Rekabet Kurumu Başkanlığından,
(Danıştay’ın Kararları Üzerine Verilen)
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-3-93 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-23/463-129
Karar Tarihi : 14.4.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr.
Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA
B. RAPORTÖRLER: Hilmi BOLATOĞLU, Neyzar MENTEŞOĞLU
C. BAŞVURUDA
BULUNAN :- Özlenir Giyim Sanayi ve Ticaret A.Ş. -Tahsin ÖZLENİR
İstiklal Caddesi No:77 Beyoğlu / İstanbul
20
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN:
- Levi Strauss İstanbul Konfeksiyon Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Büyükdere Caddesi Yapı Kredi Plaza C Blok No:25
Levent / İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Özlenir Giyim Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Özlenir Giyim)’nin
franchise vereni konumundaki Levi Strauss istanbul Konfeksiyon Sanayi ve
Ticaret A.Ş. (Levi’s İstanbul)'nin 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettiğine yönelik
iddialarına ilişkin 27.6.2008 tarih, 08-41/565-213 sayılı Rekabet Kurulu kararına
ilişkin olarak Danıştay tarafından verilen yürütmeyi durdurma kararı ertesinde, 30
ilgili dosyanın yeniden değerlendirilmesi.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan başvuruda özetle; Levi’s İstanbul tarafından Özlenir
Giyim’in Levi’s markalı ürünleri ihraç etmesinin engellendiği, siparişlerinin
reddedildiği, eşit durumdakilere eşit hak ve yükümlülükler için farklı uygulamalarda
bulunulduğu ve franchise anlaşmasının maddi ve hukuki gerekçesi olmaksızın tek
taraflı feshedildiği iddialarına yer verilmiş, Levi’s İstanbul’un söz konusu
davranışlarıyla 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’u ihlal ettiği öne
sürülerek ihlalin önlenmesi talep edilmiştir.
40
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 26.5.2008 tarih ve 3219 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 20.6.2008 tarih ve 2008-3-93/İİ-08-H.B. sayılı ilk
inceleme raporu, “şikayete konu eylemlerin 4054 sayılı Kanun kapsamında bir ihlal
oluşturmadığı ve konuyla ilgili olarak önaraştırma yapılmasına ya da soruşturma
açılmasına gerek bulunmadığı” görüşüyle Rekabet Kurulu’na sunulmuş ve Kurul
tarafından 27.6.2008 tarih ve 08-41/565-213 sayı ile söz konusu şikayetin reddine
karar verilmiştir.
11-23/463-129
2
İlgili Kurul kararının iptali istemiyle Özlenir Giyim vekili tarafından açılan davada
Danıştay 13. Dairesince 7.1.2009 tarih ve 2008/11677 E. sayılı karar ile “şikayet 50
edilen hususlarla ilgili olarak, eylemin 4054 sayılı Kanun’un 4. veya 6. maddesi
anlamında bir ihlal olup olmadığının nitelendirilebilmesi için … önaraştırma kararının
verilmesi gerekli bulunmaktadır” denilerek, dava sonuçlanana kadar Kurul kararının
yürütmesinin durdurulmasına karar verilmiştir. Anılan karara Hukuk Müşavirliğimizce
yapılan itiraz Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca 25.6.2009 tarih ve 2009/167
sayı ile reddedilmiştir.
Bu durum üzerine konunun yeniden değerlendirildiği Bilgi Notu, Kurul’un 17.3.2011
tarihli toplantısında görüşülmüş ve dosya konusu iddialara ilişkin olarak 4054 sayılı
Kanun’un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına 11-16/288-M sayı ile 60
karar verilmiştir.
İlgili karar uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 8.4.2011 tarih ve 2008-
3-93/ÖA-11-265.HB sayılı Önaraştırma Raporu 11.4.2011 tarih ve REK.0.07.00.00-
110.05/120 sayılı Başkanlık önergesi ile 11-23 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek
karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda özetle; şikayete konu eylemlerin
4054 sayılı Kanun kapsamında bir ihlal oluşturmadığı ve konuyla ilgili olarak
soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade 70
edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Başvuru sahibince, Levi’s İstanbul ile yapılmış olan franchise anlaşmasının 3.2.
maddesine aykırı olmasına rağmen, Levi’s ürünlerini ihraç etmesinin engellendiği ve
bu durumun 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettiği iddia edilmektedir.
80
Başvuruda ayrıca Levi’s İstanbul’un şikayetçiye ürün temin etmediği ve siparişlerinin
karşılanmadığı, tek taraflı olarak franchise anlaşmasının feshedildiği ve bu durumun
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
Levi’s İstanbul’un mal vermeyi reddetme ve ayrımcılık eylemleri gerçekleştirdiğine
ilişkin iddialar şikâyetçi tarafından daha önce de Kurumumuza yansıtılmıştır.
Şikâyetçinin 13.3.2007 tarih, 1939 sayılı başvurusu üzerine yapılan inceleme
sonucunda Kurul tarafından alınan 3.5.2007 tarih ve 07-37/394-154 sayılı kararda,
başvuru konusu eylemlerin 4054 sayılı Kanun çerçevesinde bir ihlal oluşturmadığı
gerekçesiyle şikayet reddedilmiştir. Söz konusu Kurul kararı Danıştay’ın 2.6.2010 90
tarih ve K:2010/4597 sayılı kararı ile iptal edildiğinden şikâyet konusuna ilişkin olarak
önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Önaraştırma sonucu hazırlanan
20.10.2010 tarih ve 2007-3-39/ÖA-10-265.HB sayılı önaraştırma raporu Kurul’un
27.10.2010 tarihli toplantısında görüşülerek 10-67/1426-542 sayı ile şikayetin reddine
karar verilmiştir. Şikayetçinin ilgili iddiaları söz konusu kararda ayrıntılı biçimde
incelendiğinden halihazırdaki inceleme yukarıda yer verilen Kurul kararında
değerlendirilmemiş olan iki farklı iddiayı kapsamaktadır.
11-23/463-129
3
Bu iddialardan ilki Levi’s İstanbul’un, Özlenir Giyim’in Levi’s markalı ürünleri ihraç
etmesini, taraflar arasında imzalanmış olan “Orijinal Levi’s Mağazası Franchise 100
Anlaşması” koşullarına aykırı olarak engellediği, ikincisi ise ilgili sözleşmeyi haksız
biçimde sona erdirdiği yolundadır.
Dikey ilişkilerdeki dış ticaret yasakları, bir egemen ülkenin topraklarından diğer bir
egemen ülkenin topraklarına yapılan satışların dikey anlaşmalarla oluşturulan bölge
kısıtlamaları nedeniyle engellenmesini ifade etmektedir. Uluslararası ticaret yönüyle
rekabet kurallarının uygulanma alanına ilişkin bir soru işareti yaratan bu tür kısıtlama
ve yasakların iki boyutu bulunmaktadır. Birincisi ithalatçı ülke boyutu ikincisi ise
ihracatçı ülke boyutudur.
110
İthalatçı konumundaki ülkeye münhasır dağıtım sistemleri dışında alternatif yollarla
(paralel ticaret) gerçekleştirilen mal veya hizmet girişinin engellenmesi mal veya
hizmet girişinin olduğu bu ülkedeki alternatif temin kaynaklarını sınırlandırdığı ya da
yok ettiği için paralel ithalata yönelik yasakların rekabet ortamını olumsuz yönde
etkilemesi söz konusudur. Paralel ticaret yasakları AB uygulamasında hukuka aykırı
kabul edilmektedir. Mehaz hukuka uyumlu biçimde, paralel ticaretin yasaklanması,
4054 sayılı Kanun’un ihlali anlamına geldiği ilgili Kurul kararlarında vurgulanmıştır.
Ancak konuya ihracatçı ülke açısından bakıldığında, rekabetçi sorunun ihracat yapan
ülkede değil ithalatı gerçekleştiren ülkede ortaya çıkma ihtimalinin bulunduğu, 120
ihracatı yapan ülke açısından o ülkenin pazarlarını etkileyen bir rekabet ihlalinin söz
konusu olmayacağı anlaşılmaktadır. Nitekim bir franchise anlaşmasının incelendiği
Pınar Sodima kararında Kurul; “…lisans alana münhasırlık olan başka bir bölgeye
mal ihraç etmeme şartı getirilmesinin amacı, lisans alanlara tanınan münhasırlığı
sağlamlaştırmaktır…Diğer yandan mehaz mevzuatta diğer lisans alanların
bölgesinde lisanslı ürünleri piyasaya sürmek için aktif politika izlenmemesi, özellikle
doğrudan bu bölgeleri hedefleyen reklamların yapılmaması ve bu bölgelerde dağıtım
bürosu kurmama yükümlülüklerine muafiyet verilebileceği belirtilmiştir.” tespitinde
bulunmuştur.1 Somut olayda ise Levi’s İstanbul ile Özlenir Giyim arasında yapılmış
olan franchise anlaşmasında ihracat yasağı bulunmadığı gibi anlaşmanın 3.2. 130
maddesinde franchise alanın Avrupa Birliği, Norveç veya İsviçre’de bulunan yetkili
perakendecilerle veya franchise alanlarla ticaret yapmasını engellemeyeceği hükme
bağlanmıştır.
Bu çerçevede, taraflar arasında sözleşme hükümlerinin farklı şekilde yorumlanması
ve uygulanmasından doğan bir özel hukuk anlaşmazlığı söz konusudur. Bahse konu
özel hukuk anlaşmazlığı, franchise anlaşmasının Levi’s İstanbul tarafından maddi ve
hukuki dayanağı olmadan tek taraflı olarak feshedildiği iddiasıyla da ortaya çıkmakta
olup olayların gelişiminden Levi’s İstanbul’un Özlenir Giyim’le aralarındaki ticari
ilişkiyi bitirmek yönünde bir irade oluşturduğu ve bu davranışın 4054 sayılı Kanun’u 140
ihlale yönelik bir amacı ya da etkisi olmadığı kanaatine varılmıştır.
Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde, Levi’s İstanbul’un Özlenir Giyim’in
Levi’s markalı ürünleri ihraç etmesini engellemesi ya da ilgili franchise sözleşmesini
feshetmesi eylemlerinin özel hukuk boyutunu ilgilendirdiği, 4054 sayılı Kanun
çerçevesinde bir rekabet ihlali olarak değerlendirilemeyeceği sonucuna ulaşılmıştır.
1 Kurul’un 8.7.2004 tarih, 04-46/597-145 sayılı Pınar-Sodima kararı.
11-23/463-129
4
.
J. SONUÇ 150
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy