Rekabet Kurumu - Karar Sayı 11-20/378-117

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2010-2-251 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-20/378-117
Karar Tarihi : 31.03.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, 10
İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR

B. RAPORTÖRLER : Ümit Nevruz ÖZDEMİR, Ekrem SOLMAZ, Hatice YAVUZ

C. BAŞVURUDA : - Antalya Ticaret ve Sanayi Odası
BULUNANLAR Göksu Mah. Gazi Bulvarı No:531 07310 Antalya
- Resen

D. HAKKINDA İNCELEME YAPILANLAR: 20
- Göltaş Göller Bölgesi Çimento San. ve Tic. A.Ş.
Vişnezade Mah. Prof. Dr. Alaeddin Yavaşça Sok. Marmara
Apt. No:4/2 34357 Beşiktaş/İstanbul
- Denizli Çimento Sanayi Türk A.Ş.
Ankara Asfaltı 40. Km. Kaklık / Denizli
- As Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş.
İçeriova Alan Mevkii Kızılkaya Kasabası Bucak / Burdur
- Konya Çimento Sanayi A.Ş
Horozluhan Mah. Ankara Cad. No:195 42300 Selçuklu / Konya
E. DOSYA KONUSU: Göltaş Göller Bölgesi Çimento San. ve Tic. A.Ş., Denizli 30
Çimento Sanayi Türk A.Ş., As Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve Konya Çimento
Sanayi A.Ş.'nin anlaşma yapmak suretiyle dökme çimento ve hazır beton
sektöründe birlikte hareket ettikleri iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle;
- Antalya Ticaret ve Sanayi Odası 33. Meslek Komitesi’nin (İnşaat Faaliyetleri) Ekim ayı
olağan toplantısında, hazır beton fiyatlarının son iki ayda yaklaşık %40 oranında arttığı
ifade edilerek, çimento fabrikalarının (Göltaş Hazır Beton ve Yapı Elemanları San. ve
Tic. A.Ş.- Antalya Şubesi, Denizli Çimento Sanayi Türk A.Ş. - Antalya Bürosu Şubesi ve
As Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş.- Antalya Serbest Bölge Şubesi) bu konuda
aralarında anlaşarak birleştiği ve mevcut durumun sektörü direkt olarak etkilediğinin 40
belirtildiği,
- Beton fiyatlarındaki fahiş artışın ve firmaların kartelleşmesinin rekabetin ortadan
kalkmasına sebebiyet verdiği
iddia edilmektedir.
Ayrıca, dosya kapsamında raportörlerce, başvuru konusu iddialara ilişkin daha ayrıntılı
bilgi alabilmek amacıyla Antalya Ticaret ve Sanayi Odası Yönetim Kurulu Üyesi ve 33.
Meslek Komitesi Müdür Yardımcısı ile görüşülmüş, yapılan görüşmede, Göltaş Göller
11-20/378-117
2
Bölgesi Çimento San. ve Tic. A.Ş. (Göltaş Çimento), Denizli Çimento Sanayi Türk A.Ş.
(Denizli Çimento) ve As Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş. (As Çimento)’nin 2010 yılı Eylül
ve Ekim aylarında dökme çimentoya yaklaşık %50 oranında zam yaptıkları, aynı 50
zamanda Antalya iline hazır beton satışı yaptığı belirtilen söz konusu firmaların daha
sonra hazır beton fiyatlarına zam yaptıkları ayrıca başlanmış bir inşaata hazır beton
vermeyi reddetmelerinin ve giderek tek sağlayıcıdan mal almaya zorlamalarının
piyasada müşteri paylaşımına gidildiğini gösterdiği, çimento ve hazır betonda yapılan
bahse konu zamlar sonucunda Antalya ilinde faaliyet gösteren diğer hazır beton
firmalarının da fiyat artışına giderek hazır beton satın alan tarafların mağdur edildiği
iddialarında bulunulmuştur.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 14.10.2010 tarih ve 7895 sayı ile intikal eden
başvurular üzerine yapılan inceleme neticesinde hazırlanan 03.11.2010 tarih ve 2010-2-
251/İİ-10-372.ÜNÖ sayılı İlk İnceleme Raporu, 10.11.2010 tarih ve 10-71 Kurul 60
toplantısında görüşülerek, önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca
yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 15.03.2011 tarih ve 2010-2-251/ÖA-11-
372.ÜNÖ sayılı Önaraştırma Raporu 24.03.2011 tarih ve REK.0.06.00.00-110.02.02/156
sayılı Başkanlık önergesi ile 11-20 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; iştirakleri vasıtasıyla hazır beton
sektöründe faaliyet gösteren Göltaş Çimento, Denizli Çimento, As Çimento ve Konya
Çimento’nun Antalya ilinde dökme çimento ve hazır beton fiyatlarına birlikte zam
yaptıkları ve müşterileri paylaştıkları yönünde yeterli bilgi ve belgeye ulaşılamadığından
anılan teşebbüsler hakkında aynı 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca 70
soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan Teşebbüsler1
Önaraştırma konusu iddialar temel olarak, Göltaş Hazır Beton ve Yapı Elemanları San.
ve Tic. A.Ş. (Göltaş Hazır Beton), Denizli Çimento ve As Çimento’nun anlaşma yapmak
sureti ile dökme çimento ve hazır beton fiyatlarına birlikte zam yaptıkları ve müşteri
paylaştıklarına ilişkindir. Bu çerçevede, anılan teşebbüslere ve yapılan inceleme
sonucunda Antalya iline önemli miktarda çimento satışı gerçekleştiren ve Antalya ilinde
hazır beton alanında da faaliyette bulunan Konya Çimento Sanayi A.Ş. (Konya
Çimento)’ya ilişkin bilgilere özet olarak yer verilmiştir. 80
I.1.1. Göltaş Çimento ve Göltaş Hazır Beton
1973 yılında Isparta, Burdur, Antalya ve kısmen Denizli bölgesine çimento satışı
yapmak amacıyla faaliyete başladığı belirtilen Göltaş Çimento’nun toplam klinker üretim
kapasitesi 6.200 ton/gün, çimento üretim kapasitesi ise 600.000 ton/yıl’dır. Şirket halka
açık bir şirkettir ve şirketin hisseleri İstanbul Menkul Kıymetler Borsası’nda işlem
görmektedir.Göltaş Çimento’nun iştiraki olan Göltaş Hazır Beton ise hazır beton
sektöründe 1996 yılından itibaren faaliyet göstermektedir. Göltaş Hazır Beton’un Isparta,
Antalya, Manavgat, Yeniköy ve Alanya’da hazır beton üretim tesisleri bulunmaktadır.
I.1.2. Denizli Çimento ve Modern Beton San. ve Tic. A.Ş. (Modern Beton)
Eren Holding A.Ş. ve CRH Group’un %50’şer oranda hissesine sahip olduğu Denizli 90
Çimento 2007 yılı itibariyle, 1.810.000 ton klinker ve 2.500.000 ton çimento üretim
kapasitesine sahip bulunmaktadır.

1 Teşebbüslere ilişkin bilgilerde internet sitelerinden faydalanılmıştır.
11-20/378-117
3
Denizli Çimento'nun bir kuruluşu olan ve 1993 yılında kurulan Modern Beton, Denizli,
Aydın, İzmir, Manisa ve Antalya’da bulunmakta olan 17 tesisinde hazır beton
üretmektedir.
I.1.3.As Çimento ve As Ado Hazır Beton San. Nakliyat ve Tic. A.Ş. (As-Ado Beton)
As Çimento Burdur ili Bucak ilçesinde yer almaktadır ve yıllık 4.300.000 ton klinker
üretme, 6.500.000 ton çimento öğütme kapasitesine sahiptir. As-Ado Beton ise 2007
yılında faaliyet göstermeye başlamıştır. Dosya mevcudu bilgilere göre As Çimento’nun
bir kuruluşu olduğu belirtilen As-Ado Beton’un Isparta, Denizli, Antalya merkez, Serik, 100
Alanya ve Manavgat tesisleri de dahil olmak üzere toplam on üç adet hazır beton tesisi
bulunmaktadır.
I.1.4.Konya Çimento
Konya Çimento, Ankara’da faaliyet gösteren bir entegre çimento fabrikasını da (Baştaş
Çimento) kontrol eden Vicat Grubu bünyesinde faaliyet göstermektedir. Konya
Çimento’nun Konya, Karaman ve Antalya illerinde toplam 11 adet hazır beton tesisi
bulunmaktadır. Konya Çimento, İç Anadolu ve Akdeniz Bölgelerine çimento satışı
gerçekleştirmektedir.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1.İlgili Ürün Pazarı 110
Çimento temel olarak beyaz çimento ve gri çimento olmak üzere iki ana ürün grubuna
ayrılmaktadır. Gri çimento, inşaat ve alt yapı sektörünün en büyük girdilerinden birisi
durumundadır. Beyaz çimento ise daha çok yapıştırıcı ve derz dolgu malzemeleri,
mimari ve dekoratif betonlar, prefabrik dış cephe panelleri, prekast elemanları
üretiminde kullanılmaktadır. Bu bakımdan beyaz çimentonun kullanım alanı ve miktarı
gri çimentoya oranla çok azdır. Beyaz ve gri çimentonun (özellikle bunların girdisi
konumundaki klinkerin) üretim süreçleri birbirinden ayrı yürütülmekte olup, bunların arz
ve talep bakımından ikame olması söz konusu değildir. Bu bakımından bu iki çimento
türünün ayrı pazarlar olarak ele alınması gerekmektedir.
Çimento türleri ile ilgili bir diğer ayrım ise “torbalı” ve “dökme” olmak üzere pazarlama 120
yöntemi açısından yapılmaktadır. Ayrıca, içerisindeki katkı maddesine göre de çeşitli
ürün gruplarına (PKÇ 32,5, PÇ 42,5 gibi) ayrılmaktadır.
Dosya konusu başvuru, çimento sektörü bakımından, hazır beton üretimi gerçekleştiren
bir teşebbüse mal verilmesinin reddedilmesine ilişkindir. Hazır beton üretiminde ise
temel olarak dökme çimento kullanılmaktadır. Ayrıca dökme çimento, hazır beton
tesislerinin yanı sıra diğer endüstriyel üreticiler ve silosu olan büyük inşaat şirketleri
tarafından kullanılmakta iken; torbalı çimento, “elle beton dökümü” gibi daha düşük
yoğunluklu tüketim gerektiren işlerde kullanmak üzere talep edilmektedir.
Torbalı ve dökme çimento, sadece tüketicileri açısından değil, tüketim merkezleri
açısından da farklılık göstermektedir. Dökme çimento müşterileri genellikle şehir 130
merkezlerinde yer almaktadır. Ayrıca dökme çimentonun nakliyesi, kapalı özel
kamyonlarla (silobas) yapıldığından tek yönlü nakliyeye neden olmakta ve bu da nakliye
maliyetini yükseltmektedir. Buna karşılık, torbalı çimentonun nakliyesi, genel amaçlı
nakliye kamyonlarıyla yapılabilmekte ve çift yönlü nakliye avantajına sahip olunduğunda,
daha düşük nakliye maliyetiyle çok daha uzun mesafelere satılabilmektedir2.

2 19.10.2006 tarih ve 06-77/992-287 sayılı Rekabet Kurulu Kararı
11-20/378-117
4
Hazır beton ise; belirli oranlarda çimento, doğal veya yapay agrega, su ve belli katkı
malzemelerinin mikserle karıştırılması yöntemiyle üretilen ve üreticiye taze beton olarak
sunulan bir inşaat malzemesidir. Hazır beton ürünleri, kullanım amaçları bakımından
C14, C16, C18, C20, C25 ve C25+ gibi alt kategorilere ayrılabilmekle birlikte türler
arasında yüksek arz ikamesi bulunmaktadır. 140
Yukarıda belirtilen nedenlerle, dosya bakımından ilgili ürün pazarları “dökme çimento
pazarı” ve “hazır beton pazarı” olarak belirlenmiştir.
I.2.2.İlgili Coğrafi Pazar
I.2.2.1.Dökme Çimento Pazarı Bakımından
Bilindiği gibi çimentonun yükte ağır pahada hafif niteliği, çimentonun ekonomik olarak
satılabildiği bölgeyi sınırlandırmakta, bu bölgeyi büyük ölçüde nakliye masraflarının
ürünün fiyatına ve/veya toplam maliyetine oranı belirlemektedir. Bu bölgenin dışına
çimento satılması, nakliye masraflarını artırmakta, bu da karlılığı ortadan
kaldırabilmektedir. Bu nedenle, çimento sektörünü konu alan rekabet hukuku
incelemelerinde ilgili coğrafi pazar, fabrikanın bulunduğu yerden 250-300 km ile 150
çevrelenen bölge dikkate alınarak bölgesel seviyede belirlenmektedir.
İlgili coğrafi pazarın bölgesel seviyede belirlendiği bu gibi durumlarda, incelenen
bölgeler arasında ürün giriş çıkışını ele alan Elzinga-Hogarty testi, ilgili coğrafi pazarı
tespit etmekte kullanılan yöntemlerden biridir. Elzinga-Hogarty testinin genel mantığı şu
şekildedir: eğer belli bir coğrafi pazara dışarıdan girişler (ithalat) ve o bölgeden dışarıya
çıkışlar (ihracat) az oluyorsa, o bölgede ilgili ürünün fiyatı diğer bölgelerden bağımsız
olarak tespit edilebilecektir. Bu durumda bu bölge, ilgili coğrafi pazar olarak
tanımlanabilecektir.
Rekabet Kurulu da, özellikle çimento sektörüne yönelik çeşitli kararlarında söz konusu
testi detaylı bir biçimde ele alarak coğrafi pazarı tanımlamıştır. Testin uygulanması 160
sonucunda elde edilen sonuçlar aşağıdaki tabloda özetlenmektedir:
Tablo 1: LİFO ve LOFİ oranları
İLLER LİFO Oranları (%) LOFİ Oranları (%)
Isparta 71 25
Isparta + Burdur 91 17
Isparta + Burdur + Antalya 72 69
Kaynak: Teşebbüsler ve Türkiye Çimento Müstahsilleri Birliği (TÇMB)
Tablo 1’de de görüldüğü üzere, coğrafi pazar Göltaş Çimento’nun faaliyet gösterdiği
Isparta olarak ele alındığında o bölgedeki üretimin tüketimi karşılama oranını gösteren
LİFO ve o bölgedeki üretimin ne kadarının yine o bölge içinde satıldığını gösteren LOFİ
değerleri eşik değerlerinden düşük çıkmaktadır. LİFO değerinin düşük çıkması
Isparta’ya diğer illerden önemli miktarda çimento girmesinden, LOFİ değerlerinin düşük
çıkması ise Isparta’dan diğer illere yüksek miktarda çimento satılmasından
kaynaklanmaktadır. İl bazında dökme çimento tüketimine oranla Isparta’dan yüksek 170
miktarda satış yapılan ve Isparta’ya yüksek miktarda satış yapan Burdur’un analize
eklenmesi ile LOFİ değeri yükselmiş, fakat Isparta ve Burdur’dan diğer illere yüksek
miktarda çimento satışı yapılması sebebiyle LİFO değeri daha da düşmüştür. Daha
sonraki aşamada Isparta ve Burdur’dan en yüksek satışın yapıldığı Antalya’nın
eklenmesi ile LOFİ değeri belirli oranda yükselmiştir. Analize bir sonraki aşamada
belirtilen üç ile en yüksek satışı yapan fabrikaların bulunduğu Konya ve Denizli illeri de
eklenebilirdi. Ancak Konya ve Denizli’den Isparta, Burdur ve Antalya illerini yapılan
satışlar üç ilin toplam tüketiminin sırasıyla %11 ve %6’sını oluşturmakta; buna karşın
11-20/378-117
5
Konya ve Denizli’den belirtilen üç il dışında Konya, Denizli, İzmir, Muğla ve Aydın’a
yüksek miktarda dökme çimento satışı yapılmaktadır. Her ne kadar analizin bu aşamada 180
sonlandırılması LİFO ve LOFİ değerlerinin eşik değerlerin altında çıkmasına yol açsa da
ilgili coğrafi pazarın Isparta, Burdur ve Antalya’dan daha geniş tanımlanması durumunda
LİFO ve LOFİ değerleri daha da düşük çıkacaktır. Belirtilen nedenlerle dosya açısından
dökme çimentoya yönelik ilgili coğrafi pazar “Isparta, Burdur ve Antalya illeri” olarak
tanımlanmıştır.
I.2.2.2.Hazır Beton Pazarı Bakımından
Hazır beton kısa süre içinde kullanılma zorunluluğu olan, stoklanamayan, yüksek taşıma
maliyetleri olan ve belirli bir sürenin geçmesi halinde kullanılabilmesi için gerekli
özellikleri kaybeden, uzun mesafeli taşınması hem teknik hem de ekonomik açıdan
mümkün olmayan bir üründür. Söz edilen bu özellikleri ve yüksek taşıma maliyetleri 190
nedeniyle, hazır beton, üretildiği santralden yaklaşık 50 km uzaklığa kadar
taşınabilmektedir. Öte yandan, 50. km’lik mesafe kriteri her durumda geçerli değildir. Bu
mesafe, yol, iklim ve doğal koşullara göre artabilmekte veya azalabilmektedir. Bu
noktada, betonun tesiste transmiksere yüklenmesi, tesisten transmikser ile inşaat
alanına ulaştırılması, müşteri tarafından teslim alınması ve pompa aracılığıyla kalıba
yerleştirilmesinde geçen sürenin hazır betondaki kıvam ve işlenebilirlik kayıplarının
önlenebilmesinde kritik eşik olan iki saatlik sürenin altında olması gerektiğinin de dikkate
alınması gerekmektedir. Dolayısıyla ilgili coğrafi pazarın belirlenmesinde esas alınacak
kriter temel olarak, hazır betonun yukarıda önemle üzerinde durulan en fazla 2 saat
içinde tüketilme zorunluluğu ve yaklaşık 50 km mesafeye kadar taşınabiliyor olma 200
özellikleridir. Mevcut dosya özelinde ise önaraştırma konusu iddiaların Antalya ilinde
gerçekleştiği ileri sürülmekle beraber dosya konusu iddiaların değerlendirilmesinde hazır
beton pazarına ilişkin kesin bir ilgili coğrafi pazar tanımının yapılmasına gerek olmadığı
sonucuna varılmıştır.
I.3. Değerlendirme
Dosya konusu iddialar temel olarak ilgili pazarlarda faaliyet gösteren Göltaş Çimento,
Denizli Çimento ve As Çimento’nun aralarında anlaşma yapmak suretiyle Antalya ilinde
dökme çimento ve hazır beton fiyatlarında zam yaptığı ve müşteri paylaştıklarına
ilişkindir. Bu kapsamda, Denizli, Isparta, Burdur ve Antalya’da çimento üretiminde
önemli payı olan Göltaş Çimento, Denizli Çimento ve As Çimento ile hazır beton 210
sektöründe faaliyet gösteren iştirakleri Göltaş Hazır Beton, Modern Beton ve As-Ado
Beton’da raportörlerce yerinde inceleme yapılmıştır. Söz konusu incelemelerde dosya
konusu iddiaları destekler nitelikte herhangi bir bilgi ya da belgeye ulaşılamamış ancak,
şikâyet edilen teşebbüslerin yanı sıra ilgili pazarlara önemli miktarda satış gerçekleştiren
Konya Çimento’dan talep edilen bilgiler çerçevesinde dosya konusu iddialar
değerlendirilmiştir.
I.3.1. Anlaşma Yapmak Suretiyle Antalya İlinde Hazır Beton Fiyatlarında Zam
Yapıldığı İddiası
Dosya kapsamında yer alan iddiaların temelini Göltaş Çimento, As Çimento ve Denizli
Çimento’nun aralarında anlaşması sonucunda Antalya ilinde hazır beton fiyatlarının son 220
iki ayda yaklaşık %40 oranında arttığı oluşturmaktadır. Bu bağlamda anılan
teşebbüslere ait Antalya ilinde bulunan hazır beton santrallerinin fiyat hareketleri ile,
analizin kapsamının genişletilerek karşılaştırmanın sağlanabilmesi amacıyla Antalya’ya
önemli miktarda satış gerçekleştiren Konya Çimento’ya ait hazır beton tesislerine ilişkin
fiyat hareketleri de incelenmiştir.
11-20/378-117
6
Tablo 2: Antalya İlinde Faaliyette Bulunan Çimento Teşebbüslerine Ait Hazır Beton Tesislerinin 2009-2010 Fiyat Hareketleri (TL /m³)
Şirket MODERN GÖLTAŞ AS-ADO KONYA
Tesis Antalya Antalya Alanya Yeniköy Manavgat Altınova Beldibi Hurma Konyaaltı Manavgat Serik Yeniköy Manavgat Alanya Elikesik Serik
Oca.09 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Şub.09 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Mar.09 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Nis.09 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
May.09 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Haz.09 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Tem.09 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Ağu.09 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Eyl.09 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Eki.09 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kas.09 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Ara.09 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Oca.10 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Şub.10 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Mar.10 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Nis.10 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
May.10 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Haz.10 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Tem.10 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Ağu.10 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Eyl.10 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Eki.10 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kas.10 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Ara.10 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
11-20/378-117
7
I.3.1.1.Teşebbüs Bazında Yapılan Fiyat Hareketleri Analizi 230
Yukarıdaki tabloda fiyat hareketlerine yer verilen tesisler farklı teşebbüslerin
kontrolünde bulunduğundan söz konusu veriler ayrıştırılarak da incelenmiştir.
Denizli Çimento’nun hazır beton alanında faaliyette bulunan şirketi olan Modern
Beton’un Antalya tesislerine ait fiyat hareketleri incelendiğinde; fiyatların 2009 yılında
%(…..), 2010 yılında %(…..), iki yıllık süreçte ise toplamda %(…..) oranında arttığı
görülmektedir.
Göltaş Çimento’nun hazır beton alanında faaliyette bulunan şirketi Göltaş Hazır
Beton’a ait Antalya’daki tesislerin ortalama fiyat verilerine ve fiyatların artış oranlarına
aşağıda yer verilmektedir. Görüldüğü gibi, fiyatlar 2009 yılında %(…..), 2010 yılında
%(…..), iki yıllık süreçte ise toplamda %(…..) oranında artmıştır. 240
Tablo 3: Göltaş Hazır Beton 2009-2010 Antalya Ortalama Hazır Beton Fiyatları (TL /m³)
Ortalama Fiyat Artış Oranı3(%)
Oca.09 (…..) (…..)
Şub.09 (…..) (…..)
Mar.09 (…..) (…..)
Nis.09 (…..) (…..)
May.09 (…..) (…..)
Haz.09 (…..) (…..)
Tem.09 (…..) (…..)
Ağu.09 (…..) (…..)
Eyl.09 (…..) (…..)
Eki.09 (…..) (…..)
Kas.09 (…..) (…..)
Ara.09 (…..) (…..)
Oca.10 (…..) (…..)
Şub.10 (…..) (…..)
Mar.10 (…..) (…..)
Nis.10 (…..) (…..)
May.10 (…..) (…..)
Haz.10 (…..) (…..)
Tem.10 (…..) (…..)
Ağu.10 (…..) (…..)
Eyl.10 (…..) (…..)
Eki.10 (…..) (…..)
Kas.10 (…..) (…..)
Ara.10 (…..) (…..)

AS Çimento’nun hazır beton alanındaki bağlı ortaklığı As-Ado Beton’un Antalya
tesislerinden gerçekleştirdiği satışlarına ait veriler de Tablo 4’te özetlenmektedir.
Veriler, fiyatların 2009 yılında %(…..), 2010 yılında %(…..), iki yıllık süreçte ise
toplamda %(…..)oranında arttığına işaret etmektedir.

Tablo 4: As-Ado Beton’un 2009-2010 Antalya Ortalama Hazır Beton Fiyatları (TL /m³)
Ortalama Fiyat Artış Oranı (%)
Oca.09 (…..) (…..)
Şub.09 (…..) (…..)
Mar.09 (…..) (…..)

3 Bir önceki aya göre ortalama fiyatlardaki artış oranını ifade etmektedir.
11-20/378-117
8
Nis.09 (…..) (…..)
May.09 (…..) (…..)
Haz.09 (…..) (…..)
Tem.09 (…..) (…..)
Ağu.09 (…..) (…..)
Eyl.09 (…..) (…..)
Eki.09 (…..) (…..)
Kas.09 (…..) (…..)
Ara.09 (…..) (…..)
Oca.10 (…..) (…..)
Şub.10 (…..) (…..)
Mar.10 (…..) (…..)
Nis.10 (…..) (…..)
May.10 (…..) (…..)
Haz.10 (…..) (…..)
Tem.10 (…..) (…..)
Ağu.10 (…..) (…..)
Eyl.10 (…..) (…..)
Eki.10 (…..) (…..)
Kas.10 (…..) (…..)
Ara.10 (…..) (…..)

Son olarak, Konya Çimento’nun Antalya ilindeki hazır beton tesislerinin fiyat 250
hareketleri incelendiğinde; fiyatların 2009 yılında %(…..), 2010 yılında %(…..), iki yıllık
süreçte ise toplamda %(…..) oranında arttığı görülmektedir.

Tablo 5: Konya Çimento 2009-2010 Antalya Ortalama Hazır Beton Fiyatları (TL /m³)
Tesis Ortalama Fiyat Artış Oranı (%)
Oca.09 (…..) (…..)
Şub.09 (…..) (…..)
Mar.09 (…..) (…..)
Nis.09 (…..) (…..)
May.09 (…..) (…..)
Haz.09 (…..) (…..)
Tem.09 (…..) (…..)
Ağu.09 (…..) (…..)
Eyl.09 (…..) (…..)
Eki.09 (…..) (…..)
Kas.09 (…..) (…..)
Ara.09 (…..) (…..)
Oca.10 (…..) (…..)
Şub.10 (…..) (…..)
Mar.10 (…..) (…..)
Nis.10 (…..) (…..)
May.10 (…..) (…..)
Haz.10 (…..) (…..)
Tem.10 (…..) (…..)
Ağu.10 (…..) (…..)
Eyl.10 (…..) (…..)
Eki.10 (…..) (…..)
Kas.10 (…..) (…..)
Ara.10 (…..) (…..)
11-20/378-117
9
Yukarıda gerçekleştirilen analizi özetleyen aşağıdaki 2009 Ocak-2010 Aralık zaman
diliminde Antalya’da faaliyet gösteren entegre çimento tesislerinin hazır beton satış
fiyatlarının yaklaşık olarak %(…..) oranında arttığı ayı dönemde ise üretici fiyatları
endeksinin %15 oranında arttığı4; dolayısıyla anılan dönemde fiyatların reel olarak
%(…..) civarında bir yükselme gösterdiği anlaşılmaktadır. Yukarıdaki analizi özetleyen
aşağıdaki tabloda ise teşebbüslerin ortalama fiyatlarının hareketi birlikte 260
izlenebilmektedir.

Tablo 6: Teşebbüs Bazında 2009-2010 Antalya Ortalama Hazır Beton Fiyatları (TL /m³)
Şirket MODERN GÖLTAŞ AS-ADO KONYA ORTALAMA
Oca.09 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Şub.09 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Mar.09 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Nis.09 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
May.09 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Haz.09 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Tem.09 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Ağu.09 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Eyl.09 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Eki.09 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kas.09 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Ara.09 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Oca.10 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Şub.10 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Mar.10 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Nis.10 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
May.10 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Haz.10 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Tem.10 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Ağu.10 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Eyl.10 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Eki.10 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kas.10 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Ara.10 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)

Grafik 1: Teşebbüs bazında 2009-2010 Antalya Ortalama Hazır Beton Fiyat Hareketleri



(…………TİCARİ SIR…………..)
270





Veriler incelendiğinde dikkat çeken bir diğer husus da teşebbüslerin ortalama
fiyatlarında meydana gelen artış miktarıdır. İncelenen dönemde Modern Beton’un

4 Aynı dönemler için üretici fiyatları endeksi ise sırasıyla; %5,69, %8,25 ve %15,07 olarak
gerçekleşmiştir. Ocak 2009’da 156,65 olan ÜFE endeksi, Aralık 2009’da 165,56’ya, Aralık 2010’da ise
180,25’e yükselmiştir.
11-20/378-117
10
fiyatları (…..) TL, Göltaş Hazır Beton’un fiyatları (…..) TL, As-Ado’nun fiyatları (…..) TL
ve Konya Çimento’nun fiyatları (…..) TL artmıştır.
Öte yandan, başvuruda 2010 yılı Eylül ve Ekim aylarında dökme çimentoya yaklaşık 280
%50 oranında zam yapıldığı, aynı zamanda Antalya iline hazır beton satışı yaptığı
belirtilen söz konusu firmaların daha sonra hazır beton fiyatlarına zam yaptıkları
iddiası yer almaktadır. Bahse konu aylardaki ortalama hazır beton fiyat artışları
incelendiğinde, Modern Beton’un ortalama fiyatlarının %(…..) ve %(…..) oranında;
Göltaş Hazır Beton’un ortalama fiyatlarının %(…..) ve %(…..) oranında; As-Ado
Beton’un ortalama fiyatlarının %(…..) ve %(…..) oranında; Konya Çimento’nun
ortalama fiyatlarının ise %(…..) ve %(…..) oranında arttığı görülmektedir. Bu bilgiler
ışığında başvuruda belirtilen dönemde, teşebbüslerin Antalya ili ortalama hazır beton
fiyatlarında belirtilen oranda olmasa da yıl ortalamasının üzerinde bir artış yaşandığı
anlaşılmaktadır. 290
I.3.1.2.Yerleşim Yeri Bazında Yapılan Fiyat Hareketleri Analizi
Tablo 2’de yer alan verileri, hazır beton tesislerinin bulundukları konuma göre de
analiz etmek mümkündür. Bu çerçevede tesisleri satış gerçekleştirdikleri yerleşim
birimlerine göre Antalya (merkez), Alanya, Serik, Manavgat ve Yeniköy olmak üzere
gruplandırmak mümkündür5.
Antalya merkezinde As-Ado Beton’a, Modern Beton’a ve Göltaş Hazır Beton’a ait
tesisler bulunmaktadır. Aşağıdaki tablo ve grafikte bu tesislere ait fiyat hareketlerine
yer verilmektedir.
Tablo 7: Antalya Merkezde Faaliyette Bulunan Teşebbüslere Ait Fiyatlar (2009-2010) (TL /m³)
Şirket MODERN GÖLTAŞ AS-ADO
Tesis Antalya Antalya Altınova
Oca.09 (…..) (…..) (…..)
Şub.09 (…..) (…..) (…..)
Mar.09 (…..) (…..) (…..)
Nis.09 (…..) (…..) (…..)
May.09 (…..) (…..) (…..)
Haz.09 (…..) (…..) (…..)
Tem.09 (…..) (…..) (…..)
Ağu.09 (…..) (…..) (…..)
Eyl.09 (…..) (…..) (…..)
Eki.09 (…..) (…..) (…..)
Kas.09 (…..) (…..) (…..)
Ara.09 (…..) (…..) (…..)
Oca.10 (…..) (…..) (…..)
Şub.10 (…..) (…..) (…..)
Mar.10 (…..) (…..) (…..)
Nis.10 (…..) (…..) (…..)
May.10 (…..) (…..) (…..)
Haz.10 (…..) (…..) (…..)
Tem.10 (…..) (…..) (…..)
Ağu.10 (…..) (…..) (…..)
Eyl.10 (…..) (…..) (…..)
Eki.10 (…..) (…..) (…..)
Kas.10 (…..) (…..) (…..)

5 Haklarında tutarlı ve düzenli veri bulunmayan As-Ado Beton’a ait Beldibi, Hurma ve Konyaaltı
tesisleri ile Konya Çimento’ya ait Elikesik (Alanya) tesisleri bu bölümdeki analize dahil edilmemiştir.
11-20/378-117
11
Ara.10 (…..) (…..) (…..)
300
Grafik 2: Antalya Merkezde Faaliyette Bulunan Teşebbüslere Ait Fiyat Hareketleri (2009-2010)



(…………TİCARİ SIR…………)




Veriler; Modern Beton’un fiyatlarının 2009 yılında %(…..), 2010 yılında %(…..), 2009 310
Ocak-2010 Aralık döneminde ise toplamda %(…..) oranında arttığına işaret
etmektedir. Aynı dönemde, söz konusu artışlar Göltaş Hazır Beton için sırasıyla
%(…..), %(…..) ve %(…..) olarak gerçekleşirken; AS-ADO için %(…..), %(…..) ve %(…..)
olarak gerçekleşmiştir. Ayrıca, incelenen dönemde Modern Beton’un fiyatları (…..)TL,
Göltaş Hazır Beton’un fiyatları (…..) TL, AS-ADO’nun fiyatları ise (…..) TL artmıştır.
Alanya ilçesinde incelenen teşebbüslerden Konya Çimento ve Göltaş Hazır Beton
faaliyette bulunmaktadır. Alanya ilçesindeki fiyat hareketlerini aşağıdaki tablo ve
grafik üzerinden analiz etmek mümkündür:
Tablo 8: Alanya’da Faaliyette Bulunan Teşebbüslere Ait Fiyatlar (2009-2010) (TL /m³)
Şirket GÖLTAŞ KONYA
Tesis Alanya Alanya
Oca.09 (…..) (…..)
Şub.09 (…..) (…..)
Mar.09 (…..) (…..)
Nis.09 (…..) (…..)
May.09 (…..) (…..)
Haz.09 (…..) (…..)
Tem.09 (…..) (…..)
Ağu.09 (…..) (…..)
Eyl.09 (…..) (…..)
Eki.09 (…..) (…..)
Kas.09 (…..) (…..)
Ara.09 (…..) (…..)
Oca.10 (…..) (…..)
Şub.10 (…..) (…..)
Mar.10 (…..) (…..)
Nis.10 (…..) (…..)
May.10 (…..) (…..)
Haz.10 (…..) (…..)
Tem.10 (…..) (…..)
Ağu.10 (…..) (…..)
Eyl.10 (…..) (…..)
Eki.10 (…..) (…..)
Kas.10 (…..) (…..)
Ara.10 (…..) (…..)
11-20/378-117
12
320

Grafik 3: Alanya Faaliyette Bulunan Teşebbüslere Ait Fiyat Hareketleri (2009-2010)

(…………TİCARİ SIR…………)


Mevcut veriler; Göltaş Hazır Beton’un fiyatlarının 2009 yılında %(…..), 2010 yılında
%(…..), toplamda 2009 Ocak-2010 Aralık döneminde ise %(…..) oranında arttığına
işaret etmektedir. Aynı dönemde, söz konusu artışlar Konya Çimento için sırasıyla
%(…..), %(…..) ve %(…..) olarak gerçekleşmiştir. İncelenen dönemde Göltaş Hazır 330
Beton’un ortalama fiyatları (…..) TL, Konya Çimento’nun ortalama fiyatları ise (…..) TL
artmıştır.
Serik ilçesinde entegre çimento teşebbüslerinden Konya Çimento ile As-Ado Beton
faaliyet göstermektedir. Söz konusu teşebbüslere ait hazır beton tesislerinin 2009 ve
2010 yılı satışlarından elde edilen ağırlıklı ortalama fiyatlarına aşağıda yer
verilmektedir:
Tablo 9: Serik’te Faaliyette Bulunan Teşebbüslere Ait Fiyatlar (2009-2010) (TL /m³)
Şirket AS-ADO KONYA
Tesis Serik Serik
Oca.09 (…..) (…..)
Şub.09 (…..) (…..)
Mar.09 (…..) (…..)
Nis.09 (…..) (…..)
May.09 (…..) (…..)
Haz.09 (…..) (…..)
Tem.09 (…..) (…..)
Ağu.09 (…..) (…..)
Eyl.09 (…..) (…..)
Eki.09 (…..) (…..)
Kas.09 (…..) (…..)
Ara.09 (…..) (…..)
Oca.10 (…..) (…..)
Şub.10 (…..) (…..)
Mar.10 (…..) (…..)
Nis.10 (…..) (…..)
May.10 (…..) (…..)
Haz.10 (…..) (…..)
Tem.10 (…..) (…..)
Ağu.10 (…..) (…..)
Eyl.10 (…..) (…..)
Eki.10 (…..) (…..)
Kas.10 (…..) (…..)
Ara.10 (…..) (…..)


340

11-20/378-117
13

Grafik 4: Serik'te Faaliyette Bulunan Teşebbüslere Ait Fiyat Hareketleri (2009-2010)

(…………TİCARİ SIR…………)


Verilerin analiz edilmesi sonucunda; As-Ado Beton’un fiyatlarının 2009 yılında %(…..),
2010 yılında %(…..), incelenen dönemde ise toplamda %(…..) oranında arttığı tespit
edilmiştir. Aynı dönemde, söz konusu artışlar Konya Çimento için sırasıyla %(…..), 350
%(…..) ve %(…..) olarak gerçekleşmiştir. İncelenen dönemde As-Ado Beton’un
ortalama fiyatlarının (…..) TL, Konya Çimento’nun ortalama fiyatlarının ise (…..)TL
arttığı tespit edilmiştir.
Manavgat ilçesinde entegre çimento teşebbüslerinden Konya Çimento ile As-Ado
Beton’un yanında Göltaş’ın da faaliyet gösterdiği görülmektedir. Anılan teşebbüslere
ait hazır beton tesislerinin 2009 ve 2010 yılı satışlarından elde edilen ağırlıklı
ortalama fiyatlarına aşağıda yer verilmektedir:
Tablo 10: Manavgat’ta Faaliyette Bulunan Teşebbüslere Ait Fiyatlar (2009-2010) (TL /m³)
Şirket Göltaş AS-ADO KONYA
Tesis Manavgat Manavgat Manavgat
Oca.09 (…..) (…..) (…..)
Şub.09 (…..) (…..) (…..)
Mar.09 (…..) (…..) (…..)
Nis.09 (…..) (…..) (…..)
May.09 (…..) (…..) (…..)
Haz.09 (…..) (…..) (…..)
Tem.09 (…..) (…..) (…..)
Ağu.09 (…..) (…..) (…..)
Eyl.09 (…..) (…..) (…..)
Eki.09 (…..) (…..) (…..)
Kas.09 (…..) (…..) (…..)
Ara.09 (…..) (…..) (…..)
Oca.10 (…..) (…..) (…..)
Şub.10 (…..) (…..) (…..)
Mar.10 (…..) (…..) (…..)
Nis.10 (…..) (…..) (…..)
May.10 (…..) (…..) (…..)
Haz.10 (…..) (…..) (…..)
Tem.10 (…..) (…..) (…..)
Ağu.10 (…..) (…..) (…..)
Eyl.10 (…..) (…..) (…..)
Eki.10 (…..) (…..) (…..)
Kas.10 (…..) (…..) (…..)
Ara.10 (…..) (…..) (…..)

360



11-20/378-117
14
Grafik 5: Manavgat'ta Faaliyette Bulunan Teşebbüslere Ait Fiyat Hareketleri (2009-2010)


(…………TİCARİ SIR…………)


Veriler; Göltaş’ın fiyatlarının 2009 yılında %(…..), 2010 yılında %(…..), 2009 Ocak-370
2010 Aralık döneminde ise toplamda %(…..) oranında arttığına işaret etmektedir. Aynı
dönemde, söz konusu artışlar As-Ado Beton için sırasıyla %(…..), %(…..) ve %(…..)
olarak gerçekleşirken; Konya Çimento için %(…..), %(…..), ve (…..) olarak
gerçekleşmiştir. Ayrıca, incelenen dönemde Modern Beton’un fiyatları (…..) TL, Göltaş
Hazır Beton’un fiyatları (…..) TL, As-Ado’nun fiyatları ise (…..)TL artmıştır.
Son olarak, 2009 yılı sonundan itibaren As-Ado Beton’a rakip olarak Göltaş da
Yeniköy’de faaliyete başlamıştır. Aşağıda, anılan teşebbüslere ait fiyat hareketlerine
yer verilmektedir:
Tablo 11: Yeniköy’de Faaliyette Bulunan Teşebbüslere Ait Fiyatlar (2010) (TL /m³)
Şirket Göltaş AS-ADO
Tesis Yeniköy Yeniköy
Oca.10 (…..) (…..)
Şub.10 (…..) (…..)
Mar.10 (…..) (…..)
Nis.10 (…..) (…..)
May.10 (…..) (…..)
Haz.10 (…..) (…..)
Tem.10 (…..) (…..)
Ağu.10 (…..) (…..)
Eyl.10 (…..) (…..)
Eki.10 (…..) (…..)
Kas.10 (…..) (…..)
Ara.10 (…..) (…..)
380
Grafik 6: Yeniköy’de Faaliyette Bulunan Teşebbüslere Ait Fiyat Hareketleri (2009-2010)


(…………TİCARİ SIR…………)



Veriler incelendiğinde 2010 yılı başında yaklaşık (…..) TL olan fiyat farkının (…..) TL’ye
indiği, fiyatlar arasındaki makasın yıl içinde daraldığı görülmektedir.
Antalya ilinde faaliyette bulunan entegre çimento teşebbüslerine ait hazır beton 390
tesislerinin uyguladıkları fiyatlar genel olarak ele alındığında, fiyatların 2009-2010
yıllarında genel anlamda artış eğiliminde olduğu ve düzenli bir biçimde olmasa da
ortalama fiyatlar arasında paralelliklerin yaşandığı görülmektedir. Antalya il genelinde
Ocak 2009’da (…..) TL civarında seyreden hazır beton fiyatlarının 2010 yılı sonunda
11-20/378-117
15
(…..) TL civarında seyretmeye başladığı; bunun da ortalamada yaklaşık %(…..)
civarında bir artışa denk geldiği görülmektedir.
Öte yandan, tesislerin yerleşik bulunduğu yerler açısından bir inceleme yapıldığında
ise Antalya merkezinde Modern Beton, Göltaş Hazır Beton ve As-Ado Beton’un;
Alanya’da Göltaş Hazır Beton ve Konya Çimento’nun; Serik’te As-Ado Beton ve
Konya Çimento’nun ve Manavgat’ta As-Ado Beton, Göltaş Hazır Beton ve Konya 400
Çimento’nun fiyat hareketlerinin benzer yapıda olduğu gözlemlenmektedir.
Yeniköy’de ise Göltaş ve As-Ado Beton arasındaki fiyat makasının 2010 yılında
giderek daraldığı tespit edilmiştir.
Fiyat artışlarının kaynaklarının incelenmesi bakımından, artışın incelenen dönemdeki
enflasyon oranlarıyla karşılaştırılması önem taşımaktadır. 2009 Ocak-Aralık dönemi,
2010 Ocak-Aralık dönemi ve 2009 Ocak-2010 Aralık dönemi için üretici fiyatları
endeksindeki (ÜFE) artış ise sırasıyla; %5,69, %8,25 ve %15,07 olarak
gerçekleşmiştir. Dolayısıyla incelenen dönemde fiyatların reel olarak yaklaşık %(…..)
oranında arttığı tespit edilmiştir.
ÜFE rakamlarının ekonominin tamamını yansıttığı ve çimento/hazır beton 410
sektörlerine özgü maliyetlerin ÜFE’den farklı düzeylerde artabileceği düşünülerek
raporun devamda, fiyat artışının arkasında yatan nedenler önce hazır betonun ana
hammaddesi olan çimento fiyatları, daha sonra ise teşebbüslerin sunduğu maliyet
verileri üzerinden incelenmiştir.
I.3.1.3. Çimento Fiyatlarında Meydana Gelen Değişiklikler
Hazır beton ürününün ana girdisi olan çimento fiyatlarının da değerlendirilebilmesi
bakımından haklarında önaraştırma yapılan teşebbüsler ve Konya Çimento’dan 2009
ve 2010 yıllarındaki satışlar ve satış fiyatlarına ilişkin bilgi talep edilmiştir. Elde edilen
veriler ile oluşturulan dökme çimentoya yönelik grafikler aşağıda sunulmaktadır.
Grafik 7: Antalya İli CEM I 42,5 Çimento Türü Ortalama Satış Fiyatları6 420

(…………TİCARİ SIR…………)



Grafikte incelenen CEM I 42,5 türü çimento incelenen teşebbüslerce en fazla satışı
gerçekleştirilen çimento türüdür. Dolayısıyla, anılan çimento fiyatlarındaki değişim
hazır beton maliyetlerinde meydana gelen değişimde etkili olmaktadır. Antalya ili
CEM I 42,5 türü dökme çimento satış rakamlarının 2009 ve 2010 yıllarında genel bir
artış eğilimi içerisinde olduğu görülmektedir. 2009 yılında As Çimento, Denizli 430
Çimento ve Konya Çimento aylık ortalama satış fiyatları sırasıyla yaklaşık olarak
%(…..), %(…..) ve %(…..) oranlarında artarken, 2010 yılında söz konusu artış oranları
sırasıyla %(…..), %(…..) ve %(…..) olmuştur. Göltaş Çimento’nun 2010 yılı satış fiyatları
yaklaşık olarak %(…..) oranında artış göstermiştir. Söz konusu artış oranları 2009 ve
2010 yılları ÜFE artış oranları ile karşılaştırıldığında (sırasıyla %5,69 ve %8,25),
teşebbüslerin çimento satış fiyatlarındaki artışların ÜFE’deki artışın oldukça üzerinde
olduğu görülmektedir. Ayrıca başvuruda dökme çimentoya yaklaşık %50 oranında

6 Dosya mevcudunda Göltaş Çimento’nun 2009 yılı Antalya ili satış verileri bulunmadığından söz
konusu veri grafikte yer almamaktadır.
11-20/378-117
16
zam yapıldığı belirtilen 2010 yılı Eylül ve Ekim aylarında, değerlendirme yapılan tüm
teşebbüslerin fiyatlarında artış görülmektedir. Antalya ili CEM I 42,5 türü dökme
çimentoya ilişkin As Çimento’nun ve Göltaş Çimento’nun 2010 yılı satış fiyatları 440
arasında paralellik gözlenmekle beraber, 2009 ve 2010 yıllarında incelemeye konu
dört teşebbüsün fiyatları arasında düzenli ve belirgin bir paralellikten bahsetmek
mümkün görülmemektedir.
Grafik 8: Burdur İli CEM I 42,5 Çimento Türü Ortalama Satış Fiyatları7


(…………TİCARİ SIR…………)


450

Burdur ilinde, 2009 yılında Göltaş Çimento ve As Çimento aylık ortalama satış
fiyatları sırasıyla yaklaşık olarak %(…..) ve %(…..) oranlarında artarken, 2010 yılında
söz konusu artış oranları sırasıyla %(…..) ve %(…..) olmuştur. Anılan dönemde
teşebbüslerin satış fiyatları arasında düzenli ve belirgin bir paralellikten bahsetmek
mümkün değildir.

Grafik 9: Isparta İli CEM I 42,5 Çimento Türü Ortalama Satış Fiyatları8

460

(…………TİCARİ SIR…………)


Isparta ilinde Göltaş Çimento ve As Çimento’nun fiyatlarında 2009 yılında yüksek
oranlarda artış olduğu görülmüştür. 2010 yılında ise Göltaş Çimento, As Çimento ve
Konya Çimento satış fiyatlarında sırasıyla yaklaşık olarak %(…..), %(…..) ve %(…..)
oranlarında artış olmuştur. Başvuruya konu 2010 yılında Isparta iline ilişkin, Konya
çimento ortalama satış fiyatlarında (………....) olmadığı görülmekte, As Çimento ve
Göltaş Çimento ortalama satış fiyatlarının ise daha çok değişkenlik gösterdiği ve bu 470
nedenle fiyat hareketlerinde bir paralellikten bahsetmenin mümkün olmadığı
anlaşılmaktadır.
Çimento fiyatlarına ilişkin inceleme söz konusu fiyatların bir paralellik/birliktelik içinde
arttığına işaret etmese de, çimento fiyatlarında görülen artışın hazır beton fiyatlarına
yansımadığını söyleyebilmek mümkün değildir. Yukarıda da görüldüğü gibi Antalya
iline en fazla satılan çimento türü olan CEM I 42,5 dökme çimentonun fiyatı (…..)-(…..)
TL bandından (…..)-(…..) TL bandına hareket etmiştir. Çimento fiyatlarının, hazır beton
maliyetlerinin yaklaşık %40’ını oluşturduğu düşünüldüğünde çimento fiyatlarındaki
artışın hazır beton fiyatlarındaki artışı tetiklediği ifade edilebilecektir. Ancak hem

7 Dosya kapsamında elde edilen verilere göre Göltaş Çimento, As Çimento ve Denizli Çimento
tarafından Burdur iline Cem II 42,5 türünde çimento satışı gerçekleştirilmiştir, ancak söz konusu satış
hacimlerinin azlığı nedeniyle yanıltıcı sonuçlar verebileceği gerekçesiyle grafiğe aktarılmamıştır.
8 Isparta iline Göltaş Çimento ve As Çimento CEM II 42,5 türü çimento satışı gerçekleştirmiştir. Ancak,
As Çimento’nun satış hacminin (…..) nedeniyle karşılaştırma yapılmamıştır. Konya Çimento ise
Isparta’nın Yalvaç ilçesinde (………..) adında tek bir müşterisine CEM I 42,5 dökme çimento satışı
yapmaktadır.
11-20/378-117
17
çimentonun hem de hazır betonun aynı dikey bütünleşik teşebbüsler tarafından 480
üretildiği göz önüne alındığında, teşebbüsün tamamı açısından, çimento
fiyatlarındaki artışın hazır beton maliyetlerine yansımasının teşebbüsün kârlılığı
bakımından önemli bir değişken olmayabileceği anlaşılmaktadır. Bu bağlamda,
teşebbüsün üretim tercihlerinin belirlenmesinde daha önemli bir kıstas olabilecek
çimento üretim maliyetlerinin artıp artmadığının incelenmesi faydalı olacaktır.
I.3.1.4. Çimento Üretim Maliyetlerinde Meydana Gelen Değişiklikler
Teşebbüslerin gerçekleştirdikleri fiyat artış ya da azalışlarında maliyet algılarının rol
oynayıp oynamadığının tespiti amacıyla hazır betonun en önemli girdisi konumunda
olan çimentonun üretim maliyetlerine ilişkin olarak; teşebbüslerce sunulan maliyet
rakamları incelenmiştir. 490
Aşağıda, teşebbüslerin sunduğu çimento9 üretim maliyetlerine ilişkin veriler ve bu
veriler üzerinden oluşturulan grafiğe yer verilmektedir:
Tablo 12: 2009-2010 Yılları Çimento Üretim Maliyetleri (TL /ton)
DENİZLİ GÖLTAŞ AS KONYA
Oca.09 (…..) (…..) (…..) (…..)
Şub.09 (…..) (…..) (…..) (…..)
Mar.09 (…..) (…..) (…..) (…..)
Nis.09 (…..) (…..) (…..) (…..)
May.09 (…..) (…..) (…..) (…..)
Haz.09 (…..) (…..) (…..) (…..)
Tem.09 (…..) (…..) (…..) (…..)
Ağu.09 (…..) (…..) (…..) (…..)
Eyl.09 (…..) (…..) (…..) (…..)
Eki.09 (…..) (…..) (…..) (…..)
Kas.09 (…..) (…..) (…..) (…..)
Ara.09 (…..) (…..) (…..) (…..)
Oca.10 (…..) (…..) (…..) (…..)
Şub.10 (…..) (…..) (…..) (…..)
Mar.10 (…..) (…..) (…..) (…..)
Nis.10 (…..) (…..) (…..) (…..)
May.10 (…..) (…..) (…..) (…..)
Haz.10 (…..) (…..) (…..) (…..)
Tem.10 (…..) (…..) (…..) (…..)
Ağu.10 (…..) (…..) (…..) (…..)
Eyl.10 (…..) (…..) (…..) (…..)
Eki.10 (…..) (…..) (…..) (…..)
Kas.10 (…..) (…..) (…..) (…..)
Ara.10 (…..) (…..) (…..) (…..)

Grafik 10: 2009-2010 Yılları Çimento Üretim Maliyetleri

(…………TİCARİ SIR…………)
Verilere göre Denizli Çimento’nun maliyetleri genel olarak yatay bir seyir izlemekte,
diğer teşebbüslerin maliyetleri ise dalgalı bir yapıda bulunmaktadır. Konya
Çimento’nun 2009 sonu 2010 başı arasındaki fiyat sıçraması ile Denizli Çimento 500

9 Yapılan analizde en fazla satılan/tüketilen çimento türü olması sebebiyle CEM I 42,5 çimento türü
dikkate alınmıştır.
11-20/378-117
18
haricindeki teşebbüslerin yılsonunda yaşadıkları artışlar dışında maliyetlerde fiyatlara
yansıyan biçimde bir atış yaşanmadığı anlaşılmaktadır.
I.3.2. Müşterilerin Paylaşıldığı İddiası
Başvuruda, Göltaş Çimento, Denizli Çimento ve As Çimento’nun hazır beton
sektöründe müşteri paylaşımına gittikleri iddia edilmektedir. Kuruma intikal eden
bilgiler çerçevesinde teşebbüslerin 2010 yılında satış yaptıkları müşteriler
karşılaştırılmıştır. Yapılan incelemede, aynı müşteriye birden fazla teşebbüs
tarafından hazır beton satışı yapıldığı görülmüştür.
Aşağıdaki tablolarda sırasıyla birden fazla üreticiden çimento ve hazır beton alan
müşteri listesi yer almaktadır10: 510
Tablo 13: Birden Fazla Çimento Üreticisi Tarafından Satış Yapılan Müşteriler
Müşteri Ortak Satış Yapılan İl Satış Yapan Teşebbüsler
(…..) Isparta (…..)
(…..) Antalya (…..)
(…..) Antalya (…..)
(…..) Antalya (…..)
(…..) Antalya (…..)
(…..) Antalya (…..)

Tablo 14: Birden Fazla Hazır Beton Üreticisi Tarafından Satış Yapılan Müşteriler (Antalya Merkez ve
İlçeleri)
Müşteri Ortak Satış Yapılan İlçe Satış Yapan Teşebbüsler
(…..) Serik (…..)
(…..) Serik (…..)
(…..) Serik (…..)
(…..) Serik (…..)
(…..) Serik (…..)
(…..) Serik (…..)
(…..) Serik (…..)
(…..) Serik (…..)
(…..) Serik (…..)
(…..) Serik (…..)
(…..) Serik (…..)
(…..) Serik (…..)
(…..) Serik (…..)
(…..) Serik (…..)
(…..) Serik (…..)
(…..) Antalya (merkez) (…..)
(…..) Antalya (merkez) (…..)
(…..) Antalya (merkez) (…..)
(…..) Antalya (merkez) (…..)
(…..) Antalya (merkez) (…..)
(…..) Antalya (merkez) (…..)
(…..) Antalya (merkez) (…..)
(…..) Antalya (merkez) (…..)

10 Söz konusu değerlendirme yapılırken müşteri isimleri dikkate alınmıştır. Aynı unvanı kullanan
müşteriler tek bir müşteri olarak kabul edilmiştir.
11-20/378-117
19
(…..) Antalya (merkez) (…..)
(…..) Antalya (merkez) (…..)
(…..) Antalya (merkez) (…..)
(…..) Antalya (merkez) (…..)
(…..) Antalya (merkez) (…..)
(…..) Alanya (…..)
(…..) Alanya (…..)
(…..) Alanya (…..)
(…..) Alanya (…..)
(…..) Manavgat (…..)
(…..) Manavgat (…..)
(…..) Manavgat (…..)
(…..) Manavgat (…..)
(…..) Manavgat (…..)
(…..) Manavgat (…..)
(…..) Manavgat (…..)
(…..) Manavgat (…..)
(…..) Manavgat (…..)
(…..) Manavgat (…..)
(…..) Manavgat (…..)
(…..) Manavgat (…..)
(…..) Manavgat (…..)
Yukarıdaki örnekler incelendiğinde, farklı alıcılara rakip teşebbüslerce satış yapıldığı
anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, dosya mevcudu verilerden pazarın paylaşıldığı iddiasını
destekleyen herhangi bir bulgu tespit edilememiştir.
Ayrıca, yapılan yerinde incelemelerde teşebbüsler arasında müşteri paylaşımı
yapıldığına dair herhangi bir bilgi veya belgeye ulaşılmamıştır.
I.3.3. Dosya Konusu İddiaların 4054 Sayılı Kanun Kapsamında 520
Değerlendirilmesi
Dosya konusu iddiaların değerlendirilmesi amacıyla, başvuruda adı geçen
teşebbüslere ait çimento ve hazır beton tesislerinde yerinde incelemeler
gerçekleştirilmiş; ayrıca, hem anılan teşebbüslerden hem de Antalya iline önemli
miktarda çimento satışı gerçekleştiren ve Antalya’nın ilçelerinde hazır beton tesisleri
işleten Konya Çimento’dan satış ve maliyet verileri temin edilerek bu veriler
incelenmiştir.
Gerçekleştirilen yerinde incelemelerde dosya konusu şikâyette yer alan fiyatların
birlikte belirlendiği ve müşterilerin paylaşıldığına ilişkin olarak herhangi bir bilgi veya
belgeye ulaşılmamıştır. 530
Öte yandan, 4054 sayılı Kanun kapsamında teşebbüsler arasında bir anlaşmanın
varlığının ispatlanamadığı durumlarda uyumlu eylem karinesinin işletilmesi
mümkündür. Nitekim 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin üçüncü fıkrasında,
“Bir anlaşmanın varlığının ispatlanamadığı durumlarda piyasadaki fiyat
değişmelerinin veya arz ve talep dengesinin ya da teşebbüslerin faaliyet
bölgelerinin, rekabetin engellendiği, bozulduğu veya kısıtlandığı piyasalardakine
benzerlik göstermesi, teşebbüslerin uyumlu eylem içinde olduklarına karine teşkil
11-20/378-117
20
eder.”; dördüncü fıkrasında ise, “Ekonomik ve rasyonel gerçeklere dayanmak
koşuluyla taraflardan her biri uyumlu eylemde bulunmadığını ispatlayarak
sorumluluktan kurtulabilir.” 540
denilmektedir. Rekabet Kurulu’nun 24.6.2009 tarih ve 09-30/637-150 sayılı kararında:
“Teşebbüslerin ekonomik ve rasyonel gerekçelerle uyumlu eylem iddiasını çürütme
şanslarının bulunması, tek başına bilinçli paralellikten uyumlu eylem sonucuna
ulaşılamayacağını ortaya koymaktadır. Bu çerçevede, sadece paralel davranışa
dayanılarak uyumlu eylem iddiasında bulunmamak, firmalar arasındaki bağlantıyı
gösterir delilleri ortaya koymak gerekmektedir. Uyumlu eylemde bir anlaşmanın
tüm unsurlarının bulunması gerekmemekle birlikte, uyumlu eylem tarafların
davranışlarından açıkça anlaşılan bir koordinasyondan kaynaklanmalıdır.”
denilmekte ve uyumlu eylemin varlığı için gerekli olan unsurlar tanımlanmaktadır:
“- Teşebbüsler arasında bir tür koordinasyon ya da işbirliği bulunmalıdır. 550
- Koordinasyon, taraflar arasındaki doğrudan ya da dolaylı bir bağlantıdan
kaynaklanmalıdır.
- Bu bağlantının amacı, rakiplerin gelecekteki davranışlarına ilişkin belirsizlikleri
ortadan kaldırmak olmalıdır.”
Teşebbüsler, pazardaki değişik parametrelerin belirlenmesi ya da belirli şekilde
hareket etmek konusunda doğrudan anlaşmasalar dahi teşebbüslerin pazardaki
belirsizliğin ortadan kaldırılması ve rakiplerin davranışlarının etkilenmesi amacıyla
koordinasyon içinde olmaları ya da işbirliği yapmaları rekabet hukuku kapsamında
ihlal olarak değerlendirilmektedir. Bu çerçevede teşebbüslerin, rakipler arasında
toplantı yapılması ya da iletişim kurulması, fiyat, üretim miktarı ve satış koşulları gibi 560
konularda teşebbüsler arası bilgi değişimi yapılması veya ileriye dönük fiyat
açıklamaları ile pazarın yapay olarak şeffaf hale getirilmesi gibi eylemler yoluyla
pazardaki belirsizliği ortadan kaldırılmayı amaçlamaları uyumlu eylem kapsamında
değerlendirilebilecektir.
Ayrıca, konuya ilişkin bir OECD çalışmasında11 birlikte hareket etmeye yönelik bir
anlaşmanın yokluğunda, tarafların iletişim kurup kurmadıklarının ve teşebbüs
davranışlarının teşebbüsün tek taraflı kişisel çıkarlarına aykırı olup olmadığının en
önemli iki tali delil olarak kabul edildiği görülmektedir. Mevcut dosya özelinde de
Göltaş, Denizli Çimento ve As Ado’da yapılan yerinde incelemelerde söz konusu
teşebbüslerin pazardaki belirsizliğin ortadan kaldırılmasını amaçlayan bir 570
koordinasyon ya da işbirliği içinde olduklarını gösteren herhangi bir bilgi ya da
belgeye ulaşılmamıştır.
Yukarıda yer alan bilgiler çerçevesinde, her ne kadar Göltaş, As Ado, Konya Çimento
ve Denizli Çimento’nun 2009 ve 2010 yılları Antalya ili hazır beton fiyatlarının belirli
oranda birlikte hareket ettiği görülse de belirtilen fiyat hareketlerinin söz konusu
teşebbüsler arasında gerçekleştirilen herhangi bir anlaşma veya uyumlu eylemden
kaynaklandığı değerlendirmesinin yapılabilmesi için gerekli olan herhangi bir belge ya
da bilginin bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
J. SONUÇ

11 OECD (2006), “Prosecuting Cartels Without Direct Evidence”, DAF/COMP/GF(2006)7.
11-20/378-117
21
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; dosya konusu iddialara 580
yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına
gerek olmadığına OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.







590









600









610





11-20/378-117
22
31.03.2011 tarihli, 11-20/378-117 sayılı Kurul Kararına
KARŞI OY GEREKÇESİ

Rekabet Kurulu’nun 31.03.2011 tarihli, 11-20/378-117 sayılı Kararına aşağıda
izah edilen nedenlerden dolayı iştirak etmemiz mümkün olamamıştır. 620
Kurul’un mezkûr kararı; Göltaş Göller Bölgesi Çimento San. ve Tic A.Ş.,
Denizli Çimento Sanayi Türk A.Ş., As Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve Konya
Çimento Sanayi A.Ş. unvanlı teşebbüslerin, dökme çimento ve hazır beton
sektöründe birlikte hareket etmek suretiyle, 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’un 4. maddesinde yasaklanan eylemleri gerçekleştirip
gerçekleştirmediklerine yönelik olarak soruşturma açmaya gerekli bir durumun olup
olmadığını tespit etmek amacıyla yapılan önaraştırmaya ilişkindir. Kararda, söz
konusu eylemlerin bir anlaşma veya eylemden kaynaklandığına ilişkin herhangi bir
belge ve bilginin bulunmadığından hareketle 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi
uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. 630
Dosyada yer alan, teşebbüsler arasında açık bir iletişim olup olmadığına
yönelik belgelerin incelenmesi sonucunda, teşebbüslerin rekabete aykırı bir anlaşma
içerisinde bulunduklarına ilişkin herhangi bir bulguya ulaşılamamış olması kabul
edilmekle birlikte, Önaraştırma Raporu’nda da yer verilen fiyat hareketlerine ilişkin
bilgilerden, ilgili piyasada gözle görülür bir paralelliğin olduğu anlaşılmaktadır. Bu
çerçevede, bahsedilen bu fiyat paralelliğinin, Kanun’un 4. maddesi anlamında,
teşebbüsler arasındaki bir uyumlu eylemden kaynaklanıp kaynaklanmadığının,
dolayısıyla da ekonomik ve rasyonel gerekçelere dayanıp dayanmadığının tespit
edilebilmesi için, teşebbüs davranışlarının daha ayrıntılı bir şekilde incelenmesi
uygun olacaktır. 640
Bu değerlendirmeler ve gerekçeler ışığında, Kanunun 4. maddesinin ihlal
edilip edilmediğinin tespit edilebilmesi için soruşturma açılması gerektiğini
düşündüğümüzden çoğunluğun görüşüne katılmamız mümkün olamamıştır.



Doç Dr. Cevdet İlhan GÜNAY Reşit GÜRPINAR
Kurul Üyesi Kurul Üyesi

650




Murat ÇETİNKAYA
Kurul Üyesi



Full & Egal Universal Law Academy