Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-1-1 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-19/343-105
Karar Tarihi : 31.03.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA,
Reşit GÜRPINAR 10
B. RAPORTÖRLER : Çiğdem ÜNAL, Cemal Ökmen YÜCEL
C. ŞİKAYET EDEN : Derya Ecza Deposu Sağlık Hizmetleri A.Ş.
(İbrahim ÖZALP)
21. Yol 32. Ada No:70 İstoç-Bağcılar/İstanbul
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA
YAPILAN : Roche Müstahzarları San. A.Ş.
Güney Plaza Eski Büyükdere Asfaltı No:17/A
34398Maslak/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Roche Müstahzarları San. A.Ş.'nin uygulamakta olduğu
münhasır bayilik sistemi nedeni ile Derya Ecza Deposu Sağlık Hiz. Tic. Ltd. 20
Şti.'ne ürün vermeyi reddetmek suretiyle 4054 sayılı Kanun'u ihlal ettiği iddiası.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 07.01.2011 tarih ve 176 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 15.02.2011 tarih ve 2011-1-1/İİ-11-375.ÇÜ sayılı İlk
İnceleme Raporu, 23.02.2011 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un ihlaline ilişkin bir soruşturma açılmasına
gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla önaraştırma yapılmasına karar
verilmiştir. Bunun üzerine düzenlenen 24.03.2011 tarih ve 2011-1-1/ÖA-11-375.ÇÜ
sayılı Önaraştırma Raporu 28.03.2011 tarih ve REK.0.05.00.00-110/67 sayılı
Başkanlık önergesi ile 11-19 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikâyet başvurusunda özetle; 30
- Derya Ecza Deposu Sağlık Hizmetleri Ltd. Şti. (Derya Ecza Deposu)’nin 2003
yılında faaliyete başladığı ve Türkiye’de pek çok önemli sağlayıcı firma ile ihalelere
yönelik anlaşmaları bulunduğu,
- Özel hastanelerin ihalelerine Roche Müstahzarları San. A.Ş.’nin (Roche) ürünleriyle
de girebilmek amacıyla, Roche’nin ihale ürünlerini satın alma ve ihalelerde satma
anlaşması yapmak üzere 15.12.2010 tarihinde Roche yetkilileriyle bir görüşme
yapıldığı,
- Ancak Roche’nin Derya Ecza Deposuna bu konuda müspet bir geri bildirim
yapmadığı
ifade edilerek, başvurunun ekinde Derya Ecza Deposu ile Roche yetkilileri arasında 40
konuyla ilgili olarak yapılan yazışmalara yer verilmekte ve gereğinin yapılması talep
edilmektedir.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, dosya konusu başvuru hakkında
soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı, başvurunun reddedilmesi gerektiği görüşü
ifade edilmiştir.
11-19/343-105
2
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Yapılan İnceleme ve Tespitler
Dosyadaki bilgilere göre Roche, ihale satışlarına yönelik olarak mevcut durumda
aşağıda yer alan dört ecza deposu ile belirlenen bölgelerde münhasıran çalışmaktadır: 50
- Hürriyet İthal İlaç Ecza Deposu Ticaret Ltd. Şti. (Hürriyet Ecza Deposu)
- İmtaş Ecza Deposu ve Ger. San. ve Tic. Ltd. Şti. (İmtaş Ecza Deposu)
- Erdem Ecza Deposu İlaç San. ve Tic. A.Ş. (Erdem Ecza Deposu)
- Sistem Sağlık Araç ve Gereçleri Ecza Deposu Tic. Paz. Ltd. Şti. (Sistem Ecza
Deposu)
Hürriyet, İmtaş ve Sistem Ecza Depolarıyla 27.12.2010 tarihinde, Erdem Ecza
Deposuyla 15.12.2010 tarihinde imzalanan ‘Münhasır İhale Deposu Sözleşmesi’
(Sözleşme), 1.1.2011 tarihinden itibaren geçerlidir. Söz konusu Sözleşmeler birer yıllık
dönemler için yapılmaktadır.
Sözleşmeler ile yukarıda isimlerine yer verilen münhasır ecza depoları Sözleşme ile 60
belirlenen bölgelerde özel hastane ihaleleri ile Kamu İhale Kanunu kapsamındaki
kurumların ilaç alımları konusunda yetkili kılınmıştır. Ancak grup ihaleleri1 ve çerçeve
ihaleler2 Sözleşme kapsamı dışında bırakılmıştır. Bir başka deyişle, Roche’un grup
ihaleleri ve çerçeve ihaleler dışındaki tüm ihale satışları bakımından bölgesel
münhasırlık söz konusudur.
Roche bahsi geçen bölgesel münhasırlık sistemini, Sistem Ecza Deposuyla imzalanan
“Münhasır İhale Deposu Sözleşmesi”ne Rekabet Kurulunun verdiği muafiyet3
çerçevesinde kurmuştur. Nitekim ilgili muafiyet kararında da Rekabet Kurulu tarafından
muafiyet verilmesi durumunda Sözleşmeyle düzenlenen münhasırlık esasına dayanan
dikey ilişkinin diğer depolarla da yürütüleceği bilgisine açıkça yer verilmiştir. 70
Başvuru sahibi Derya Ecza Deposu tarafından dile getirilen temel husus, Roche’un
uygulamakta olduğu münhasır bayilik sistemi nedeni ile ürün vermeyi reddetmek
suretiyle 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettiği iddiasıdır. Başvuru sahibi ve Roche tarafından
Kuruma iletilen bilgi ve belgeler bir arada değerlendirildiğinde;
- Roche ile Derya Ecza Deposunun daha önce herhangi bir ticari ilişkilerinin
bulunmadığı,
- Roche yetkilileri ile Derya Ecza Deposu yetkilileri arasında Derya Ecza Deposunun
Roche’un ihale ürünlerini satın alma ve ihalelerde satma anlaşması yapma talebi
üzerine 15.12.2010 tarihinde bir defaya mahsus olmak üzere bir toplantı yapıldığı,
taraflar arasındaki diğer iletişimin yazılı olarak gerçekleştirildiği, 80
- Gerek yapılan toplantıda gerek daha sonraki yazışmalarda Roche’un, Derya Ecza
Deposunun bu talebini, ihale satışlarına yönelik olarak hâlihazırda münhasıran
çalıştığı ecza depolarının bulunması sebebiyle reddettiği,
- Derya Ecza Deposunun Roche’tan eczane satışlarına yönelik ürün tedariki talep
etmemiş olması nedeniyle, imzalayarak getirdiği Standart Satış Sözleşmesinin
Roche tarafından yürürlüğe konmadığı
anlaşılmıştır.
1 Birden fazla kalemde birden fazla farklı firmanın ürünleri için ihaleye çıkılan ve ihale konusu ürün kalemlerinin
tamamına teklif vermenin ilgili ihaleye katılım için zorunluluk teşkil ettiği ihaleler.
2 Kamu İhale Kanunu’nun ek 2. maddesi çerçevesinde gerçekleştirilen ihaleler.
3 17.4.2008 tarih ve 08-29/352-113 sayılı Roche-Sistem Ecza Deposu kararı.
11-19/343-105
3
I.2. Değerlendirme 90
Beşeri ilaç pazarında faaliyet gösteren sağlayıcı teşebbüslerin, ihale satışları
bakımından, belirli bir bölgede tek bir depoya mal sağlaması uygulaması Kurul’un bazı
kararlarına konu olmuştur. Özellikle kamu ve özel sağlık hizmet birimlerinin ilaç alım
ihalelerine münhasıran tek veya sınırlı sayıda depo ile katılmaya yönelik olarak
sağlayıcı firma ile depolar arasında düzenlenen sözleşmelerin 2002/2 sayılı Grup
Muafiyeti Tebliği kapsamında olup olmadığının tespiti için Kuruma yapılmış olan birçok
başvuru bulunmaktadır. Bu sözleşmelerin çoğunda sağlayıcı firma sözleşme konusu
ürünler için açılan ihalelere teklif vermek üzere belirli depoları yetkilendirmektedir. Bu
ihalelere sözleşme konusu ürünler için başka bir deponun teklif vermesini fiilen
zorlaştıran dolayısıyla ihale bazında depolar arasında beklenen rekabeti azaltan söz 100
konusu münhasır ilişkilerin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında olduğu ve 8.
maddesi kapsamında menfi tespit verilemeyeceği açıktır.
Bununla birlikte birçok Kurul kararında anılan münhasır ilişkilerin, sözleşme konusu
ürünlerin bulundukları ilgili pazarlardaki paylara bağlı olarak 2002/2 sayılı Grup
Muafiyeti Tebliği kapsamında veya bireysel muafiyet alabilecek nitelikte olduğu
değerlendirilmiştir. Bu kararlardan biri de Roche-Sistem Ecza Deposu arasında
imzalanan sözleşmeye muafiyet tanınmasına ilişkin Rekabet Kurulu kararıdır4.
Gerek Roche-Sistem Ecza Deposu kararında gerek benzer diğer kararlarda esas
itibarıyla; tek bir depo ile çalışmanın ürünlerin arzının sürekliliğinin sağlanması
bakımından önem taşıdığı, kısıtlı bir düzeyde gerçekleşecek olan depolar arası rekabet 110
yerine markalar arası rekabetin potansiyel olarak daha yüksek miktarlarda indirim
sağlama imkânının tüketici yararına olması, sağlayıcı firmalar arasında daha yoğun bir
rekabet yaşanacağından bahisle depolar arasında azalan rekabetin olumsuz etkisinin
daha sınırlı düzeylerde kalacağı, dolayısıyla ilgili piyasanın önemli bir bölümünde
rekabetin ortadan kalkmayacağı ve son olarak aynı depoda aynı etken maddeye sahip
birden fazla ürün bulundurulmasının engellendiği bu tip sözleşmelerin esasında
depoların firmalar arası koordinasyon unsuru olmasını ve bu şekilde rekabetçi yapının
bozulmasını engellediği hususları dikkate alınarak başvurularda yer alan münhasır
ilişkilerin bireysel muafiyet kriterlerini taşıdığı gösterilmiştir. Ayrıca devlet ve üniversite
hastanelerinin Türkiye çapında bir yıl içinde bine yakın ihale açtığı dikkate alındığında 120
sağlayıcı firmaların tek tek bu ihaleleri takip etme ve katılma imkânının olmaması
nedeniyle de firmaların ihalelere yönelik olarak depolarla çalışmayı tercih etmesinin
makul kabul edilebileceği değerlendirilmiştir.
Rekabet Kurulunun bu değerlendirmelerinden, –başta Roche-Sistem Ecza Deposu
kararı olmak üzere– ihale satışlarına ilişkin münhasır sözleşmelere bireysel muafiyet
tanıyan kararlarından ve Roche’un yukarıda açıklanan bölgesel münhasırlık sistemini
Rekabet Kurulunun muafiyet verdiği sözleşmeler kapsamında kurmuş olmasından yola
çıkarak işbu dosya konusu iddiaların 4054 sayılı Kanun’u ihlal eder nitelikte olmadığı,
dolayısıyla başvuru hakkında soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı
değerlendirilmektedir. 130
4 Benzer nitelikteki diğer sözleşmelerin değerlendirildiği Rekabet Kurulu kararları: 25.9.2008 tarihli ve 08-56/902-
361 sayılı, 1.10.2009 tarihli ve 09-43/1091-273 sayılı, 5.8.2010 tarihli ve 10-52/973-342 sayılı kararlar.
11-19/343-105
4
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara
yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek
olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir
Full & Egal Universal Law Academy