Rekabet Kurumu - Karar Sayı 11-31/616-190

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-4-14 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-31/616-190
Karar Tarihi : 17.05.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ (İkinci Başkan)
Üyeler : İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR 10
B. RAPORTÖRLER : Bekir KOCABAŞ, Selvi KOCABAY
C. BAŞVURAN : - Nesip ÖZER
Hamitabat Mah. 178 Sok. No: 14 Çine/AYDIN
- Bülent YILDIRIM
Atatürk Mah. Hoca Ahmet Yesevi Sok. No: 18/8
Söke/AYDIN
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - Aydın Dershaneler Birliği Derneği
Ramazan Paşa Mah. M. Sinan Cad. Altınel İşhanıNo:18/3 Aydın
- Özel Aydın Artı Dershanecilik ve Yayıncılık Ltd. Şti. 20
R. Paşa Mah. Doğu Gazi Blv. Vardar İşhanı K:3 Aydın
- Y. Kazım ÖZEN-Çine Artı Dershanesi
Yeni Mah. 312 Sk. No:2 Çine/Aydın
- Aybil Özel Eğitim San. ve Tic. Ltd. Şti.
Zafer Mah.Doğu Gazi Blv. No:57 K:3 Aydın
- Özel Yorum Eğitim-Dershanecilik San ve Tic. Ltd. Şti.
Hasan Efendi Mah. 1921 Sk. No:1 Aydın
- Özel Aydın Bilge Eğitim Basım Yayım İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.
Park Mah. Namık Kemal Cad. No: 87 Germencik/Aydın
- Aslı KAVAKLI-Özel Mustafa Kavaklı Dershanesi 30
Adnan Menderes Mah. Muğla Bul. No:5 Aydın
- Aslı KAVAKLI- Özel Zafer Dershanesi
Ramazan Paşa Mah. 25. sok. No: 19 Aydın
- Akademi Eğitim Destek Etüd Merkezi-Aslı KAVAKLI
Adnan Menderes Mah.Muğla Blv. No:5 Kat:1 Aydın
- Özel Aydın Büyük Ege Egitim Öğretim Hiz. Spor Yayın. ve
Organ. San. ve Tic. Ltd. Şti.
Cuma Mah. Zafer Meydanı Doğu Gazi Bulvarı No:52 Aydın
- Aksiyon Özel Eğitim Kur. ve Yay. İnş. Taah. Tic. A.Ş.
Cuma Mah. Egemenlik Blv. No: 51 Aydın 40

11-31/616-190
2
- Karbeyaz Özel Eğitim Turizm Gıda İnşaat San. Tic. A.Ş.
Ramazanpaşa Mah. Mimar Sinan Cad. No:18/3 Aydın

- Beyazkar Özel Eğitim Tur. Gıda İnş. San. Tic. A.Ş.
R. Paşa Mah. umut ve sevgi Yolu 21. Sok No:20 Aydın
- Özel Ziya Eğitim Öğretim Hizmetleri Spor Yayın ve
Organizasyon San. ve Tic. Ltd. Şti.
Ramazanpaşa Mh. D. Gazi Bulvarı Sabuncuoğlu İşhanı No: 12
Kat: 3 Aydın 50
- Aydın Fen Bilimleri Eğitimi Öğretim ve Eğitim Araçları Taşım.
Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.
R. Paşa Mah. Barbaros Cad. Bedesten İş Merkezi K:1 Aydın
- Özel Yöntem Dershanesi Yayıncılık Tic. Ltd. Şti.
R.Paşa Mah. Gazi Blv. 3. Sk. No:21 Aydın
- Özel Kayabaşı Eğitim Öğretim Hizmetleri Spor Yayıncılık ve
Organ. San. ve Tic. Ltd. Şti.
Güzelhisar Mh. Albay Şefik Cad. PTT Baş Müdürlüğü Binası K:1
Aydın
- Aydın Büyük Uğur Özel Eğitim ve Öğretim Kurumları San. ve 60
Tic. A.Ş.
R. Paşa Mah. Mimar Sinan Cad. 25. Sok. No:26 Aydın
- Özel İlke Eğitim ve Yayıncılık Tic. Ltd. Şti.
Kurtuluş Mah. İzmir Blv. No:12 Aydın
- Fevzi TURAN-Aydın Özel Basamak Dershanesi
Kurtuluş Mah. 2013. Sk. No:3 Aydın
- Aydın KALAY-Veri İşlem Plan Dershanesi
Meşrutiyet Mah. Batıgazi Blv. No:79 Aydın
- Aydın Albatros Eğitim Öğretim ve Yay. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti.
R. Paşa Mah. Gazi Bulvarı 3. Sabuncuoğlu İşhanı No: 25 70
Kat:4-5 Aydın
- Özel Biyokimya Dershaneleri Eğitim Hizmetleri Yayıncılık Gıda
ve Taşımacılık San. ve Tic. Ltd. Şti.
Zafer Mah. Doğu Gazi Blv. Zafer Meydanı No:55 K:1-2 Aydın
- Özel Aydın Pusula Eğitim Kurumları Spor Yayıncılık Organ. Tur.
San. ve Tic. Ltd. Şti.
Girne Mah. Yörükali Efe Blv. No:3 Aydın
E. DOSYA KONUSU : Aydın ilindeki özel dershanelerin Aydın Dershaneler Birliği
Derneği (AYDERBİR) bünyesinde bir araya gelerek dershane ücretlerini
belirledikleri, belirlenen ücretlerden indirim yapan dershanelere cezai yaptırım 80
uyguladıkları ve Dernek tarafından yapılan seviye belirleme sınavı sonuçlarına
göre öğrencilere tüm dershanelerde geçerli olan indirim çekleri dağıtıldığı iddiası.


11-31/616-190
3
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikâyet başvurularında,
- Aydın ilinde faaliyet gösteren özel dershanelerin, kurmuş oldukları AYDERBİR
aracılığıyla dershane ücretlerini belirledikleri, söz konusu ücretlerden indirim yapan
dershanelere cezai yaptırım kararı aldıkları ve dershanelerin kontenjan sınavlarını tek
sınava dönüştürerek rekabeti ortadan kaldırdıkları
- AYDERBİR’in İl Milli Eğitim Müdürlüğünün tüm lise ve ilköğretim öğrencilerine yönelik 90
yaptığı “Performans Değerlendirme Sınavı” sonucuna ve belirlediği kriterlere göre
indirim çekleri düzenlediği ve bu çeklerin tüm dershanelerde geçerli olduğu;
dershanelerin ise öğrenci kayıtlarında bu çeklere göre indirim yaptığı ve çeklerde
belirtilen indirim oranlarını esnetmeden uyguladığı
iddialarına yer verilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 24.01.2011 tarih ve 681 sayı ile giren başvuru
üzerine hazırlanan 14.02.2011 tarih ve 2011-4-14/İİ-11-326.AFK sayılı İlk İnceleme
Raporu, 23.02.2011 tarih ve 11-10 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. ve 6. maddelerinin ihlaline ilişkin bir
soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun'un 40/1. 100
maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına 11-10/184-M sayı ile karar verilmiştir.
Takiben 07.03.2011 tarih ve 1719 sayı ile Kurum kayıtlarına giren başvurunun da
önaraştırma kapsamında değerlendirilmesi uygun görülmüştür.
İlgili karar uyarınca düzenlenen 13.05.2011 tarih ve 2011-4-14/ÖA-11-365.BK sayılı
Önaraştırma Raporu 16.05.2011 tarih ve REK.0.08.00.00-110.02.02/209 sayılı
Başkanlık önergesi ile 11-31 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da; hakkında önaraştırma yapılan teşebbüs birliği
ve teşebbüslerin Aydın ilinde ilköğretim ve ortaöğretim öğrencilerine yönelik özel
dershanecilik hizmetleri pazarında 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği 110
kanaatine ulaşıldığından; aynı Kanun’un 41. ve Çalışma Usul ve Esasları Hakkında
Yönetmeliğin 56. maddeleri doğrultusunda adı geçen Dernek ile teşebbüsler hakkında
soruşturma açılması gerektiği görüşüne yer verilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Türkiye’de Fen/Anadolu liselerine veya üniversiteye hazırlık aşamasında bulunan
öğrenciler eğitimlerinde destek alabilmek için özel dershanelere başvurmaktadırlar.
Yukarıda yer verilen ilgili mevzuat uyarınca dershaneler özel öğretim kurumu statüsünde
olup şu amaçlarla kurulabilmektedir. 120
a) Öğrencileri zayıf oldukları derslerden yetiştirmek ve bilgi seviyelerini yükseltmek,
b) Öğrencileri bir üst okulun giriş sınavlarına hazırlamak,
c) Belli alanlarda ilerlemek amacıyla araştırma ve inceleme yapmak, ilgi ve yetenekleri
doğrultusunda uzmanlaşmak isteyen öğrencilere gerekli olanak ve ortamı sağlamak, bu
gibi öğrencileri tespit ve teşvik etmek.
Ülkemizde dershanelerin özellikle (b) bendinde belirtilen amaca yönelik olarak faaliyet
gösterdiği söylenebilir. Bu amaca yönelik olarak kurulan dershaneler;
11-31/616-190
4
(i) Üniversite Hazırlık Kursları (Lise son sınıf ve lise mezunu öğrenciler için),
(ii) Anadolu, Fen Liseleri ve Anadolu Meslek Liseleri ile Özel Liselere Giriş Kursları
(sekizinci sınıf öğrencileri için), 130
(iii) Yetiştirme (takviye) kursları (ortaöğretim ve ilköğretim ara sınıfları için)
hizmetlerini sunabilmektedir. Genel itibariyle dershanelerin her üç hizmet türünde de
faaliyet gösterdiği veya gösterebileceği söylenebilir.
Mevcut dosya konusu olayda şikâyet konusu özel dershaneler ilköğretim ve ortaöğretim
öğrencilerine yukarıda bahsi geçen amaçların tümüne yönelik olarak eğitim ve öğretim
hizmetleri sunduğundan ilgili ürün pazarı "ilköğretim ve ortaöğretim öğrencilerine yönelik
özel dershanecilik hizmetleri pazarı" olarak tespit edilmiştir.
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Şikâyet konusu eylemlerin Aydın ilinde gerçekleşiyor olması ve bu ilde ikamet eden
öğrencilerin başka illerde bulunan özel dershanelerden eğitim almalarının çok zor olması 140
nedeniyle, ilgili coğrafi pazar “Aydın ili” olarak tespit edilmiştir.

I.2. Yapılan Tespitler ve Elde Edilen Deliller
I.2.1. Yerinde İncelemelerde Tespit Edilen Belgeler
AYDERBİR ve Aydın Açı Dershanesi Yönetim Kurulu Başkanı’nın ofisinde yapılan
yerinde incelemede tespit edilen belgelere aşağıda yer verilmiştir:
1) “24.10.2008 Cuma” başlığı altında el yazısıyla tutulmuş notlar tespit edilmiş olup, söz
konusu notlarda diğer hususların yanında şu ifadeler yer almaktadır:
“3-STS ve Taban Fiyatlar
Ortak Sınav Yapılacak 150
15 gün sonra çalışma yapılıp gelinecek (Yunus-Tayfun)
STS yapılacak
3 Kasım pazartesi Aymendoda (19) (Menderes Park)
Salıdan itibaren ziyaretler
Tahsilatta sabıkalı öğrenciler belirlenecek”
2) “11.11.2008 Cuma” başlığı altında el yazısıyla tutulmuş notlar tespit edilmiş olup, söz
konusu notlarda şu ifadeler yer almaktadır:
“-Ekol kayıt olan öğrencilere laptop vermek istiyor.
- Ekol İncirliova’da kayıt döneminde tanıtım dersi yapmak istiyor.
-15 Aralıkta.” 160
3 “Gelen Şikayetler” başlığı altında el yazısıyla tutulmuş notlar tespit edilmiş olup, söz
konusu notlarda şu ifadeler yer almaktadır:
“Ekol 16-17 Mayıs’ta sınav yapacak. (Milli Eğitime dilekçe yazıldı 05.05.3009)
- Uğur akşam dersleri yapıyor (M.E.M. dilekçe yazıldı 07.05.2009)
- Kroba gazetesi’nde 08.05.2009 Ekol Kamu-Sen’e indirim yapmış %...”
4) “22.11.2008 Gündem” başlığı altında el yazısıyla tutulmuş notlar tespit edilmiş olup,
söz konusu notlarda şu ifadeler yer almaktadır:
11-31/616-190
5
“...7-Ekolün öğretmenlerine Birey Sınav teklifte bulunmuş. kayıt olan öğrencilere laptop
vermek istiyor.
- 8-Ekol laptop vermek istiyor kayıt edeceklerine ve İncirliova’da dershane açıp tanıtım 170
yapmak istiyor. .
-Telefonla öğrenci arama...”
Aynı belgede “Alınan Kararlar” başlığı altındaki notlarda ise şu ifadeler yer almaktadır:
“1- Aydın dışında her fen lisesine ayrı sınav yapılacak
2- Teftişe gidildi (Etüt merkezlerine)
....”
5) “13 Ekimden İtibaren” başlığı altında el yazısıyla tutulmuş notlar tespit edilmiş olup,
söz konusu notlarda şu ifadeler yer almaktadır:
“...1-Etüt merkezleri ve test merkezlerinin üzerine gidilmeli
2- Birliğin işbirliği sağlanmalı 180
3- Sınav (SBS) takvimi hazırlanmalı
Kontenjanlar, Fiyatlar, İndirim Firesi...”
6) AYDERBİR tarafından Aydın Milli Eğitim Müdürlüğüne gönderilmiş olan 10.02.2011
tarihli ve “Fen Bilimleri Dershanesi’nin Sınav Uygulaması” konulu yazı elde edilmiştir.
Söz konusu yazıda şu ifadeler yer almaktadır:
“İlimizde bulunan Özel Fen Bilimleri Dershanesi 11.02.2011 tarihinde saat 10.00’da dil
bölümü öğrencilerine sınav yapacağı bilgisi alınmıştır. Bu durumun engellenmesi için
gerekli inceleme ve kontrollerin yapılmasını bilgilerinize arz ederim.”
7) AYDERBİR tarafından Aydın Milli Eğitim Müdürlüğüne gönderilmiş olan 12.01.2011
tarihli ve “Tudem Dershanesi’nin Kontenjan Sınavı Yapması” konulu yazı elde edilmiştir. 190
Söz konusu yazıda şu ifadeler yer almaktadır.
“Aydın’da hizmet veren Özel Tudem Dershanesi izinsiz olarak Aralık ayının sonlarına
doğru kontenjan sınavı yapmıştır. AYDERBİR yönetim kurulunun incelemeleri
sonucunda dershane yetkilileri sınavı yaptıklarını kabul etmiş, derneğin uyarıları
sonucunda Tudem Dershanesi yetkilisi sınav sonuçlarının iptal olacağını AYDERBİR’in
genel toplantısında söylemişlerdi. Ama sınavı iptal etmeyip bu sınavın sonuçlarına göre
indirim uygulayıp kayıt yapmaktadırlar. Bu indirimleri öğrencilere duyurmak için velileri
arayıp ve velilere mesaj atmaktadırlar. Tudem Dershanesi’nin yapmış olduğu bu sınavın
yasal olmadığını ve bu tür faaliyetlerin ilimizdeki özel kurumlarda eğitim ve öğretimdeki
birliği zedeleyeceğini bildirir, gereğinin yapılmasını arz ederim.” 200
8) AYDERBİR tarafından Aydın Milli Eğitim Müdürlüğüne gönderilmiş olan 24.01.2011
tarihli ve “Özel Ekol Dershanesi kontenjan sınavı” konulu yazı elde edilmiştir. Söz
konusu yazıda şu ifadeler yer almaktadır:
“23.01.2011 tarihinde Özel Ekol Dershanesi Aydın genelinde kontenjan sınavı yaptığı
bilgisi alınmıştır. Sınav kitapçığı ekte sunulmuştur.
Gereğinin yapılmasını arz ederim..”
9) AYDERBİR tarafından Aydın Milli Eğitim Müdürlüğüne gönderilmiş olan 26.01.2011
tarihli bir yazı elde edilmiştir. Söz konusu yazıda şu ifadeler yer almaktadır:
“26.02.2011 Cumartesi günü saat 14.00 Fen Bilimleri Dershanesi, Körfez Dershanesi ve
Zafer Dershanesi tarafından Cumhuriyet İlköğretim Okulu’nda 10. ve 11. sınıf yabancı dil 210
11-31/616-190
6
öğrencilerine “Performans Belirleme Sınavı” uygulanması düşünülmektedir. Gerekli iznin
verilmesini bilgilerinize arz ederiz.”
10) AYDERBİR tarafından Aydın Milli Eğitim Müdürlüğüne gönderilmiş olan 27.01.2011
tarihli ve “Özel Dershanelerin Okul Ziyaretleri” konulu yazı elde edilmiştir. Söz konusu
yazıda şu ifadeler yer almaktadır:
“Milli Eğitim Müdürlüğü Özel Dershane yönetici ve öğretmenlerinin okullara
giremeyeceğine, hiçbir ad altında hediye, yayın vermeyecekleri noktasında karar almıştı.
Fakat son günlerde bazı Özel Dershanelerin okullara sürekli girdikleri tespit edilmiştir.
Bu konu ile; gereğinin yapılmasını arz ederim.”
11) AYDERBİR tarafından Aydın Milli Eğitim Müdürlüğüne gönderilmiş olan 11.02.2011 220
tarihli ve “Yabancı Dil Sınavı” konulu yazı elde edilmiştir. Söz konusu yazıda şu ifadeler
yer almaktadır:
“Üye Dershanelerimizin dil sınavı ile ilgili dilekçeleri yazımız ekinde sunulmuştur.
Üyelerimizin yapacakları sınav dernek yönetimi tarafından uygun bulunmuştur.
Onay ve izin için gereğinin yapılmasını bilgilerinize arz ederim.”
12) 13.08.2009 tarihli toplantı tutanağı elde edilmiştir. Dershane yönetimi ve çalışanları
arasında yapıldığı anlaşılan toplantıya ilişkin tutanakta aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“GÜNDEM
1) Mezun ve ara grupların fiyat politikası
2) Kayıtta görev dağılımı ve söylenecek sözler 230
3) Görev dağılımı ve dershane işleyişi
4) Müfredat belirlenmesi
5) 9. sınıf kayıtları
Kararlar
1) Rakip dershanelerin fiyat indirmesinden dolayı 11. sınıflarda minimum fiyat ...’e
düştü. Adnan Menderes olursa ... daha düşülebilir. 10. sınıflar da minimum ... TL
oldu. 9. sınıflarda fiyat minimum ... TL olacak. 12. sınıflarda herhangi bir değişiklik
yok. Mezun sayısal ve eşit ağırlık gruplarda fiyat sorun edilmemeli. Mezun gruplar
kaçırılmamalı
...” 240
13) Söz konusu yetkilinin çalışma ofisinde tespit edilen ve yukarıda yer verilen belgelerin
yanı sıra, AYDERBİR tarafından Kuruma, Körfez Dershanesi’nden alındığı ifade edilen
ve Körfez Dershanesi bünyesinde kayıt memurları ile müdür ve müdür yardımcısı
tarafından 04.02.2011 tarihinde öğrenci kayıtlarına ilişkin olarak düzenlendiği anlaşılan
“Kayıt Toplantısı” başlıklı belge gönderilmiştir. Belgede şu ifadeler yer almaktadır:
“Gündemler: Kayıt ücretlerinde esneklik, diğer rakip dershane fiyatlarının öğrenilmesi,
kayıt çalışmalarının hızlandırılması
1. 2011-2012 Eğitim dönemi için Milli Eğitim müdürlüğünün yaptığı sınav başarısını
ölçüt olarak kabul edeceğiz.
2. Bu sınavda öğrencinin elde ettiği başarıya göre indirimler uygulayacağız. 250
3. Başarılı öğrencilere ulaşmak için ekstra avantajlar, indirimler de sağlamamız
gerekecek.
11-31/616-190
7
4. Dershanemize gelen Aydın Fen Lisesi, Adnan Menderes Anadolu Lisesi
öğrencilerini her halükarda kayda ikna etmeli ve ekstra fiyat avantajları
sağlamalıyız. Bu konuda bu öğrencilerin mutlaka müdür veya müdür
yardımcılarıyla görüştürülmesi sağlanmalıdır.
5. Diğer dershanelerin bizden daha düşük fiyat teklif etme olasılığına karşın mutlaka
dershaneye gidip gitmediği, gitti ise kaç para fiyat aldığı belirlendikten sonra bizim
eğitim kalitemiz, alt yapımız, akıllı tahta, tekno denememiz, sanal körfez, ek ders
ve etüt imkanlarımız gibi teknolojik imkanlarımız anlatılarak bizim fiyatımızın 260
makul olduğu veliye mutlaka izah edilmeli.
6. Bizim kontenjanımızın diğer rakip dershanelerden daha yüksek olduğu dikkate
alındığında gelen her türlü öğrencinin kaçmaması için öğrenci velileri mutlaka
müdür ya da müdür yardımcısı ile görüştürülerek ... lira, ... lira ekstra avantaj
sağlanarak kaydı gerçekleştirilmeli
7. Daha önceki yıllarda bize gelmiş olan öğrencilere kayıt sırasında mutlaka kolaylık
sağlanmalı.
8. Birden fazla çocuğunu bize kayıt yaptırmak isteyen velilere % ... ekstra indirim
yapılabilir.
9. Daha düşük ücretli dershanelere karşı öğrenci yönelmesini engellemek için ders 270
saatleri ve öğretmen kalitesi, bilgi ve tecrübe farkı, deneme sınavlarının kalitesi
ve biz gelerek daha başarılı olmuş öğrenciler anlatılarak veliler ikna edilmeli
…”
14) AYDERBİR tarafından hazırlanan ve İl Mili Eğitim Müdürlüğü’nün yaptığı seviye
belirleme sınavının sonuçlarını yansıtan indirim çeklerinde şu ifadeler yer almaktadır:
“İNDİRİM ÇEKİ
Sayın…..
06 Ocak 2011 tarihinde yapılan “Performans Belirleme Sınavı” sonucuna göre 2011-
2012 öğretim yılı için ……… indirim kazandınız.
Okullu: …… Sınıfı:………. 280

*Kazandığınız bu indirim Merkez’de bulunan üye dershanelerimizde …/…/…… tarihine
kadar geçerlidir.
*Özel grup dershaneleri indirimleri kendi fiyatlarına göre belirleyecektir.
* Kayıt esnasında bu çek dershaneye teslim edilecektir. Teslim edilen çek hiçbir şekilde
iade edilmeyecektir.
* Öğrencinin almış olduğu bu indirim merkezdeki üye dershanelerde geçerlidir. Öğrenci
ilçedeki dershanelere kayıt yaptırmak isterse indirim oranı hiçbir şekilde artırılamaz.”
I.2.2. Yapılan Görüşmelerden Edinilen Bilgiler
1. AYDERBİR Yönetim Kurulu Başkanı ile Yapılan Görüşme 290
Görevli raportörlerin AYDERBİR Yönetim Kurulu Başkanı ile yaptıkları görüşmede,
anılan şahıs tarafından, Derneğin 2008 yılında, eğitim kalitesini artırmak ve korsan
öğretmen çalıştırılmasını önlemek amacıyla kurulduğu ve hâlihazırda 25 üyesinin
11-31/616-190
8
bulunduğu; üye dershanelerin SBS ve üniversite hazırlık öğrencilerine eğitim verdiği
belirtilmiştir.
Yapılan görüşmede, anılan yetkili tarafından, AYDERBİR bünyesinde ortak fiyat
tespitine yönelik uygulamanın bulunmadığı, dershanelerin farklı hizmetler sunması ve
maliyetlerinin farklı olması nedeniyle aynı fiyatın uygulanmasının mümkün olmadığı;
AYDERBİR’in Milli Eğitim İl Müdürlüğü ile koordineli olarak 2008 yılından bu yana seviye
tespit sınavları düzenlediği ve sınav sonuçlarına göre öğrencilere AYDERBİR tarafından 300
hazırlanan ve üye dershanelerde geçerli olan süreli indirim çekleri dağıtıldığı;
öğrencilerin süresi içerisinde herhangi bir üye dershaneye kayıt yaptırmaları halinde
indirim çekleri ile ilgili dershanenin liste fiyatları üzerinden indirim kazanabilecekleri,
ancak süre geçtikten sonra başvurmaları halinde indirimden faydalanamayacakları;
2011-2012 öğretim yılı kayıtları için 01.03.2011 tarihinin indirimli kayıtlar için son tarih
olarak belirlendiği; söz konusu uygulamayla dershanelerin ayrı ayrı sınav yapma
maliyetine katlanmalarının önlendiği, ayrıca, öğrencilerin erken kayıt yapmaya
yönlendirilmesi suretiyle dershanelerin bir sonraki yıldaki doluluk oranlarına ve öğrenci
portföyüne ilişkin ön bilgi sahibi olmalarının amaçlandığı ifade edilmiştir. Yetkili
tarafından, bunların yanı sıra, her ne kadar indirim çekleri süreli olsa da indirim süresinin 310
sona ermesinden sonra başvuran başarılı öğrencilere özel indirim yapılabildiği
vurgulanmıştır. Görüşmede ayrıca, söz konusu indirim uygulamasından önce, fen lisesi
öğrencileri tüm dershanelerde ücretsiz kayıt yaptırabilirken, Dernek tarafından şifahi
olarak alınan bir kararla dershanelerin fen lisesi öğrencilerinden ... TL civarında
doküman ücreti almalarının öngörüldüğü, dolayısıyla fen lisesi öğrencilerinin
dershanelerden ücretsiz eğitim almalarının önüne geçildiği; bu şekilde, fen lisesi
öğrencilerinin birden fazla dershaneye kayıt yaptırarak, dershanelerin dokümanlarından
faydalandıktan sonra kayıt sildirmelerinin engellendiği belirtilmiştir.
AYDERBİR Yönetim Kurulu Başkanı tarafından, ayrıca, AYDERBİR’in indirim ve fiyata
ilişkin kararlarına uymayan üyelerine herhangi bir cezai yaptırım uygulamasının mümkün 320
olmadığı, Derneğin izinsiz sınav yapan dershanelere ilişkin uygulayabileceği tek
yaptırımın Milli Eğitim Müdürlüğüne şikâyette bulunmak olduğu vurgulanmıştır. Öte
yandan yakın tarihli mevzuat değişikliği ile dershanelerin Milli Eğitim Müdürlüğünden izin
almaksızın kontenjan/düzey belirleme sınavı yapabilmelerinin önünün açıldığı da
belirtilmiştir.
Yetkili dershanelerin yapacakları sınavlarda ve öğrencilere verecekleri indirimlerde
Dernekten izin isteyip istemediğine ilişkin olarak, Ekol Dershanesi’nin bu tür bir izin
talebi olduğunu, ancak dershaneye bunun uygun olmadığının şifahî olarak iletildiğini;
bunun yanı sıra Milli Eğitim Müdürlüğü, Derneğin uygun gördüğü sınavlara izin verdiği
için, dershanelerin öncelikle Dernekten izin isteyebildiğini, bu çerçevede dershanelerin 330
yapacakları sınavlara ilişkin izin başvurularının Derneğin uygun görmesi durumunda Milli
Eğitim Müdürlüğü’ne iletildiğini ifade etmiştir.
Son olarak, yetkili, odasında yapılan yerinde incelemede alınan “13-STS ve Taban
Fiyatlar” ifadesinin bulunduğu belgeye ilişkin olarak, 24.10.2008 tarihinde yapılan
toplantıda Dernek bünyesinde seviye tespit sınavı yapılmasının, bu çerçevede taban
fiyat belirlenmesinin ve indirimlerin Dernek tarafından tespit edilmesinin düşünüldüğünü,
ancak Milli Eğitim İl Müdürlüğünün sınavı kendisinin yapacağını belirtmesi üzerine
bunun uygulanamadığını ifade etmiştir.

11-31/616-190
9
2. Artı Çözüm Dershanesi ile Yapılan Görüşme 340
Raportörlerle yaptığı görüşmede, Artı Çözüm Dershanesi Kurucusu tarafından, Aydın’da
26 adet dershanenin faaliyet gösterdiği, dershanelerin sunduğu hizmetler, öğrenci
sayıları ve maliyetlerinin birbirinden çok farklı ifade edilerek, bu nedenle dershanelerin
fiyat birlikteliğine gitmesinin zor olduğu belirtilmiş ve dershanelerin farklı fiyat ve indirim
oranları uyguladığı vurgulanmıştır. Yetkili tarafından ayrıca, Aydın’da dershanelerin
dernek çatısı altında bir araya gelmelerinin temel amacının, fiyatları koordine etmek
değil, daha önce katlanılmak zorunda kalınan rasyonel olmayan harcamalarda
kısıtlamaya gitmek olduğu ifade edilerek, bunların başında her bir dershanenin yasaya
aykırı olmasına rağmen, kendi seviye tespit sınavını yapmasının geldiği, bunun dışında,
özel günlerde çok sayıda okula çiçek gönderilmesi, okul yönetimlerinin çeşitli yardım 350
taleplerinin karşılanmasının sayılabileceği belirtilmiştir. Yetkili, ayrıca, dershanelerde
kaçak öğretmen çalıştırılmasının engellenmesi ve sezon içerisinde öğretmen
transferlerine son verilmesinin de Derneğin amaçları arasında bulunduğunu; Dernek
vasıtasıyla dershanelerin indirim yapmalarının önüne geçilmesinin fiilen mümkün
olmadığını, zira her bir dershanenin maliyet yapısının ve öğrenciye verdiği ders saatinin
farklı olduğunu ifade etmiştir. Görüşmede son olarak, dershanelerin, diğer dershaneleri
haksız harcamalara sürüklemediği sürece, kendi mali yapısı çerçevesinde istediği
indirimleri uygulayabileceği dile getirilmiştir.
3. Aydın İli Milli Eğitim Müdürlüğü ile Yapılan Görüşme
Aydın İl Milli Eğitim Müdür Yardımcısı tarafından, Milli Eğitim Bakanlığınca yayımlanan 360
bir genelge ile Bakanlık teşkilatının öğrencilere yönelik genel nitelikte sınav yapmasının
yasaklandığı; ancak yaklaşık beş yıl önce bir başka genelge ile bu yasağın kaldırıldığı
bilgisi verilmiştir. Yetkili, ayrıca, mevzuat gereği yasak olmakla birlikte, bazı
dershanelerin veya bu dershanelerin bağlı olduğu derneklerin veya yayımcıların, İl Milli
Eğitim Müdürlüğünden izin almaksızın sınav düzenlediğini; üniversiteler ile görüşerek
sınav yeri kiraladığını; bu kapsamda öğrencilerden sınav ücreti aldığını belirtilmiştir.
Yetkilinin ifade ettiği diğer hususlar şunlardır: Dershaneler sınava giren tüm öğrencilerin
iletişim bilgilerini alıp, sınavdan sonra velileri ve öğrencileri arayarak dershanelerinin
tanıtımını yapmış ve hatta kendi dershanelerinin tercih edilmesi için baskı uygulamıştır.
Ayrıca her dershane kendi sınavını yaptığı için, öğrenciler her hafta sonu farklı 370
dershanelerin sınavlarına girmek zorunda kalmış, bu durumun ise öğrenciler
bakımından bir yandan maddi kayba bir yandan da strese yol açmıştır. Bunların yanı
sıra, dershaneler tarafından farklı sınavlar yapıldığı için, sınavların seçiciliği de tartışmalı
hale gelmiş, bütün bu hususları dikkate alan İl Milli Eğitim Müdürü, Aydın ilindeki
dershanelerin dernek bünyesinde toplanarak, sınavların tek elden yapılması yönünde
dershanecilere tavsiyelerde bulunmuş ve böylece Aydın Dershaneler Birliği Derneği
kurulmuştur.
Görüşmede, yetkili tarafından Özel Dershaneler Yönetmeliği’nde 14.04.2011 tarihinde
yapılan değişikliğe kadar yönetmeliğin 25. maddesi uyarınca dershanelerin genel
nitelikte sınav yapmasının yasak olduğu, ayrıca Milli Eğitim Bakanlığının 04.02.2010 380
tarihli ve 2010/10 sayılı genelgesinde de, dershanelerin bağımsız olarak yaptıkları
sınavların güvenilirliğinin düşük olduğuna dikkat çekilerek, seviye tespit sınavlarının İl
Milli Eğitim Müdürlüklerince yapılmasının öngörüldüğü ifade edilmiştir. Bu çerçevede İl
Milli Eğitim Müdürlüğünün Eğitim Öğretim Bölümü tarafından ilk kez 2009-2010 eğitim
öğretim yılında, daha sonra da 2010-2011 eğitim öğretim yılında Aydın ilinde genel
nitelikte performans değerlendirme sınavları düzenlenmiştir. Bu sınavların
11-31/616-190
10
yapılmasındaki bir diğer amaç, Aydın ilindeki eğitimin başarı düzeyini objektif bir şekilde
tespit etmektir. Sınavlar sonucunda uygulanacak fiyat politikaları konusunda ise
Müdürlüğün dershanelere herhangi bir müdahalesi veya telkini olmamış, ancak bahsi
geçen sınavların maliyetini AYDERBİR karşıladığı için, AYDERBİR anılan sınavları 390
referans olarak almış ve sınav sonuçlarına göre öğrencilere indirim çekleri dağıtmıştır.
J. DEĞERLENDİRME
Aydın ilinde faaliyet gösteren dershanelerin uygulamalarına ilişkin olarak mevcut
önaraştırma kapsamında Rekabet Kurumuna iki ayrı başvuru yapılmıştır. Bu
başvurulardan ilkinde, Aydın ilindeki özel dershanelerin AYDERBİR çatısı altında bir
araya gelerek dershane ücretlerini belirledikleri, belirlenen ücretlerden indirim yapan
dershanelere cezai yaptırım kararı aldıkları ve dershanelerin kontenjan sınavlarını tek
sınava dönüştürerek rekabeti ortadan kaldırdıkları iddia edilmiştir. İkinci başvuruda ise,
Aydın’da faaliyet gösteren dershanelerin AYDERBİR adı altında örgütlendiği,
AYDERBİR’in ise İl Milli Eğitim Müdürlüğünün tüm lise ve ilköğretim öğrencilerine yönelik 400
yaptığı “Performans Değerlendirme Sınavı” sonucuna ve belirlediği kriterlere göre
indirim çekleri düzenlediği ve bu çeklerin tüm dershanelerde geçerli olduğu belirtilmiştir.
Dershanelerin öğrenci kayıtlarında bu çeklere göre indirim yaptığı ve çeklerde belirtilen
indirim oranlarını esnetmeden uyguladığı ifade edilmiş, söz konusu uygulamanın
incelenmesi talep edilmiştir.
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde, rekabeti kısıtlayıcı nitelikteki her türlü anlaşma,
uyumlu eylem ve teşebbüs birliği kararı yasaklanmıştır. Bu çerçevede mevcut
önaraştırmada, Aydın ilinde faaliyet gösteren dershaneler ve söz konusu
dershanelerden bir kısmının katılımıyla kurulmuş olan AYDERBİR tarafından 4054 sayılı
Kanun’un ihlal edilip edilmediğinin tespiti amacıyla, aşağıdaki hususlar bağlamında 410
incelemeler yapılmıştır:
- Aydın ilindeki dershanelerin, ilan edilecek ücretler ve/veya öğrencilere uygulanacak
minimum ücretler konusunda herhangi bir anlaşma veya uyumlu eylem içerisinde olup
olmadığı ve AYDERBİR bünyesinde bu yönde bir teşebbüs birliği kararının alınıp
alınmadığı,
- Aydın ilindeki dershanelerin, öğrencilere verilecek indirimler konusunda herhangi bir
anlaşma veya uyumlu eylem içerisinde olup olmadığı ve AYDERBİR bünyesinde bu
yönde bir teşebbüs birliği kararının alınıp alınmadığı,
- Aydın ilindeki dershanelerin fiyat dışındaki diğer rekabet unsurlarına ilişkin olarak
rekabeti kısıtlayıcı bir anlaşma veya uyumlu eylem içerisinde olup olmadığı ve 420
AYDERBİR bünyesinde bu yönde bir teşebbüs birliği kararının alınıp alınmadığı.
Söz konusu hususlara ilişkin değerlendirmelere, aşağıda iki başlık halinde yer verilmiştir:
J.1. Fiyat Tespiti İddialarına ve Bu Konudaki Tespitlere İlişkin Değerlendirme
4054 sayılı Kanun’un “Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar” başlıklı
4. maddesinde “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak
rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran
yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve
teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır” hükmüne yer
verilmiş, aynı maddenin (a) bendinde ise “Mal veya hizmetlerin alım ya da satım
fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kar gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım 430
şartlarının tespit edilmesi” ihlal örnekleri arasında sayılmıştır.
11-31/616-190
11
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin lafzından da açıkça anlaşılacağı üzere, herhangi bir
mal veya hizmet pazarında sunulan mal veya hizmetlerin fiyatlarını sabitleyen veya
belirli limitler dâhilinde sınırlayan her türlü anlaşma veya uyumlu eylem ile teşebbüs
birliği kararı, rakip teşebbüsler arasındaki fiyat rekabetini kısıtlayacağı ve mal ve
hizmetlerin fiyatlarının doğrudan veya dolaylı olarak piyasa dışında belirlenmesine yol
açacağı için Kanun’daki yasaklama kapsamında değerlendirilebilecektir.
Bu çerçevede, ilköğretim ve ortaöğretim öğrencilerine yönelik özel dershanecilik
hizmetleri pazarında fiyat tespitine ilişkin bir ihlal; anlaşma, uyumlu eylem veya teşebbüs
birliği kararları yoluyla ilan edilecek ücretlerin ve/veya öğrencilere uygulanacak minimum 440
ücretlerin doğrudan belirlenmesi şeklinde ortaya çıkabileceği gibi; verilecek indirimlerin
miktarının veya alt-üst limitlerinin belirlenmesi şeklinde de ortaya çıkabilecektir. Bu
uygulamalardan ilkinde, doğrudan bir fiyat tespiti yapılmak suretiyle, rakipler arasındaki
fiyat rekabeti ortadan kaldırılırken, ikincisinde rakipler arasındaki fiyat rekabeti bütünüyle
ortadan kaldırılmamakla birlikte, dolaylı bir fiyat tespiti ile fiyatlar kontrol altında
tutulmakta ve son tahlilde rekabet kısıtlanmaktadır.
Önaraştırma sürecinde yapılan yerinde incelemelerde, AYDERBİR çatısı altında
özellikle 2008 yılı sonlarında taban fiyat tespitine yönelik birtakım çalışmaların
yapıldığına işaret eden bazı belgeler tespit edilmiştir. Örneğin, AYDERBİR ve Aydın Açı
Dershanesi Yönetim Kurulu Başkanı’nın ofisinde yapılan yerinde incelemede, üzerinde 450
24.10.2008 tarihi bulunan el yazısıyla tutulmuş notlar tespit edilmiş olup, söz konusu
notlarda diğer hususların yanında,
“3-STS ve Taban Fiyatlar
Ortak Sınav Yapılacak
15 gün sonra çalışma yapılıp gelinecek (Yunus-Tayfun)
STS yapılacak
3 Kasım pazartesi Aymendoda (19) (Menderes Park)
Salıdan itibaren ziyaretler
Tahsilatta sabıkalı öğrenciler belirlenecek”
ifadeleri yer almaktadır. Raportörlerin mezkûr yetkili ile yaptıkları görüşmede, söz 460
konusu belgenin, 24.10.2008 tarihinde yapılan bir toplantıya ilişkin olduğu; anılan
toplantıda AYDERBİR bünyesinde seviye tespit sınavı yapılmasının, bu çerçevede
taban fiyat belirlenmesinin ve indirimlerin Dernek tarafından tespit edilmesinin
düşünüldüğü; ancak Milli Eğitim İl Müdürlüğünün sınavı kendisinin yapacağını belirtmesi
üzerine bunun uygulanamadığı ifade edilmiştir. Yine aynı yetkilinin ofisinde yapılan
yerinde incelemede bulunan bir başka el yazısı notunda:
“...1-Etüt merkezleri ve test merkezlerinin üzerine gidilmeli
2- Birliğin işbirliği sağlanmalı
3- Sınav (SBS) takvimi hazırlanmalı
Kontenjanlar, Fiyatlar, İndirim Firesi...” 470
ifadeleri yer almaktadır. Söz konusu belge üzerinde herhangi bir tarih bulunmamaktadır.
Yukarıda sunulan belgeler, geçtiğimiz yıllarda AYDERBİR bünyesinde ilan edilecek veya
uygulanacak fiyatların tespitine yönelik birtakım çalışmaların yapıldığına işaret etmekle
birlikte, önaraştırma sürecinde, bu çalışmaların ilan edilecek veya uygulanacak nihai
fiyatların doğrudan tespitine yönelik bir anlaşma, uyumlu eylem veya teşebbüs birliği
kararı ile sonuçlandığını gösteren herhangi bir tespit yapılamamıştır. Aksine, Dernek ve
Aydın Açı Dershanesi Yönetim Kurulu Başkanı’nın ofisinde yapılan yerinde incelemede
11-31/616-190
12
bulunan 13.08.2009 tarihli bir belgede, Aydın ilindeki dershanelerin fiyat rekabeti içinde
olduklarına ve bu nedenle fiyatların düştüğüne işaret eden ifadeler yer almaktadır.
Dershane yönetimi ve çalışanları arasında yapıldığı anlaşılan bir toplantıya ilişkin olduğu 480
düşünülen söz konusu tutanakta, rakip dershanelerin fiyat indirmesinden dolayı on
birinci sınıflarda minimum fiyatın ... TL’ye kadar düştüğü; Adnan Menderes’in (Adnan
Menderes Anadolu Lisesi) olması (kazanılması) halinde fiyatın ... TL daha
düşürülebileceği; ayrıca mezun grupları ve sayısal eşit ağırlık gruplarında fiyatın sorun
edilmemesi gerektiği, mezun gruplarının kaçırılmaması gerektiği ifade edilmektedir.

Benzer şekilde, AYDERBİR tarafından Kuruma gönderilen, Körfez Dershanesi’nden
alındığı ifade edilen ve Körfez Dershanesi bünyesinde kayıt memurları ile müdür ve
müdür yardımcısı tarafından 04.02.2011 tarihinde öğrenci kayıtlarına ilişkin olarak
gerçekleştirildiği anlaşılan “Kayıt Toplantısı” başlıklı belgede de Aydın Fen Lisesi ve 490
Adnan Menderes Anadolu Lisesi öğrencilerinin her halükarda kayda ikna edilmesi ve
ekstra fiyat avantajları sağlanması gerektiği, kendilerinin kontenjanının diğer
dershanelerden daha fazla olması nedeniyle, gelen öğrencilerin kaçırılmaması için
mutlaka müdür veya müdür yardımcısı ile görüştürülerek ... TL ekstra avantaj
sağlanarak kaydın gerçekleştirilmesi gerektiği, birden fazla çocuğunu dershaneye
kaydettirmek isteyen velilere de ekstra indirim yapılabileceği gibi ifadeler yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen belgeler, Aydın ilinde dershaneler arasındaki bir anlaşma, uyumlu
eylem veya teşebbüs birliği kararı ile ilan edilen fiyatların veya öğrencilere uygulanan
fiyatların sabitlenmediğine; dolayısıyla rakip dershaneler arasındaki fiyat rekabetinin
bütünüyle ortadan kaldırılmadığına işaret etmektedir. Öte yandan, fiyat tespitine ilişkin 500
anlaşma ve kararlara uymayan teşebbüslere cezai yaptırım uygulandığı iddiasını
destekleyen herhangi bir delil elde edilememiştir.
Aydın ilinde faaliyet gösteren bazı dershanelerin 2010-2011 yılında ilan ettikleri ders
saati ücretlerine ilişkin tablo aşağıda sunulmaktadır:
Tablo 1: Bazı dershanelerin 2010-2011 öğretim yılında ilan ettiği fiyatlar (Bir ders saati ücreti)
İlköğretim Ortaöğretim
Körfez Dershanesi 5,75 5,75
Artı Çözüm Dershanesi 3 3,25
Yorum Sınav Dershanesi 3,5 3,8
Final Dergisi Dershanesi 4,9 5
Birey Dergisi Dershaneleri 4,8 4,8
Kültür Dershanesi 3,9 4,1-4,2
Kayabaşı Dershanesi
Pusula Dershanesi 5,5 5,5
Mustafa Kavaklı Dershanesi - 5,5
Veri İşlem Plan Dershanesi 6 8
Uğur Dershanesi ÖSS Şubesi - 2,75
Zafer Dershanesi 5,5 5,5
Fen Bilimleri Dershanesi 6,5 6,5
11-31/616-190
13
İç Açı Dershanesi -
Kavaklı Eğitim Destek
Öğrenci Etüd Merkezi
300
(Aylık Ücret)
-
Aşağıdaki tabloda ise, bazı dershanelerin 2010-2011 eğitim öğretim yılındaki minimum
ve maksimum kayıt ücretlerine ilişkin tablo sunulmaktadır:
Tablo 2: AYDERBİR’e üye dershanelere ait 2010-2011 öğretim yılına ilişkin fatura örnekleri
Yukarıda sunulan tabloların incelenmesinden de görüldüğü üzere, Aydın ilindeki
dershanelerin gerek ilan ettikleri ücretler gerekse kayıt için öğrencilerden aldıkları 510
ücretler birbirinden oldukça farklıdır. Söz konusu tablolar, Aydın ilinde dershaneler
6. sınıf 7. sınıf 8. sınıf 9. sınıf 10. sınıf 11. sınıf 12. sınıf
Körfez
Dershanesi
... ... ... ... ... ... ...
Artı Çözüm
Dershanesi
... ... ... ... ... ... ...
Pi Analitik
Dershanesi
... ... ... ... ... ... ...
Yorum Sınav
Dershanesi
... ... ... ... ... ... ...
Final Dergisi
Dershanesi
... ... ... ... ... ... ...
Birey Dergisi
Dershaneleri
... ... ... ... ... ... ...
Kültür
Dershanesi
... ... ... ... ... ... ...
Tudem
Dershanesi
... ... ... ... ... ... ...
Kayabaşı
Dershanesi
... ... ... ... ... ... ...
Pusula
Dershanesi
... ... ... ... ... ... ...
Mustafa Kavaklı
Dershanesi
... ... ... ... ... ... ...
Veri İşlem Plan
Dershanesi
... ... ... ... ... ... ...
Uğur Dershanesi
SBS Şubesi
... ... ... ... ... ... ...
Uğur Dershanesi
ÖSS Şubesi
... ... ... ... ... ... ...
Zafer Dershanesi ... ... ... ... ... ... ...
Fen Bilimleri
Dershanesi
... ... ... ... ... ... ...
Basamak
Dershanesi
... ... ... ... ... ... ...
Kavram
Dershanesi
... ... ... ... ... ... ...
Dış Açı
Dershanesi
... ... ... ... ... ... ...
İç Açı
Dershanesi
... ... ... ... ... ... ...
Kavaklı Eğitim
Destek Öğrenci
Etüd Merkezi
... ... ... ... ... ... ...
11-31/616-190
14
arasındaki bir anlaşma, uyumlu eylem veya teşebbüs birliği kararı ile ilan edilen fiyatların
veya öğrencilere uygulanan fiyatların sabitlenmediğini ortaya koymaktadır.
Esasen, ilgili pazarın yapısı ve sunulan hizmetlerin niteliği dikkate alındığında da ilgili
pazarda fiyatların sabitlenmesine yönelik bir anlaşma, uyumlu eylem veya teşebbüs
birliği kararının hayata geçirilmesinin zor olduğu anlaşılmaktadır. Şöyle ki, hâlihazırda
Aydın ilinde yirmi altı adet dershane bulunmakta ve pazar, yeni girişlere açık olduğu için
bu sayı gün geçtikçe artmaktadır1. Diğer taraftan, özellikle üniversite ve liselere hazırlık
kurslarında öğretimin içeriği, öğrencilere verilen materyaller ve marka da önemli
rekabetçi unsurlardır. Öğrencilere uygulanan programlar dershaneden dershaneye farklı 520
nitelikte olabilmektedir. Örneğin bir dershane yıllık 900 saatlik kurs uygularken diğeri
yıllık 1.200 saatlik bir kurs uygulamayı tercih edebilmektedir. Öte yandan dershanelerin
bir kısmı kalabalık sınıflar yerine daha az kişilik, ancak daha fazla ücret talep edilen özel
sınıflar oluşturmakta ve teşebbüs yetkililerinin ifadesi ile “butik dershanecilik”
yapmaktadır. Bu kapsamda önemli diğer bir etken de dershanenin ilgili sınavlarda
gösterdiği başarı oranıdır. Öğrenciler ve veliler geçmiş sınavlarda başarı gösteren
dershaneleri ücretleri fazla dahi olsa tercih etmektedir. Yukarıda yer verilen hususlar
doğrultusunda sunulan hizmetin homojen olmadığı ve dershanelerin bazı konularda
birbirinden oldukça farklılaştığı söylenebilir. Benzer şekilde, Aydın ilinde uzun zamandır
faaliyet gösteren ve öğrencilerinin iyi dereceler elde etmesinde rol oynayan dershaneler 530
ile yeni kurulan ve benzer başarı oranını henüz gösterememiş dershaneler öğrenciler ve
veliler tarafından farklı olarak değerlendirilmektedir.
Değinilen pazar yapısının konumuz açısından en önemli özelliği ise teşebbüslerin
karşılaştıkları taleplerin ve dolayısıyla karlarını maksimize edebilecekleri fiyatların
birbirlerinden farklı olmasıdır. Özetle tanınmış ve birçok başarılı öğrencisi olan bir
dershanenin fiyatının yüksek olması kendi faydasına olup fiyatını daha aşağıda
belirlemesi kendisi için akılcı olmayacaktır. Benzer şekilde yeni kurulmuş ve yeni
kurulduğu için henüz çok başarılı öğrencisi olmayan dershanenin fiyatını yüksek
belirlemesi eski ve başarılı dershaneler karşısında rekabet etme şansını azaltacaktır.
Dolayısıyla, değinilen pazar yapısında dershanelerin ortak bir ücret belirlemeleri veya 540
fiyatlarını ortak bir seviyede tutmaları bütün dershanelerin faydasına değildir.
Esasen, dosya mevcudu bilgilere göre, AYDERBİR’in faaliyete başladığı ilk dönemlerde,
fiyat tespitine ilişkin dernek bünyesinde birtakım çalışmalar yapılmış gözükmekle birlikte,
bunların fiyat tespitine yönelik bir anlaşma veya uyumlu eylemle sonuçlandığına işaret
eden yeterli delil bulunmamaktadır. Bilakis özellikle, 2009 yılında konuya ilişkin olarak
yapılan önaraştırma sonrasına ait olan bazı belgelerden ve dershanelerin uyguladıkları
fiyatların incelenmesinden, ilgili pazarda faaliyet gösteren dershanelerin belirli ölçüde bir
fiyat rekabeti içinde bulundukları anlaşılmaktadır.
Bununla birlikte, mevcut önaraştırma kapsamında yapılan yerinde incelemelerde ve
görüşmelerde, AYDERBİR tarafından, 2009-2010 ve 2010-2011 öğretim yıllarında İl Milli 550
Eğitim Müdürlüğü tarafından il genelinde düzenlenen performans değerlendirme sınavı
sonuçları baz alınarak, tüm AYDERBİR üyesi dershanelerde geçerli olacak ortak indirim
çeklerin hazırlanarak öğrencilere dağıtıldığı ve dershanelerin bu indirimlerin dışında
indirim yapmamaları konusunda karar alındığı tespit edilmiştir.

1 2009 yılında yapılan önaraştırma esnasında Aydın ilinde on altı adet dershane faaliyet gösterirken, iki
yıllık süre zarfında bu sayı yirmi altıya çıkmıştır.
11-31/616-190
15
Konuya ilişkin olarak raportörlerin AYDERBİR Yönetim Kurulu Başkanı ile yaptığı
görüşmede, söz konusu kişi AYDERBİR tarafından Milli Eğitim İl Müdürlüğü ile
koordineli olarak 2008 yılından bu yana seviye tespit sınavlarının düzenlendiğini ve
sınav sonuçlarına göre öğrencilere üye dershanelerde geçerli olan süreli indirim
çeklerinin dağıtıldığını belirtmiştir. Buna göre, öğrencinin süresi içerisinde herhangi bir
üye dershaneye kayıt yaptırması halinde, AYDERBİR tarafından hazırlanan söz konusu 560
indirim çekleri ile ilgili dershanenin liste fiyatları üzerinden indirim kazanması mümkün
olup, süre geçtikten sonra başvurulması halinde indirimden faydalanılamayacaktır.
Ayrıca 2011-2012 öğretim yılı kayıtları için 01.03.2011 tarihi indirimli kayıtlar için son gün
olarak belirlenmiştir. Görüşmede, söz konusu uygulamayla dershanelerin ayrı ayrı sınav
yapma maliyetine katlanmalarının önlendiği, ayrıca, öğrencilerin erken kayıt yapmaya
yönlendirilmesi suretiyle dershanelerin bir sonraki yıldaki doluluk oranlarına ve öğrenci
portföyüne ilişkin ön bilgi sahibi olmalarının amaçlandığı ifade edilmiştir. Bunun yanı
sıra, her ne kadar indirim çekleri süreli olsa da indirim süresinin sona ermesinden sonra
başvuran başarılı öğrencilere özel indirim yapılabildiği vurgulanmıştır. Görüşmede
ayrıca, söz konusu indirim uygulamasından önce, fen lisesi öğrencileri tüm 570
dershanelerde ücretsiz kayıt yaptırabilirken, Dernek tarafından şifahi olarak alınan bir
kararla dershanelerin fen lisesi öğrencilerinden ... TL civarında doküman ücreti
almalarının öngörüldüğü, dolayısıyla fen lisesi öğrencilerinin dershanelerden ücretsiz
eğitim almalarının önüne geçildiği ifade edilmiştir. Bu şekilde, fen lisesi öğrencilerinin
birden fazla dershaneye kayıt yaptırarak, dershanelerin dokümanlarından
faydalandıktan sonra kayıt sildirmelerinin engellendiği belirtilmiştir. Konuya ilişkin olarak
Artı Çözüm Dershanesi Kurucusu ve AYDERBİR Eski Yönetim Kurulu Başkanı ile
yapılan görüşmede ise, Aydın’da dershanelerin dernek çatısı altında bir araya
gelmelerinin temel amacının, fiyatları koordine etmek değil, daha önce katlanılmak
zorunda kalınan rasyonel olmayan harcamalarda kısıtlamaya gitmek olduğu; bunların 580
başında her bir dershanenin yasaya aykırı olmasına rağmen, kendi seviye tespit sınavını
yapmasının geldiği, bunun dışında, özel günlerde çok sayıda okula çiçek gönderilmesi,
okul yönetimlerinin çeşitli yardım taleplerinin karşılanmasının sayılabileceği yetkili
tarafından belirtilmiştir. Yetkili, ayrıca, dershanelerde kaçak öğretmen çalıştırılmasının
engellenmesi ve sezon içerisinde öğretmen transferlerine son verilmesinin de Derneğin
amaçları arasında bulunduğunu söylemiştir. Son olarak, mezkur şahıs tarafından,
Dernek vasıtasıyla dershanelerin indirim yapmalarının önüne geçilmesinin fiilen mümkün
olmadığı, zira her bir dershanenin maliyet yapısının ve öğrenciye verdiği ders saatinin
farklı olduğu; ayrıca, dershanelerin, diğer dershaneleri haksız harcamalara
sürüklemediği sürece, kendi mali yapısı çerçevesinde istediği indirimleri 590
uygulayabileceği dile getirilmiştir.
Teşebbüs yetkilileri ile yapılan görüşmelerde de ifade edildiği üzere, Aydın ilinde faaliyet
gösteren dershanelerin AYDERBİR çatısı altında bir araya gelmelerinde, daha önce
katlanılmak zorunda kalınan gereksiz maliyetlere katlanılmaması amacı, önemli bir yer
tutmaktadır. Benzer şekilde, AYDERBİR bünyesinde bir araya gelen dershanelerin ayrı
ayrı sınav yapmak yerine İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından yapılan performans
değerlendirme sınavlarını referans almalarında da, ayrı ayrı sınav yapmanın
dershanelere yüklediği maliyetten kurtulma amacı ile öğrencilere verilecek indirimleri,
güvenilirliği yüksek bir sınav sonucuna göre belirleme güdüsünün etkili olduğu
anlaşılmaktadır. Nitekim bu tür bir sınavın yapılmasında Milli Eğitim İl Müdürlüğünün de 600
etkin rolünün olduğu tespit edilmiştir. Bu çerçevede, teşebbüslerin etkinliğini artırıcı
nitelikteki söz konusu uygulamanın, 4054 sayılı Kanun kapsamında
değerlendirilemeyeceği kanaatine varılmıştır.
11-31/616-190
16
Bununla birlikte, AYDERBİR tarafından tüm dershanelerde geçerli olacak şekilde indirim
çeklerinin hazırlanması ve bu indirimlerin dışında indirim yapılmaması yönünde karar
alınması, teşebbüsler arasındaki fiyat rekabetini kısıtlamak suretiyle hem tüketicilere
hem de rekabetçi bir şekilde pazar payını artırmak isteyen teşebbüslere zarar
verebilecektir. Şöyle ki, bu uygulama öncesinde, özellikle pazara yeni giren bir
dershanenin, tanıtım yapmak ve başarılı öğrencileri kendisine çekmek için yüksek
oranlarda indirim vermesi mümkünken, bu uygulama ile birlikte, sadece AYDERBİR 610
tarafından belirlenen öğrencilere ve belirlenen oranlarda indirim verme zorunluluğu
getirilmiştir. Bu da toplamda daha az öğrencinin indirim kazanmasına yol açmaktadır.
Ayrıca, daha önce çeşitli dershanelerden %100’e varan indirimler kazanabilen fen lisesi
öğrencileri, bu uygulama ile söz konusu indirimleri kazanamaz duruma gelmişlerdir.
Rakip teşebbüsler arasında dolaylı bir fiyat koordinasyonuna yol açan indirim çeki
uygulaması ile fen lisesi öğrencilerine %100’e varan indirimlerin yapılmaması yönündeki
uygulama, AYDERBİR’e üye dershaneler tarafından genel olarak uygulanmış olmakla
birlikte, dershaneler tarafından ilave indirimlerin verilmesi bütünüyle önlenememiştir.
Örneğin, önaraştırma sürecinde AYDERBİR Başkanı tarafından İl Milli Eğitim
Müdürlüğü’nün yaptığı seviye belirleme sınavı sonuçlarına göre indirim kazanmış 620
öğrencilere, indirim çeklerinde belirtilen oranlardan daha fazla indirim yapıldığını
gösteren ve Özel İç Açı Dershanesine ait olan bazı kayıt bilgisi örnekleri gönderilmiştir.
Söz konusu örneklerde belirtilen fiyatlara aşağıda yer verilmiştir.
Tablo 3: Özel İç Açı Dershanesine ait fiyat bilgileri
Liste Fiyatı İndirim Oranı- İndirimli Fiyat Uygulanan Fiyat
2800
... ...
2800
... ...
2800
... ...
2800
... ...
Yukarıdaki tablodan da görüldüğü üzere, indirim çeki uygulamasına rağmen, AYDERBİR
üyesi dershaneler tarafından bazı öğrencilere ilave indirimler uygulanmıştır. Benzer
şekilde yukarıda detayları sunulan 12 ve 13 sıra sayılı tespitlerde yer alan belgeler de
dershanelerin indirim çeklerinin dışında ilave indirim uyguladığını göstermektedir.
AYDERBİR çatısı altında bir araya gelen üye dershanelerin indirim çeki uygulaması ile
fen lisesi öğrencilerine %100’e varan indirimlerin yapılmaması yönündeki uygulamaları 630
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında rekabeti kısıtlayıcı nitelikte teşebbüs arası
anlaşma olarak değerlendirilebilir. Bu uygulamanın 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi
kapsamında muafiyet incelemesine tabi tutulması halinde ise, söz konusu uygulamaların
muafiyetten faydalanmasının mümkün olmadığı anlaşılmaktadır. Zira söz konusu
uygulamalardan tüketicilerin kayda değer bir yarar sağladığını söylemek mümkün
değildir. Ayrıca, anılan uygulama ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve
iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlandığı ve tüketicilerin de
bundan yarar sağladığı kabul edilse dahi, bu amaca ulaşmak için rekabetin zorunlu
olandan fazla sınırlanmadığını söylemek mümkün değildir. Zira aynı amaca, tüm
dershaneler tarafından İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından yapılan sınav referans 640
alınarak ve fakat her bir dershanenin indirim oranını bağımsız bir şekilde belirlemesi
suretiyle de ulaşılmasının mümkün olduğu neticesine varılmıştır.

11-31/616-190
17
J.2. Fiyat Tespiti İddiası Dışındaki Uygulamalara İlişkin Değerlendirmeler
Ürün/hizmet fiyatlarının kısıtlanmasına yönelik teşebbüsler arası anlaşma, uyumlu eylem
ve teşebbüs birliği kararlarına ek olarak, fiyat dışı unsurlara ilişkin teşebbüsler arası
rekabeti kısıtlayan anlaşma, uyumlu eylem ve kararlar da 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesi çerçevesinde ihlal niteliği taşımaktadır. Mevcut önaraştırma kapsamında
AYDERBİR ve üye dershanelerin fiyat dışı unsurlara ilişkin rekabeti kısıtlayıcı
uygulamalarının mevcut olduğu yerinde incelemede elde edilen birtakım belgelerden 650
anlaşılmaktadır. Nitekim 2 sıra sayılı tespitte yer alan ve AYDERBİR ve Açı Dershanesi
Yönetim Kurulu Başkanı’na ait “11.11.2008 Cuma” başlıklı el yazısı notlarda yer alan
“- Ekol kayıt olan öğrencilere laptop vermek istiyor.
- Ekol İncirliova’da kayıt döneminde tanıtım dersi yapmak istiyor.”
ifadeleri, Ek-27’de yer alan “Gelen Şikayetler” başlıklı el yazısı notlarda bulunan
“- Uğur akşam dersleri yapıyor (M.E.M. dilekçe yazıldı 07.05.2009)”
ifadeleri, Ek-28’de bulunan “22.11.2008 Gündem” başlıklı nottaki
“...7-Ekolün öğretmenlerine Birey Sınav teklifte bulunmuş. kayıt olan öğrencilere laptop
vermek istiyor.
- 8-Ekol laptop vermek istiyor kayıt edeceklerine ve İncirliova’da dershane açıp tanıtım 660
yapmak istiyor.”
ifadeleri, dershanelerin kayıt yaptıran öğrencilere laptop verme, kayıt dönemlerinde
tanıtım dersi yapma, akşam dersleri düzenleme, diğer dershanelerin öğretmenlerine
teklif götürme, tanıtım ve reklam faaliyetlerinde bulunma şeklindeki uygulama ve
faaliyetlerine ilişkin olarak AYDERBİR’den onay aldığını göstermektedir. Özel
dershanecilik hizmetlerindeki rekabeti önemli derecede etkileyebilecek olan söz konusu
unsurların serbestçe belirlenmesinden ziyade AYDERBİR tarafından onaylanarak
uygulamaya konulmasının Kanun’un 4. maddesini ihlal edebilecek nitelikte olduğu
değerlendirilmektedir. Bunun yanı sıra, bahsi geçen uygulamanın 4054 sayılı Kanun’un
5. maddesi kapsamında muafiyetten de faydalanmasının mümkün değildir. 670
Bu çerçevede AYDERBİR öncülüğünde hayata geçirilen indirim çeki uygulaması ile fen
lisesi öğrencilerine %100’e varan indirimlerin yapılmaması yönündeki uygulamanın ve
fiyat dışı unsurlara ilişkin uygulamaların 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal
edebilecek nitelikte olduğu kanaatine varılmıştır.
K. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve dosya kapsamına göre;
1- Dosya konusu iddialara ilişkin olarak, 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek olmadığına,
2- Bununla birlikte Aydın Dershaneler Birliği Derneği çatısı altında üye dershanelerin
katılımıyla gerçekleştirilen ortak indirim çeki ve fen lisesi öğrencilerine indirim 680
yapılmasının önlenmesi uygulamaları ile dershanelerin kayıt dönemlerinde tanıtım ve
reklam faaliyetlerinde bulunmalarının, öğrencilere çeşitli hediye ve promosyon
vermelerinin ve diğer dershanelerin öğretmenlerine teklif götürmelerinin AYDERBİR
onayına tabi olması yönündeki uygulamaların 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi
kapsamında ihlal teşkil edebilecek nitelikte olması nedeniyle bu uygulamaların sona
11-31/616-190
18
erdirilmesini teminen 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca
AYDERBİR’e görüş bildirilmesi hususunda Başkanlığın görevlendirilmesine;
3- Söz konusu Derneğe bildirilecek görüşte;
- Rekabet Kurulunun işbu kararı doğrultusunda, ortak indirim çeki ve fen lisesi
öğrencilerine indirim yapılmasının önlenmesi uygulamaları ile dershanelerin kayıt 690
dönemlerinde tanıtım ve reklam faaliyetlerinde bulunmalarının, öğrencilere çeşitli hediye
ve promosyon vermelerinin ve diğer dershanelerin öğretmenlerine teklif götürmelerinin
AYDERBİR onayına tabi olması yönündeki uygulamalara son verildiğine ilişkin yazıların
tüm Dernek üyelerine gönderilmesi, ayrıca AYDERBİR Başkanı tarafından yerel basına
basın açıklaması yapılarak bu hususun kamuoyuna duyurulması,
- Bu hususların yapıldığının gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde Rekabet
Kurumu'na tevsik edilmesi,
- Aksi takdirde haklarında 4054 sayılı Kanun çerçevesinde işlem başlatılacağı
hususlarına yer verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 700




Full & Egal Universal Law Academy