Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-2-157 (Ortak Girişim)
Karar Sayısı : 11-30/589-186
Karar Tarihi : 12.05.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç.Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA 10
B. RAPORTÖRLER: Ali ARIÖZ, Esma GÜNDOĞDU
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - AKG Yalıtım ve İnşaat Malzemeleri San. ve Tic. A.Ş.
Temsilcisi: Av. Ramazan Süha TANRIÖVER
Mithatpaşa Cad. No:742/1 Küçükyalı/İzmir
D. TARAFLAR : - AKG Yalıtım ve İnşaat Malzemeleri San. ve Tic. A.Ş.
Kemalpaşa Cad. No:23 Işıkkent Bornova/İzmir 20
- Asia Debt Management Hong Kong Limited
Cevdet Paşa Cad. Germencik Sok. No:1/7 Bebek/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: AKG Yalıtım ve İnşaat Malzemeleri San. ve Tic. A.Ş.’nin İzmir,
Çorlu ve Kırıkkale’de bulunan gazbeton işletmelerinin ADM International Finance
B.V. ile birlikte kurulacak bir ortak girişim şirketine ayni sermaye olarak
konulması suretiyle kontrol yapısının değişmesi (tek kontrolden ortak kontrole
geçiş) işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 28.3.2011 tarih ve 2327 sayı ile giren ve
eksiklikleri en son 25.4.2011 tarih ve 3102 sayı ile tamamlanan bildirim üzerine 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 2010/4 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin 30
Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri
çerçevesinde düzenlenen 02.05.2011 tarih ve 2011-2-157/Öİ-11-321.AA sayılı Ön
İnceleme Raporu, 09.05.2011 tarih ve REK.0.06.00.00-120/265 sayılı Başkanlık
Önergesi ile 11-30 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; işlemin, 4054 sayılı Kanun ve 2010/4
sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ’in kapsamında izne tabi bir devralma işlemi olduğu; söz konusu işlemin 4054
sayılı Kanunun 7. maddesi anlamında hâkim durum yaratan veya mevcut bir hâkim
durumu güçlendiren ve böylece ilgili pazarlarda rekabetin önemli ölçüde azaltılması
sonucunu doğuran bir işlem olmadığı, dolayısıyla ilgili işleme izin verilmesinde herhangi 40
bir sakınca bulunmadığı ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İşlemin Konusu
Bildirim konusu işlem sonucunda AKG Yalıtım ve İnşaat Malzemeleri San. ve Tic. A.Ş.
(AKG)’ye ait İzmir, Çorlu ve Kırıkkale’de bulunan gazbeton işletmeleri AKG’nin
bünyesinden ayrılarak yeni kurulacak şirkete ayni sermaye olarak konulacak ve yeni
11-30/589-186
2
kurulacak şirkette ADM International Finance B.V. (ADM) %45,7; AKG ise %54,3
oranında hissedar olacaktır. Devre konu gazbeton işletmeleri dışında AKG bünyesinde
gazbeton işletmesi bulunmamaktadır.
H.2. Taraflar 50
H.2.1. Devralan: ADM
ADM Amsterdam Hollanda menşeli bir finansman kuruluşudur. ADM’nin tamamı ADM
Maculus Fund III L.P. Asia Debt Management Hong Kong Limited’in (ADM Capital)
kontrolündedir. ADM, Hong Kong merkezli, ekonomik sıkıntı çeken şirketlerin
rehabilitasyonu alanında danışmanlık faaliyetinde bulunmakta olan bir yatırım şirketidir.
ADM Capital’in %100 oranında hissesine sahip olduğu İstanbul Çorap Sanayi A.Ş.’nin
2009 yılı cirosu (……..) TL’dir.
ADM Capital, STFA Yatırım Holding A.Ş.’nin %21,67 oranında hissesine sahiptir ve söz
konusu şirketi Taşkent Ailesi ile ortak kontrol etmektedir. STFA Yatırım Holding A.Ş.’nin
2009 yılı cirosu (……..) TL’dir. 60
STFA Yatırım Holding A.Ş.’nin %50 oranında hissedarlığı bulunan Sofra Yemek Üretim
ve Hizmet A.Ş.’nin 2010 yılı cirosu (……..) TL’dir. STFA Yatırım Holding A.Ş.’nin %54
oranında hissedarlığı bulunan HMF Makine Servis Sanayi Ticaret A.Ş.’nin 2010 yılı
cirosu (……..) TL’dir. STFA Yatırım Holding A.Ş.’nin %46,53 oranında hissedarlığı
bulunan Energaz Gaz Elektrik Su Dağıtım A.Ş.’nin 2010 yılı cirosu (……..) TL’dir. Söz
konusu teşebbüsler üzerinde ADM ile Taşkent Ailesinin ortak kontrolünde olan STFA
Yatırım Holding A.Ş.’nin ortak kontrolü söz konusu olduğu için ADM bakımından bu
rakamın dörtte biri dikkate alınmaktadır.
STFA Yatırım Holding A.Ş.’nin %85,19 oranında hissedarlığı bulunan STFA İnşaat
A.Ş.’nin 2010 yılı cirosu (……..) TL’dir. Bu teşebbüs üzerinde STFA Yatırım Holding A.Ş. 70
tek başına kontrol sahibi olduğundan, ADM bakımından söz konusu rakamın yarısı
dikkate alınmaktadır.
Yukarıda yer verilen bilgiler çerçevesinde 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında ADM
Capital’in Türkiye’deki cirosu (……..) TL olarak hesaplanmıştır.
H.2.2. Devreden: AKG
Merkezi İzmir’de olan AKG’nin devre konu olan ve İzmir, Kırıkkale ve Çorlu’da bulunan
üç adet gazbeton işletmesi, iki adet de doğal kompoze taş üreten (Çimstone) ve DEMİ
maden kırma ve öğütme işletmesi olmak üzere toplam beş işletmesi bulunmaktadır.
Bildirim konusu işlem sonrasında AKG’nin tek kontrolünde sadece Çimstone ve maden
kırma ve öğütme işletmeleri kalacaktır. 80
AKG’nin 2010 yılı cirosu (……..) TL’dir. AKG tamamen Akgerman ailesinin
kontrolündedir.
H.2.3. Devre konu/Ortak girişime konu olan: AKG’nin Gazbeton İşletmeleri
Bildirim konusu işlem sonucunda AKG’ye ait İzmir, Çorlu ve Kırıkkale’de bulunan
gazbeton işletmeleri AKG’nin bünyesinden ayrılarak yeni kurulacak şirkete
devredilecektir. AKG’nin 2010 yılındaki gazbeton yurtiçi satış miktarı (……..) m3 tür.
Dosya kapsamında sunulan ek bilgilere göre devre konu AKG gazbeton işletmelerinin
31.12.2010 tarihi itibarıyla yurt içi ve dışı toplam net satışı (……..) TL’dir.
11-30/589-186
3
H.3. İlgili Pazar
H.3.1. İlgili Ürün Pazarı 90
Taraflarca ilgili ürün pazarının tuğla, izotuğla, briket, bims blok ve gazbeton
malzemelerinden oluşan “duvar örgü malzemeleri pazarı” olarak tanımlanması gerektiği
belirtilmiştir. Ancak devre konu işletmelerin faaliyet alanı “gazbeton” olarak bilinen duvar
ve yapı malzemeleri ile bu malzemelerin tesisatında kullanılan tutkal ve harçların,
montaj aparatları ve el aletlerinin üretimi ve satışıdır.
Rekabet Kurulu’nun 30.05.2006 tarihli ve 06-37/477-129 sayılı kararında detayına yer
verilen gazbeton üretim ve satış süreci ile ilgili olarak özetle;
- Gazbetonun, bünyesindeki milyonlarca gözenek nedeniyle ısı yalıtımı değeri çok
yüksek, hafif, esnek, depreme ve yangına karşı dayanıklı bir yapı malzemesi olduğu, her
türlü betonarme, çelik, ahşap, prefabrike ve yığma yapının iç ve dış duvarlarında 100
kullanılabildiği,
- Gazbetonun üretiminde kullanılan temel hammaddelerin kuvarsit, çimento, kireç ve
alçıtaşı olduğu;
- Gazbeton yapı malzemelerinin son kullanıcıya özellikle büyük tüketicilere satışının
doğrudan üretici firmalar tarafından yapılabildiği, ancak satışların daha yaygın olarak
ana ve tali bayiler aracılığı ile gerçekleştirildiği; İnşaat sektöründe faaliyet gösteren
teşebbüsler ve müteahhitlerin ürünün son kullanıcısı olduğu
değerlendirmeleri yapılmıştır.
Bu çerçevede; üretim süreci dikkate alındığında arz ikamesi yönünden, deprem, ısı ve
ses yalıtımında sağladığı avantajlar, fiyat düzeyinin değişik ve hafif bir ürün olma özelliği 110
taşıması hususları gözönüne alındığında talep ikamesi yönünden gazbeton ürününün
tuğla, bimsblok, briket gibi diğer duvar malzemelerinden ayrılması nedeniyle ilgili ürün
pazarının “gazbeton duvar ve yapı malzemeleri” olduğu kanaatine varılmıştır.
H.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
AKG Gazbeton işletmelerinin ağırlıklı olarak Marmara, Ege ve Orta Anadolu Bölgeleri’ne
satış yaptığı ifade edilmektedir. Söz konusu ürün Türkiye geneline satılabilecek
olmasına rağmen işlemden en çok etkilenecek bölgelerin Marmara, Ege ve Orta
Anadolu Bölgeleri olması bakımından ilgili coğrafi pazar “Marmara, Ege ve Orta Anadolu
Bölgeleri” olarak tespit edilmiştir.
H.4. Değerlendirme 120
H.4.1. İşlemin Niteliği Açısından Yapılan Değerlendirme
2010/4 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ”in 5. maddesinin 1. fıkrasına göre “Kontrolde kalıcı değişiklik meydana
getirecek şekilde; a)İki veya daha fazla teşebbüsün birleşmesi ya da b) Bir veya daha
fazla teşebbüsün tamamının ya da bir kısmının doğrudan veya dolaylı olarak
kontrolünün, hisse ya da mal varlığının satın alınmasıyla, sözleşmeyle veya diğer bir
yolla bir ya da daha fazla teşebbüs veya hâlihazırda en az bir teşebbüsü kontrol eden
bir ya da daha fazla kişi tarafından devralınması” teşebbüsler arası birleşme ve
devralma olarak kabul edilmektedir.
Bildirim konusu işlem, AKG’nin devre konu gaz beton işletmelerinin ADM ile birlikte 130
kurulacak yeni bir şirkete devrini öngörmekte ve sonuç olarak söz konusu işletmeler
üzerinde ortak kontrol tesisine yol açmaktadır. Tebliğin 5. maddesinin üçüncü fıkrasında
11-30/589-186
4
yer alan “Bağımsız bir iktisadi varlığın tüm işlevlerini kalıcı olarak yerine getirecek bir
ortak girişimin oluşturulması, bu maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında bir
devralma işlemidir. Bu tür işlemlerde, işlem taraflarının her biri devralan olarak kabul
edilir.” ifadeleri söz konusu başvurudaki kurulacak yeni şirkete ayni sermaye olarak
konulacak gazbeton işletmelerinin kontrolünde tek kontrolden ortak kontrole geçiş
şeklindeki kontrol değişiminin ortak girişim açısından değerlendirilmesini gerekli
kılmaktadır. Ortak kontrolün bulunması ve ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık
olarak kurulması şeklindeki ortak girişim unsurları aşağıda değerlendirilmiştir. 140
- Ortak Kontrol
Dosya mevcudunda yer alan bilgilere göre, devre konu gaz beton işletmelerinin sermaye
olarak konulacağı yeni şirkette yedi üyeli yönetim kurulunun dört üyesi Akgerman Ailesi,
üç üyesi ise ADM’nin temsilcilerinden oluşacaktır. Alınacak önemli kararlarda ADM
temsilcilerinden en az birinin olumlu oyu gerekecektir. Yeni şirkette gündelik işler
dışında birlikte yönetimin söz konusu olacağı ifade edilmektedir.
Ayrıca dosya kapsamında sunulan ek belgelerde, taraflar arasında imzalanan sözleşme
uyarınca yeni şirkette kuruluş işlemlerinden sonra ana sözleşme değişikliğine gidilerek,
B Grubu hisse senetleri oluşturulacağı ve bu hisselerin ADM Grubu’na ait olacağı,
sözleşmenin “Newco Ortaklar Genel Kurulu” başlıklı VII. maddesinde, bazı kararların 150
“Önemli Hissedar Kararları” olarak tayin edildiği ve bu kararların geçerliliğinin, B Grubu
hissedarların da karar yönünde oy kullanmaları koşuluna bağlandığı, burada da, B
Grubu hissedarı olacak ADM açısından olumsuz kontrol hakkının bulunduğu ifade
edilmiştir.
İşlem sonucunda ortaya çıkacak yeni şirketin yönetim kurulu ve genel kurulundaki karar
mekanizması doğrultusunda ortak kontrolün tesis edildiği ve dolayısıyla bildirim konusu
işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında bir ortak girişim işlemi olarak
nitelendirilebilmesi için aranan koşullardan ortak kontrolün bulunması şartını taşıdığı
anlaşılmaktadır.
- Bağımsız Bir İktisadi Varlık Olması Unsurunun Değerlendirilmesi 160
Ortak kontrol tesis edilmesi planlanan AKG’nin kontrolündeki gazbeton işletmeleri, ilgili
işlem sonucunda yeni kurulacak olmayıp hâlihazırda ilgili pazarda kendi mali kaynakları,
personel ve varlıkları ile faaliyet göstermektedir. Bu çerçevede söz konusu gazbeton
işletmeleri başvuru konusu işlem sonucunda işlemin taraflarından ekonomik anlamda
bağımsız olarak belirli bir süre ile sınırlı olmaksızın, kendi personeli ve kaynakları ile
faaliyetlerini sürdürebileceği, dolayısıyla öngörülen işlem ile gaz beton işletmelerinin
devredileceği ve yeni kurulacak şirketin bağımsız bir iktisadi varlık olarak faaliyet
gösterebileceği anlaşılmaktadır.
Yukarıda yapılan değerlendirmeler sonucunda bildirim konusu işlemin 2010/4 sayılı
Tebliğ kapsamında ortak girişim işlemi olarak kabul edilmesi gerektiği sonucuna 170
ulaşılmıştır.
H.4.2. Bildirim Yükümlülüğü Açısından Yapılan Değerlendirme
2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin 1. fıkrası "Bu Tebliğ’in 5. maddesinde belirtilen bir
birleşme veya devralma işleminde;
a) İşlem taraflarının Türkiye ciroları toplamının yüz milyon TL’yi ve işlem taraflarından
en az ikisinin Türkiye cirolarının ayrı ayrı otuz milyon TL’yi veya
11-30/589-186
5
b) İşlem taraflarından birinin dünya cirosunun beş yüz milyon TL’yi ve diğer işlem
taraflarından en az birinin Türkiye cirosunun beş milyon TL’yi,
aşması halinde söz konusu işlemin hukuki geçerlilik kazanabilmesi için Kuruldan izin
alınması zorunludur.” demek suretiyle hangi tür birleşme ya da devralma işlemlerinin 180
Rekabet Kurulu'nun iznine tabi olduğunu belirlemektedir.
Öte yandan Tebliğ’in 7. maddesinin 2. fıkrasında; “Ortak girişimler hariç olmak üzere, bu
maddenin birinci fıkrasında yer alan eşikler aşılsa dahi, her hangi bir etkilenen pazarın
bulunmadığı işlemler için Kuruldan izin alınması gerekmez.” hükmü yer almaktadır.
İşlemin taraflarından ADM’nin 2010 yılı Türkiye cirosu (……..) TL, AKG’nin devre konu
işletmelerinin 2010 yılı toplam Türkiye cirosu ise (yurt içi net satış) (……..) TL’dir.
Yukarıda yer verilen bilgiler çerçevesinde işlem açısından 2010/4 sayılı Tebliğ’in (a)
bendinde yer alan eşiklerin aşıldığı, dolayısıyla dosya konusu işlemin izne tabi olduğu
sonucuna ulaşılmıştır.
H.4.3. 4054 Sayılı Kanun Açısından Yapılan Değerlendirmeler 190
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinin “Bir ya da birden fazla teşebbüsün hakim durum
yaratmaya veya hakim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin
bütünü yahut bir kısmında rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak
şekilde birleşmeleri veya herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün mal
varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde
hak sahibi olma yetkisi veren araçları, miras yoluyla iktisap durumu hariç olmak üzere,
devralması hukuka aykırı ve yasaktır” hükmü uyarınca bir pazarda hakim durum
doğuran ya da mevcut bir hakim durumu güçlendiren ve bunun sonucunda rekabetin
önemli ölçüde azalmasına yol açan birleşme ve devralmalar yasaklanmaktadır.
Bildirim konusu işlem sonucunda AKG Gaz Beton işletmeleri üzerinde ortak kontrole 200
sahip olacak ADM’nin ve iştiraklerinin Türkiye’de gazbeton sektöründe herhangi bir
faaliyeti bulunmamaktadır. Taraflarca sağlanan bilgilere göre, devreden teşebbüs
AKG’nin de Çimstone ile Değerli Maden İşletmeleri, gazbeton pazarında faaliyet
göstermeyeceklerdir.
Ayrıca ADM’nin denetim, bilgi alma ve negatif kontrol hakları (belli bir tutarın üzerinde
borçlanma ve bütçe gibi finansal etkisi olan işlemler ile ilgili veto hakları) yoluyla
üzerinde ortak kontrole sahip olabileceği şirketlerden Işıklar Holding’in bu holding
bünyesinde inşaat sektöründe yer alan Işıklar Pazarlama A.Ş.’nin klinker pres tuğla
pazarlaması ve satışı yapmakta olduğu ifade edilmektedir. Bununla birlikte, söz konusu
ürünlerin tamamen dekoratif amaçlı yüzey kaplama ürünleri olduğu, gazbeton türevi yapı 210
ürünleri (duvar örgü malzemeleri) sınıfında yer almadığı belirtilmektedir. Anılan şirketin
inşaat malzemeleri sektöründe pazar payının %(….)’yi geçmeyeceği, klinker yer
kaplaması olarak ise %(….) civarında bir pazar payının olduğunun tahmin edildiği ifade
edilen hususlar arasındadır. Işıklar Holding şirketlerinden Özışık’ın, inşaat sektöründe
müteahhit olarak faaliyet gösterdiği ve daha çok altyapı ile ilgili taahhüt projeleri
yürüttüğü, inşaat sektöründeki payı net bilinmemekle birlikte %(….)’in altında olduğunun
tahmin edildiği belirtilmektedir.
ADM’nin ortak kontrolündeki STFA İnşaat Sanayi A.Ş. ise Türkiye’de liman, otoyol, baraj
gibi altyapı inşaatları alanında faaliyet gösteren bir şirkettir. Şirketin gazbeton ürünlerinin
kullanıldığı konut ve ticari gayrimenkul geliştirme alanlarında Türkiye’de faaliyetinin son 220
derece sınırlı olduğu ve daha çok yurtdışında taahhüt işleri yapan bir firma olarak
11-30/589-186
6
Türkiye’de inşaat sektöründeki (özellikle konut sektöründeki) payının %1’in altında
olduğunun tahmin edildiği ifade edilmektedir.
ADM’nin üzerlerinde ortak kontrolü olan STFA İnşaat Sanayi A.Ş. ve Işıklar Holding
A.Ş.’nin inşaat pazarındaki pazar paylarının düşük ve komşu pazar olarak
tanımlanabilecek konut yapımı pazarında faaliyetlerinin son derece sınırlı olduğunun
belirtilmesi karşısında AKG’nin gazbeton işletmelerinin ADM ile birlikte kurulacak ortak
girişim şirketine devredilmesinin dikey ilişkiler açısından da herhangi bir sakınca
doğurmayacağı kanaatine varılmıştır.
Yukarıda yer verilen bilgiler çerçevesinde, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 230
7. maddesinde kapsamında hâkim durum yaratarak ya da mevcut bir hâkim durumu
güçlendirerek ilgili pazarlarda rekabeti önemli ölçüde azaltacak nitelikte olmadığı
sonucuna varılmıştır.
Rakip konumundaki teşebbüsler arasında kurulan bir ortak girişim, kurucular arasındaki
rekabetçi davranışların koordinasyonuna neden olabilir. Bu sebeple, bildirim konusu
devralma işleminin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında değerlendirilmesi
gerekmektedir.
Ana teşebbüslerin, ortak girişime bazı ticari aktivitelerini devretmesi ve ortak girişimin
faaliyet göstereceği pazardan kalıcı olarak çekilmesi ya da ortak girişimin faaliyet
gösterdiği ilgili pazarda yalnızca tek bir ana teşebbüsün aktif olarak yer alması 240
durumunda ana teşebbüsler arasında rekabetçi davranışların koordinasyonu riski
bulunmadığı söylenebilecektir.
Bildirim kapsamında taraflarca sağlanan bilgilere göre işlem sonrasında ana
teşebbüslerden AKG, gazbeton işletmelerinin tamamını ortak girişim şirketine devretmiş
olacaktır. Diğer teşebbüs ADM’nin ise gazbeton pazarında herhangi bir faaliyeti
bulunmamaktadır. Bu nedenle, bildirim konusu işlemin dosya kapsamında belirlenen
ilgili pazarda rekabetin engellenmesi, bozulması ya da kısıtlanmasına neden
olmayacağı kanaatine ulaşılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu işlemin 4054 250
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı “Rekabet
Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”
kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen
nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve
böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme
izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
260
Full & Egal Universal Law Academy