Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-2-141 (Devralma)
Karar Sayısı : 11-25/476-145
Karar Tarihi : 21.04.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR 10
B. RAPORTÖRLER: E. Ebru ÖZTÜRK, Hatice YAVUZ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Atlas Elektronik GmbH
- Systems Sunlight S.A.
Temsilcileri: Efser Zeynep ERGÜN- Av. Meryem Kübra ŞIVGIN
Büyükdere Cad. No:127 Astoria A Kule Kat:6-26-27
34394 Esentepe / İstanbul
20
D. TARAFLAR : - Atlas Elektronik GmbH
Feldstrasse 172 22880 Wedel ALMANYA
- Systems Sunlight S.A.
23rd km of National Road Athens-Lamia, 14565 Agios Stefanos
Attica YUNANİSTAN
E. DOSYA KONUSU: Systems Sunlight S.A.’nın bağlı ortaklığı Advanced Lithium
Systems Europe SA’nın %49 oranında hissesinin Atlas Elektronik GmbH’e devri
ile Advanced Lithium Systems Europe SA’nin ortak girişime dönüşmesi işlemine
izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 23.03.2011 tarih ve 2229 sayı ile giren ve 30
eksiklikleri en son 4.4.2011 tarih, 2558 sayılı yazı ile tamamlanan bildirim üzerine 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 2010/4 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin
Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri
çerçevesinde düzenlenen 15.04.2011 tarih ve 2011-2-141/Öİ-11-189.EÖ sayılı Ön
İnceleme Raporu, 18.04.2011 tarih ve REK.0.06.00.00-120/223 sayılı Başkanlık
Önergesi ile 11-25 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; bildirim konusu devralma işleminin 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a dayanılarak
çıkarılan 2010/4 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi bir devralma işlemi olduğu; söz 40
konusu işlemin 4054 sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanun”un 7. maddesi
anlamında hakim durum yaratan veya mevcut bir hakim durumu güçlendiren ve böylece
ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran bir işlem olmadığı,
dolayısıyla işleme izin verilmesi gerektiği ifade edilmektedir.
11-25/476-145
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İşleme İlişkin Bilgiler
Bildirim konusu işlem; deniz kuvvetlerinde kullanılan elektronik sistemlerin tedarikçisi olan
Atlas Elektronik GmbH (Atlas) ile akü ve enerji üretim sistemlerinin tasarımı, üretim ve 50
dağıtımı alanında faaliyet gösteren Systems Sunlight S.A. (Sunlight) tarafından merkezi
Yunanistan’da bulunacak olan yeni bir ortak girişimin oluşturulmasına ilişkindir. Dosya
mevcudu bilgilere göre, söz konusu ortak girişim Sunlight’ın tamamına sahip olduğu bağlı
ortaklığı Advanced Lithium Systems Europe SA (ALSE)’den oluşturulacak ve ünvanı
ALSE olarak kalmaya devam edecektir.
Sunlight, kendisinin lityum-iyon teknolojili akülerin geliştirilmesine, üretim ve
pazarlamasına ilişkin tüm fikri mülkiyet haklarını, know-how’ı, akdi ilişkilerini ve diğer
varlıklarını halihazırda pazarda faal durumda olmadığı belirtilen ALSE’ye devretmiştir.
Bildirim konusu işlem ile Atlas, ALSE’nin %(…..) oranında hissesini devralarak ortak
girişime taraf olacak ve şirkete ilave finansman sağlayacaktır. 60
Dosya mevcudu bilgilere göre devralma işlemi ile, Atlas henüz üretim ve tedarik
alanında faal olmadığı yeni bir pazara (üçüncü taraflara torpido akülerinin tedariki)
girmek, Sunlight ise lityum-iyon bazlı aküler segmentinde yeni araştırma ve geliştirme
faaliyetlerinde bulunma kabiliyetini artırmak istemektedir. Ayrıca taraflar, işlemin uzun
vadede, savunma sanayi, uzay uygulamaları ve özel otomobiller alanındaki ileri
uygulamalarda inovasyona imkan vermesini beklemektedir.
Bildirim konusu işlem, Atlas ve Sunlight arasında imzalanan Hissedarlık Sözleşmesi
çerçevesinde gerçekleştirilecektir. İşlem sonrasında Atlas ve Sunlight, ALSE’nin
sermayesinde sırasıyla %(…..) ve %(…..) oranında paya sahip olacak ve ortak girişimi
müştereken kontrol edeceklerdir. 70
H.2.Taraflar
H.2.1.Devralan Taraf: Atlas
Atlas, denizaltılar ve su üstü muharip gemileri için çeşitli sonarlar ve sensörler, komuta
ve kontrol sistemleri, mayın sistemleri, insansız su altı araçları, telsiz ve haberleşme
teçhizatı ve deniz silahları üretmekte ve satış sonrası destek hizmeti vermektedir. Deniz
silahları alanında Atlas’ın faaliyetleri ağır torpidoların tasarım ve üretimiyle sınırlı olup,
şirketin torpido aküleri pazarında üretim ya da tedarik faaliyeti bulunmamaktadır. EADS
Deutschland GmbH (EADS Dtld), Atlas’ın %49 hissesine, ThyssenKrupp Technologies
Beteiligungen GmbH (TKT) %51 hissesine sahiptir. Atlas’ın ana grupları olan EADS
Grubu ve TK Grubu’nun da torpido aküleri üretimi faaliyeti bulunmamaktadır. 80
EADS Dtld., EADS N.V. (EADS) tarafından kontrol edilen EADS şirketler grubuna
(EADS Grubu) bağlıdır. EADS’nin merkezi Hollanda, Leiden’de bulunmaktadır.
EADS’daki %(…..) oranındaki hisseleri Sogeade ve Daimler Aerospace GmbH & Co.
KG’nin elinde bulunmaktadır. Bu iki teşebbüs, Hollanda kanunlarına göre tesis edilmiş
bir akdi ilişki çerçevesinde EADS üzerinde ortak kontrole de sahiptir. EADS’ın
hisselerinin %(…..)’i, yine bir akdi ilişki tarafı olan SEPI’nin elinde bulunmaktadır. Şirket
hisselerinin %(…..)’i ise borsada işlem görmektedir. EADS, global olarak bağlı ortaklıklar
ve ofislerden oluşan bir ağ üzerinden ve beş iş dalında (airbus, eurocopter, astrium,
savunma & güvenlik ve diğer işler) faaliyet göstermektedir. Sualtı deniz silahları
sektöründe EADS Grubu, sadece EADS’in Atlas’taki %(…..) hissedarlığı yoluyla faaliyet 90
göstermektedir.
11-25/476-145
3
Atlas’ın diğer hissedarı olan TKT ise, TK Grubu’nun ana şirketi olan ThyssenKrupp AG
(TK)’nin %100 bağlı ortaklığıdır. TK’nin hisseleri borsada işlem görmekte ve herhangi bir
üçüncü tarafça kontrol edilmemektedir. TK Grubu, 80’den fazla ülkede çelik, endüstriyel
mallar ve hizmetler alanında faaliyet gösteren çeşitli bağlı ortaklıkları işletmektedir. TK
Grubu da deniz silahları sektöründe sadece Atlas’taki %(…..) hissedarlığı ile faaliyet
göstermektedir. Atlas’ın Türkiye’de herhangi bir bağlı ortaklığının bulunmadığı
belirtilmektedir.
H.2.2. Devreden Taraf: Sunlight
Dosya mevcudu bilgilere göre Sunlight, Yunanistan’da ve yurtdışında akü ve enerji 100
üretim sistemlerinin tasarımı, üretimi ve dağıtımı alanında faaliyet göstermektedir.
Sunlight, tüketici ürünleri için olduğu kadar ulaştırma, telekomünikasyon, savunma,
inşaat ve altyapı sektörlerinde endüstriyel uygulamalar için de akü üretmektedir.
Savunma sektöründe Sunlight, torpidoların yanı sıra telsizler, telekomünikasyon
merkezleri, GPS/uydu haberleşme sistemleri, gece görüş cihazları/lazerli menzil tespit
cihazları, tanksavar silahlar, zırhlı araçlar, tanklar, mayın dedektörleri, güç kaynağı
sistemleri, denizaltılar, uçaklar, helikopterler, yer tespit vericileri, kesintisiz güç
kaynakları (UPS), jeneratörler ve endüstriyel redresörler için de aküler üretmektedir.
Sunlight’ın tek hissedarı, gerçek kişi Panos Germanos’tur. Panos Germanos, Sunlight’ın
yanı sıra, Orta ve Doğu Avrupa, Asya ve Afrika’da perakende, telekomünikasyon ve IT 110
dağıtım sektörlerinde faaliyet gösteren diğer çeşitli şirketlerin (Germanos Grubu) sahibi
veya önemli hissedarı konumundadır. Sunlight, Germanos Grubu’nun savunma
sektöründe faaliyet gösteren tek şirketidir. Sunlight’ın Türkiye’de herhangi bir bağlı
ortaklığı bulunmamaktadır.
Sunlight’ın, Atlas’a (orijinal ekipman düzeyinde ve Atlas torpidoları kullanan
donanmalara ardıl pazar düzeyinde) gümüş-çinko esaslı tatbikat torpido aküleri sattığı
ve bu faaliyetlerin ALSE’nin kurulmasından sonra da devam edeceği bildirilmiştir. Bu
bağlamda Sunlight, ALSE ile aynı pazarda faaliyette bulunmaktadır.
H.2.3. Üzerinde Ortak Girişim Kurulan Taraf: ALSE
Sunlight, kendisinin lityum-iyon teknolojisine dayalı akülerin geliştirilmesine, üretim ve 120
pazarlamasına ilişkin tüm fikri mülkiyet haklarını, know-how, akdi ilişkilerini ve diğer
varlıklarını ALSE’ye devretmiştir. Dosya mevcudu bilgilere göre, Atlas ve Sunlight
tarafından kurulacak ve yeni nesil, lityum-iyon esaslı tatbikat torpido akülerini tedarik
edecek olan ALSE, tatbikat torpido akülerini, orijinal ekipman (OEM) müşterilerine ve
donanmalar/ulusal hükümetler gibi ardıl pazar müşterilerine tedarik edecektir. Ortak
girişimin Almanya’da bir bağlı ortaklığı bulunacaktır.
H.3. İlgili Pazar
H.3.1. İlgili Ürün Pazarı
Bildirim konusu işlem, torpido üreticilerine yaygın olarak satılan tatbikat torpido
akülerinin üretim ve dağıtımı alanında faaliyet gösterecek bir ortak girişimin kurulmasına 130
ilişkindir. Dosya mevcudu bilgilere gore, tali (tatbikat) torpido aküleri, teknik özellikleri
(örneğin enerji yoğunluğu) ve ürün özellikleri itibariyle ana (muharip) torpido akülerinden
farklıdır. Tatbikat torpido aküleri, ana torpido akülerine göre boyut ve kapasite itibariyle
daha küçük olmakla birlikte yeniden şarj edilebilir ve tekrar kullanım için uygundur.
Tatbikat torpido aküleri, içerisine tatbikat hücrelerinin entegre edildiği bir akü
mahfazasından oluşmaktadır. Tatbikat hücreleri kullanıldıktan sonra akü mahfazasından
ayrılabilir, çıkarılabilir ve aynı akü mahfazasını ve bağlantılarını kullanarak yeni
11-25/476-145
4
hücrelerle değiştirilebilir. Muharip torpido aküleri ise sadece tek kullanımlıktır ve
tamamen bakım gerektirmez özelliktedir.1 Ayrıca, muharip torpido aküleri, uzun bir süre
depolandıktan sonra dahi, dahili komple elektrolit enjeksiyon sisteminin çalışmasından 140
sonra saniyeler içerisinde gereken gücü sağlamak için daha yüksek bir enerji
yoğunluğuna sahiptir.
Tatbikat torpido aküleri alanında gümüş-çinko ve lityum-iyon torpido aküleri ikame
akülerdir.2 Her iki akü türü de tatbikat torpidolarında kullanılmak üzere tasarlanmıştır ve
sadece kalite bakımından farklılık göstermektedir. Gümüş-çinko torpido aküler, ilk
kullanımından itibaren 12 aylık bir süre içerisinde 10 kez yeniden şarj edilebilirken, yeni
lityum-iyon esaslı aküler, beş yıla kadar çıkabilen uzun bir ömür boyunca 500-1000
defadan fazla yeniden şarj edilebilecektir. Ayrıca, lityum-iyon akülerin enerji yoğunluğu
gümüş-çinko akülerinkinden beş kat daha fazladır. Yeni lityum-iyon aküler, 4-6 hafta
boyunca kullanıldıkları sürede de işlevlerini devam ettirdiklerinden askeri tatbikatlar için 150
daha fazla esneklik sağlamaktadır.
Günümüzde, lityum-iyon tatbikat torpido aküleri pazarda henüz bulunmamaktadır.
ALSE, son yıllarda bir prototip geliştirmiştir ve SAFT halen Fransız savunma grubu
DCNS ile birlikte, ağır torpidolarda kullanılmak üzere lityum-iyon esaslı tatbikat torpido
aküleri geliştirmektedir.
Tatbikat torpido aküleri genellikle ağır ve hafif torpidolarda kullanılabilir. Bildirim konusu
işlem, sadece ağır torpidolarda kullanılmak üzere tasarlanmış akülerin üretimiyle ilgilidir.
Ancak, lityum-iyon teknolojisinin gelecekteki gelişimi dikkate alındığında ALSE’nin de
orta vadede hafif torpidolarda kullanıma yönelik tatbikat aküleri üreteceği
öngörülmektedir. 160
Yukarıda belirtilen nedenlerle, dosya bakımından ilgili ürün pazarı “tatbikat torpido
aküleri pazarı” olarak belirlenmiştir.
Ortak girişim taraflarından Atlas, ALSE’nin faaliyet göstereceği tatbikat torpido aküleri
pazarında faaliyet göstermemekle birlikte, bu pazar ile dikey ilişkili olan ağır torpido
üretim pazarında faaldir.
Bu çerçevede etkilenen pazarlara yönelik olarak ilgili ürün pazarları “tatbikat torpido
aküleri pazarı” ve “ağır torpido üretimi pazarı” olarak belirlenmiştir.
H.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
Devralma işlemi açısından, ilgili ürün pazarında, ülkenin herhangi bir bölgesindeki
rekabet koşullarının diğer bölgelerden farklılık göstermemesi, rekabet koşullarının 170
ülkenin tamamında homojen bir yapı sergilemesi nedeniyle dosya kapsamında ilgili
coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
1 Dosya kapsamında elde edilen bilgilere göre mevcut durumda, Sunlight, Atlas’a ana ve tali torpido
aküleri satan tek tedarikçidir. Atlas, gelecekte ana aküleri ve gümüş-çinko esaslı tali aküleri Sunlight’tan
satın alacaktır. ALSE, sadece lityum-iyon esaslı tali akülerin tedarikini yapacaktır ve bu nedenle ana
torpido akülerinin tedariki üzerinde bir etkisi yoktur.
2 Günümüzde, tatbikat torpido aküleri ekseriyetle gümüş-çinko teknolojisine dayalıdır. Bir gümüş-çinko
torpido aküsünde kullanılan etken malzemeler anot olarak kullanlan çinko (Zn) ve katod olarak kullanılan
gümüş oksittir (AgO/Ag2O). Aköz potasyum hidroksit (KOH), bu tip akülerde elektrolit olarak kullanılır.
Lityum-iyon tatbikat torpido akülerinde ise etken anot malzemeleri grafit, nanokristalinler (amorflar)
silisyum veya Li4Ti5O12’dir. Katot ise çoğunlukla (LiCoO2 (lityumkobaltoksit) gibi) lityum metal oksitleri,
LiNiO2, LiMn2O4 veya LiFePO4 (lityum demir fosfat) içerir. Elektrolit non-aközdür ve etilen karbonat,
propilen karbonat, dimetil karbonat, dietil karbonat veya LiPF6 gibi çözünmüş lityum tuzları ile 1.2-
dimetoksietan gibi aprotik çözeltilerden oluşur. Farklı katot ve anot malzemeleri ile elektrolitler
bulunmaktadır; yukarda verilenler sadece, halen kullanımda tercih edilen bir örnektir.
11-25/476-145
5
H.4. Değerlendirme
H.4.1. İşlemin Niteliği Açısından Yapılan Değerlendirme
2010/4 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ”in 5. maddesinin 1. fıkrasına göre “Kontrolde kalıcı değişiklik meydana
getirecek şekilde; a) İki veya daha fazla teşebbüsün birleşmesi ya da b) Bir veya daha
fazla teşebbüsün tamamının ya da bir kısmının doğrudan veya dolaylı olarak
kontrolünün, hisse ya da mal varlığının satın alınmasıyla, sözleşmeyle veya diğer bir
yolla bir ya da daha fazla teşebbüs veya halihazırda en az bir teşebbüsü kontrol eden 180
bir ya da daha fazla kişi tarafından devralınması” teşebbüsler arası birleşme ve
devralma olarak kabul edilmektedir.
Dosya mevcudunda yer alan bilgilere göre, işlem öncesinde Sunlight’ın tam kontrolü
altında bulunan ALSE hisseleri, Sunlight ve Atlas’ın sırasıyla %(…..) ve %(…..)
oranında hisse sahibi olacağı yeni ortak girişime devredilecektir. Söz konusu devir
işlemi ile Sunlight ve Atlas, ALSE üzerinde ortak kontrol hakkına sahip olacaktır.
2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinin 3. fıkrasında “Bağımsız bir iktisadi varlığın tüm
işlevlerini kalıcı olarak yerine getirecek bir ortak girişimin oluşturulması bu maddenin 1.
fıkrasının (b) bendi kapsamında bir devralma işlemi olarak kabul edilmektedir.”
düzenlemesi yer almaktadır. Bu çerçevede, bir ortak girişimin Tebliğ kapsamında bir 190
devralma olarak değerlendirilebilmesi için “ortak kontrol” ve “tam işlevsellik (bağımsız
iktisadi varlık)” koşullarını taşıması gerekmektedir.
Ortak Kontrol: Dosya mevcudu bilgilere göre, ALSE’nin kurumsal organları, (i) yönetim
kurulundan (Kurul) ve (ii) hissedarlar genel kurulundan (genel kurul) oluşacaktır.
Gündelik işler ALSE’nin aynı zamanda Kurul üyesi de olan genel müdürü tarafından
yürütülecektir. Beş üyeden oluşacak olan Kurul, ALSE’nin kurumsal malvarlığını
yönetmek ve şirketi temsil etmekle sorumlu olacaktır. Atlas ve Sunlight, Kurulun bir
üyesini ortaklaşa aday gösterecek ve her biri ikişer yönetim kurulu üyesini kendisi aday
gösterme hakkına sahip olacaktır. Kurulun ortaklaşa atanan üyesi ALSE’nin yönetim
kurulu başkanı ve genel müdürü olacaktır. Hissedarlık Sözleşmesi’nin 15.6. maddesine 200
göre, Kurul kararları için şahsen veya vekaleten hazır bulunan üyelerinin 4/5 çoğunluk
oyu gerekecektir. Herhangi bir Kurul toplantısında hazır bulunan Kurul üyelerinin sayısı
hiçbir zaman için üçten az olamayacak ve her bir Kurul üyesi birden fazla başka Kurul
üyesini temsil edemeyecektir.
Dosya mevcudu bilgilere göre, ALSE’nin yüksek organı olduğu belirtilen genel kurulun
sorumlu olduğu spesifik konular şöyledir: (i) yıllık ve orta vadeli işletme planlarının ve
bütçenin onaylanması; (i) üçüncü taraflarla toplam satış hacmi 0,1 milyon Avro üzerinde
olan tüm teklifler/projeler; (ii) 0,5 milyon Avro üzerinde yükümlülük içeren kira
sözleşmeleri; (iv) Ana Sözleşmenin tadili ve (v) kayıtlı sermayenin tadili. Söz konusu bu
hususlarda karar alınması için genel kurulda temsil edilen oyların %87’sinin çoğunluğu, 210
diğer tüm kararlarda ise %65’lik bir çoğunluk gereklidir. Bu nedenle, genel kurulun her
kararı için hem Atlas’ın hem de Sunlight’ın ortak mutabakatının gerekli olduğu
anlaşılmaktadır.
Dosya mevcudu bilgilere göre, Atlas ve Sunlight, ALSE’nin stratejik iş konularında
birlikte karar verecektir. ALSE’deki hisseleri oranında, hem Atlas hem de Sunlight, genel
kurulda, ALSE’nin yıllık ve orta vadeli işletme planının ve bütçesinin kabul edilmesini
bloke edebilir. Ayrıca, Kurul’da hem Atlas hem de Sunlight, Kurul kararlarında 4/5
çoğunluk aranması nedeniyle, nisbeten küçük ölçekli sözleşmelerin imzalanmasını da
bloke edebilecektir. Bu veto hakları, hem Atlas’ın hem de Sunlight’ın ALSE’nin stratejik
iş davranışı üzerinde belirleyici nüfuza sahip olmasını mümkün kılmaktadır. Kurulacak 220
11-25/476-145
6
olan ALSE’nin yönetim ve karar alma biçimine ilişkin belirtilen bu bilgiler ışığında, ortak
girişim üzerinde tarafların ortak kontrol hakkına sahip olacağı anlaşılmaktadır.
Bağımsız İktisadi Varlık Olma: Bir ortak girişimin 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında
değerlendirilebilmesi için gerekli diğer koşul, ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık
olarak ortaya çıkmasıdır. Ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olarak kabul
edilebilmesindeki en önemli ölçüt ise, söz konusu ortak girişimin faaliyetlerini ana
teşebbüslerden bağımsız olarak gerçekleştirip gerçekleştiremediğidir. Pazara bizzat
girmeden ana teşebbüslerin faaliyet alanları içinde ar-ge, üretim gibi bir işlev üstlenmiş
olan ortak girişimler tam işlevsel olmayan ortak girişim olarak değerlendirilmekte, tam
işlevsel bir ortak girişim için bağımsız bir teşebbüsün tüm işlevlerini uzun süreli olarak 230
gerçekleştirilmesi koşulu aranmaktadır. Bağımsızlık koşulunun bir başka boyutu ise
ortak girişimin ticari faaliyetlerini sürdürürken kullandığı taşınır-taşınmaz malların,
personelin, mali kaynakların, yönetimin, kısaca ticari faaliyetin sürdürülebilmesi için
gerekli olan kaynakların ortak girişim bünyesinde toplanmış olması olarak
değerlendirilmektedir.
Dosya mevcudu bilgilere göre, bildirim konusu işlem neticesinde ALSE, cirosunun
%(…..)’ini üçüncü taraf müşterilerden (yani Atlas veya Sunlight dışındaki müşterilerden)
elde edecektir. ALSE’nin, torpido aküleri tedarikine ilişkin faaliyetlerini bağımsız olarak
gerçekleştirmek için gündelik faaliyetlere özel bir yönetime ve finans, personel ve (maddi
veya maddi olmayan) varlıklar dahil olmak üzere yeterli kaynaklara sahip olacağı 240
bildirilmiştir. Bununla birlikte Sunlight’ın, kendi üretim tesisinin bir kısmını ALSE’ye
kiralayacağı ve ALSE’ye ilave mühendislik desteği ve muhasebe/vergi ve ayrıca diğer
idari hizmetleri (IT, lojistik/kontrat yönetimi) temin edeceği ve bunlar için ALSE’nin,
Sunlight’a yıllık kira ve hizmet bedeli ödeyeceği belirtilmiştir. (…..) aylık bir dönemden
sonra ALSE’nin, ticari açıdan uygun olduğu takdirde Sunlight ile yaptığı hizmet
sözleşmelerini tek taraflı olarak sona erdirebileceği ve yerine kendi destek kadrosunu
oluşturabileceği bildirilmiştir. Bu bağlamda, ALSE’nin bağımsız bir teşebbüs olarak
faaliyet göstereceği anlaşılmaktadır. Ortak girişimin kalıcı olması hususuna ilişkin olarak;
Hissedarlık Sözleşmesi, (……...) tarihine kadar devam edecek olan bir ilk süreye sahip
olacaktır. İşletme planında belirtildiği üzere ALSE, Atlas ve Sunlight’a kısa süreliğine ar-250
ge ve mühendislik hizmetleri temin edecek ve ilk tatbikat torpido akülerini bu yıl itibariyle
(ya da en geç önümüzdeki yıl ortalarında) üretecek/satacaktır. Teşebbüsün 2012/2013
itibariyle üretim ve satışlarını önemli ölçüde arttıracağı, yeni lityum-iyon teknolojili torpido
tatbikat aküleri için Alman düzenleyici kurum izninin bu yıl alınmasının beklendiği
belirtilmiştir.
Bu tespitler çerçevesinde bildirim konusu işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında
değerlendirilmesi gereken bir ortak girişim olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
H.4.2. Bildirim Yükümlülüğü Açısından Yapılan Değerlendirme
2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin 1. fıkrası “Bu Tebliğ’in 5. maddesinde belirtilen bir
birleşme veya devralma işleminde; 260
a) İşlem taraflarının Türkiye ciroları toplamının yüz milyon TL’yi ve işlem taraflarından
en az ikisinin Türkiye cirolarının ayrı ayrı otuz milyon TL’yi veya
b) İşlem taraflarından birinin dünya cirosunun beş yüz milyon TL’yi ve diğer işlem
taraflarından en az birinin Türkiye cirosunun beş milyon TL’yi,
aşması halinde söz konusu işlemin hukuki geçerlilik kazanabilmesi için Kuruldan izin
alınması zorunludur.” hükmüyle hangi tür birleşme ya da devralma işlemlerinin Rekabet
Kurulu’nun iznine tabi olduğunu belirlemektedir.
11-25/476-145
7
Dosya mevcudu bilgilere göre, ortak girişim taraflarının kontrolünü elinde bulunduran
EADS, TK ve Germanos Grubu’nun 2009 Mayıs-2010 Mayıs dönemine3 ilişkin dünya ve
Türkiye ciroları aşağıdaki tabloda yer almaktadır: 270
Tablo 1: 2009 Mayıs-2010 Mayıs Yılı Ciro Bilgileri4
Teşebbüs Adı Türkiye Cirosu (TL) Dünya Cirosu (TL)
EADS (…..) (…..)
TK (…..) (…..)
Germanos Grubu (…..) (…..)
Tablodan, işlem taraflarının Türkiye ciroları toplamının yüz milyon TL’yi ve işlem
taraflarından ikisinin de Türkiye cirolarının ayrı ayrı otuz milyon TL’yi aştığı
görülmektedir. Bu çerçevede dosya konusu işlem 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin
2. fıkrasının (a) bendi hükmü uyarınca Rekabet Kurulunun iznine tabi bir işlemdir.
H.4.3. 4054 Sayılı Kanun’un 7. Maddesi Açısından Değerlendirme
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinin “Bir ya da birden fazla teşebbüsün hakim durum
yaratmaya veya hakim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin
bütünü yahut bir kısmında rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak
şekilde birleşmeleri veya herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün mal 280
varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde
hak sahibi olma yetkisi veren araçları, miras yoluyla iktisap durumu hariç olmak üzere,
devralması hukuka aykırı ve yasaktır” hükmü uyarınca bir pazarda hakim durum
doğuran ya da mevcut bir hakim durumu güçlendiren ve bunun sonucunda rekabetin
önemli ölçüde azalmasına yol açan birleşme ve devralmalar yasaklanmaktadır.
Yukarıda belirtildiği üzere, ortak girişim taraflarından Sunlight, halihazırda tatbikat
torpido aküleri üretimi ve dağıtımı alanında faaliyet göstermektedir ve bildirime konu
işlemin tamamlanmasından sonra da gümüş-çinko esaslı torpido aküleri (ana ve tali
torpido aküleri) üretmeye devam edecektir. Bugüne kadar Sunlight’ın, sadece Atlas’a
veya Atlas torpidolarını kullanan donanmalara tatbikat aküsü sattığı belirtilmiştir. 290
Sunlight’ın 2006-2010 yıllarına ilişkin Atlas torpidolarında kullanılan ve toplam torpidolar
açısından uluslararası pazar payları aşağıdaki gibidir:
Tablo 2: 2006-2010 Dönemi Tatbikat Torpido Aküsü Pazarında Uluslararası Pazar Payları
Atlas torpidoları için tatbikat torpido
akülerinin satışı
Toplam tatbikat torpido
aküsü pazarı
Firma Adı Hacim Pay (%) Pay (≈%)
Sunlight (…..) (…..) (…..)
SAFT (…..) (…..) (…..)
HBL/High Energy (Hindistan) (…..) (…..) (…..)
Yardney5 (…..) (…..) (…..)
BST (…..) (…..) (…..)
Toplam (…..) (…..) (…..)
3 Tarafların 2010 yılı ciro verisinin 2011 yılı Haziran ayında yayınlanacağı belirtilmiştir. Bu nedenle 2009
Mayıs-2010 Mayıs dönemi ciro bilgisi dikkate alınmıştır.
4 Dosya mevcudu bilgilere göre, ciro tutarları € bazında verilmiştir. Söz konusu tutarlar TL’ye çevrilirken,
2010 yılı T.C. Merkez Bankası ortalama Euro alış kuru olan 1 Euro=1,98935 TL değeri kullanılmıştır.
5 Dosya kapsamında Yardney Technical Products Inc. (Yardney)’in (ABD), Atlas torpidoları bulunan
donanmalara 2006 öncesinde gümüş-çinko tatbikat aküleri sattığı belirtilmiştir. Ayrıca Sunlight’ın, Yardney
ve BST Systems Inc. (BST) (ABD) şirketlerini de uluslararası tatbikat torpido aküleri pazarında kendisinin
(potansiyel) rakipleri olarak gördüğü bildirilmiştir.
11-25/476-145
8
Dosya kapsamında, Sunlight’ın bugüne kadar Türk Deniz Kuvvetlerine doğrudan satış
yapmadığı belirtilmiştir. 2006 yılında Türk Deniz Kuvvetlerinin özel isteği üzerine Atlas
tarafından (…..) adet tatbikat torpido aküsü sağlanmış, ancak o tarihten itibaren
herhangi bir satış olmamıştır. Tarafların tahminlerine göre, Türk donanması tatbikat
torpido akülerini üçüncü kişi tedarikçilerden ve (…..) firmasından tedarik etmiştir. Ayrıca,
Türkiye’de tatbikat torpido aküsü ve torpido üreten herhangi bir yerli firmanın
bulunmadığı belirtilmiştir6. 300
Kurulacak olan ortak girişimin Sunlight’ın üretim tesisinin bir kısmını kiralayarak ilgili
pazarda mevcut durumda bir kapasite artışı yaratmayacağı, ortak girişimin diğer tarafı
olan Atlas’ın ilgili pazarda faaliyet göstermemesi ve Sunlight‘ın ise Türkiye’deki sınırlı ve
dolaylı satışı dikkate alındığında tatbikat torpido aküsü pazarında hakim durum
yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda
rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığı düşünülmektedir.
Ortak girişimin diğer tarafı olan Atlas ve Atlas’ın kontrolünü elinde bulunduran
teşebbüslerin ALSE’nin faaliyet alanı olan tatbikat torpido aküsü pazarında herhangi bir
faaliyeti bulunmamaktadır. Ancak Atlas, ALSE’nin faaliyet göstereceği tatbikat torpido
aküleri pazarı ile dikey ilişkili olan ağır torpido üretim pazarında faaldir. 2006-2010 310
yıllarında ağır torpido üretimi pazarında Atlas ve rakiplerinin uluslararası pazar payları
aşağıdaki gibidir:
Tablo 3: 2006-2010 Dönemi Ağır Torpido Pazarındaki Global Üretim Hacimleri ve Pazar Payları
Teşebbüs Adı Üretim (adet) Pazar Payı (≈%)
Atlas (…..) (…..)
BAE Systems (…..) (…..)
Raytheon (…..) (…..)
Gidopribor (…..) (…..)
WASS (…..) (…..)
Toplam (…..) (…..)
Ayrıca, Rus ve Çinli üreticilerin de global pazarda yeni oyuncu oldukları ve giderek daha
fazla giriş yaptıkları belirtilmiştir.
Dosya mevcudu bilgilere göre, Türk ihaleleri kapsamında ise Atlas, Türk Deniz
Kuvvetlerine 1999-2000 yıllarında (teslimatlarının 2000-2005 yıllarında yapıldığı)
ihalenin ilk partisi olarak (…..) adet DM2A4 model torpido satmıştır7. Ayrıca halen
devam eden ihalelerde Atlas’ın diğer teklif sahipleriyle rekabet ettiği de belirtilmiştir.
Dosya kapsamında, tüm önde gelen tatbikat torpido aküsü üreticilerinin genellikle 320
torpido üreticisi tarafından temin edilen torpidoya özgü şartnameler ve tasarımlara
dayanarak akü türleri üretebilecek kabiliyette olduğu belirtilmiştir. Bu durumun, alıcı
konumundaki torpido üreticilerinin torpido akü üreticilerine karşı gücünü artırdığını
söylemek mümkündür.
Bununla birlikte, Türk donanmasının halihazırda birçok satıcıdan satın almış olduğu
torpido modellerine sahip olduğu; gerek torpidolar ve gerekse tatbikat torpido akülerine
yönelik alıcıların hükümetler olması nedeniyle, yüksek alıcı gücüne sahip oldukları
belirtilmektedir. Söz konusu alıcı tarafların genellikle sıkı mali kısıtlamalara tabi
olmalarının ömür boyu maliyet hesabı yapmalarına neden olduğu ve akü üreticileri
6 Dosya kapsamında, Ankara’da bulunan EKO İthalat İhracat Acentalık Danışmanlık Limited Şirketi (EKO)
unvanlı bir şirketin, web sitesinde tatbikat torpido aküsü üretiminde bulunacağını ve bunun SAFT tasarımı
ile olacağını belirttiği ancak, EKO’nun 2006-2010 yılları arasında herhangi bir şekilde tatbikat torpido
aküsü üretmediği bildirilmiştir.
7 Son beş yılda Türk Donanmasına başka herhangi bir torpidonun satılmadığı bildirilmiştir.
11-25/476-145
9
tarafından yapılacak fiyat artışının ömür boyu maliyetlerde artışa yol açması nedeniyle 330
torpido üreticisinin ihaleyi kazanmasını zorlaştıracağı ifade edilmektedir.
Yukarıda yer verilen bilgiler çerçevesinde, ağır torpido pazarına ilişkin pazar yapısı, alıcı
gücü ve rakiplerin varlığı altında söz konusu pazarda da hakim durum yaratılmasının
veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda rekabetin
önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığı kanaatine varılmıştır. Ancak, Sunlight
ve ALSE’nin faaliyet alanları arasında örtüşme bulunması nedeniyle, devir işlemi ile
kurulacak ortak girişimin Kanun’un 4. maddesi anlamında bir koordinasyon riski taşıyıp
taşımadığı hususu değerlendirilmelidir.
Savunma sektöründe Sunlight, torpidolar için olduğu kadar telsizler, telekomünikasyon
merkezleri, GPS/uydu haberleşme sistemleri, gece görüş cihazları/lazerli menzil tespit 340
cihazları, tanksavar silahlar, zırhlı araçlar, tanklar, mayın detektörleri, güç kaynağı
sistemleri, denizaltılar, uçaklar, helikopterler, yer tespit vericileri, kesintisiz güç
kaynakları (UPS), jeneratörler ve endüstriyel redresörler için de aküler üretmektedir.
Ayrıca Sunlight, bildirim konusu işlem sonrasında tatbikat torpido akülerinin alt dalı olan
lityum-iyon aküsü yerine sadece gümüş-çinko torpido aküsü üretmeye devam edecektir.
Bu açıdan değerlendirildiğinde, bu şirketlerin faaliyetlerinin tatbikat torpido aküleri
pazarında kesişmekle birlikte, esasen farklı alt dallarda üretim yapacakları
görülmektedir. Dosya kapsamında intikal eden ek bilgilerde ALSE’nin, tatbikat torpido
akülerini, OEM müşterilerine ve ardıl pazar müşterilerine tedarik edeceği ve cirosunun
%(…..)’ini üçüncü taraf müşterilerden (Atlas veya Sunlight dışındaki müşterilerden) 350
sağlayacağı belirtilmektedir. Bu bağlamda, ALSE’nin içinde bulunduğu ekonomik
bütünlükten bağımsız olarak kendi farklı sağlayıcı ve müşterileri ile faaliyetlerini
sürdüreceği, dolayısıyla koordinasyon riskinin söz konusu olmayacağı kanaatine
ulaşılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı “Rekabet
Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”
kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen
nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve 360
böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme
izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy