 1. Levent 34330 İstanbul
- Bilim Eğitim ve Öğretim A.Ş.
Okul Öncesi-İlköğretim-Kolej Çiğdem Mahallesi 25. Cad. No.4 Balgat/Ankara
- Özel Arı Eğitim ve Öğretim Tesisleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Öğretmenler Cad. No:16/A 06530 100.Yıl/Ankara 60
- Başkent Üniversitesi Özel ilk ve Ortaöğretim Kurumları Tic. ve San. A.Ş (Ayşe
Abla Koleji)
Çiğdem Mah. 25. Cad. No:5 06520 Karakusunlar/Ankara
- Türk Eğitim Derneği Ankara Koleji Vakfı (TED Ankara Koleji)
Taşpınar Mah. 2800. Cadde No:5 İncek,Gölbaşı/Ankara
- Yüce Özel Eğitim ve Kültürel Hizmetler A.Ş. (Özel Yüce Okulları)
Zühtü Tigrel Cad. İsmet Eker Sok. No:5 Oran/Ankara
- Maya Özel Okulları
Hayri Çeçen Sokak No: 4 06450 Yeni Oran Çankaya/Ankara
- Büyük Kolej 70
Bağlar Cad. No:184 06700 Gaziosmanpaşa/Ankara
- Gürışık Eğitim Hizmetleri A.Ş. (Özel Aykan Koleji)
Turgut Özal Bulvarı No:18/1 İncek/Ankara
- Jale Tezer Koleji
Vedat Dalokay Caddesi No: 105 G.O.P. / Ankara
- Özel Sevgi Koleji
Turan Güneş Bulvarı No:146 Oran-Çankaya/Ankara
- Özel Fatoş Abla Koleji
Gezegen Sok. No: 13 Gaziosmanpaşa/Ankara
- Başkent Eğitim Yayın ve Ticaret A.Ş. (Samanyolu Eğitim Kurumları) 80
Serhat Mah. 1285. Sokak No:2 Yenimahalle/Ankara
- Meltem Eğitim ve Sağlık İşl. Gıda ve İhtiyaç Mad. San. Tic. A.Ş. (Özel Meltem
Koleji)
Süleymaniye Cad. Meltem Sk. No: 5 Keçiören/Ankara
11-12/226-76
3
- Ankara Hayat Eğitim Kurumları Tic. Ltd. Şti.
Yeni Etlik Caddesi Mustafa Üstündağ Sokak No:30 Etlik-Keçiören/Ankara
- Özel Yükselen Koleji Taşımacılık Eğitim Temizlik İnşaat Turizm San. Ltd. Şti.
(Yükselen Koleji)
Havalimanı - Çubuk Yolu 11. Km Ankara
E. DOSYA KONUSU: Ülkemizde faaliyet gösteren özel okulların ve bu okulların bir 90
araya gelerek oluşturdukları teşebbüs birliklerinin ücret ve personel politikası
konusunda anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birliği kararları yoluyla 4054 sayılı
Kanun'un 4. maddesini ihlal edip etmediklerinin tespiti.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Önaraştırma; özel okulların ve bu okulların bir araya gelerek
oluşturdukları teşebbüs birliklerinin ücret ve personel politikası konusunda anlaşma,
uyumlu eylem ve teşebbüs birliği kararları yoluyla 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal
edip etmediklerinin tespitine ilişkindir.
G. DOSYA EVRELERİ: Re’sen hazırlanan 10.12.2010 tarih ve 2010-4-316/İİ-10-365.BK
sayılı İlk İnceleme Raporu, 23.12.2010 tarih ve 10-80 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş
ve soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, 4054 sayılı 100
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma
yapılmasına 10-80/1658-M sayı ile karar verilmiştir.
İlgili karar uyarınca düzenlenen 24.02.2011 tarih ve 2010-4-316/ÖA-11-365.BK sayılı
Önaraştırma Raporu 01.03.2011 tarih ve REK.0.08.00.00-110.02.02/67 sayılı Başkanlık
önergesi ile 11-12 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da;
1. a. 2001 yılının Nisan ayı içerisinde İstanbul’da faaliyet gösteren vakıf okullarının
toplantılar düzenlemek suretiyle belirlenecek fiyatlara ilişkin görüşme ve bilgi paylaşımında
bulunmasının, 4054 ayılı Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde ihlâl olarak
değerlendirilebileceği, 110
b. Bununla birlikte söz konusu ihlalin zamanaşımına uğraması nedeniyle herhangi bir işlem
yapılmasına gerek olmadığı,
2. a. İlgili pazarda faaliyet gösteren özel okulların yetkililerinin Türkiye Özel Okullar Birliği
Derneği ve Ankara Özel Okullar Derneği bünyesinde yapılan toplantılarda fiyat
politikalarına yönelik olarak görüşme ve bilgi paylaşımında bulunmalarının, 4054 ayılı
Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde ihlâl olarak değerlendirilebileceği,
b. Ayrıca, Türkiye Özel Okullar Birliği Derneği’nce benimsenmiş olan “Özel Okullar
İlkeleri”nin, “Çalışma Ortamı, Çalışanlar, Öğretmen Alımları” ile “Öğrenci Alımları”
bölümleri altındaki bazı hükümlerinin, 4054 ayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında
rekabeti bozucu nitelikte bir teşebbüs birliği kararı olarak değerlendirilebileceği, 120
c. Anılan ihlallere ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma
açılmasına gerek olmadığı, mezkûr Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca;
- Ankara’da faaliyet gösteren özel okullara iletilmek üzere Ankara İl Milli Eğitim
Müdürlüğüne,
- İstanbul’da faaliyet gösteren özel okullara iletilmek üzere İstanbul İl Milli Eğitim
Müdürlüğüne ve
- Türkiye Özel Okullar Birliği Derneği’ne görüş bildirilmesinin yerinde olacağı
11-12/226-76
4
hususlarına yer verilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar 130
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Önaraştırma kapsamında incelenen hususların, özel okulların ticarî politikalarına ilişkin
olması, ülkemizde özel öğretimin 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu’nda belirtilen
ilkeler çerçevesinde gerçekleştirilmesi ve bu hizmetin, herhangi başka bir hizmet ile ikame
edilememesi sebepleriyle, dosya kapsamında ilgili ürün pazarı; “okul öncesi, ilköğretim ve
orta öğretime yönelik özel okul işletmeciliği hizmetleri pazarı” olarak belirlenmiştir.
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Türkiye’deki 77 ilde ilköğretim ve 57 ilde lise eğitimi veren özel okullar bulunmaktadır.
Büyük şehirlerdeki bazı özel okulların, sundukları burs vb. imkânlarla yatılı olarak farklı
şehirlerden de öğrenci kabul ettikleri bilinmektedir. Ancak özellikle Anadolu’daki özel 140
okulların öğrenci portföyü, il sınırları içerisindeki öğrencilerle sınırlı kalmaktadır. Bu
çerçevede, her bir ilin ayrı bir coğrafî pazar olarak belirlenmesi mümkün olmakla birlikte,
mevcut dosya açısından ilgili coğrafî pazar tespiti yapılmamıştır.
I.2. Yapılan Tespitler
I.2.1. Basın-Yayın Organları Aracılığıyla Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
İnternet üzerinden yapılan incelemeler sonucunda, özel okulların fiyat artışlarına ve
rekabete duyarlı alanlardaki faaliyetlerine ilişkin aşağıdaki bilgi ve belgelere ulaşılmıştır:
- 02.06.2003 tarihli Radikal Gazetesi’nin “Özel’e %30 zam” başlıklı haberinde, bir önceki yıl
%43 ile 58 arasında zam yapan özel okulların bu yılki zam oranının %30 olarak açıklandığı
belirtilmektedir. 150
- 14.05.2005 tarihli Sabah Gazetesi’nde yer alan “Kolej zammı kızdırdı” başlıklı haberde;
Özel Okullar Birliği'nin önümüzdeki yıl kolej ücretlerine yapılacak zam oranını yüzde 15
olarak açıklamasının velileri kızdırdığı belirtilerek şu ifadelere yer verilmektedir: “Bu yıl
beklenen enflasyon oranı 8 iken iki katına yaklaşan zam oranının hangi gerekçeyle
alındığını sorgulayan veliler, geçen yılki gibi enflasyon üzerinde zam yapılmasına tepki
gösterdi. Eğitim-Sen Başkanı Alaaddin Dinçer, bu zammın sadece eğitim ücretini
kapsadığını, yemek, servis ve aktivite giderleriyle velinin cebinden çok daha fazla para
çıkacağını söyledi. Özel Okullar Birliği Başkanı Rüstem Eyüboğlu, Birliğe bağlı özel
okulların önümüzdeki eğitim öğretim yılında yapacakları zam oranının yüzde 10 ile yüzde
13 arasında olacağını, bu oranın veliyi rahatsız etmeyeceğini ifade etti. Eyüboğlu, şu ana 160
kadar fiyatlarını açıklayan okullarda zam oranının yüzde 12-15 civarında olduğuna dikkat
çekti. Birlik olarak ücretler konusunda yaptıkları açıklamaların tavsiye niteliğinde olduğunu
ifade eden Eyüboğlu şunları söyledi: ‘Her okul bütçesini yapıp fiyatlarını açıklar.
Öğretmenlerin maaşlarına yapılacak zamlar, personel ve yatırım giderleri bu bütçe
içindedir. Devletin şu anda kendi öğretmenlerine yaptığı zam yüzde 15 civarında. Özel
okullar bütün bunları göz önüne alarak veliyi rahatsız etmeyecek zamlar yapacaklardır.
Zaten biz kaç yıldan beri çok düşük zamlar yapıyoruz.’”
- isimli internet sitesinde yer alan 24.05.2006 tarih ve “İşte özel okul
fiyatları” başlıklı haberde, Türkiye Özel Okullar Birliği Başkanı Rüstem Eyüboğlu’nun, özel
okul ücretlerinin Ücret Tespit ve Tahsis Yönetmenliği çerçevesinde belirlendiği, birlik olarak 170
kendilerinin özel eğitim kurumlarının fiyat belirleme politikalarına karışamadıkları; ancak bu
11-12/226-76
5
konuda geçen ay gerçekleştirilen toplantıda özel okul sahiplerine ''enflasyonun üzerinde
belirli bir oranda zam yapmalarını, araştırma-geliştirme için bütçe ayırmalarını ve eğitimde
kaliteden ödün vermemelerini tavsiye ettikleri” yönündeki açıklamaları yer almaktadır.
- 09.05.2008 tarihli Sabah Gazetesi’nin “Özel okullar zamlarıyla cep yakacak Merkez’i
kızdıracak” başlıklı haberinde, özel okulların 2007-2008 öğretim yılı için ücretlerini
açıklamaya başladıkları belirtilmekte ve enflasyon oranının %10’larda seyrettiği ortamda
%23’lere varan oranlarda zam yapan özel okulların, vatandaşın bütçesini zorlayacağına
dikkat çekilmektedir.
- 19.06.2010 tarihli Milliyet Gazetesi’nin “En pahalı özel okul Türkiye’de” başlıklı haberinde, 180
şu ifadeler yer almaktadır: “Demokrat Eğitimciler Sendikası (DES) Genel Başkan
Yardımcısı Lokman Erdoğan, özel okul ve kolejlerin pahalı olduğunu vurgulayarak,
sektörün yaptığı zamlar ile bindiği dalı kestiğini ileri sürdü... Erdoğan, "Türkiye’de özel okul
sektörünün gelişmesi için fiyatlarının düşürülmesi gerekmektedir" dedi… Erdoğan yaptığı
açıklamada, bu konuda sendikaya veli ve öğrencilerden yoğun şikâyetler geldiğini ve özel
okul ücretlerinin mevzuat gereği, okulun bulunduğu ildeki enflasyon rakamlarının dikkate
alınarak belirlenmesi gerekirken, yapılan zamların enflasyonun çok üstünde gerçekleştiğini
kaydetti… Erdoğan, zam sonrasında ortaya çıkan 2010-2011 eğitim yılı özel okul
ücretlerinin, eğitim kalitesi açısından Türkiye’den çok ilerde olan Avrupa ülkelerindeki özel
okul ücretlerinin bile üzerinde olduğunu bildirerek, Türkiye’de ortalama bir kolejde yıllık 190
eğitim ücreti ortalama 15 bin dolar iken, Amerika’da 6 bin dolar, İngiltere’de 12 bin dolar,
Kanada’da 6 bin dolar, Avustralya’da ise 10 bin dolar civarında seyrettiğine dikkat çekti.”
- 09.06.2010 tarihli Sabah Gazetesi’nde yer alan “Özel okullar zam yaptı” başlıklı haberde,
özel okullarının bazılarının ücretlerine yıllık enflasyon oranı düzeyinde zam yaparken
bazılarının enflasyonun üzerine çıktığı; ayrıca Ankara’da özel anaokulu ücretlerindeki
artışın %20-30 düzeyinde olduğu belirtilmektedir.
I.2.2. Yerinde İnceleme ve Görüşmelerde Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
I.2.2.1. Yapılan Görüşmelerde Elde Edilen Bilgiler
Önaraştırma kapsamında ilgili teşebbüslerde yapılan yerinde inceleme ve görüşmeler
neticesinde elde edilen bilgiler özetle aşağıdaki şekildedir: 200
- Hâlihazırda yürürlükte olan mevzuat hükümlerine göre ilköğretim aşamasında öğrenci
alım yöntemi devlet okulları ile özel okullar için aynıdır. Ancak devlet okullarından farklı
olarak özel okullarda bölge kısıtlaması olmayıp, her özel okul mülâkat yapma gibi
kendisine özgü uygulamalar yapabilmektedir. Geçmişte özel okullara sınav ile alım
yapılmakta iken söz konusu alım usulü kaldırılmıştır. Geçen yıl itibarîyle başlayan sisteme
göre 8. sınıf Seviye Belirleme Sınavı (SBS) sonuçları dikkate alınarak ve diğer bazı
koşullar belirlenerek, öğrenciden başvuru ücreti alınmaksızın, gazetelere ilan yoluyla
öğrenci alım duyurusu yapılmakta, SBS puanları belli olduktan sonra öğrenci tarafından
başvuru yapılmaktadır. Özel okullar yönetmeliklerinde SBS puanıyla veya serbest olarak
öğrenci alacağını belirtmektedirler. 210
- Özel okul ücretleri Özel Okullar Ücret Tespit ve Tahsil Yönetmeliği’ne göre
belirlenmektedir. Mevzuata göre özel okullar birinci sınıf, dokuzuncu sınıf ve hazırlık sınıfı
için başlangıç fiyatını serbestçe belirleyebilmektedir. Ancak bir sonraki yıl, diğer bir ifadeyle
ara sınıf ücretlerinde, zam yapılacak ise TÜFE artışı dikkate alınmak suretiyle fiyat
belirlenmektedir. Dolayısıyla yapılacak zamlar, başlangıç fiyatı üzerinden ilgili şehirdeki
TÜFE oranını aşmamak üzere tespit edilen oranlarda yapılabilmektedir. Bununla birlikte
bahse konu okulun maliyetlerinde artış (ek yatırım vb) olması halinde TÜFE oranı üzerinde
11-12/226-76
6
artış yapılabilmektedir. Ancak herhangi bir yatırım olmaksızın TÜFE üzerinde zam
yapılması hallinde Milli Eğitim Bakanlığı tarafından bahse konu ek ücretlerin öğrencilere
iadesi yaptırılmaktadır. Özel okullar tarafından belirlenen ücretler Milli Eğitim Bakanlığı’na 220
bildirilmekte ve gazeteler aracılığıyla kamuya ilan edilmektedir. Bahse konu hususlara ek
olarak özel okullar tarafından tespit edilen ücretler üzerinden indirimler yapılması
mümkündür.
- Özel okul ücretleri her yıl en geç 31 Mayıs’a kadar ilan edilmektedir. Her bir okul ayrı ilan
yapmaktadır, Dernek aracılığıyla ve sair suretle toplu ilan söz konusu değildir.
- Bazı özel okullar1 tarafından fiyatlar belirlenirken Dernek tarafından tavsiye edilen fiyat
artışlarının dikkate alındığı belirtilmiştir; ancak söz konusu tavsiyeler bağlayıcı nitelik
taşımamaktadır.
- Türkiye Özel Okullar Birliği Derneği’nin diğer okullarda görev yapan öğretmenlerin belli
sayıda öğrenci ile transferi gibi etik olmayan davranışlara ilişkin kurallarına uyulmaktadır.2 230
- Özel okulların doluluk oranlarına ilişkin olarak, Türkiye çapında özel okulda okuyan
öğrenci sayısının yaklaşık 460.000 olduğu belirtilmiştir. Türkiye genelinde özel okullarda
okuyan öğrenci sayısının toplam öğrenci sayısına oranı ise %2,9’dur. Özel okulların
toplam kontenjan sayısı yaklaşık 900.000’dir. Ancak fiili olarak okulların %25-30’u boştur;
zira okullar koşullarını değiştirdiği için tespit edilen kontenjanlar filli durumda azalmıştır.
Bununla birlikte doluluk oranları bölgeye ve şehre göre değişiklik göstermektedir; büyük
şehirlerde doluluk oranları daha yüksektir. Sözü edilen hususa paralel olarak talebin
yüksek olduğu şehirlerde ve okullarda özel okul ücretleri daha yüksektir.
- Öğretmen alımları her yıl ilgili okulun belirlediği bir dönemde ilan verilmesi ve sınav,
sunum, mülakat vb yöntemler ile yapılmaktadır. İlgili mevzuat gereği öğretmen ücretlerinin 240
kamuda istihdam edilen öğretmen ücretlerinin altında olması mümkün değildir.
- Dernek sektördeki eğitim standartlarının yükseltilmesine yönelik çalışmalar yapmaktadır.
Bununla birlikte birtakım üyeler tarafından bazı Dernek toplantılarında fiyatlara yönelik
uygulamaların ele alındığı belirtilmiştir. Bunlar genellikle yazılı olarak alınan Dernek
kararları olmayıp şifahi nitelikte ele alınan konulardır. Ancak bu kararların herhangi bir
bağlayıcılığının bulunmadığı ileri sürülmüştür.3
- Etik ilkeler 2001 yılında yapılan Dernek genel kurulunda alınmış bir karara
dayanmaktadır. Etik ilkelerin oluşturulma sebebi ise kamuoyunda özel okullara yönelik
mevcut olan olumsuz imajın değiştirilmesidir. Bahse konu olumsuz imajın sebepleri Dernek
tarafından araştırılmış, öğretmen transferi (beraberinde öğrenci getirmek koşuluyla yapılan 250
geçişler), okullar arasındaki olumsuz ilişkiler vb sorunlar düzeltilmek istenmiştir.
- Etik ilkeler öğretmenleri değil okulları bağlayıcı niteliktedir, bir nevi centilmenlik
anlaşmasıdır. Öğretmen transferine ilişkin ilkelerin pratikte öğretmen alımları sırasında
bahse konu öğretmenin geçmişte çalıştığı özel okuldan referans alınmasından ibarettir.
- Başka özel okullara kayıtlı öğrencilere diğer özel okullar tarafından teklif
götürülememesine ilişkin etik ilkeler ise, bir öğrenciye grup olarak transfer olmaları halinde
indirim uygulanması vb eylemlerin dernek üyesi özel okullar nazarında ticari açıdan
ahlaksızlık oluşturan bir husus olarak kabul edilmesi sebebiyle, söz konusu durumun
engellenmesi amacıyla öngörülmüştür.
1 Gürışık Eğitim Okulları (Özel Aykan Koleji).
2 Söz konusu bilgi Özel Aykan Koleji, Yükselen Koleji ve Akasya Koleji yetkilileri tarafından verilmiştir.
3 Söz konusu bilgi Özel Aykan Koleji yetkilileri tarafından verilmiştir.
11-12/226-76
7
- Bahse konu ilkelere aykırılığın yaptırımı Dernek üyeliğine son verilmesidir. 260
- İki yıl önce dernek başkanının vefatı sonucu faaliyetlerine son veren Ankara Özel Okullar
Derneği üyelerinin geçmişte yapmış oldukları Dernek toplantılarında sektör sorunlarının
yanı sıra fiyat politikalarına ilişkin görüşmeler de yapılmıştır.4
- Bazı Dernek üyelerinin ifadelerine göre öğretim yılı içerisinde diğer okullardan öğretmen
alımı veya öğrenci nakli yapılmamaktadır.5 Öte yandan bazı okullar diğer okullardan
öğretmen transfer etmenin önünde herhangi bir engel bulunmadığı ifade edilmiştir.6
I.2.2.2. Yerinde İncelemede Elde Edilen Belgeler
Önaraştırma kapsamında yapılan yerinde incelemelerde elde edilen belgelerde yer alan
ifadeler aşağıda sunulmaktadır.
- 16.03.2009 tarihli Türkiye Özel Okullar Birliği Derneği Tüzüğü’nün “Üyeliğin Askıya 270
Alınması ve Sona Ermesi” başlıklı 6. maddesinin (d) ve (e) bentlerinde;
“Derneğin tüzüğüne, Özel Okullar İlkeleri’ne … aykırı hareket edenler … Hakkında
Yönetim Kurulu, üyenin durumunu, incelemesi için nedenleriyle birlikte Haysiyet Divanı’na
gönderir. … Haysiyet Divanı üyenin çıkarılması ile ilgili görüş veya önerisini Yönetim
Kurulu’na bildirir. Üyenin çıkarılmasına Yönetim Kurulu karar verir ve ilgili üyeye tebliğ
eder.
Derneğin üyelerinden Yönetim Kurulu’nca saptanmış olan Tüzükte belirtilen nedenlerle
“özel Okul İlkeleri’ne” uymayanlar … Yönetim Kurulu kararı ile dernek üyeliğinden
çıkarılırlar.” ifadeleri yer almaktadır.
- Türkiye Özel Okullar Birliği Derneği tarafından hazırlanan “Özel Okullar İlkeleri’nde yer 280
verilen ifadeler şu şekildedir7:
“…
C. ÇALIŞMA ORTAMI, ÇALIŞANLAR, ÖĞRETMEN ALIMLARI
…
2. [ Özel Okullar] Bir Başka özel okulun öğretmenini öğrencileriyle birlikte almazlar.
3. Özel ilköğretim okullarında sınıf öğretmeni olarak çalışan bir öğretmeni işe alacak
kurumlar (aynı ilde), bu öğretmene eski okulunda tamamladığı sınıfın devamı olan sınıfta
görev vermezler.
4. Bir başka özel okulun öğretmeni veya çalışanı ile yeni öğretim yılı için sözleşme
yapacak kurumlar, kişinin çalıştığı kurumdan yazılı referans isterler. Bir hafta içinde 290
referans gelmezse durum Türkiye Özel Okullar Birliği’ne bildirilerek, sözleşme yapılır.
Kişinin çalıştığı kuruma bir hafta içinde sözleşme yapıldığı yazılı olarak bildirilir.
5. Kurumlar bir başka özel okulun öğretmeni ya da çalışanına doğrudan transfer teklifi
yapamazlar. Ders kesim tarihinden önce özel okullar bir başka özel okulun öğretmeni veya
çalışanı ile sözleşme yapamazlar, kendi öğretmenleri ya da çalışanları ile sözleşme
yenilemezler. (Yabancı öğretmenler için süre kısıtlaması yoktur.)
4 Söz konusu bilgi Büyük Kolej ve Jale Tezer Koleji yetkilileri tarafından verilmiştir.
5 Söz konusu bilgi Maya Özel Okulları, TED Ankara Koleji ve Özel Aykan Koleji yetkilileri tarafından
verilmiştir.
6 Doğan Koleji, Ankara Hayat Koleji, Robert Koleji, Koç Eğitim Kurumları.
7 Sözü edilen ilkeler Dernek’in internet adresinde de yer
almaktadır.
11-12/226-76
8
6. Aynı öğretim yılı içerisinde iki kurumla birden yasal sözleşme yapan çalışanlar iki
kurumca da çalıştırılmazlar.
…
D.ÖĞRENCİ ALIMLARI 300
1. Okullar ilan ettikleri ücretler üzerinden öğrenci alırlar. Haklı gerekçelere dayanmayan ve
önceden beyan edilmeyen indirimler yapamazlar. Ücretlerini pazarlık konusu haline
getirmezler. Bir başka özel okuldan grup halinde gelecek öğrencilere özel imkânlar
tanımazlar. Belli bir okuldan gelenlere özel indirimler uygulamazlar.
3. Kurumlar akademik başarı veya özel yetenekler ya da spor bursu ile bir başka özel
okulun öğrencisini almazlar.
…
E. İLAN, REKLAM, TANITIM
…
3. Özel okullar reklam, ilan, afiş ve duyurularını yaparken bir diğer kurumu rahatsız 310
etmemeye ve centilmenlik sınırlarını aşmamaya dikkat ederler. Kurumlar bir başka
kurumun ilan, reklam ya da duyurusunu engelleyecek ya da bu tanıtıma zarar verecek
davranışlarda bulunmazlar.
…”
- Koç Eğitim Kurumları’nda elde edilen “V.K.V. Koç Özel İlköğretim Okulu ve Lisesi
Yönetim Kurulu Toplantısı Tutanağı” başlıklı ve 19.04.2001 tarihli belgede şu ifadelere yer
verilmiştir:
“…
18 Nisan’da yapılan ve İstanbul’dan belirli Vakıf okullarının katıldığı toplantıda, okul
ücretleri, burslar, ödeme tarihleri ve maaşlar gibi konular açıkça ele alındı. 30 Nisan’da 320
ikinci bir toplantı yapılacak.
Her okulun aynı tavır içinde olması ve benzer politikalar uygulaması gerekir.
…
Diğer okullarla, özellikle de Vakıf Okullarıyla uyumlu şekilde hareket etmeliyiz.
…”
- Koç Eğitim Kurumları’nda elde edilen “V.K.V. Koç Özel İlköğretim Okulu ve Lisesi
Minutes of the Special Executive Committee Meeting” başlıklı ve 27.04.2001 tarihli
belgede İngilizce olarak şu ifadelere yer verilmiştir:
“…
“V.K.V. Koç Özel İlköğretim Okulu ve Lisesi Özel İcra Kurulu Toplantı Tutanağı 330
Alınana karar uyarınca:
-Yönetmeliğe uygun olarak ücretleri arttıracağız.
Alınan karar uyarınca 30 Nisan’da toplandıklarında diğer Vakıf okullarının bu konuda ne
düşündüklerini öğreneceğiz ve gerçek enflasyon rakamları açıklandığında bütçemizi
belirleyeceğiz.
…”
11-12/226-76
9
- TED Ankara Koleji’nde elde edilen belgeler ve Türkiye Özel Okullar Birliği Derneği
tarafından gönderilen 09.05.2007 tarihli mailde öğretmen geçişleri ve öğrenci kayıtları ile
ilgili açıklama ve uyarılar yer almaktadır. Bu kapsamda;
“özel okulların ilgili okula herhangi bir başvuru yapmadan o okuldaki sözleşmeli 340
öğretmenler ile anlaşma yaptıklarının, öğrenci ve velileri telefonla arayarak kendi
okullarına almaya çalıştıkları, birkaç öğrenci getirene tazminat ödenmesinin söz konusu
olduğunun üyelerce ifade edildiği”
belirtilerek bu konuların değerlendirilmesi istenmiş ve “Özel Okullar İlkeleri”ne uyulması
hususunda hassasiyet gösterilmesi” rica edilmiştir.
- Türkiye Özel Okullar Birliği Derneği’nin “Ücret İlanları” başlıklı ve 06.03.2007 tarihli
elektronik posta mesajında şu ifadelere yer verilmiştir:
“İLGİ: 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu
İlgi Kanunun 13. maddesinde; “Öğrenim ücreti ve diğer ücretler, kurumlarca her yıl tespit
edilerek ocak ayından itibaren en geç mayıs ayında ilân edilir.” hükümleri ile aynı Kanunun 350
15.maddesinde; “Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer” hükümleri yer almaktadır.
Buna göre 2007-2008 öğretim yılı için tespit edilen ücretler de bu esaslara göre ilan
edilecektir.
Türkiye Özel Okullar Birliği Derneği Yönetim Kurulunun 01.03.2007 tarihli toplantısında
yapılan değerlendirmelerde;
“Mayıs ayının, yılın yaklaşık ortasına geldiği, yılbaşından itibaren geçen 5 aylık
sürenin yıllık ekonomik gelişmeleri iyi tahmin edebilmek açısından daha uygun
olduğu,
Mayıs ayından önce yapılacak ücret ilanının kurumlarımızı yanıltabileceği ve bunun
sektör açısından hatalı sonuçlara neden olma olasılığının bulunduğu, 360
Ayrıca mayıs ayının öğretim yılı sonuna yakın olması sebebiyle öğrenci ve
öğretmen hareketlerinin belirginleştiği, öğretmen sözleşmelerinin de yaz tatilinin
başına gelen haziran ayında yoğunluk kazandığı,
Velilerimizin, çocuklarını gönderecekleri özel okullarla ilgili kararları genellikle
öğretim yılı sonuna doğru verdiğinin gözlemlendiği,
Okullarımızda yapılacak onarım, bakım, donanım gibi etkinliklere de bu dönemde
başlandığı,
… gibi hususlar dikkate alınarak, özel okul ücretlerinin, (herhangi bir zorunluluk
bulunmamakla birlikte) mayıs ayında ilan edilmesinin fayda sağlayacağının üyelerimize
önerilmesi yönünde görüş birliğine varılmıştır.” 370
- Türkiye Özel Okullar Birliği Derneği’nde elde edilen bir tüketici tarafından yapılan şikâyet
başvurusu ve buna verilen cevapta yer alan ifadeler aşağıdaki şekildedir:
- Mükremin GÜRBÜZ adlı kişi tarafından gönderilen elektronik posta:
“Sayın Başkan ve kurul üyeleri,
Enflasyonun %6 civarında ölçüldüğü ve bu doğrultuda çalışanların %5-6 zam aldığı bir
ülkede son 4 yıldır %10 civarında zan yapmaktasınız.
Bunun hiçbir açıklaması olmamakla birlikte etik bir durumda değildir.
Bizlerde elimizden hiçbir şey gelmediği için KADERimize razı oluyoruz.
11-12/226-76
10
İyi çalışmalar dilerim.”
- Dernek tarafından cevaben gönderilen 09.06.2010 tarihli elektronik posta: 380
Sayın Mükremin Gürbüz,
Özel okullar, Milli Eğitim bakanlığı Ücret Tespit ve Tahsil Yönetmeliğine uygun olarak
ücretlerini belirlemektedirler.
Yönetmeliğin ilgili maddesinde;
…
denilmektedir.
TÜİK’in 4 Mayıs 2010 tarihi itibariyle bir önceki yılın aynı ayına göre ilan ettiği tüfe oranları
aşağıda bilginize sunulmuştur.
…”
- Türkiye Özel Okullar Birliği Derneği’nde elde edilen “Ankara Anadolu Otelcilik ve Turizm 390
Meslek Lisesinde 07.06.2010 Tarihinde Düzenlenen Toplantı” başlıklı tutanakta şu
ifadelere yer verilmiştir:
“…
Altın Eğitim Kurumları Kurucusu Şebnur Altun: Ücret indirimi yapan okulların haksız
rekabete sebep oldukları, kendisinin ücret indirimi bakımından asla taviz vermediğini,
çeşitli gruplara mensup okulların düşük fiyatlar ilan ettikleri, derneğin bu konuda ne gibi
somut yaptırımlar uyguladığını, yapanın yanına kâr kaldığı müddetçe bu yanlış işlerin
devam edeceği,
…”
I.2.2.3. Özel Okulların Fiyat Artışlarına Yönelik Tespitler 400
Türkiye İstatistik Enstitüsü verilerine göre son beş yılın TÜFE oranları Tablo-1’deki
şekildedir:
Tablo 1: Son beş yıla ilişkin TÜFE oranları
Yıl 2006 2007 2008 2009 2010
Gerçekleşmiş TÜFE
Oranları (%) 9,7 8,4 10,1 6,5 6,4
Aşağıda özel okulların 2006-2011 yılları arasındaki fiyat artış oranlarına ilişkin tablolara yer
verilmiştir:
Tablo 2: Ankara Özel Okulları 2007-2008 Dönemi Zamları (%)
Anaokulu
İlköğretim
1,2,3,
İlköğretim
4,5
İlköğretim
6,7,8 Lise
Fen
Lisesi
Ortalama
Zam
Ayşe Abla 10,34 11,11 11,11 11,11 11,11 9,89 10,78
Özel Hayat 0,00 10,05 10,05 9,96 - - 7,51
TED 12,5 11,68 11,68 11,69 11,69 - 11,85
Samanyolu - - - - 10,67 10,67 10,67
Bilim 20 15,71 15,71 12,50 12,50 10,00 14,40
Aykan
Koleji - - 1,74 1,60 1,48 - 1,60
Fatoş Abla 2,31 2,07 1,88 1,72 1,58 - 1,91
Büyük Kolej 17,47 10,74 -4,97 11,01 13,97 - 9,64
Maya 10,62 9,95 9,95 9,95 0,00 - 8,10
11-12/226-76
11
Yüce 30,61 12,59 10,00 9,97 9,38 - 14,51
Tablo 3: Ankara Özel Okulları 2008-2009 Dönemi Zamları (%)
Anaokulu
İlköğretim
1,2,3,
İlköğretim
4,5
İlköğretim
6,7,8 Lise
Fen
Lisesi
Ortalama
Zam
Ayşe Abla 10,00 11,11 11,11 11,11 11,11 10,00 10,74
Özel Hayat - 10,00 10,00 10,00 - - 10,00
TED 9,63 12,00 12,00 12,00 12,00 - 11,53
Samanyolu - - - - 15,06 15,06 15,06
Bilim 8,00 10,68 10,68 8,89 20,00 9,09 11,22
Aykan
Koleji - - 1,71 1,57 1,46 - 1,58
Fatoş Abla 2,26 2,03 1,84 1,69 1,56 - 1,87
Büyük
Kolej 8,12 11,99 30,81 11,98 12,01 - 14,98
Maya 9,63 9,78 9,78 9,78 0,00 - 7,80
Yüce 10,94 10,53 9,70 9,89 3,92 - 8,99
Tablo 4: Ankara Özel Okulları 2009-2010 Dönemi Zamları (%)
Anaokulu
İlköğretim
1,23,3,
İlköğretim
4,5
İlköğretim
6,7,8 Lise
Fen
Lisesi
Ortalama
Zam
Ayşe Abla 13,64 10,00 10,00 10,00 10,00 9,09 10,45
Özel Hayat - 9,88 9,88 10,24 - - 10,00
TED 8,08 8,98 8,98 9,00 9,00 - 8,81
Samanyolu - - - - 11,52 11,52 11,52
Bilim 5,32 1,84 1,84 2,04 1,85 1,85 2,46
Aykan
Koleji - 1,83 1,68 1,55 1,44 - 1,62
Fatoş Abla 2,21 1,99 1,81 1,66 1,53 - 1,84
Büyük
Kolej 0,40 0,51 0,46 0,46 0,41 - 0,45
Maya 14,87 8,58 8,58 8,58 0,00 - 8,12
Yüce 16,20 11,90 9,94 10,00 10,14 - 11,64
Tablo 5: Ankara Özel Okulları 2010-2011 Dönemi Zamları (%) 410
Anaokulu
İlköğretim
1,2,3,
İlköğretim
4,5
İlköğretim
6,7,8 Lise
Fen
Lisesi
Ortalama
Zam
Ayşe Abla - 5,45 5,45 5,45 5,45 6,25 5,61
Özel Hayat - 10,07 10,07 10,39 - - 10,18
TED 9,38 8,08 8,08 8,96 8,96 - 8,69
Samanyolu - - - - 10,33 10,33 10,33
Bilim 34,37 14,60 14,60 11,11 16,16 -1,51 14,89
Aykan
Koleji - 1,80 1,65 1,52 1,42 - 1,60
Fatoş Abla 2,16 1,95 1,78 1,63 1,51 - 1,81
Büyük
Kolej 7,95 7,98 8,00 8,00 8,00 - 7,99
Maya 8,82 8,95 8,95 8,95 0,00 - 7,13
Yüce 14,48 10,32 9,81 9,43 9,45 - 10,70
11-12/226-76
12
Tablo 6: İstanbul Özel Okulları 2007-2008 Dönemi Zamları (%)
Anaokulu
İlköğretim
1,2,3,
İlköğretim
4,5
İlköğretim
6,7,8 Lise
Fen
Lisesi
Ortalama
Zam
Eyüpoğlu 14,29 16,00 16,00 14,04 12,70 14,81 14,64
İstek Vakfı Kaşgarlı
Mahmut 13,04 11,88 11,88 11,76 12,11 - 12,13
İstek Vakfı Acıbadem 10,81 15,43 26,86 15,63 14,95 - 16,73
Özel Atacan 7,14 8,00 6,98 6,96 4,17 - 6,65
Doğuş 0,36 5,83 4,17 5,22 5,22 5,22 4,34
Akasya 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 - 0,00
Fevziye Mektepleri 14,88 15,04 15,04 15,04 15,04 - 15,01
Yıldız 20,00 11,11 4,76 6,56 12,90 - 11,07
Doğan 1,76 1,62 1,50 1,40 1,30 - 1,52
Robert Koleji 0,87 0,83 0,80 0,77 0,74 - 0,80
Koç Lisesi 0,86 0,82 0,79 0,76 0,73 - 0,79
Kültür Koleji 9,74 9,64 -13,58 -6,99 -0,15 - -0,27
Kültür 2000 10,32 9,60 45,41 0,00 24,39 - 17,94
Fenerbahçe 14,75 9,64 9,64 9,55 9,84 - 10,68
Bilfen Lisesi 10,97 14,17 13,66 13,66 14,25 - 13,34
Ata Koleji 12,77 17,03 17,03 17,44 17,44 - 16,34
Cent Koleji 28,11 20,20 20,20 20,18 10,00 - 19,74
Ar-El Eğitim Kurumları 12,39 12,02 12,00 12,00 12,00 - 12,08
Florya Koleji 9,80 9,58 9,58 9,71 10,27 - 9,79
Irmak Eğitim Kurumları 13,64 12,22 12,22 12,22 12,22 - 12,50
Sezin Koleji 26,70 20,26 20,26 19,10 21,99 - 21,66
Bilgi Eğitim Kurumları 12,50 13,79 13,89 9,93 9,91 - 15,00
Çevre Koleji 10,10 11,72 11,70 11,94 11,94 - 11,48
Efdal Anaokulu ve
İlköğretim O. 16,67 10,92 10,92 1,85 0,00 - 8,07
Evrim Okulları 10,00 10,00 10,00 10,00 0,00 - 8,00
Tablo 7: İstanbul Özel Okulları 2008-2009 Dönemi Zamları (%)
Anaokulu
İlköğretim
1,2,3,
İlköğretim
4,5
İlköğretim
6,7,8 Lise
Fen
Lisesi
Ortalama
Zam
Eyüpoğlu 12,50 13,79 13,79 10,77 11,27 11,29 12,24
İstek Vakfı Kaşgarlı
Mahmut 15,62 15,08 15,08 15,79 15,49 - 15,41
İstek Vakfı Acıbadem 16,34 17,82 7,21 17,12 17,89 - 15,27
Özel Atacan 10,00 8,00 8,00 8,00 7,00 - 8,20
Doğuş 8,78 10,00 10,00 10,00 10,00 10,00 9,80
Akasya 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 - 0,00
Fevziye Mektepleri 15,03 15,00 15,00 15,00 15,00 - 15,01
Yıldız 16,67 16,00 10,91 10,77 12,00 - 13,27
Doğan 1,73 1,60 1,48 1,38 1,29 - 1,49
Robert Koleji 0,86 0,83 0,79 0,76 0,73 - 0,80
Koç Lisesi 0,85 0,82 0,79 0,76 0,73 - 0,79
Kültür Koleji 9,90 12,10 11,79 11,50 11,97 - 11,45
Kültür 2000 10,50 11,58 11,70 11,70 12,06 - 11,51
Fenerbahçe 17,55 14,29 14,29 16,92 15,09 - 15,63
Bilfen Lisesi 20,93 17,11 13,25 13,25 13,10 - 15,53
Ata Koleji 22,64 21,25 21,25 18,81 18,81 - 20,55
Cent Koleji 11,11 9,24 9,24 9,49 11,11 - 10,04
Ar-El Eğitim Kurumları 10,20 9,99 10,00 9,99 10,00 - 10,04
11-12/226-76
13
Florya Koleji 9,82 11,48 11,48 11,46 9,80 - 10,81
Irmak Eğitim Kurumları 10,00 13,50 13,50 13,50 13,50 - 12,80
Sezin Koleji 11,48 12,10 12,10 12,42 10,83 - 11,79
Bilgi Eğitim Kurumları 15,11 15,00 14,96 14,98 15,03 - 15,01
Çevre Koleji 13,10 36,32 13,33 13,33 13,33 - 17,88
Efdal Anaokulu ve
İlköğretim O. 10,19 2,96 2,96 11,87 0,00 - 5,60
Evrim Okulları 0,00 0,00 0,00 0,00 - - 0,00
Tablo 8: İstanbul Özel Okulları 2009-2010 Dönemi Zamları (%)
Anaokulu
İlköğretim
1,2,3,
İlköğretim
4,5
İlköğretim
6,7,8 Lise
Fen
Lisesi
Ortalama
Zam
Eyüpoğlu 8,02 6,62 6,62 6,74 5,49 4,67 6,36
İstek Vakfı Kaşgarlı
Mahmut 14,97 14,08 14,08 14,55 14,23 - 14,38
İstek Vakfı Acıbadem 14,15 14,29 14,29 14,62 14,48 - 14,36
Özel Atacan 15,15 5,45 5,07 6,90 8,41 - 8,20
Doğuş 6,11 6,05 7,75 6,06 6,06 6,06 6,35
Akasya 10,00 10,84 10,84 8,08 7,34 - 9,42
Fevziye Mektepleri 7,66 7,69 7,69 7,69 7,69 - 7,69
Yıldız 7,14 6,90 9,84 6,94 9,18 - 8,00
Doğan 1,70 1,57 1,46 1,36 1,27 - 1,47
Robert Koleji 0,85 0,82 0,79 0,76 0,73 - 0,79
Koç Lisesi 0,85 0,81 0,78 0,75 0,72 - 0,78
Kültür Koleji -13,84 7,17 6,91 7,02 6,87 - 2,82
Kültür 2000 14,22 6,80 6,20 6,20 7,07 - 8,10
Fenerbahçe 17,33 9,62 9,62 9,65 8,20 - 10,88
Bilfen Lisesi 13,46 11,24 10,64 10,64 10,53 - 11,30
Ata Koleji 23,08 14,29 14,29 15,00 15,00 - 16,33
Cent Koleji 10,00 10,00 10,00 10,00 3,03 - 8,61
Ar-El Eğitim Kurumları 6,17 6,04 6,06 6,00 5,99 - 6,05
Florya Koleji 9,76 8,93 8,93 9,90 10,78 - 9,66
Irmak Eğitim Kurumları 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 - 0,00
Sezin Koleji 4,41 2,27 2,27 3,31 4,02 - 3,26
Bilgi Eğitim Kurumları 15,83 10,37 10,33 9,67 10,00 - 11,24
Çevre Koleji 4,25 10,19 10,08 9,80 21,18 - 11,10
Efdal Anaokulu ve
İlköğretim O. 12,01 10,00 10,00 10,01 0,00 - 8,40
Evrim Okulları 5,11 4,32 4,32 3,69 - - 4,36
Tablo 9: İstanbul Özel Okulları 2010-2011 Dönemi Zamları (%)
Anaokulu
İlköğretim
1,2,3,
İlköğretim
4,5
İlköğretim
6,7,8 Lise
Fen
Lisesi
Ortalama
Zam
Eyüpoğlu 2,86 9,99 9,99 9,30 8,00 10,77 8,49
İstek Vakfı Kaşgarlı
Mahmut 14,58 14,89 14,89 14,29 9,96 - 13,72
İstek Vakfı Acıbadem 14,88 14,71 14,71 14,77 10,00 - 13,81
Özel Atacan 12,11 9,92 9,96 7,59 8,62 - 9,64
Doğuş 11,82 12,14 11,87 12,00 12,00 12,00 11,97
Akasya 17,00 8,70 8,70 7,48 8,55 - 10,08
Fevziye Mektepleri 10,04 9,94 9,94 9,94 9,94 - 9,96
Yıldız 13,33 12,90 11,94 3,90 12,15 - 10,84
Doğan 1,68 1,55 1,44 1,34 1,26 - 1,45
11-12/226-76
14
Robert Koleji 0,85 0,81 0,78 0,75 0,72 - 0,78
Koç Lisesi 0,84 0,80 0,77 0,74 0,72 - 0,78
Kültür Koleji 7,95 9,86 9,86 9,84 10,06 - 9,51
Kültür 2000 8,39 9,86 10,00 10,00 9,90 - 9,63
Fenerbahçe 14,77 10,53 11,40 11,20 13,64 - 12,31
Bilfen Lisesi 10,17 12,12 12,02 12,02 11,90 - 11,65
Ata Koleji 12,50 10,00 10,00 10,14 10,14 - 10,56
Cent Koleji 10,00 10,14 10,14 10,00 10,00 - 10,06
Ar-El Eğitim Kurumları 11,98 12,00 12,00 12,00 12,00 - 11,99
Florya Koleji 9,63 10,00 10,00 9,45 8,95 - 9,61
Irmak Eğitim Kurumları 13,64 13,51 13,51 13,51 13,51 - 13,54
Sezin Koleji 13,94 11,83 11,83 11,93 9,94 - 11,90
Bilgi Eğitim Kurumları 10,00 10,00 10,00 10,00 9,99 - 10,00
Çevre Koleji 3,70 6,85 6,87 7,14 7,12 - 6,34
Efdal Anaokulu ve
İlköğretim Okulu 4,17 11,22 11,22 9,48 0,00 - 7,21
Evrim Okulları 9,91 10,00 10,00 10,00 - - 9,98
I.3. DEĞERLENDİRME
Ülkemizde faaliyet gösteren özel okulların ve bu okulların bir araya gelerek oluşturdukları
teşebbüs birliklerinin ücret ve personel politikası konusunda anlaşma, uyumlu eylem ve 420
teşebbüs birliği kararları yoluyla 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal edip
etmediklerinin tespitine yönelik olarak yapılan mevcut önaraştırma kapsamında elde edilen
bilgi ve belgeler;
a) Zamanaşımına uğramış ihlallere ilişkin bilgi ve belgeler,
b) Sektörde faaliyet gösteren derneklerin bünyesinde yapılan toplantılarda, fiyata ilişkin
hususların görüşülmesine ve Türkiye Özel Okullar Birliği Derneği’nin, üyelerine fiyat
tespitine yönelik tavsiyede bulunmasına ilişkin bilgi ve belgeler ve
c) Türkiye Özel Okullar Birliği Derneği tarafından hazırlanmış olan “Özel Okullar İlkeleri”
şeklinde üç başlık halinde ele alınmıştır:
Ancak bu değerlendirmelere geçmeden önce, Ankara ve İstanbul’daki bazı özel okulların 430
ücret artışlarına ilişkin olarak önaraştırma sürecinde yapılan tespitlere değinmek yerinde
olacaktır. Önaraştırma sürecinde, Ankara ve İstanbul’daki bazı özel okulların son beş yıl
içerisinde ilan ettikleri ücretlere ilişkin bilgiler elde edilmiştir. Bu bilgilerden hareketle, bir
önceki bölümde, söz konusu okulların fiyat artış oranları tablolaştırılmıştır. Söz konusu
tabloların incelenmesinden, 2007-2008 öğretim yılından bugüne kadar geçen dönemde,
özel okulların fiyat artış oranlarının genel olarak birbirinden farklı olduğu; bu okullardan
büyük çoğunluğunun ortalama yıllık ücret artışlarının TÜFE oranının üzerinde
seyrederken, bazılarının ücret artışının bu oranın altında gerçekleştiği görülmektedir. Bu
çerçevede, salt fiyat artış rakamlarından hareketle, ilgili teşebbüslerin herhangi bir ihlal
içerisinde bulunup bulunmadıkları konusunda bir kanaate ulaşmanın güç olduğu 440
anlaşılmıştır.
I.3.1. Zamanaşımına Uğramış İhlallere İlişkin Bilgi ve Belgelerin Değerlendirilmesi
Önaraştırma sürecinde, Koç Eğitim Kurumları’ndan elde edilen “V.K.V. Koç Özel İlköğretim
Okulu ve Lisesi Yönetim Kurulu Toplantısı Tutanağı” başlıklı ve 19.04.2001 tarihli belgede;
“…
11-12/226-76
15
18 Nisan’da yapılan ve İstanbul’dan belirli Vakıf okullarının katıldığı toplantıda, okul
ücretleri, burslar, ödeme tarihleri ve maaşlar gibi konular açıkça ele alındı. 30 Nisan’da
ikinci bir toplantı yapılacak.
Her okulun aynı tavır içinde olması ve benzer politikalar uygulaması gerekir.
… 450
Diğer okullarla, özellikle de Vakıf Okullarıyla uyumlu şekilde hareket etmeliyiz.
…”
ifadelerine yer verilmiştir. Aynı teşebbüsten elde edilen “V.K.V. Koç Özel İlköğretim Okulu
ve Lisesi Minutes of the Special Executive Committee Meeting” başlıklı ve 27.04.2001
tarihli belgede (Ek-21) ise;
“V.K.V. Koç Özel İlköğretim Okulu ve Lisesi Özel İcra Kurulu Toplantı Tutanağı
Alınana karar uyarınca:
-Yönetmeliğe uygun olarak ücretleri arttıracağız.
Alınan karar uyarınca 30 Nisan’da toplandıklarında diğer Vakıf okullarının bu konuda ne
düşündüklerini öğreneceğiz ve gerçek enflasyon rakamları açıklandığında bütçemizi 460
belirleyeceğiz.”
ifadelerine yer verilmiştir.
Söz konusu belgelerin birlikte değerlendirilmesinden; İstanbul’daki bazı vakıf okullarının,
18.04.2001 tarihinde, 2001-2002 öğretim yılı ücretleri, burslar ve maaşlarla ilgili olarak bir
toplantı yaptıkları; 30.04.2001 tarihinde söz konusu toplantının devamı niteliğinde bir
toplantı yapma konusunda mutabık kaldıkları ve bu toplantılarda okulların, 2001-2002
öğretim yılı içinde uygulanacak ücretler, burslar ve maaşlar konusunda bilgi paylaşımında
bulundukları anlaşılmaktadır.
Önaraştırma sürecinde diğer okullarda yapılan incelemelerde, Koç Eğitim Kurumları’ndan
elde edilen söz konusu belgeleri teyit eden başkaca bilgi ve belgeler tespit edilememiştir. 470
Dolayısıyla, bu toplantıların teşebbüsler arasında rekabeti bozucu bir anlaşma ile
sonuçlanıp sonuçlanmadığı hususunda kesin bir yargıya varmak güçtür.
Bununla birlikte, rakip teşebbüsler arasında yapılan bu toplantılarda, okul ücretlerinin
tespiti, maaş ve burs gibi temel rekabet parametrelerine ilişkin bilgi paylaşımı
yapıldığından, teşebbüsler arasında herhangi bir anlaşma bulunmasa bile, salt bu bilgi
değişimleri dahi rekabeti kısıtlayıcı bir nitelik taşıyabilirler.
Dolayısıyla, İstanbul’daki bazı vakıf okullarının, 18.04.2001 ve 30.04.2001 tarihlerinde
toplantılar yaparak 2001-2002 öğretim yılı için anılan parametrelerle ilgili konularda bilgi
paylaşımında bulunmaları, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında ihlal olarak
değerlendirilebilir. 480
Ancak, yukarıda belirtilen ihlalin gerçekleştiği tarihte, bu ihlal bakımından 4054 sayılı
Kanun’da öngörülen zamanaşımı süresinin beş yıl olması nedeniyle, bugün itibariyle söz
konusu ihlale ilişkin zamanaşımı süresinin dolduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, anılan
ihlale ilişkin olarak herhangi bir işlem yapılmasının mümkün değildir.
I.3.2. Sektörde Faaliyet Gösteren Derneklerin Bünyesinde Yapılan Toplantılarda,
Fiyata İlişkin Hususların Görüşülmesine ve Türkiye Özel Okullar Birliği Derneği’nin,
Üyelerine Fiyat Tespitine Yönelik Tavsiyede Bulunmasına İlişkin Bilgi ve Belgelerin
Değerlendirilmesi
11-12/226-76
16
Önaraştırma sürecinde, raportörlerin görüştüğü, İstanbul’da faaliyet gösteren Özel Aykan
Koleji’nin yetkilisi, Türkiye Özel Okullar Birliği Derneği’nin bazı toplantılarında fiyatlara 490
yönelik uygulamaların ele alındığını; ancak bu görüşmelerin genellikle yazılı olarak alınan
Dernek kararları olmayıp şifahi nitelikte ele alınan konular olduğunu ifade etmiştir. Benzer
şekilde, Ankara’da faaliyet gösteren Büyük Kolej ve Jale Tezer Koleji’nde yapılan
görüşmelerde de, söz konusu okulların yetkilileri, iki yıl önce dernek başkanının vefatı
sonucu faaliyetlerine son veren Ankara Özel Okullar Derneği üyelerinin geçmişte yapmış
oldukları dernek toplantılarında, sektör sorunlarının yanı sıra fiyat politikalarına ilişkin
görüşmeler de yaptıklarını ifade etmişlerdir. Ancak önaraştırma sürecinde yapılan
incelemelerde, söz konusu toplantılar sonucunda özel okullar arasında yapılan rekabeti
bozucu bir anlaşmanın varlığına ilişkin herhangi bir bilgi veya belge tespit edilememiştir.
Bununla birlikte, teşebbüslerin bir araya gelerek uygulanacak ücretlere ilişkin görüş 500
alışverişinde bulunmalarının, normal rekabet koşullarında piyasada var olması beklenen
ve teşebbüsler üzerindeki rekabetçi baskının da bir anlamda kaynağını oluşturan geleceğe
yönelik belirsizlik unsurunu, bütünüyle olmasa bile önemli ölçüde azaltacağı açıktır. Ayrıca,
bu tür bir iletişimin ve bilgi alışverişinin bulunduğu bir piyasada, ilgili teşebbüslerin ticari
politikalarının, bu görüşmelerden ve bilgi alışverişlerinden etkilenmemesi mümkün değildir.
Mehaz mevzuata sahip Avrupa Birliği rekabet hukukunda, uyumlu eylem karinesinin ileri
sürülebilmesi için, mutlaka “rekabeti bozucu etkinin” gösterilmesine gerek bulunmadığı,
“rekabeti bozucu amaç”ın gösterilmesinin yeterli olduğu vurgulanmış ve aksi ilgili
teşebbüslerce kanıtlanmadıkça, rakip teşebbüsler arasında rekabete duyarlı bilgilerin
paylaşılmasının, söz konusu teşebbüsler arasında bir uyumlu eyleme yol açacağı karine 510
olarak kabul edilmiştir. Böylece, teşebbüsler arasında iletişimin tespit edildiği durumlar
bakımından, uyumlu eylem karinesinin ileri sürülmesi kolaylaştırılmıştır.
Bu çerçevede, rakip teşebbüsler arasında, Türkiye Özel Okullar Birliği Derneği ve Ankara
Özel Okullar Derneği bünyesinde toplantılar yapılarak belirlenecek fiyatlara ilişkin görüş
alışverişinde bulunulması, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında ihlal olarak
değerlendirilebilir.
Türkiye Özel Okullar Birliği Derneği bünyesinde yapılan toplantılar sonucunda, teşebbüsler
arasında rekabeti bozucu bir anlaşmanın varlığını ortaya koyan somut bir delile
ulaşılamamış olmakla birlikte, yapılan bu görüşmeler sonucunda, Dernek’in üyelerine bazı
fiyat tavsiyelerinde bulunduğu tespit edilmiştir. Örneğin, Türkiye Özel Okullar Birliği 520
Derneği Başkanı Rüstem EYÜBOĞLU, isimli internet sitesinin
24.05.2006 tarihli ve “İşte özel okul fiyatları” başlıklı haberinde yer alan demecinde, özel
okul ücretlerinin Ücret Tespit ve Tahsis Yönetmenliği çerçevesinde belirlendiğini, birlik
olarak kendilerinin özel eğitim kurumlarının fiyat belirleme politikalarına karışamadıklarını;
ancak bu konuda önceki ay gerçekleştirilen toplantıda, özel okul sahiplerine ''enflasyonun
üzerinde belirli bir oranda zam yapmalarını, araştırma-geliştirme için bütçe ayırmalarını ve
eğitimde kaliteden ödün vermemelerini tavsiye ettiklerini” ifade etmiştir. Türkiye Özel
Okullar Birliği Derneği’nin “Ücret İlanları” başlıklı ve 06.03.2007 tarihli elektronik
postasında ise, Dernek Yönetim Kurulu’nun 01.03.2007 tarihli toplantısında yapılan
değerlendirmelere şu şekilde yer verilmiştir: 530
“- Mayıs ayının, yılın yaklaşık ortasına geldiği, yılbaşından itibaren geçen 5 aylık sürenin
yıllık ekonomik gelişmeleri iyi tahmin edebilmek açısından daha uygun olduğu,
- Mayıs ayından önce yapılacak ücret ilanının kurumlarımızı yanıltabileceği ve bunun
sektör açısından hatalı sonuçlara neden olma olasılığının bulunduğu,
11-12/226-76
17
- Ayrıca mayıs ayının öğretim yılı sonuna yakın olması sebebiyle öğrenci ve öğretmen
hareketlerinin belirginleştiği, öğretmen sözleşmelerinin de yaz tatilinin başına gelen
haziran ayında yoğunluk kazandığı
…
gibi hususlar dikkate alınarak, özel okul ücretlerinin, (herhangi bir zorunluluk
bulunmamakla birlikte) mayıs ayında ilan edilmesinin fayda sağlayacağının üyelerimize 540
önerilmesi yönünde görüş birliğine varılmıştır.”
Buna göre, isimli internet sitesinde yer alan 24.05.2006 tarihli
haberde, Dernek’in üyelerine enflasyon oranlarının üzerinde zam yapmalarını tavsiye ettiği
görülmektedir. Yukarıda yer verilen diğer belgelere göre ise, Dernek yönetiminin, özel
okulların maliyetlerini belirleyen unsurların ancak mayıs ayı itibariyle netlik kazanacağını
düşündüğü ve bu çerçevede, üyelerinin bir sonraki yıl için ücret ilanlarını Mayıs ayında
yapmalarını tavsiye ettiği, Dernek bünyesinde yapılan toplantılarda, fiyatlara ilişkin
konuların da görüşüldüğü ve bu görüşmeler sonucunda ortaya çıkan ortak kanaatin,
dernek yönetimi tarafından üyelere tavsiye kararı şeklinde iletildiği anlaşılmaktadır.
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde, “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan 550
veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu
etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu
eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır”
hükmüne yer verilmek suretiyle, piyasada faaliyet gösteren teşebbüslerin, başta fiyat
olmak üzere, her türlü alış ve satış koşullarını bağımsız olarak belirlemesi öngörülmüştür.
Bu noktada, üyeleri üzerinde herhangi bir bağlayıcılığı bulunmayan tavsiye niteliğindeki
teşebbüs birliği kararlarının da, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında olduğunun
belirtilmesi gerekmektedir. Gerçekten de, anılan kanun maddesinin lafzı dikkate
alındığında, herhangi bir teşebbüs birliği kararının ihlal olarak değerlendirilmesi için, bu
kararın mutlaka rekabeti kısıtlayıcı bir etki doğurması aranmamakta, söz konusu kararın 560
rekabeti kısıtlama amacına sahip olması yeterli kabul edilmektedir8. Ayrıca, herhangi bir
teşebbüs birliği kararının üyeleri bakımından bağlayıcı olmaması, bu kararın rekabeti
kısıtlayıcı bir etki doğurmayacağı anlamına gelmemektedir. Zira teşebbüs birliklerinin karar
organları son tahlilde teşebbüslerin iradeleri ile oluşmaktadır. Dolayısıyla, bu organların
alacağı kararların en azından üyelerin bir kısmının iradesini yansıtacağında şüphe yoktur.
Ayrıca, pek çok rekabeti kısıtlayıcı anlaşma da taraflar bakımından bağlayıcı değildir.
Ancak buna rağmen, bu tür anlaşmalar, 4. madde kapsamında kabul edilmektedir. Aynı
yaklaşımın, tavsiye niteliğindeki teşebbüs birliği kararları bakımından da kabul edilmesinde
bir sakınca bulunmamaktadır. Bu çerçevede, tavsiye niteliğindeki bir teşebbüs birliği kararı
da amacının rekabete aykırı olması halinde, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında 570
değerlendirilir.
Türkiye Özel Okullar Birliği’nin belirlenecek ücretlere yönelik olarak üyelerine yaptığı
tavsiye niteliğindeki açıklamalar bu çerçevede değerlendirildiğinde, söz konusu tavsiye
kararlarının, amaç itibariyle rekabete aykırılık taşıdığı için, 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesi kapsamında değerlendirilebileceği anlaşılmıştır.
8 Bu anlamda kanun koyucunun rekabeti kısıtlama amacını taşıyan anlaşmalar ile teşebbüs birliği kararları
arasında bir ayırım yapmadığı görülmektedir.
11-12/226-76
18
I.3.3. Türkiye Özel Okullar Birliği Derneği tarafından hazırlanmış olan “Özel Okullar
İlkeleri”nin Değerlendirilmesi
Önaraştırma kapsamında değerlendirilmesi gereken bir diğer husus, Türkiye Özel Okullar 580
Birliği’nin 2001 yılında yapılan genel kurulunda benimsenmiş olan “Özel Okullar İlkeleri”dir.
“Özel Okullar İlkeleri”, hâlihazırda Türkiye Özel Okullar Birliği Derneği Tüzüğü’nün eki
niteliğinde olup, Dernek Tüzüğü’nün “Üyeliğin Askıya Alınması ve Sona Ermesi” başlıklı 6.
maddesinin (d) ve (e) bentlerinde;
“Derneğin tüzüğüne, Özel Okullar İlkeleri’ne … aykırı hareket edenler … Hakkında
Yönetim Kurulu, üyenin durumunu, incelemesi için nedenleriyle birlikte Haysiyet Divanı’na
gönderir. … Haysiyet Divanı üyenin çıkarılması ile ilgili görüş veya önerisini Yönetim
Kurulu’na bildirir. Üyenin çıkarılmasına Yönetim Kurulu karar verir ve ilgili üyeye tebliğ
eder.
Derneğin üyelerinden Yönetim Kurulu’nca saptanmış olan Tüzükte belirtilen nedenlerle 590
“Özel Okul İlkeleri’ne” uymayanlar … Yönetim Kurulu kararı ile dernek üyeliğinden
çıkarılırlar.” ifadeleri yer almaktadır.
“Özel Okullar İlkeleri”nin bazı hükümleri incelendiğinde, bu ilkelerin özel okullar arasındaki
rekabeti kısıtlayabilecek nitelik taşıdığı görülmektedir. Örneğin, “Özel Okullar İlkeleri”nin
“Çalışma Ortamı, Çalışanlar, Öğretmen Alımları” başlıklı bölümü altında, özel okullar
arasındaki rekabette önemli bir unsur olan öğretmen istihdamı konusunda; bir başka özel
okulun öğretmeninin öğrencileri ile birlikte alınamaması, özel ilköğretim okullarında sınıf
öğretmeni olarak çalışan bir öğretmene yeni okulunda, eski okulunda tamamladığı sınıfın
devamı olan sınıfta görev verilememesi, bir başka özel okulda çalışan öğretmene
doğrudan transfer teklifi götürülememesi, ders kesimi tarihinden önce öğretmeni veya 600
çalışanlar ile sözleşme yenilenmemesi gibi ilkelerde mutabakata vardıkları görülmektedir.
Benzer şekilde, öğrenci alımları konusunda da özel okulların ücretlerini pazarlık konusu
haline getirmeyecekleri, bir başka özel okuldan grup halinde gelecek öğrencilere özel
imkânlar tanımayacakları, belli bir okuldan gelenlere özel indirimler uygulamayacakları,
akademik başarı veya özel yetenekler ya da spor bursu ile bir başka özel okulun
öğrencisini alamayacakları gibi ilkelerde mutabık kaldıkları anlaşılmaktadır.
Özel Okullar İlkeleri’nin yukarıda sunulan hükümlerinin, öğrenciler ve çalışanlar karşısında
özel okulların belirli bir şekilde davranmasını sağlamak suretiyle, tüketicilerin, bu okullar
karşısındaki pazarlık gücünü zayıflatmayı ve tüketicilerin tercihlerini kısıtlamayı amaçladığı
anlaşılmaktadır. Ayrıca anılan hükümlerin, özel okullarda görev yapan öğretmenlerin 610
başka okullara geçişini zorlaştırabileceği de görülmektedir. Bu çerçevede, “Özel Okullar
İlkeleri”nin yukarıda belirtilen hükümleri, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında
rekabeti kısıtlayıcı nitelikte bir teşebbüs birliği kararıdır.
Raportörlerin Dernek yetkilileri ile yaptıkları görüşmelerde, “Özel Okullar İlkeleri”nin,
kamuoyunda özel okullara yönelik mevcut olan olumsuz imajın değiştirilmesi amacıyla
oluşturulduğu; söz konusu ilkelerin, üyeler bakımından herhangi bir bağlayıcılığın
bulunmadığı, bu ilkelerin bir tür centilmenlik anlaşması olarak kabul edilmesi gerektiği
belirtilmiştir.
Ticari hayatta, rakip teşebbüslerin sundukları hizmetin kalitesini artırmaya yönelik olarak
yaptıkları birtakım anlaşmalar, son tahlilde tüketicilere de fayda sağladığı için, rekabet 620
hukukundaki “muafiyet” müessessi çerçevesinde hoşgörü ile karşılanabilmektedir. Ancak,
4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde sayılan muafiyet koşulların incelenmesinden de
görüleceği üzere, bu tür anlaşmaların muafiyet kapsamında değerlendirilebilmesi için
11-12/226-76
19
temel kriter, “ölçülülük”tür. Tüketicilere belirgin bir fayda sağlanmaksızın, salt rakip
teşebbüsler arasındaki diyalogun ve iyi ilişkilerin geliştirilmesi amacıyla rekabetin
kısıtlanmasının, rekabet hukukunda koruma görmesi mümkün değildir. Bu çerçevede, Özel
Okullar İlkelerinin yukarıda sayılan hükümlerinin, 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi
kapsamında değerlendirilmesi halinde, anılan ilkelerin tüketicilere belirgin bir fayda
sağlamadığı; aksine gerek tüketicilere gerekse bu okullarda görev yapan öğretmenlere
zarar verdiği açıktır. Özel okulların toplumdaki imajlarının ve özel okullar arasındaki 630
ilişkilerin düzeltilmesi ise, anılan kısıtlamalar için makul bir gerekçe değildir. Dolayısıyla,
Özel Okullar İlkeleri’nin yukarıda sunulan hükümlerinin, 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi
kapsamında bireysel muafiyetten faydalanamayacağı neticesine varılmıştır.
Özel Okullar İlkelerinin üyeler bakımından bağlayıcı nitelikte olmadığı yönündeki görüşlere
ilişkin olarak ise, yukarıda açıklandığı üzere, rekabeti kısıtlama amaç ve/veya etkiye sahip
olmaları halinde, bağlayıcı nitelikte olmayan teşebbüs birliği kararlarının da 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi kapsamında olduğunun hatırlatılması gerekmektedir. Kaldı ki,
önaraştırma sürecinde bazı özel okulların yetkilileri ile yapılan görüşmelerde Dernek üyesi
özel okullar tarafından “Özel Okullar İlkeleri”ne uyulduğu açıkça ifade edilmiştir. Ayrıca,
Türkiye Özel Okullar Birliği Derneği’nin üye okulların “Özel Okullar İlkeleri”ne riayet 640
etmelerini sağlama yönünde çaba gösterdiği de tespit edilmiştir.
Yukarıda sayılan ihlallere ilişkin olarak, 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
ihlallere katılan teşebbüs ve teşebbüs birliklerine yönelik olarak soruşturma açılması
mümkündür. Ancak önaraştırma sürecinde özellikle dernekler bünyesinde yapılan
toplantılara hangi okulların katıldığı hususunda teşebbüs yetkililerinin ifadeleri dışında
kesin bir tespit yapılamamıştır. Diğer taraftan Ankara Özel Okullar Derneği’nin iki yıl önce
kapanmış olduğu ve bu tarihten bu yana söz konusu Dernek kapsamında toplantı
yapılmadığı tespit edilmiştir. Dolayısıyla bu hususlar dikkate alınarak şu aşamada yukarıda
sayılan ihlallere ilişkin olarak soruşturma açılması yerine, ilgili teşebbüs ve teşebbüs
birliklerine yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca 650
görüş yazıları gönderilmesinin uygun olacağı kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1.
a) 2001 yılının Nisan ayı içerisinde İstanbul'da faaliyet gösteren vakıf okullarının toplantılar
düzenlemek suretiyle 2001-2002 öğretim yılı okul ücretleri, burslar ve maaşlarla ilgili
konularda görüşme ve bilgi paylaşımında bulunmalarının 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi
çerçevesinde ihlal olarak değerlendirilebileceğine,
b) Bununla birlikte söz konusu ihlalin zamanaşımına uğraması nedeniyle 4054 sayılı
Kanun'un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına, 660
2.
a) İlgili pazarda faaliyet gösteren özel okulların yetkililerinin Türkiye Özel Okullar Birliği
Derneği ve Ankara Özel Okullar Derneği bünyesinde yapılan toplantılarda fiyat
politikalarına yönelik olarak görüşme ve bilgi paylaşımında bulunmalarının, 4054 sayılı
Kanun'un 4. maddesi çerçevesinde ihlal olarak değerlendirilebileceğine,
b) Ayrıca, Türkiye Özel Okullar Birliği Derneği'nce benimsenmiş olan "Özel Okullar
İlkeleri"nin, "Çalışma Ortamı, Çalışanlar, Öğretmen Alımları" ile "Öğrenci Alımları"
11-12/226-76
20
bölümleri altındaki bazı hükümlerinin, 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi kapsamında
rekabeti bozucu nitelikte teşebbüs birliği kararı olarak değerlendirilebileceğine,
c) Anılan ihlallere ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun'un 41. maddesi uyarınca soruşturma 670
açılmasına gerek olmadığına,
b) Bununla birlikte, ihlallere son verilmesi, aksi takdirde 4054 sayılı Kanun çerçevesinde
işlem başlatılacağı hususlarında 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca;
- Ankara'da faaliyet gösteren özel okullara iletilmek üzere Ankara İl Milli Eğitim
Müdürlüğüne,
- İstanbul'da faaliyet gösteren özel okullara iletilmek üzere İstanbul İl Milli Eğitim
Müdürlüğüne ve
- Türkiye Özel Okullar Birliği Derneği'ne
görüş bildirilmesini teminen Başkanlığın görevlendirilmesine 680
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy