Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-4-330 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-16/292-94
Karar Tarihi : 17.03.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Cevdet
İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Serpil YANIK, Gülçin DERE 10
C. BAŞVURAN : Av. Çetin KÖÇKAR
1583/1 Sok. No:6 A Blk. K:1 D:121 ROD-KAR İş Merkezi
Konak/İzmir
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : Adalet Teşkilatını Güçlendirme Vakfı
Tavuskuşu Sok. No:5 D:3 Dikmen/Ankara
E. DOSYA KONUSU: Adalet Teşkilatını Güçlendirme Vakfı (ATGV) tarafından
işletilmek üzere satın alınarak adliyenin hizmetine sunulan araçlar için ticari
taksilere göre fahiş oranlarda haciz gideri olarak ücret tahsil edildiği ve ticari
taksiler ile hacze çıkma isteklerinin icra müdürleri tarafından reddedildiği iddiası. 20
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; şikâyetçinin İzmir Barosu’na bağlı serbest
avukat olarak çalıştığı, 2004 yılından sonra hacizlerde kullanılmak üzere ATGV tarafından
işletilmek üzere araçlar satın alınarak adliyenin hizmetine sunulduğu, uygulamanın ilk
günlerinin memnuniyet verici olmasına karşın zamanla ticari taksilere oranla fahiş
oranlarda haciz gideri olarak ücret tahsil edilmeye başlandığı ve ticari taksiler ile hacze
çıkma isteklerinin icra müdürleri tarafından reddedildiği, gerekçe olarak ise “…” belirtildiği,
dolayısıyla bu araçlar ile hacze çıkılmaya mecbur bırakıldıkları ve ATGV araçlarının bunu
işletenlerin uygulamaları ile tekel haline getirildiği iddia edilerek, konunun 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun kapsamında incelenmesi talep edilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 09.12.2010 tarih ve 9326 sayı ile giren başvuru 30
üzerine hazırlanan 19.01.2011 tarih ve 2010-4-330/İİ-11-399.GD sayılı İlk İnceleme
Raporu, 27.01.2011 tarih ve 11-06 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve soruşturma
açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, 4054 sayılı Kanun'un 40/1.
maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına 11-06/115-M sayı ile karar verilmiştir.
İlgili karar uyarınca düzenlenen 08.03.2011 tarih ve 2010-4-330/ÖA-11-187.SY sayılı
Önaraştırma Raporu 11.03.2011 tarih ve REK.0.08.00.00-110.02.02/79 sayılı Başkanlık
önergesi ile 11-16 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da; başvuruya konu iddialar hakkında 4054 sayılı
Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı, görüşüne yer
verilmiştir. 40
11-16/292-94
2
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Yapılan Tespitler
I.1.1. Elde Edilen Bilgi ve Belgeler ve Yapılan Görüşmeler
I.1.1.1. ATGV Tarafından Gönderilen Yazı
ATGV tarafından konuya ilişkin Kurum yazısına verilen cevapta; 2009 yılı Ekim ayında
İzmir ilinde adliyelerde keşif ve icra işlemleri için taşıma hizmeti sunmaya başlandığı,
ATGV araçlarının ancak tercih edilmeleri halinde hizmet sunmakta oldukları, bununla 50
birlikte araçlarının kullanılması konusunda bir zorunluluk bulunmadığı, bu itibarla icra
dairelerinin hangi araçla keşfe veya icraya çıkacaklarını belirlemelerinin Vakıfları
uhdesinde bulunmadığı belirtilmiştir. Öte yandan, avukatlardan talep edilen ücretin gidilen
semte göre yol ücreti olup, herhangi bir başka ücretin talep edilmediği, ATGV araçlarının
işletilmesinde katlanılan maliyetlerin şoför ücretleri (SSK, yasal kesintiler dahil), vergi
dairesine yapılan vergi ödemeleri, araç yakıt giderleri, araç bakım giderleri, kırtasiye
giderleri, trafik sigortası ve kasko giderlerinden oluştuğu ve İzmir İlinde ATGV Araçlarında
Kullanılan Fiyat Tarifesi’ne göre km. başına ... TL., bekleme ücreti olarak ise 1 saat için ...
TL. ücret talep edildiği belirtilmiştir.
I.1.1.2. Başvuru Sahibi Tarafından Gönderilen Belge 60
... konu ile ilgili olarak İzmir 5. İcra Hukuk Mahkemesi’ne açtığı dava sonucunda alınan
13.11.2008 tarih ve E:2008/1016, K:2008/858 sayılı kararda; “İcra ve İflas Kanunu’nun 59.
maddesi1 gereğince alacaklı yapılmasını istediği işlemin masrafını peşin öder. Bu hükme
göre, haciz için gerekli vasıta ücretinin de memur yolluğu ile birlikte peşin ödenmesi
gerekir. Bu zorunluluğun yerine getirilmesinden sonra hacze gidilecek uygun aracı seçmek
icra müdürlüğünün yetki ve sorumluluğundadır. İcra müdürlüğü bu yetkisini kullanırken
alacaklı ile borçlunun menfaatlerini gözetmek haczin mümkün olan en kısa sürede
yapılmasını sağlamak, dengeleri gözetmek ve adil olmak zorundadır. Yasada sadece
resmi ya da ATGV araçları ile hacze gidileceği şeklinde bir düzenleme yoktur. Bu nedenle
resmi kurum ya da ATGV aracı yanında ticari araçla da hacze gidilebilmesi mümkündür. … 70
Ayrıca alacaklı vekilinin de ATGV aracı yerine doğrudan ticari araçla ya da kendisinin
temin edeceği araçla hacze gidilmesi yönündeki talebi de açıklanan ilkelere uygun değildir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle … resmi kurum ya da ATGV araçlarının yanı sıra ticari
araçla da hacze gidilmesinin mümkün olduğuna bu konudaki yetki ve sorumluluğun icra
müdürlüğünde olduğundan alacaklı vekilinin ticari araçla hacze gidilmesi şeklindeki
talebinin reddine … ” şeklinde hüküm tesis edilmiştir.
I.1.1.3. Önaraştırma Kapsamında Yapılan Görüşmeler
Önaraştırma kapsamında konu ile ilgili olarak, görevli raportörün İzmir’de faaliyet gösteren
... Taksi yetkilisi ile yaptığı görüşmede, anılan şahıs, haciz işlemlerinde taksilerinin
kullanılmakta olduğunu, gidilen hacizlerde kilometre başına ... TL., bekleme ücreti olarak 80
ise 5 dakikadan sonra dakika başına ... ücret talep ettiklerini belirtmiştir.
Aynı konuda İzmir’de faaliyet gösteren ... Taksisi yetkilisi, taksilerinin hacizlere çok nadiren
gitmekte olduğunu, genellikle ATGV araçları ile hacze gidildiğini, ancak ATGV’nin aracının
1 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun “Takip masrafları” başlıklı 59. maddesi aşağıdaki şekildedir: “Takip
masrafları borçluya aittir. Alacaklı, yapılmasını talep ettiği muamelenin masrafını ve ayrıca takip talebinde
bulunurken borçlunun 62 nci maddeye göre yapabileceği itirazın kendisine tebliğ masrafını da avans olarak
peşinen öder.
Alacaklı ilk ödenen paradan masraflarını alabilir.”
11-16/292-94
3
kalmaması durumunda kendi taksileri ile hacze çıkıldığını, gidilen hacizlerde taksilerinde
kilometre başına ... TL., bekleme ücreti olarak ise saatlik ... TL ücret talep ettiklerini ifade
etmiştir.
I.2. Değerlendirme
Yukarıda belirtildiği üzere başvuru konusu iddialar, İzmir ilinde gerçekleştirilen haciz
işlemlerinde avukatların ticari taksiler ile hacze çıkma isteklerinin icra müdürleri tarafından
reddedildiğine ve ayrıca ATGV araçlarının ticari taksilere oranla fahiş oranlarda haciz 90
gideri olarak ücret tahsil ettiğine ilişkindir.
İlk iddia ile ilgili olarak şikâyet dilekçesinde, avukatların ticari taksiler ile hacze
çıkamadıkları, savcıların icra müdürlerini ATGV tarafından işletilen araçları kullanmaya
yönlendirdiği ve bu nedenle ATGV araçlarının haciz işlemlerindeki ulaştırma hizmetlerinde
tekel haline geldikleri ifade edilmektedir. Ancak, savcı ve icra müdürleri 4054 sayılı Kanun
anlamında teşebbüs olmadıklarından haciz işlemlerinde avukatların sadece ATGV
araçlarını kullanmaya zorlanması davranışı Kanun’un 4. veya 6. maddesi kapsamında
değerlendirilemez.
Bununla beraber, 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesinde “Bir veya birden fazla teşebbüsün
ülkenin bütününde ya da bir bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındaki hâkim 100
durumunu tek başına yahut başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte davranışlar
yoluyla kötüye kullanması” yasaklanmıştır. Aynı maddenin ikinci fıkrasında kötüye
kullanma halleri örnek kabilinden sıralanmıştır. Bu çerçevede, maddede kötüye kullanma
hallerinin sınırlı olarak sayılmaması dolayısıyla, tüketici refahını doğrudan azaltan bir
uygulama olarak aşırı fiyatlama davranışı Kanun’un 6. maddesi anlamında kötüye
kullanma olarak kabul edilmektedir.
Öte yandan, yukarıda yer verilen İzmir 5. İcra Hukuk Mahkemesi kararından, icra
müdürlüğünün hacze gidilecek aracı seçmek konusunda takdir yetkisini haiz olduğu
anlaşılmaktadır. Mahkeme kararında da belirtildiği üzere ilgili mevzuatta sadece resmi ya
da ATGV araçları ile hacze gidileceği şeklinde bir düzenleme bulunmamaktadır. ... taksileri 110
ile yapılan telefon görüşmelerinden de haciz işlemlerinde yalnızca ATGV araçlarının
kullanıldığına, ticari taksilerden hizmet alınmadığına ve dolayısıyla ATGV araçlarının
hâkim durumda olduğuna dair kesin bulgulara ulaşılamamıştır. Bununla beraber, tekel
haline geldikleri öne sürülen ATGV araçlarının ticari taksilere kıyasla fahiş fiyatlar
uyguladıkları iddiasına ilişkin olarak ticari taksilerin ve ATGV araçlarının fiyat tarifeleri
incelenmiştir. Aşağıdaki tabloda İzmir İlinde haciz işlemlerinde kullanılan ATGV araçları ile
ticari taksilerin uyguladığı ücret tarifelerine yer verilmiştir:
Tablo: İzmir İlinde haciz işlemlerinde yol gideri olarak uygulanan ücretler
Km. başına ücret (TL) Bekleme ücreti
ATGV Araçları ... Saat başına ... TL
Karşıyaka Adliye Taksi ...
5 dakikadan sonra dakika
başına ...
İzmir Adliyesi Bayraklı Taksisi ... Saat başına ... ... TL
Yüksek pazar gücüne sahip teşebbüslerin fiyatlarını sürekli olarak rekabetçi düzeyin
önemli ölçüde üzerinde belirleyebilmeleri olarak tanımlanabilecek olan aşırı fiyatlama 120
davranışı bakımından mevcut dosya incelendiğinde, İzmir İlinde ATGV Araçlarında
Kullanılan Fiyat Tarifesi’nde belirlenen ücretler ile aynı hizmet için ticari taksiler tarafından
11-16/292-94
4
talep edilen ücretler karşılaştırıldığında aşırı fiyatlama yapıldığı iddiasının kabulüne olanak
bulunmadığı görülmektedir.
Bu çerçevede, başvuruda belirtilen iddialar bakımından 4054 sayılı Kanun çerçevesinde
herhangi bir işlem yapılmasına gerek olmadığı ve başvurunun reddedilmesi gerektiği
kanaatine ulaşılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara yönelik
olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek 130
olmadığına, şikâyetin reddine OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.
11-16/292-94
5
(17.03.2011 tarihli ve 11-16/292-94 sayılı Kurul Kararı’na)
KARŞI OY GEREKÇESİ
Kurumumuz kayıtlarına 09.12.2010 tarih ve 9326 sayı ile giren başvuruda, "İzmir
Barosu Başkanlığına bağlı serbest avukat olarak çalıştığı, 2004 yılından sonra hacizlerde
kullanılmak üzere ATGV tarafından işletilmek üzere araçlar satın alınarak adliyenin
hizmetine sunulduğu, uygulamanın ilk günlerinin memnuniyet verici olmasına karşın
zamanla ticari taksilere oranla fahiş oranlarda haciz gideri olarak ücret tahsil edilmeye
başlandığı ve ticari taksiler ile hacze çıkma isteklerinin icra müdürleri tarafından
reddedildiği, gerekçe olarak ise “…” belirtildiği, dolayısıyla bu araçlar ile hacze çıkılmaya
mecbur bırakıldıkları ve ATGV araçlarının bunu işletenlerin uygulamaları ile tekel haline
getirildiği iddia edilerek, konunun 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun
kapsamında incelenmesi gerektiği yolundaki bu iddia üzerine hazırlanan 19.01.2011 tarih
ve 2010-4-330/İİ-11-399.GD sayılı İlk İnceleme Raporu, 27.01.2011 tarih ve 11-06 sayılı
Kurul toplantısında görüşülmüş ve soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının
belirlenmesi amacıyla, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un
40/1.maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına 11-06/115-M sayı ile karar verilmiştir.
Ancak, Kurulumuz mezkur kararı ile şikayetin reddi ile bu konuda soruşturma açılmasına
gerek olmadığına karar vermiş olup, aşağıda belirteceğim nedenlerle bu karara
katılmıyorum.
Kurulumuz kararında ‘’şikâyet dilekçesinde, avukatların ticari taksiler ile hacze
çıkamadıkları, savcıların icra müdürlerini ATGV tarafından işletilen araçları kullanmaya
yönlendirdiği ve bu nedenle ATGV araçlarının haciz işlemlerindeki ulaştırma hizmetlerinde
tekel haline geldikleri ifade edilmektedir. Ancak, söz konusu iddia kapsamındaki savcı ve
icra müdürleri 4054 Sayılı Kanun anlamında teşebbüs olmadıklarından haciz işlemlerinde
avukatların sadece ATGV araçlarını kullanmaya zorlanması davranışı Kanun’un 4. veya 6.
maddesi kapsamında değerlendirilemez.’’ denmişse de, burada lehine yönlendirme
yapılan ATGV olup, teşebbüs niteliğindedir. Bu nedenle şikayet konusu, 4054 Sayılı
Kanun kapsamındadır.
Öte yandan, İzmir İcra Müdürlüğü işlemi ve İzmir 5.İcra Hukuk Mahkemesi
kararına göre İcra ve İflas Kanunu’nun 59.maddesine göre İcra Müdürlerinin hacze
gidilecek araçları seçme konusunda takdir yetkisinin olduğu ileri sürülmekte ise de bu
konuda yasa ile İcra Müdürlüğüne verilen yetki; alacaklı ile borçlunun menfaatlerini
gözetmek haczin mümkün olan en kısa sürede yapılmasını sağlamak, dengeleri gözetmek
ve adil olmaktır. Bu yetkide aracın illaki ATGV ye ait olması gerektiği sonucunu doğurmaz
denmişse de 59.maddedeki yetki haczi sağlıklı yapılmasına ilişkin bir takdir yetkisidir.
Haczin ATGV araçları ile yapılması halinde sağlıklı olacağı sonucunu doğurmaz. Ticari
araçlarla da haciz ulaşımı sağlıklı olarak yapılabilir.
Olayımızda, şikayetçi tarafından İcra Müdürlüğü işlemi ile hacizlere sadece
ATGV araçları ile gidilmesi yolunda bir yönlendirme olduğu ve kendilerinin piyasadan ticari
taksi seçme konusunda bir seçeneklerinin olmadığı iddia edilmektedir. Bu durumda iddia
doğru ise İzmir ilinde ticari araçlara haciz işlemlerinde ulaştırma piyasasının kapatılması
gibi bir sonuç çıkacaktır.
11-16/292-94
6
Öte yandan, 4054 Sayılı Yasa’ya göre Kurula yapılan başvuruların bir
önaraştırmaya tabi tutulması ve bunun sonucuna göre ileri sürülen iddiaların ciddi ve
yeterli bulması durumunda soruşturma açılması zorunludur.
Açıklanan nedenlerle, 4054 Sayılı Kanun çerçevesinde bir ihlal oluşturup
oluşturmadığının tespiti, İzmir ilinde haciz işlemlerinde ulaştırma piyasasında, ulaştırma
piyasasının ticari taksilere kapatılıp, kapatılmadığı konularında, 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılarak derinlemesine
inceleme yapılması görüşünde olduğumuzdan Rekabet Kurulu’nun 17.03.2011 tarihli ve
11-16/292-94 sayılı Kararı’na katılamıyorum.
Reşit GÜRPINAR
Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy