Rekabet Kurumu - Karar Sayı 11-26/503-157

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2011-3-4 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-26/503-157
Karar Tarihi : 28.4.2011

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr.
Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR

B. RAPORTÖRLER: Ali İhsan ÇAĞLAYAN, Didem ULUÇ

C. ŞİKAYET
EDENLER :- Kamu İhale Kurumu
Mevlana Bulvarı (Konya Yolu) No:186, Balgat 06520/Ankara
20
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILANLAR:
- Bakışkan İnşaat Müh. Mim. Turizm Nak. Tic. ve San. Ltd. Şti.
Mahfesığmaz Mah. 79021. Sok. İsmet Bey Apt.No:3 Zemin Kat
Çukurova 01170 Adana

- Beliz İnşaat Taahhüt Madencilik Enerji Turizm San. ve Tic. A.Ş.
Çetin Emeç Bulvarı 1332 Sokak No:18/6 Öveçler / Ankara

- Ecay İnşaat San. Turizm ve Tic. Ltd. Şti.
Yıldızevler Mah. 11. Sokak Işıl Sitesi No:3 D.21 30
Çankaya / Ankara

- Ecetaş İnşaat San. ve Tic. A.Ş.
Meşrutiyet Caddesi No:18 Da:11 Kızılay / Ankara

- Kanık İnşaat Ltd. Şti.
Turan Güneş Bulvarı Ukrayna Cad. No:22/2 Çankaya / Ankara

- Kayaoğlu İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti.
Çetin Emeç Bulvarı 6. Cadde No: 44 Öveçler / Ankara 40

- Lotus Müteahhitlik Planlama İnş. Müh. ve Taşımacılık A.Ş.
Oğuzlar Mahallesi 1370. Sokak No:18/6 Balgat / Ankara

- Mimaray İnşaat San. ve Turizm ve Tic. Ltd. Şti.
Dikmen Caddesi No:566/9 Dikmen / Ankara

- Özimko İnşaat ve Tic. Ltd. Şti.
Ordu Cad. İnci Apt. No:159/C Adana
50
11-26/503-157
2
E. DOSYA KONUSU: “Denizciler - Bekbele (Hatay) Kolektör Hattı ve Atıksu
Arıtma Tesisi İnşaatı” ihalesine katılan firmalar arasında danışıklı teklif
verilerek 4054 sayılı Kanun’un ihlal edilip edilmediğinin incelenmesi talebi.

F. İDDİALARIN ÖZETİ: Kamu İhale Kurumu (KİK) başvurusunda özetle; Denizciler
Belediye Başkanlığı’nın (İskenderun/Hatay) “2010/90682 İKN’li Denizciler-Bekbele
(Hatay) Kolektör Hattı ve Atıksu Arıtma Tesisi Yapımı” ihalesine ilişkin olarak yapılan
şikayet incelemesi sonucu, “ihalede danışıklı teklif verme” suretiyle 4054 sayılı
Kanun’un ihlal edilmiş olabileceği değerlendirmesi yapılarak, konunun Kurumumuz
tarafından incelenmesi talep edilmiştir. 60

G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 4.1.2011 tarih ve 85 sayı ile giren başvuru
üzerine hazırlanan 7.2.2011 tarih ve 2011–3-4/İİ-11-173.AİÇ sayılı İlk İnceleme
Raporu, Rekabet Kurulu’nun 16.2.2011 tarih ve 11-09/172-M sayılı toplantısında
görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun çerçevesinde
soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun’un 40/1.
maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.

İlgili karar uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 18.4.2011 tarih ve 2011-
3-4/ÖA-11-173.AİÇ sayılı Önaraştırma Raporu 25.4.2011 tarih ve REK.0.07.00.00-70
110.02.02/136 sayılı Başkanlık önergesi ile 11-26 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.

H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda özetle;
- Bakışkan İnşaat Müh. Mim. Turizm Nak. Tic. ve San. Ltd. Şti
- Beliz İnşaat Taahhüt Madencilik Enerji Turizm San. ve Tic. A.Ş.
- Ecay İnşaat San. Turizm ve Tic. Ltd. Şti.
- Ecetaş İnşaat San. ve Tic. A.Ş.
- Kanık İnşaat Ltd. Şti.
- Kayaoğlu İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. 80
- Lotus Müteahhitlik Planlama İnş. Müh. ve Taşımacılık A.Ş.
- Mimaray İnşaat San. ve Turizm ve Tic. Ltd. Şti.
- Özimko İnşaat ve Tic. Ltd. Şti.
hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek
bulunmadığı,
sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir.

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

I.1. Olaylar 90

Denizciler Belediye Başkanlığı (İskenderun/Hatay) (İdare) tarafından 10.8.2010
tarihinde açık ihale usulü ile “Denizciler-Bekbele (Hatay) Kolektör Hattı ve Atıksu
Arıtma Tesisi Yapımı” ihalesi yapılmış ve ihaleye dokuz teşebbüs teklif vermiştir.
Dosyaların veriliş sırasına göre ihale komisyonu, teşebbüs yetkilileri huzurunda ihale
dosyalarını açarak incelemesini yapmıştır. Dokuz teşebbüsün fiyat teklifleri ve ihale
öncesi idare tarafından hesaplanan yaklaşık maliyet tutarı kullanılarak, 4734 sayılı
Kamu İhale Kanunu ve Kamu İhale Genel Tebliği uyarınca KİK tarafından belirlenen
bir formül ile “sınır değer” tespit edilmiştir.
100
11-26/503-157
3
Sınır değer kavramı, ihalede verilmiş teklifler arasında diğer tekliflere ve idarenin
belirlediği yaklaşık maliyete göre aşırı düşük olanları belirlemek için kullanılmaktadır.
Söz konusu sınır değerin altında kalan teklif sahiplerinden, idare tarafından, ihale
konusu işin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşulları, eş deyişle
tekliflerinin tutarlılığını gerekçelendirerek savunma yapmaları istenir. Bu savunma
süreci “aşırı düşük teklif sorgulaması” olarak ifade edilebilir. Aşırı düşük teklif
savunması yapan teşebbüslerden, savunması idarece kabul edilen ve şikayete konu
olması durumunda KİK ve/veya mahkemeler tarafından onanan en avantajlı teklif
sahibi ihaleyi kazanmış sayılır. Savunmaların kabul edilmemesi ya da savunma
verilmemesi durumunda ise, sınır değerin üstünde kalan ilk teklif sahibi ihaleyi 110
kazanmış olur.

Başvuruya konu ihaleye teklif veren dokuz teşebbüs, teklif tutarları, yaklaşık maliyet
ve sınır değere ilişkin bilgilere Tablo 1’de yer verilmiştir.

Tablo-1 İhaleye teklif veren teşebbüsler ve ihaleye ilişkin sayısal değerler
No Teşebbüs Teklif Tutarı
(TL)
1. Beliz İnşaat Taahhüt Madencilik Enerji Turizm San.
ve Tic. A.Ş. (Beliz)
…
2. Özimko İnşaat ve Tic. Ltd. Şti. (Özimko) …
3. Kanık İnşaat Ltd. Şti. (Kanık) ..
4. Ecetaş İnşaat San. ve Tic. A.Ş. (Ecetaş) …
5. Kayaoğlu İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. (Kayaoğlu) …
YAKLAŞIK MALİYET …
TEKLİFLERİN
ORTALAMASI
…
6. Ecay İnşaat San. Turizm ve Tic. Ltd. Şti. (Ecay) …
SINIR DEĞER ….
7. Mimaray İnşaat San. ve Turizm ve Tic. Ltd. Şti.
(Mimaray)
……..
8. Bakışkan İnşaat Müh. Mim. Turizm Nak. Tic. Ve San.
Ltd. Şti. (Bakışkan)
.
9. Lotus Müteahhitlik Planlama İnş. Müh. ve Taşımacılık
A.Ş. (Lotus)
….
Kaynak: Başvuru dosyası
Tablo 1’den görüldüğü üzere, Mimaray, Bakışkan ve Lotus’un teklifleri sınır değerin
altında kalmıştır. İdarece her üç firmadan savunma istenmiş, Mimaray savunma
vermemiş, diğer iki firmanın verdiği savunma ise idarece uygun bulunmamıştır. 120
Savunması kabul edilmeyen Bakışkan itirazını 4.11.2010 tarihinde KİK’e taşımıştır.
İtirazen şikâyet başvurusu KİK’in 30.11.2010 tarihli kararı ile reddedilmiştir. KİK’in
vermiş olduğu ret kararının idareye tebliğinden sonra ihale sürecine devam edilmiş,
sınır değerin üstündeki en avantajlı teklif sahibi olan Ecay ile 3.1.2011 tarihinde
sözleşme imzalanarak ihale sonuçlandırılmıştır. Bakışkan KİK’in kararını temyiz
etmediği için karar kesinleşmiştir.

KİK’in 4.1.2011 tarihli yazısında; 14.10.2009 tarihli KİK ve Rekabet Kurumu arasında
imzalanan İşbirliği Protokolü ve konuya ilişkin alınan KİK Kurul Kararı’na atıfta
bulunularak, söz konusu ihaleye ilişkin yapılan şikayet incelemesinde, şikayetçinin 130
bazı iddialarından hareketle ihalede danışıklı teklif verilmiş olabileceği, dolayısıyla
konunun 4054 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmesi amacıyla Kuruma
başvurulduğu ifade edilmektedir.

11-26/503-157
4
I.2. KİK’e Yapılan Başvuruda Yer Alan İddialar

Bakışkan’ın KİK’e yaptığı başvurudan 4054 sayılı Kanun kapsamında
değerlendirilebilecek iki iddia olduğu anlaşılmaktadır :
 Ecay ve Mimaray’ın beraber hareket ettiği, iki teşebbüsün aynı grup içerisinde
yer aldığı, 140
 10.000.000 TL’nin üzerinde teklif veren beş teşebbüsün sınır değerini
yükseltmek için birlikte hareket ettikleri,
Başvuruda ilk iddiaya ilişkin iki veri bulunmaktadır. Bunlar, Mimaray’ın internet
adresinden alınmış olan, Ecay ile Mimaray’ın aynı şirket grubu içerisinde yer aldığını
ima eden “Ay Şirketler Grubu” üst başlıklı “devam eden projeler” sayfasının
2.11.2010 tarihli internet çıktısının olması ve Mimaray’ın aşırı düşük teklif
sorgulamasına cevap vermemesidir.

İkinci iddia için ise beş teşebbüsün tekliflerinin birbirine yakın olması dışında
herhangi bir bilgi ya da belge sunulmamıştır. 150

I.3. Taraflar

I.3.1. Bakışkan İnşaat Müh. Mim. Turizm Nak. Tic. ve San. Ltd. Şti. (Bakışkan)

Bakışkan, 1997 yılında Adana’da kurulmuş olup, kuruluşundan bu yana ağırlıklı
olarak Çukurova bölgesinde sulama, içme suyu-kanalizasyon yapımı inşaatları
gerçekleştirmiştir. Bakışkan’ın 2008 yılında elde ettiği ciro ……. TL’dir.

I.3.2. Beliz İnşaat Taahhüt Madencilik Enerji Turizm San. ve Tic. A.Ş. (Beliz) 160

Beliz 1996 yılında Ankara merkezli olarak kurulmuştur. Şirketin başlıca faaliyet
alanları yol, içme suyu, yağmur suyu, kanalizasyon gibi altyapı işleridir. Beliz’ın 2008
ve 2009 yılı ciroları sırasıyla …… TL ve ……… TLdir.

I.3.3. Ecay İnşaat San. Turizm ve Tic. Ltd. Şti (Ecay)

2007 yılında Ankara’da kurulan, Ecay ilk faaliyetine İskenderun’da kanalizasyon ve
kısmi yağmursuyu inşaatı yapım işi ile başlamış olup, daha sonra Hatay Mustafa
Kemal Üniversitesi Altyapı İkmal İnşaatı işini gerçekleştirmiştir. Şirket, 2010 170
senesinde Hatay’a bağlı Denizciler Belediyesi’nin açmış olduğu ve Bekbele
Belediyesi’ni de kapsayan, Denizciler-Bekbele (Hatay) Kolektör Hattı ve Atıksu
Arıtma Tesisi Yapımı ihalesini kazanmış olup, hali hazırda söz konusu inşaata devam
etmektedir.

Ecay’ın 2009 ve 2010 yıllarında elde ettiği cirolar ise sırasıyla …… ve ……’dir.

I.3.4. Ecetaş İnşaat San. ve Tic. A.Ş. (Ecetaş)

Ecetaş 1972 yılında faaliyete başlamış olup 1983 yılında anonim şirket statüsüne 180
geçmiştir. Firma ağırlıklı olarak içme suyu, yağmur suyu, kanalizasyon gibi altyapı
işlerinde faaliyet göstermektedir. Ecetaş’ın 2008 ve 2009 yılı ciroları sırasıyla ….. TL
ve ……. TL’dir.

11-26/503-157
5
I.3.5. Kanık İnşaat Ltd. Şti. (Kanık İnşaat)

Kanık İnşaat 1998 yılında Ankara’da kurulmuş olup, ağırlıklı olarak içme suyu,
yağmur suyu, kanalizasyon gibi altyapı ve taahhüt işleri yapmaktadır. Kanık İnşaat
başta İller Bankası Genel Müdürlüğü, Kocaeli Büyükşehir Belediyesi ve Sivas
Belediye Başkanlığı’nın kanalizasyon ve içme suyu inşaatı projeleri olmak üzere, 190
çeşitli altyapı projeleri gerçekleştirmiştir. Kanık İnşaat’ın 2008 ve 2009 yıllarında elde
ettiği cirolar ise sırasıyla …… TL ve ……. TL’dir.

I.3.6. Kayaoğlu İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. (Kayaoğlu)

Kayaoğlu baraj yapımı, kolektör hattı, havaalanı, sulama gibi alanlarda faaliyet
göstermek amacıyla 1992 yılında Ankara’da kurulmuştur. Şirket yol yapımı ağırlıklı
olmak üzere alt ve üstyapı alanlarında faaliyet göstermektedir. Kayaoğlu’nun 2008 ve
2009 yılı ciroları sırasıyla ……. TL ve ………. TL’dir.
200
I.3.7. Lotus Müteahhitlik Planlama İnş. Müh. ve Taşımacılık A.Ş. (Lotus)

Lotus, 2008 yılında Ankara merkezli olarak kurulmuş olup, grup şirketleri olarak
arıtma tesisi, içme suyu tesisi gibi altyapı işleri alanında 20 yıldır faaliyet
göstermektedir. Halihazırda şirketin Alanya Belediyesi, Afyonkarahisar Belediyesi ve
Gaziantep Organize Sanayi Bölgesinde devam eden atıksu arıtma tesisi inşaatı
bulunmaktadır. Teşebbüsün 2010 yılı cirosu …….. TL’dir.

I.3.8. Mimaray İnşaat San. ve Turizm ve Tic. Ltd. Şti. (Mimaray)
210
1970’li yıllardan itibaren inşaat sektöründe faaliyet gösteren Mimaray’ın 2009 ve
2010 yıllarında elde ettiği cirolar ise sırasıyla ……. TL ve ……….. TL’dir.

I.3.9. Özimko İnşaat ve Tic. Ltd. Şti. (Özimko)

Özimko 1990 yılında Adana’da kurulmuş olup, yol yapım işleri ile içme suyu ve
kanalizasyon tesisi inşaatı alanlarında faaliyet göstermektedir. Bundan önce Balıkesir
ve Kayseri’de içme suyu tesisi inşa etmiş olan teşebbüs, halen Bitlis’in Tatvan
ilçesinde arıtma suyu tesisi inşa etmektedir. Özimko’nun 2009 ve 2010 ciroları
sırasıyla ……… TL ve ……….. TL’ dır. 220

I.4. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme

I.4.1. Genel Olarak Tarafların Katıldığı Altyapı İhaleleri

Bir yerleşim yeri veya bir yapı için gerekli olan yol, kanalizasyon, su, elektrik vb.
tesisatın tümü altyapı olarak tanımlanmaktadır. Alt yapı inşaatları ekonominin ve
toplumun tamamını ilgilendirip, doğrudan ve dolaylı olarak yüzlerce sektörü
etkilemektedir. İçme suyu, atıksu ve katı atık yönetimi; sağlık, turizm, sanayi ve
çevrenin korunması açısından büyük önem taşımaktadır. Bir şehir ya da belde için 230
altyapı inşaatları çoğu kez kamu finansmanı sayesinde mümkün olmaktadır.

Belediyeler bu tür ihaleler için proje ve şartnameleri kendi bünyelerinde
hazırlayabildikleri gibi İller Bankası’na da hazırlatabilmektedirler. Özellikle personel
11-26/503-157
6
sayısı/tecrübesi yeterli olmayan belediyeler ikinci yolu tercih etmektedirler. İhalelerde
önemli bir adım yaklaşık maliyetin hesaplanmasıdır. Yaklaşık maliyet ihale
yapılmadan önce planlanan kamu alımına ilişkin, idareler tarafından her türlü fiyat
araştırması yapılarak ve katma değer vergisi hariç tutularak belirlenen tahmini
maliyettir1. Yaklaşık maliyetin hesaplanmasında dört yol olduğu ifade edilebilir:
1. İdarece önceki benzer işler için yapılan araştırma, ihale sonuçlarından hareketle 240
hesaplanması,
2. Başka idareler tarafından yapılan benzer ihale tecrübelerinden faydalanılarak
hesaplanması,
3. Piyasada fiyat araştırması yapılarak, firmalardan teklifler alınarak hesaplanması,
4. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenen “inşaat ve tesisat analiz ve
birim fiyatları” kullanılarak hesaplanması.

İdareler genellikle dördüncü yolu tercih etmektedirler. Çünkü bu yolla hesaplanan
maliyet “resmi fiyatlara” dayanan bir maliyet olacağı için, diğer üç yolun tercih
edilmesi ile ortaya çıkabilecek bazı olumsuz isnatlardan korunmuş olacaklardır. 250
Ancak Bakanlığın belirlediği binlerce birim fiyatın teknolojideki ve ekonomideki
gelişmelere göre güncellenememesi, sadece enflasyona endekslenerek artış
yapılması, genellikle yaklaşık maliyetin yüksek çıkmasına neden olmaktadır. Bazı
idareler gerçekçi bulmadıkları bu maliyet üzerinden %30, %40 hatta %50 indirim
yaparak yaklaşık maliyeti belirlemektedirler.

İhalelerde ikinci önemli adım teklif sahiplerinin fiyatlarını nasıl belirledikleri, hangi
motivasyonlarla hareket ettikleridir. Teklif verenler arasında bir anlaşma olmadığını
varsaydığımız durumlarda, fiyat teklifini etkileyen önemli faktörlere aşağıda yer
verilmiştir: 260
1. İhaleye konu işin tasarımı ya da ihale yöntemi teklifleri doğrudan etkilemektedir.
Örneğin başvuruya konu dosyada olduğu gibi atıksu kolektör hattı ve arıtma tesisi
yapım işinin tek bir ihalede değil de ayrı ayrı ihaleye çıkılması veya ihale
yönteminin açık ihale ya da pazarlık usulü olması durumunda nihai teklifler
değişecektir.
2. İhaleye ilişkin, akaryakıt fiyatları, döviz kurları gibi kalemlerin geleceğe yönelik
tahminleri teklif sahiplerine göre değişeceğinden, teklifler de değişecektir.
3. İhalenin finansman yöntemi; örneğin avans verilip verilmemesi, işin yapılması
sürecindeki ödeme takvimi, idare bütçesinin mi kullanılacağı yoksa başka
kaynaklarla mı finansmanın sağlanacağı gibi konular teklifleri etkilemektedir. 270
4. Teklif verenin ihaleye konu iş hakkında tecrübesinin olup olmaması teklifin diğer
tekliflere göre yüksek ya da düşük kalmasına neden olabilir2.
5. Elinde iş olmayan, ancak çok sayıda sürekli personel/işçi çalıştıran bir teşebbüs,
kâr marjı koymadan, bazen de zaman kazanmak ya da sadece bankalara olan
borcunu ötelemek adına zararına teklif verebilir.
6. Önceki işten kalan malzemeler için stok maliyeti ödememek ve bu malzemeleri
biran önce kullanmak için daha uygun teklif verilmiş olabilir.
7. İhaleyi taşeron bir firmaya yaptırmayı düşünen teşebbüsün teklifi diğerlerine göre
yüksek olabilir.

1 2009 Kamu Alımları Raporu, Kamu İhale Kurumu, s.vi.
2 Örneğin önaraştırma döneminde teklifi yaklaşık maliyetin üstünde kalan bir yetkili işe ilişkin tecrübelerinin
olmamasından dolayı risk almak istemedikleri için kendilerince uygun bir fiyat belirlediklerini ifade ederken, bir
diğeri, diğer teşebbüsün fiyatının yarısından bile az olan tekliflerini bu konudaki uzun yıllara dayanan
tecrübelerinden dolayı malzeme alımında ve işin yapımında çok avantajlı olduklarını belirterek açıklamaktadır.
11-26/503-157
7
8. İş bitirmesi (deneyim) yeteri kadar olmayan bir teşebbüsün teklifi diğerlerine göre 280
düşük kalabilir3.
9. Söz konusu ihaleye ilişkin iş bitirme belgesi alabilmek için düşük teklif verilebilir.
10. İşin yapılacağı bölgeyi iyi bilen, yakınında şantiyesi olan yerel bir firma, en baştan
o bölgede şantiye kuracak bir firmaya göre daha düşük fiyat teklif verebilir.
11. İhale konusu işe ilişkin yeni bir teknik/süreç geliştiren teşebbüsün teklifi,
diğerlerine göre oldukça düşük kalabilir4.
12. İşin yapılması için gerekli olan beton/çelik boru gibi ürünlere ait fabrikası olan ya
da yıllardır aynı teşebbüslerden alım yaptığı için çok uygun fiyata mal alabilen bir
teşebbüsün teklifi diğerlerine göre daha uygun olabilir.
13. İhale bedelinin çoğunluğunu malzeme oluşturuyorsa ve söz konusu malzemeler 290
Türkiye’de bir-iki teşebbüsten sağlanabiliyorsa ya da işin yapılacağı yere yakın
malzeme sunabilecek tek bir teşebbüs varsa (tek bir beton boru fabrikası olması
gibi) bu durumda tekliflerin birbirine yaklaşması söz konusu olabilir.
14. Yıllardır aynı idarenin ihalelerini takip eden teşebbüsler, yaklaşık maliyeti ve
kimlerin ihaleye girip hangi fiyattan teklif verebileceğini yaklaşık olarak tahmin
edebilirler ve bu da tekliflerin yakınlaşmasına neden olabilir5.
15. Bazen teşebbüsler ihaleyi almak için değil, sadece teklif vermiş olmak, başka bir
deyişle piyasada gözükmek için teklif verebilirler. Bu durumda ihaleyi
kazanamayacak kadar düşük ya da yüksek teklifler ortaya çıkmaktadır.
16. İhale şartnamesindeki önemli bir ayrıntının gözden kaçması ya da teklif 300
hazırlanırken yapılan bilgisayar hatası yüzünden, verilen teklif çok düşük ya da
çok yüksek kalabilir.

Yukarıda sayılan faktörler sonrası şekillenen teklifler ihalelerde ilginç durumlar ortaya
çıkmasına neden olmaktadır. Önaraştırma döneminde tarafların daha önce
katıldıkları bazı ihalelerden örneklere aşağıda yer verilmiştir.

Tablo-2 Akmeşe Grubu Kanalizasyon Fosseptik İnşaat İhalesi
Sıra No Firma Adı Teklif (T) % (T/YM)
1 Doğusan İnşaat
2 Halitoğulları İnşaat
... ...
5 Karses İnşaat
6 Özgür İnşaat
7 KANIK İNŞAAT
... ..
10 Duytaş İnşaat
... ..
15 Şensoy İnşaat
16 MTA İnşaat
... ..
20 Solmaz İnşaat
Yaklaşık Maliyet (YM)
Kaynak: Kanık İnşaat’tan alınan ihale örnekleri
310

3 İş bitirme/deneyim belgesi; kamu kuruluşlarına yapım işini doğrudan tek sözleşme ile taahhüt ederek bitirmiş ve
geçici kabulünü yaptırmış yüklenicilere ilgili idare tarafından düzenlenip verilen belge olarak tanımlanabilir..
4 Yerinde inceleme sırasında bir teşebbüs yetkilisi, denizde yapılacak bir inşaat işi için, bir firmanın işin
çoğunluğunu su üstünde bitirebilecek yeni bir teknik geliştirdiği ve böylece diğer firmalara göre 1/3 oranında daha
düşük maliyet çıkardığı örneğini vermiştir.
5 Bir teşebbüs yetkilisi 20 TL farkla yaklaşık 20.000.000 TL’lik ihalenin kaybedildiğini örnek olarak vermiştir.
11-26/503-157
8
Tablo 2’den görüldüğü üzere 5. ve 6. teklifler ile 15. ve 16. teklifler birbirlerine
oldukça yakın olup, tüm teklifler yaklaşık maliyetin altında kalmıştır.

Tablo-3 Bozok Üniversitesi Erdoğan Akdağ Kampüs Alanı Kan. İnşaatı Yapım İşi
Sıra No Firma Adı Teklif (T) % (T/YM)
1 Yıldırım Yapı
2 Murat Şahiner
3 Korkmazlar
4 Alternatif İnşaat
... ..
8 Mehmet Kuş
9 KANIK İNŞAAT
Yaklaşık Maliyet (YM)
Kaynak: Kanık İnşaat’tan alınan ihale örnekleri

Tablo 3’te yer verilen ihalede 3. ve 4. teklifler ile 8. ve 9. teklifler birbirlerine oldukça
yakın olup, en düşük teklif yaklaşık maliyetin % ..’ini, en yüksek teklif ise % …..’ünü
oluşturmaktadır.
320
Tablo-4 Boztepe (Kırşehir) Kanalizasyon İnşaatı
Sıra No Firma Adı Teklif (T) % (T/YM)
1 Tekbudak+Tuna Mühendislik
2 Seda İnşaat
3 Mintaş İnşaat
4 Aksel İnşaat
..
10 Haşlak İnşaat
1 ..
14 Alsed Taahhüt
15 KAYAOĞLU MÜHENDİSLİK
..
20 Doğumed İnşaat
22 KANIK İNŞAAT
..
30 Umut Yapı
..
38 Teryap+Çolakoğlu
Yaklaşık Maliyet (YM)
Kaynak: Kanık İnşaat’tan alınan ihale örnekleri

Kanık İnşaat ve Kayaoğlu’nun da teklif vermiş olduğu bu ihalede, 1., 2. 3. ve 4.
teklifler, 14. ve 15. teklifler ve 20. ve 22. tekliflerin birbirlerine çok yakın olduğu
gözükmektedir.



330









340
11-26/503-157
9
Tablo-5 Bozkır Barajı İhalesi
Sıra No Firma Adı Teklif (T) % (T/YM)
1 Selfa+Alser İnşaat
2 Mehmet Alptekin İnşaat
..
5 Şimşek İnşaat
6 Gürsesli+Önka İnşaat
..
15 Suta+Alke İnşaat
16 Alperen+Hayse İnşaat
20 Sistem + KAYAOĞLU İNŞAAT
27 Metok İnşaat +Türkerler İnşaat
28 BHŞ+Özdoğanlar İnşaat
..
35 Koçoğlu İnşaat
36 Uytaş+Utay İnşaat
..
47 Palet İnşaat
..
53 Nur İnşaat
Yaklaşık Maliyet (YM)
Kaynak: Kayaoğlu İnşaat’tan alınan ihale örnekleri

Tablo 5’den, Kayaoğlu firmasının katıldığı bu ihalede toplam 53 teklif gelmiş olup,
bazı tekliflerin birbirlerine yakınlığı, en yüksek teklifin en düşük tekliften yaklaşık ..kat
daha büyük olduğu anlaşılmaktadır. Bu ihalenin bir ilginç yanı teklif/yaklaşık maliyet
oranı olarak en düşük değerin %.., en yüksek değerin %...olarak gerçekleşmesidir.

Tablo-6 Gaski (Gaziantep) Termal Kurutma Yakma Tesisi İhalesi
Sıra No Firma Adı Teklif (T) % (T/YM)
1 Polyspin Makine
2 Kuzu Toplu Konut
3 MPE Mühendislik
4 LOTUS İNŞAAT
5 OTV France-Hidrotek
Yaklaşık Maliyet (YM)
Kaynak: Lotus İnşaat’ alınan ihale örnekleri 350

Tablo 6’dan görüldüğü üzere, bu ihalede teklifler yaklaşık maliyetin %..-%...aralığında
oluşmuştur.

Teklifler alındıktan sonra ihalenin üçüncü ve sonuç aşamasına gelinmektedir. Tüm
ihale sürecinde idarenin konuya hakim olarak, kamuyu zarara uğratmadan ancak işin
doğru düzgün yapılmasını sağlayacak biçimde sonuçlandırması gerekmektedir. Sınır
değer hesaplandıktan sonra aşırı düşük sorgulaması yapılmakta, idarece açıklaması
kabul edilen ve KİK’e itiraz olması durumunda KİK tarafından kabul edilen en
avantajlı teklif sahibi ile sözleşme imzalanmaktadır. Genellikle bir teklif sahibi için en 360
az riskli durum, idarelerin yaklaşımına göre değişmekle birlikte, sınır değerinin üstü
kabul edilir. Çünkü bu konumdaki bir şirket, teklifini savunmak zorunda kalmadığı
gibi, sınır değerin altındaki tekliflerin gerçekten tutarlı bulunmadığı ya da
idarenin/KİK’in biçimsel yaklaşımı ile geçersiz sayıldığı durumda, daha yüksek bir
fiyata ihaleyi almış olacaktır.

Bir ihaleye ilişkin teşebbüsün teklifi, ihaleye konu işe ve idareye ilişkin geçmiş
deneyimler, kendine özgü faktörler ve rakiplere ait bilgilerin fonksiyonu olarak ortaya
11-26/503-157
10
çıkmaktadır. İhaleyi kazanmak isteyen bir teşebbüsün bu kadar çok değişkeni kontrol
etmesinin zorluğu karşısında, tüm teşebbüslerin “fiyat teklif ettik” yerine “fiyat attık” 370
deyimini neden kullandıkları daha iyi anlaşılmaktadır.

I.4.2. İddialara İlişkin Yapılan Tespitler

I.4.2.1. Beş Firmanın Birlikte Hareket Etmiş Olabileceği İddiası

Önaraştırmaya konu ihalede teşebbüslerin verdiği tekliflerin yaklaşık maliyete göre
oranı aşağıdaki tabloda sunulmaktadır:

Tablo-7 İhalede teklif/yaklaşık maliyet oranları 380
No Teşebbüs Teklif (T) % (T/YM)
1. Beliz
2. Özimko
3. Kanık
4. Ecetaş
5. Kayaoğlu
YAKLAŞIK MALİYET (YM)
TEKLİFLERİN ORTALAMASI
6. Ecay
SINIR DEĞER
7. Mimaray
8. Bakışkan
9. Lotus
Kaynak: KİK başvurusu

Tablodan görüldüğü üzere yaklaşık maliyetin üzerindeki teklifler birbirine oldukça
yakındır. Ancak yukarıda değinildiği üzere, ihalelere katılan firmaların tekliflerinin
birbirine yakın olması pek çok ihalede görülen bir durum olup, bu tip teklif sunumları
diğer delillerle desteklenmediği sürece, bir koordinasyonun varlığına işaret eder
nitelikte değerlendirilmemektedir.

Önaraştırma döneminde ihaleye teklif veren dokuz teşebbüste raportörlerce görüşme
ve yerinde incelemeler yapılmıştır. Ayrıca ihaleyi düzenleyen idare ile de görüşme 390
yapılarak bilgi ve belge edinilmiştir. Yapılan yerinde incelemelerde teşebbüslerin
ihalelere danışıklı teklif verdiklerine ilişkin herhangi bir bilgiye ya da belgeye
rastlanılmamış olup, konuya ilişkin olarak teşebbüslerle yapılan görüşmelerde alınan
bilgilere aşağıda yer verilmektedir.

Bakışkan yetkilileri; belediyeyi ya da ihaleye katılan diğer firmaları tanımadıklarını,
sadece Özimko İnşaat’ı Adana’da faaliyet göstermesi nedeniyle bildiklerini, daha
önce firma olarak atıksu işi tecrübeleri olmadığını, bu nedenle de maliyetleri doğru
hesaplamamış olabileceklerini, firmaların verdiği tekliflerin birbirine çok yakın
olmasının sebebini ise kullanılan malzemelerin toplam maliyetin ihaleye göre 400
değişmekle birlikte çoğunluğu teşkil etmesinden kaynaklandığını ifade etmişlerdir.

Özimko yetkilileri; ihaleye katılan diğer firmalardan bir-ikisini ismen bildiklerini,
Bakışkan İnşaat’ı Adana’da faaliyet göstermesi nedeniyle tanıdıklarını, daha önce
firma olarak atıksu işi tecrübeleri olduğu için verdikleri teklifin makul olduğunu, belli
konuda tecrübesi olan firmaların işin kaça yapılabileceğini aşağı yukarı tahmin
edebildikleri için, birbirine yakın teklif çıkmasının normal olduğunu belirtmişlerdir.
11-26/503-157
11

Lotus yetkilisi, iş akışı olsun diye ihalede en uygun teklifi verdiklerini, diğer firmaları
ve verdikleri yüksek tekliflerin şaşırtıcı olduğunu, yıllardır atıksu arıtma ihalelerine 410
girdiklerini, teklif veren diğer firmaların hiçbirini tanımadıklarını, daha önce girdikleri
atıksu arıtma tesisi ihalelerinin hiçbirinde bu firmalara rastlamadıklarını, bu tür
ihalelerde genellikle Hidrotek, Özben İnşaat, Ayperen İnşaat, Haysel gibi sektörde
bilinen firmaların yer aldığını ifade etmişlerdir.

Kayaoğlu yetkilisi, firma olarak şantiyelerinin bulunduğu bölgelerdeki ihalelere
katılmanın ticari açıdan kendileri için daha avantajlı olduğunu belirtmiş, daha önce
İskenderun bölgesinde bir su getirme işini yaptıklarını, hali hazırda orada kurulu
şantiyeleri bulunduğu için bu ihaleye de teklif verdiklerini ifade etmiş, bunun dışında
ihaleye katılan herhangi bir firmayı tanımadıklarını beyan etmiştir. Ayrıca, ihalelere 420
verilecek teklifler için maliyetler belirlenirken malzemelerin önem taşıdığını, bunların
ihale konusu işin yapılacağı bölgede malzeme satan yerlerden temin edileceğinden,
firmaların maliyetlerinin birbirine yakın olabileceğini ifade etmiştir.

Ecetaş yetkilisi, Türkiye’de altyapı sektöründe faaliyet gösteren en büyük firmalardan
biri olduklarını, kendilerine ait boru üretim fabrikası bulunduğunu bu yüzden diğer
firmalara göre kendi tekliflerinin düşük kalmasının beklendiğini ancak sıralamada
yüksek kaldığını, söz konusu ihaleye girmiş olan firmalardan sadece Mimaray ile
önceki yıllarda kendilerine boru satmış olmaları nedeniyle kısa bir süre ticari ilişkileri
olduğunu belirtmiş, bunun haricinde diğer firmaları ismen bazı ihalelerden 430
hatırladığını beyan etmiştir.

Beliz yetkilisi, ihaleye katılan firmalardan Ecetaş, Mimaray, Kayaoğlu İnşaatı daha
önceki ihalelerden tanıdığını, ancak bu firmaların yetkililerinin hiçbirini şahsen
tanımadığını, ihaleyi kazanmaları halinde taşeron firma ile çalışacaklarından
tekliflerini ona göre hazırladıklarını belirtmiştir. İhale piyasalarında firmaların
tekliflerinin birbirine çok benzemesinin mümkün olduğunu, bazen yirmi kuruş farkla
dahi bir işin firmaya kalabileceğini, yıllardır ihalelere giren bir firma olarak bu tür
tekliflerin oluştuğu ihalelere sıklıkla rastladıklarını ifade etmiştir.
440
Kanık İnşaat yetkilisi, Denizciler Belediyesi ihalesine katılan firmalardan Ecetaş, Beliz
İnşaat ve Mimaray’ı İller Bankasının yürüttüğü ihalelere sıklıkla katılıyor olmalarından
dolayı bildiğini, ihaleye katılan firmaları şahsen tanımadığını belirtmiş, ihalelerde
verilen tekliflerin kimi zaman birbirine çok yakın olabildiğini, örneğin daha önce firma
olarak katıldıkları bir ihalede kendilerinden bir sonraki firmayla kendi teklifleri
arasında üç bin lira gibi küçük bir fark ortaya çıktığını ifade etmiştir. Ayrıca, firma
olarak hesaplamaları genellikle Bayındırlık ve İskan Bakanlığı’nın poz fiyatları
üzerinden yaptıkları, İller Bankasının ve Bayındırlığın işlerinde verilebilecek minimum
ve maksimum kar miktarları belli olduğu, kendileri gibi poz fiyatları üzerinden
tekliflerini hazırlayan diğer firmalarla tekliflerinin yakın olmasının olağan bir durum 450
olduğu belirtilmiştir.

Belediye yetkilileri de ihale süreci boyunca firmalar arasında beraber hareket
ettiklerine dair herhangi bir gözlemleri olmadığını ifade etmiştir.



11-26/503-157
12
I.4.2.2. Ecay ve Mimaray’ın Aynı Grup İçinde Olabileceği İddiası

Daha önce ifade edildiği gibi; Ecay ve Mimaray’ın beraber hareket ettiği, iki 460
teşebbüsün aynı grup içerisinde yer aldığı iddia edilmiş ve bu iddiaya ilişkin olarak
Mimaray’ın internet adresinden alınmış olan, Ecay ile Mimaray’ın aynı şirket grubu
içerisinde yer aldığını ima eden “Ay Şirketler Grubu” üst başlıklı “devam eden
projeler” sayfasının 2.11.2010 tarihli internet çıktısı ve Mimaray’ın aşırı düşük teklif
sorgulamasına cevap vermemesine dikkat çekilmiştir.

Ecay ve Mimaray’ın ortaklık yapılarına aşağıda yer verilmiştir.

Tablo-8 Ecay’ın Ortaklık Yapısı
Hissedar Hisse Oranı (%)
Cevdet Yardımcı 51,00
Ender Aydın 49,00
Toplam 100,00
Kaynak: Ticaret Sicil Gazetesi 470

Tablo-9 Mimaray’ın Ortaklık Yapısı
Hissedar Hisse Oranı (%)
Mehmet İhsan Aydeğer 98,00
Okşam Aydeğer 2,00
Toplam 100,00
Kaynak: Ticaret Sicil Gazetesi

Mimaray İnşaat’ın İhsan Aydeğer tarafından kontrol edildiği, Ecay İnşaat’ın Ender
Aydın ve Cevdet Yıldırım tarafından birlikte kontrol edildiği görülmektedir. Mimaray
İnşaat ile yapılan görüşmede, Ecay İnşaat’ın ortağı olan Ender Yardımcı’nın,
Mimaray’ın kurucusu olan İhsan Aydeğer’in yeğeni olduğu bilgisi edinilmiştir. Öte
yandan, KİK’e yapılan itiraz başvurusunda sözü edilen, Mimaray ile Ecay firmalarının
isimlerinin “Ay Şirketler Grubu” adı altında bir internet sayfasında isimlerinin alt alta 480
bulunduğu iddiasına ilişkin olarak Mimaray’ın kurucusu, böyle bir internet sayfası
hakkında bilgisi bulunmadığını belirtmiş, ayrıca Mimaray ve Ecay firma isimleri
arasında bir ilişki bulunmadığını, Ecay isminin o şirketin ortaklarının isim ve soy
isimlerinin baş harflerinin birleşiminden ibaret olduğunu belirtmiştir. Aynı konuda
Ecay firmasının ortağı olan Ender Aydın internet sayfası ile ilgili yöneltilen soruya
cevaben, bir üniversite öğrencisinin kendilerine web tasarımı yapmak için geldiğini,
başka tanıdıkları olup olmadığını sorduğunu, kendilerinin de öğrenciyi daha büyük
şirket olan dayısının şirketine yönlendirdiğini, öğrencinin Ecay firmasını da Mimaray
ile aynı web sitesine bilgileri olmadan koyduğunu belirtmiş, bu durumu fark
ettiklerinde ilgili sayfayı kaldırttıklarını ifade etmiştir. Ayrıca firma olarak Ecay isminin 490
kendisi ve ortağının isim ve soy isimleri baş harflerinden oluştuğunu teyit etmiştir.

Bu bilgiler doğrultusunda iki firmanın ortakları arasında ailesel bir bağ bulunduğu
ortadadır. Ancak aşağıda değerlendirileceği gibi, bu tür durumlarda sadece ortaklık
yapılarına bakılmamakta, aynı zamanda tarafların faaliyetleri ve dolayısıyla esasa
yönelik olarak ekonomik bütünlük olup olmadığı incelenmektedir.

Teşebbüslerden Mimaray, 1970’li yıllardan itibaren faaliyet gösteren eski bir inşaat
firması olup, bugüne kadar birçok ihaleye katıldığı bilinmektedir. Aşağıdaki tablolarda
Mimaray’ın son üç yıl içinde ve Ecay’ın kurulduğu tarihten itibaren teklif verdiği tüm 500
11-26/503-157
13
ihaleler, önaraştırmaya konu diğer teşebbüslerin daha önce aynı ihalelere girip
girmediklerini gösterecek şekilde sunulmaktadır.

Tablo-10 Mimaray’ın son 3 yıl içerisinde katıldığı ihaleler
İhale Konusu
Teklif
veren
firma
sayısı
Kazanan
Teşebbüs
İncelenen Diğer
Teşebbüslerden
Olup Olmadığı
Torbalı İlçesi, Alpkent Ertuğrul, Tepeköy ve
Muratbey Mahalleleri Kanalizasyon inşaatı 23
İhale
sonuçlanmamış Yok
Antakya Belediyesi 1. Etap Kısmi Yağmursuyu
Yapım İşi 3 Mimaray İnşaat Yok
Osmaniye Hasanbeyli Kanalizasyon İnşaatı 19
İhale
sonuçlanmamış Bakışkan İnşaat
Atatürk, Fatih, Cumhuriyet, Adnan Menderes,
Gündüz Caddeleri Kavşak Çevre Düzenleme
Yapım İşi 4 Aziz Karadeniz Yok
Antakya Semt Pazarı Yapım İşi 5 İhale iptal edilmiş Yok
Hatay Merkez Kavaslı Deresi Islahı 13 Çaba İnşaat Yok
Samandağ Su Deposu ve Şebeke Yapımı 6 Kurtoğlu İnşaat Yok
Konya Sorkun, Dereköy, Çağlayan, Bozkır
Belediyeleri Grup Kanalizasyon İnşaatı 21 Esen İnşaat Özimko İnşaat
Antalya Mavikent Kanalizasyon İnşaatı 25 Esen İnşaat Ecetaş İnşaat
Hatay Kuzeytepe Kanalizasyon İnşaatı 12 Ecay İnşaat Ecay İnşaat
Sivas Hafik Kanalizasyon ve Yağmursuyu
İnşaatı 23 Mimaray İnşaat Kanık İnşaat
Sakarya Kocaali İçmesuyu İnşaatı 38 Su Yapı Yok
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Altyapı İkmal
İnşaatı 14 Ecay İnşaat Ecay İnşaat
Kaynak: Mimaray İnşaat’tan gelen bilgi yazısı

Tabloda görüldüğü üzere, Mimaray’ın teklif verdiği 13 ihaleden sadece 2’sine Ecay
tarafından da teklif verilmiştir. Ayrıca söz konusu ihalelerin tümüne bakıldığında,
Denizciler Belediye’sinin ihalesine katılan firmaların (Kayaoğlu, Bakışkan, Kanık vs.)
bu ihalelere ya hiç girmemiş ya da bir veya ikisine teklif vermiş olduğu 510
anlaşılmaktadır.








520









530

11-26/503-157
14
Tablo-11 Ecay’ın kuruluşundan itibaren katıldığı ihaleler6
İhale Konusu
Teklif
Veren
Firma
Sayısı
Kazanan
Teşebbüs
İncelenen Diğer
Teşebbüslerden
Olup Olmadığı
İskenderun Kanalizasyon ve Kısmi Yağmur
Suyu İnşaatı
18
Ecay
Kayaoğlu, Özimko,
Kanık
Narlıca Kanalizasyon İnşaatı 23 Gistaş Gazioğulları Özimko
Serinyol Kanalizasyon Şebeke ve Toplayıcı
Hat İnşaatı
23
İntaş Kanık, Özimko
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Altyapı
İkmal İnşaatı
14
Ecay Kayaoğlu, Mimaray
Payas (Hatay) 2. Kısım Kanalizasyon İnşaatı 15 Delta Gıda Yok
Çivril (Denizli) Kanalizasyon İnşaatı 24 Sinset Ecetaş
Gümüşgöze Belediyesi-Antakya/Hatay
Kanalizasyon İnşaatı
11
Ecay
Özimko, Okşam
Aydeğer7
İskenderun Betonarme Kapalı Yağmursuyu
Kanalı
11
Ecay Yok
Hatay Kuzeytepe Kanalizasyon İnşaatı 12 Ecay Mimaray
Beykonak (Antalya) Kanalizasyon İnşaatı 27 İntaş Ecetaş,
Ankara Gölbaşı Atıksu ve yağmur suyu Yapım
işi
22
Boztaş Özdoğanlar8
Kandıra-Kefken İçmesuyu ve Kanalizasyon
İnşaatı
16 Trans Of
Uluslararası
Nakliyat Kanık
Kaynak: Ecay İnşaat’tan alınan bilgi ve belgeler

Tablodan görüldüğü üzere Mimaray’da olduğu gibi, Ecay’ın girdiği ihalelerde de
önaraştırmaya konu diğer teşebbüslerin bu ihalelere ya hiç girmemiş, ya da 1-2’sine
teklif vermiş olduğu anlaşılmaktadır.

Öte yandan, Ecay firmasında yapılan yerinde incelemede, firmanın kazandığı önceki
ihalelerden birinde Mimaray firmasından iş makinesi kiraladığına ilişkin belge 540
bulunmuştur. Belgeye ilişkin yapılan açıklamada, bir işte araç/ekipman kiralama
ihtiyacı duyulduğunda öncelikle piyasada fiyat araştırması yapıldığı, Mimaray’dan
sadece daha ekonomik ya da piyasa fiyatına eşit olduğu durumlarda kiralama
yapıldığı, işlerin yürütülmesi sürecinde başka teşebbüslerden de kiralama/satın alma
yapıldığı ifade edilmiş ve örnek belgeler sunulmuştur. Anılan belge maliyet esasına
göre yürütülen iş sırasında ücreti karşılığında alınan bir hizmete dair olarak
değerlendirilmiştir.

I.4.3. Hukuki Değerlendirme
550
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde, belirli bir mal veya hizmet piyasasında
doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını
taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası
anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri
yasaklanmış ve bu madde kapsamında ihlal olarak değerlendirilebilecek birtakım
durumlar örnek olarak sayılmıştır.


6 Önaraştırmaya konu olan ihale hariç tutulmuştur.
7 Okşam Aydeğer, Mimaray’ın kurucu ortağı İhsan Aydeğer’in eşidir.
8 İncelenen Beliz İnşaat ile Özdoğanlar İnşaat aynı kontrol altındadır.
11-26/503-157
15
Bu kapsamda, ihale piyasalarında teklif sunan teşebbüslerin aralarında anlaşarak
ihaleleri paylaşmaları, ihalelerde danışıklı teklif vermeleri ve buna benzer
davranışlarla rekabet ortamını kısıtlamaları yasaktır. Yasaklanmış olan bu 560
davranışları gerçekleştiren teşebbüsler 4054 sayılı Kanunun ilgili maddeleri
kapsamında incelenmekte ve haklarında yaptırımlar uygulanmaktadır.

Başvuruya konu ilk iddia, ihaleye 10.000.000 TL’nin üzerinde teklif veren beş
firmanın bilinçli olarak “sınır değeri” yükseltmek amacıyla yüksek teklif verdikleridir.
Ancak yukarıda değinildiği üzere, ihalelere katılan firmaların tekliflerinin birbirine
yakın olması pek çok ihalede görülen bir durum olup, bu tip teklif sunumları tek
başına bir koordinasyonun varlığına işaret edecek nitelikte değerlendirilmemektedir.
Kaldı ki, ihaleye katılan ve yüksek teklif veren firmalarda yapılan yerinde
incelemelerde de bu teşebbüsler arasında danışıklı eylem olduğuna ilişkin herhangi 570
bir bilgi ya da belgeye ulaşılmamıştır.

İkinci iddia ise Ecay ve Mimaray’ın beraber hareket ettiklerine dairdir. Daha önce de
ifade edildiği üzere Ecay’ın bir ortağı Mimaray’ın kurucu ortağının yeğenidir.
Dolayısıyla iki teşebbüs arasında ailesel bağ söz konusudur. Genel olarak aile
bağları ekonomik çıkar birliği ile desteklendiğinde, tarafların aynı ekonomik bütünlük
içinde olduğu kabul edilebilir.

Öte yandan, genel kabul gören görüş, ekonomik bütünlük içinde tek bir teşebbüs
olarak sayılabilecek taraflar arasındaki bir anlaşmanın, tarafların çokluğu ilkesini 580
karşılamadığı, bu anlaşmaların teşebbüsler arası bir anlaşma değil tek bir
teşebbüsün kendi içinde gerçekleşen bir anlaşma niteliğinde olduğu, bu nedenle
Kanunun 4. maddesi kapsamında bir anlaşma olarak kabul edilmediğidir.

Ekonomik bütünlük değerlendirmesi yapılırken salt ailesel bağların değil, bunun yanı
sıra ekonomik bağlar varsa bunların temelleri, niteliği, büyüklüğü ve teşebbüslerin
bağımsız faaliyetleriyle bağlantılı faaliyetlerinin incelenmesi de yapılmalıdır.

Ecay ile Mimaray’ın son üç yıl içerisinde (Ecay kurulduğu tarihten itibaren) katıldıkları
ihalelere yukarıda yer verilmiş olup, daha eski bir firma olan Mimaray’ın son üç yıl 590
içerisinde katılmış olduğu 13 ihalenin sadece 2’sine Ecay firmasının da teklif verdiği
görülmektedir. Bu noktada, her iki teşebbüsün de ticari kararları çerçevesinde çeşitli
ihalelere girmekte oldukları, kendilerine ait personeli, araç ekipmanları olduğu
anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, gerek Mimaray gerekse Ecay’ın kamu ihaleleri
piyasasında rakip teşebbüsler olarak faaliyetlerini sürdürdüklerini söylemek
mümkündür. Önaraştırma döneminde iki teşebbüsün ortak ekonomik çıkar birliği
içinde olduğuna işaret eden herhangi bir bilgi ve belgeye de ulaşılamadığı dosya
mevcudundan anlaşılmıştır.

Söz konusu ihalede adı geçen iki teşebbüsten birinin teklifinin sınır değerinin altında 600
ve diğerinin sınır değerinin üzerinde kalmış olması, birlikte hareket etmenin varlığını
tespit için yeterli olmadığı gibi, pek çok yapım işi ihalesinde katılımcıların birbirine çok
yakın teklifler sunabildiği bilinen bir durumdur. Ayrıca, ihalede sınır değer ortaya
çıktıktan sonra düşük fiyat sorgulamasına cevap veren diğer teşebbüslerden birinin
dahi savunmasının idare ya da KİK tarafından kabul edilmesi durumunda ihalenin
kazananı değişebilmektedir. Dolayısıyla başvuru konusu ihale bakımından, sınır
değerinin altında kaldığı halde, aşırı düşük sorgulamasına cevap vermeyen
11-26/503-157
16
teşebbüslerden birinin, sadece bu davranışı ile diğer teşebbüs ile birlikte hareket
ettiği sonucuna varmak, koordinasyonu gösteren başkaca bilgi ve belgelerin yokluğu
karşısında mümkün değildir. Anılan yorumun aksinin kabulü, sınır değerin altında 610
kalan teklif sahiplerinin savunma yapmadığı birçok ihaleyi şüpheli hale
getirebilecektir.

Bu noktada, ihalelerdeki mevcut sistemde genel bir sorun olarak sınır değerin tespiti
ile, sınır değerin altında kalan teşebbüs savunmalarının objektif olarak
değerlendirilme sürecine odaklanmanın gerekli olduğu söylenebilir. Örneğin,
uygulamadaki bazı sorunlar nedeniyle eleştirilere konu olan sınır değerin
hesaplanma yöntemi, KİK tarafından dikkate alınarak zaman zaman
güncellenmektedir. Nitekim, başvuruya konu ihalenin duyurusundan (6.7.2010)
sonraki dönemde iki kez sınır değer hesaplaması değiştirilmiştir. Buna göre, 620
değiştirilen hesaplama yöntemi kullanıldığında sınır değer ……. TL olarak ortaya
çıkmakta olup, ihalede bu değer kullanılmış olsaydı, sadece Lotus aşırı düşük
sorgulamasına maruz kalacak, mevcut durumda düşük fiyat sorgulamasına maruz
kalmış ve savunması kabul edilmemiş olan Bakışkan, yeni hesaplamaya göre sınır
değerinin üstündeki ilk teşebbüs olacaktı. Dolayısıyla, anılan sorunların kısmen
ihalelerin tasarımı ve süreç yönetimi ile ilişkili olduğunu söylemek mümkündür.

Dosya mevcudundan, başvuruya konu ihaleye ilişkin olarak doğrudan doğruya
rekabeti kısıtlayıcı bir eylemin varlığını gösteren herhangi bir bulgunun mevcut
olmadığı anlaşılmıştır. 630

J. SONUÇ

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;

Dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek olmadığına,

OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.







Full & Egal Universal Law Academy