Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-3-94 (Devralma)
Karar Sayısı : 11-31/630-197
Karar Tarihi : 17.5.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ (İkinci Başkan) 10
Üyeler : İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Ümit GÖRGÜLÜ, Erdem AKTEKİN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN :- Indorama Netherlands B.V.
Temsilcisi: Av. Ayçin SUCUOĞLU
Süleyman Seba Cad. Sıraevler 55 Akaretler
Beşiktaş / İstanbul 20
D. TARAFLAR :-Indorama Ventures Public Company Limited
75/102 Ocean Tower 2, 37th Flor Sukhumvit Soi 19, Asoke
Road Klong Nua, Wattana BANGKOK
- Sinterama S.p.A
via Grmsci 5 13876 Sandigliano İTALYA
- Trevira Abwicklungsgesellschaft mbH i.L adına
tasfiye memuru Dipl. Kfm. Werner SCHNEİDER 30
Bahnhofstr 41 89231 Neu Ulm ALMANYA
E. DOSYA KONUSU: Trevira GmbH’nin hisselerinin tamamının Indorama
Ventures Public Company Limited ve Sinterama S.p.A tarafından, imzalanan
Ortak Girişim Sözleşmesi uyarınca işlem için kurulan Trevira Holdings GmbH
aracılığıyla devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 14.4.2011 tarih ve 2848 sayı ile giren ve
en son 4.5.2011 tarih ve 3469 sayılı yazı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine,
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 2010/4 sayılı 40
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ”in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 12.5.2011
tarih ve 2011–3–94/Öİ–11-178.ÜG sayılı Birleşme/Devralma Ön İnceleme Raporu,
13.5.2011 tarih ve REK.0.07.00.00-120.01.05/162 sayılı Başkanlık Önergesi ile 11-31
sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da özetle; bildirim konusu işlemin, 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Tebliğ
kapsamında izne tâbi bir devir işlemi olduğu, bununla birlikte işlem sonucunda aynı
Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hâkim 50
11-31/630-197
2
durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarlarda rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilebileceği,
sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1.Taraflar
H.1.1. Indorama Ventures Public Company Limited (Indorama)
60
Tayland kanunlarına göre kurulmuş olan Indorama, Morityus kanunlarına göre kurulu
Canopus International Ltd tarafından kontrol edilen grup şirketleri arasında yer
almaktadır. Indorama esas olarak içecekler ve sıvı ürünler için ambalaj malzemesi
olarak kullanılan PET resin, PET kalıp ve PET şişe üretimi gerçekleştirmektedir.
Şirket bu ürünlerin yanı sıra polyester ve PET ürünlerinin imalatında hammadde
olarak kullanılan PTA, polyester tekstil elyafı, kesik elyaf, devamlı iplik ve bükme yün
imalatı da gerçekleştirmektedir. Şirket Türkiye’deki faaliyetlerini doğrudan müşterilere
veya aracı şirketlere yaptığı satışlar vasıtasıyla gerçekleştirmektedir. Şirketin 20091
Türkiye cirosu …….TL ve dünya cirosu ………. TL olarak gerçekleşmiştir.
70
H.1.2. Sinterama S.p.A (Sinterama)
Compagnie de l’ours Sarl tarafından kontrol edilen Sinterama İtalya’da kurulu olup
genel olarak ev tekstili, giyecek, otomotiv ve teknik ürün endüstrisi gibi nihai tüketim
kapsamında kullanılan polyester devamlı iplik üretimi gerçekleştirmektedir. Sinterama
Türkiye’deki satışlarını hem doğrudan müşterilere hem de acentelerine yapmaktadır.
Şirketin 2009 Türkiye cirosu ………TL, dünya cirosu ise yaklaşık …….TL olarak
gerçekleşmiştir.
H.1.3. Trevira Holdings GmbH 80
Trevira Holdings GmbH hedef şirket Trevira GmbH(Trevira)’nın devralınması
amacıyla Indorama ve Sinterama tarafından kurulmuş bir ortak girişimdir. Ortak
girişimin kurulması amacıyla taraflar arasında 24.1.2011 tarihinde imzalanan Ortak
Girişim Sözleşmesi (OGS) uyarınca, Trevira Holdings Gmbh’nin hisselerinin %75’i
Indorama’nın, %25’i ise Sinterama’nın elinde bulunmaktadır.
H.1.4. Trevira GmbH (Trevira)
Trevira, varlıkları iflas idarecisinin kontrolünde bulunan Trevira 90
Abwicklungsgesellschaft mbH i.L’ye ait olup ev tekstili, giyecek, endüstriyel
uygulamalar gibi nihai kullanıma uygun polyester tekstil elyafı, kesik elyaf ve devamlı
iplik üretimini alanında faaliyet göstermektedir. Trevira’nın Polonya’da kurulu ve yine
aynı pazarlarda faaliyet gösteren Trevira Sp. z.o.o. unvanlı bağlı bir kuruluşu
bulunmaktadır.
1 Taraflar 2010 yılı cirolarının kesinleşmemiş olması nedeniyle bu bilgiyi temin edememiştir.
11-31/630-197
3
Türkiye faaliyetlerini mevcut bir acentesi üzerinden gerçekleştiren Trevira,
faaliyetlerinden 2009 yılında Türkiye’de ……. TL, dünya genelinde ise yaklaşık ……..
TL ciro elde etmiştir.
100
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Devralma işlemlerinde devre konu mal veya hizmetlerle tüketicinin gözünde fiyatı,
kullanım amaçları ve nitelikleri bakımından aynı sayılan mal veya hizmetlerden
oluşan pazar ilgili ürün pazarını oluşturmaktadır. Dolayısıyla belirli bir ürün ve onunla
yüksek ikame edilebilirliği olan diğer ürünlerden oluşan pazar ilgili ürün pazarının
tanımında temel alınmaktadır.
110
İncelemeye konu işlemde devralan ve devralınan taraflar incelendiğinde
teşebbüslerin faaliyetlerinin belirli ürünlerde kesiştiği görülmektedir. Bu ürünler
polyester kesik elyaf, polyester devamlı iplik ve polyester tekstil elyafıdır.
Polyester tekstil elyafı saf teraftalik asitten (PTA) imal edilen bir yarı mamul olup
polyester kesik elyaf ve polyester devamlı iplik üretiminde kullanılmaktadır.
Polyester kesik elyaf ise polyester tekstil elyafından üretilen kısa uzunluklarda
kesilmiş iplik teli demetleridir. Esas olarak giyecek ve ev tekstili ürünlerinin üretiminde
kullanılan polyester kesik elyaf üretim sürecinde çoğunlukla pamuk veya diğer doğal 120
ve sentetik elyaflarla karıştırılmaktadır.
Yine polyester tekstil elyafından üretilen ve genellikle giyecek ve ev tekstili üretiminde
kullanılan polyester devamlı iplik, kesik elyafın aksine kesintisiz tellerden
oluşmaktadır. Aynı hammaddeden üretilmelerine rağmen devamlı ipliğin hem üretim
süreci hem de kullanım alanları kesik elyaftan tamamen farklılaşmaktadır. Devamlı
iplik üretiminde kullanılan hammaddenin kalitesi de daha yüksek olmakta ve üretilen
miktar kesik elyafa kıyasla daha az miktarda gerçekleşmektedir. Bu nedenle iki
ürünün fiyatları arasında da önemli bir fark bulunmaktadır.
130
Daha önce değerlendirilen devralma dosyalarında iki ürün arasında yer alan farklıklar
tespit edilmiş ve polyester kesik elyaf ve polyester devamlı ipliğin ayrı ilgili ürün
pazarlarında yer aldığı sonucuna ulaşılmıştır2. Bu çerçevede dosya konusu işlem
kapsamında ilgili ürün pazarlarının “polyester tekstil elyafı pazarı”, “polyester devamlı
iplik pazarı” ve “polyester kesik elyaf pazarı” olarak tanımlanması mümkündür.
Öte yandan, İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’un 20. maddesinde
“…inceleme konusu işlem, gerek ürün gerekse de coğrafi açıdan olası alternatif
pazar tanımları çerçevesinde rekabet açısından endişeler yaratmıyor ya da alternatif
tüm tanımlar açısından rekabeti bozucu bir etki söz konusu oluyorsa pazar tanımı 140
yapılmayabilir.” denilerek, alternatif pazar tanımları çerçevesinde işlem rekabetçi
endişe yaratmıyorsa ilgili pazar tanımlanmayabileceği ifade edilmektedir. İncelemeye
konu işlem yukarıda tanımlanan en dar pazar tanımları kapsamında rekabetçi bir
2 9.11.1999 tarih 99-51/556-349 sayılı Kurul kararı.
11-31/630-197
4
endişe yaratmayacağı değerlendirildiğinden dosya kapsamında kesin pazar tanımları
yapılmasına gerek olmadığı kanaatine varılmıştır.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Devralma işlemine konu olan ürünler açısından pazarda bölgeler arası giriş
engellerinin bulunmadığı ve arz kaynaklarına ulaşma, üretim, dağıtım, pazarlama ve 150
satış şartlarının bölgesel farklılıklar göstermediği dikkate alınarak, ilgili coğrafi pazar
“Türkiye” olarak belirlenmiştir.
H.2.3. Etkilenen Pazarlar
Etkilenen pazar kavramı 2010/4 sayılı Tebliğ’in ekinde yer alan Bildirim Formu’nun
beşinci maddesinde; “Bildirim konusu işlemden etkilenme ihtimali olan ve
a) Taraflardan iki veya daha fazlasının aynı ürün pazarında faaliyette bulunduğu
(yatay ilişki),
b) Taraflardan en az bir tanesinin bir diğerinin faaliyet gösterdiği herhangi bir ürün 160
pazarının alt veya üst pazarında ticari faaliyette bulunduğu (dikey ilişki) ilgili ürün
pazarları” olarak tanımlanmaktadır.
Bildirim konusu işlem bakımından Türkiye coğrafi pazarında; Indorama ve Trevira
polyester kesik elyaf pazarında; Indorama, Sinterama ve Trevira polyester devamlı
iplik pazarında ve Indorama polyester tekstil elyafı pazarında faaliyet göstermektedir.
Polyester kesik elyaf ve polyester devamlı iplik pazarları taraflardan en az ikisinin
faaliyetlerinin örtüşmesi nedeniyle; polyester tekstil elyafı pazarı ise işlem taraflardan
Indorama’nın Sinterama ve Trevira’nın faaliyet gösterdiği ilgili ürün pazarının üst
pazarında ticari faaliyette bulunması nedeniyle etkilenen pazar niteliğine sahiptir. 170
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. İşlemin Niteliği
Dosya konusu işlem, Trevira hisselerinin tamamının Indorama ve Sinterama arasında
imzalanan OGS kapsamında işlem için kurulan Trevira Holdings GmbH tarafından
devralınmasıdır.
24.1.2011 tarihinde Indorama ve Sinterama arasında imzalanan OGS uyarınca 180
kurulan Trevira Holding GmbH tarafların ortak kontrolü altında bulunmaktadır. Trevira
Holdings GmbH ile devreden konumundaki Trevira Abwicklungsgesellschaft mbH i.
L’nin iflas yöneticisi arasında Trevira’nın devrine ilişkin 4.2.2011 tarihinde bir Hisse
Alım Sözleşmesi (HAS) imzalanmıştır.
Bildirime konu işlem sonucunda Trevira’nın mülkiyeti Trevira Holdings GmbH’ye ve
böylelikle Indorama ve Sinterama’nın ortak kontrolüne geçecektir.
H.3.2. 2010/4 sayılı Tebliğ Kapsamında Değerlendirme
190
2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinin (3) bendine göre; “Bağımsız bir iktisadi varlığın
tüm işlevlerini kalıcı olarak yerine getirecek bir ortak girişim oluşturulması” birleşme
veya devralma sayılan hallerden kabul edilmektedir. Bu tanım çerçevesinde bir ortak
11-31/630-197
5
girişimin 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında birleşme ve devralma sayılabilmesi için
ortak kontrol altında bir teşebbüsün bulunması ve ortak girişimin bağımsız bir iktisadi
varlık olarak ortaya çıkması şeklinde iki unsurun birlikte gerçekleşmesi
gerekmektedir.
H.3.2.1. Ortak Kontrol
200
İşlem sonucunda Trevira’nın kontrolü işlem için kurulan Trevira Holdings GmbH’nin
kontrolüne geçecektir. Dosya mevcudu bilgi ve belgede; İşlemin asıl devralan
tarafları olan Indorama ve Sinterama’nın bu şirket üzerinde ortak kontrole sahip
olacağı belirtilmektedir.
Bir ortak girişimde ortak kontrolden söz edilebilmesi için genel olarak tarafların eşit
sayıda hisseye sahip olmaları gerekmektedir. Ancak eşit hisseye sahip olunmasa
dahi, tarafların alınan kararlarda eşit oy hakkına sahip olması ya da stratejik
kararların alınmasında tarafların veto haklarının bulunması ortak kontrol için yeterli
olmaktadır. 210
Bütçenin ve işletme çalışma planının onaylanmasına, büyük çaplı yatırım kararlarının
alınmasına ve üst düzey yöneticilerin atanmasına ilişkin kararlarda etkili olan veto
hakları, ortak girişim üzerinde ortak kontrol sağlayan en belirgin haklardandır.
Trevira Holdings GmbH’nin kurucu sözleşmesi olan OGS’nin 7.1.2. ve 7.1.3.
maddeleri uyarınca şirket ana sözleşmesinin değiştirilmesi, maaşı yüz bin avroyu
geçen müdürlerin işe alınması, bazı yatırım kararlarının alınması, iş planı ve bütçenin
onaylanması gibi hususlara ilişkin kararların alınabilmesinin hem Indorama hem de
Sinterama’nın onayına bağlı kılındığı görülmektedir. 220
Buna ek olarak OGS’nin 7.1.1., 7.1.5 ve 7.1.10 maddeleri uyarınca şirketin tek
yöneticisi Sinterama tarafından aday gösterilecek ve şirket hissedarlarının oy çokluğu
ile atanacaktır. Böylelikle yöneticinin atanmasında da her iki teşebbüsün ortak
iradesinin arandığı anlaşılmaktadır3.
Yukarıda yer verilen bilgilerden, Trevira’nın kontrolünü ele geçirecek Trevira Holdings
GmbH’nin Indorama ve Sinterama’nın ortak kontrolünde olduğu görülmektedir.
Böylece işlemde devredilen konumdaki Trevira da Indorama ve Sinterama tarafından
ortak kontrol edilecektir. 230
H.3.2.2. Bağımsız İktisadi Varlık Olma
Ortak girişimin iktisadi bağımsızlığının ölçütü, faaliyet gösterdiği pazarda bağımsız bir
aktör olarak davranıp davranmadığıdır. Eğer ortak girişim ar-ge, satış, üretim gibi ana
teşebbüslerinin sadece bazı fonksiyonlarını yerine getiriyorsa bağımsız bir iktisadi
varlık, bir başka deyişle tam işlevsel olarak kabul edilmemektedir. Ortak girişimin
anlaşmada yer alan ticari faaliyetlerini sürekli bir biçimde yürütebilmesi için, günlük
faaliyetlerini sürdüren bir yönetime; mali, personel, taşınır ve taşınmaz malvarlıklarını
da içeren yeterli kaynaklara sahip olması gereklidir. Bildirime konu işlemle tarafların 240
3 OGS sözleşmesinin 6.1. maddesine göre tarafların birlikte karar vermesi halinde işlem sonrasında Trevira ve
Trevira Holdings GmbH’nin birleşmesi söz konusu olabilecektir. Taraflara şirket üzerinde kontrol tanıyan haklar
birleşme sonrasında oluşacak yapıda da korunmaktadır.
11-31/630-197
6
ortak kontrol ettiği şirket işlem için kurulan Trevira Holdings GmbH olmakla birlikte bu
şirket, işlemin asıl hedefi olan Trevira’yı kontrol etmek için kurulmuştur. Bu bağlamda
bu noktada değerlendirilmesi gereken Trevira’nın bağımsız bir iktisadi varlık olma
şartını taşıyıp taşımadığıdır.
Trevira halihazırda ev tekstili, giyecek, endüstriyel uygulamalar gibi nihai kullanıma
uygun polyester tekstil elyafı, kesik elyaf ve devamlı iplik üretimi alanında faaliyet
göstermektedir. Taraflarca işlem sonrası Trevira’nın işleyişinde herhangi bir değişiklik
yapılması öngörülmemektedir. Bu bağlamda işlem sonrası Indorama ve
Sinterama’nın ortak kontrolüne geçecek Trevira’nın bağımsız bir iktisadi varlık 250
hüviyetini koruyacağı kanaati oluşmuştur.
Yukarıda yer verilen bilgiler ışığında anılan işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında
bir ortak girişim işlemi niteliğinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Bunlara ek olarak 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. Maddesinin (1) bendine göre bir birleşme
veya devralmanın Rekabet Kurulu iznine tabi olabilmesi için “işlemin taraflarının
Türkiye ciroları toplamının yüz milyon TL’yi ve işlem taraflarından en az ikisinin
Türkiye cirolarının ayrı ayrı otuz milyon TL’yi “ veya “işlem taraflarından birinin dünya
cirosunun beş yüz milyon TL’yi ve diğer işlem taraflarından en az birinin Türkiye 260
cirosunun beş milyon TL’yi” aşması gerekmektedir.
Aynı Tebliğ’in 5. maddesinin (3) bendine göre ortak girişim işlemlerinde, işlem
taraflarının her biri devralan olarak kabul edilmektedir. Taraflarca sunulan ciro
bilgilerine göre, halihazırda Indorama’nın 2009 yılı Türkiye cirosu ….TL ve dünya
cirosu ……. TL, bir diğer işlem tarafı Sinterama’nın 2009 yılı Türkiye cirosu
…….TL’dir. Bu çerçevede, işlem taraflarından birinin dünya cirosunun beş yüz milyon
TL’yi ve diğer işlem taraflarından en az birinin Türkiye cirosunun beş milyon TL’yi
aşması nedeniyle işlem izne tabidir.
270
H.3.3. İşlemin Rekabet Üzerine Etkilerine İlişkin Değerlendirme
Ortak girişimlerin, taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti
sınırlayıcı amacı veya etkisinin bulunması, bir başka deyişle rekabetçi davranışların
koordinasyonuna yol açabilmesi ve bu nedenle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi
kapsamında bir değerlendirme mümkündür. Tarafların ortak girişimin faaliyet
gösterdiği ilgili ürün pazarında aktif olmamaları, ana teşebbüslerden sadece birinin
ilgili ürün pazarındaki faaliyetlerine devam etmesi ya da ana teşebbüslerin ortak
girişimin faaliyet göstereceği ilgili ürün pazarındaki tüm faaliyetlerini ortak girişime
devretmeleri hallerinde bağımsız teşebbüsler arasında rekabetçi davranışların 280
koordinasyonu riskinin bulunmadığı kabul edilmektedir.
Ancak mevcut durumda Indorama ve Trevira polyester kesik elyaf pazarında ve
Indorama, Trevira ve Sinterama polyester devamlı iplik pazarında bir arada faaliyet
göstermektedir. Belirtilen ilgili ürün pazarlarında hem işlem taraflarının hem de
rakiplerinin pazar paylarına aşağıdaki tablolarda yer verilmiştir.
290
11-31/630-197
7
Tablo 1 – Polyester Kesik Elyaf Pazarı
metrik ton Satış Miktarı Pazar Payı (%)
Indorama
Trevira
Sasa (Advansa)
Ertona Polyester Stable Fibres
Bozoğlu Tekstil A.Ş.
Diğer
TOPLAM
Kaynak: Bildirim formu
Tablo 2 – Polyester Devamlı İplik Pazarı
metrik ton Satış Miktarı Pazar Payı (%)
Indorama
Sinterama
Trevira
Korteks
Reliance
Nan Ya
Diğer
TOPLAM
Kaynak: Bildirim formu
İşlem tarafları ilgili ürün pazarında oldukça düşük pazar paylarına sahiptir. Buna ek
olarak her iki pazarda da yüksek pazar payına sahip bir teşebbüse ek olarak faaliyet
gösteren çok sayıda teşebbüsün bulunduğu anlaşılmaktadır.
300
Bu çerçevede, işlem taraflarının ilgili ürün pazarlarındaki pazar payları ve pazarların
genel yapısı ve birçok aktif oyuncunun bulunması dikkate alındığında, işlem
sonucunda herhangi bir rekabeti kısıtlayıcı koordinasyon riskinin söz konusu
olmadığı kanaatine varılmıştır.
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde, “hakim durum yaratmaya veya hakim
durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak ülkenin bütünü ya da bir kısmında
herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması
sonucunu doğuracak” birleşme ve devralmalar hukuka aykırı kabul edilerek
yasaklanmıştır. 310
Yukarıda verilen pazar payları incelendiğinde işlem sonrasında polyester kesik elyaf
pazarının %.....’sının ve polyester devamlı iplik pazarının %....’ünün işlem taraflarının
kontrolüne geçeceği görülmektedir. Tarafların pazar payları ve faaliyet gösterdikleri
pazarların rekabetçi yapısı dikkate alındığında değerlendirmeye konu işlem
sonucunda bu pazarlarda hâkim durum yaratılması veya mevcut bir hâkim durumun
güçlendirilmesinin söz konusu olmayacağı kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ
320
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak
çıkarılan 2010/4 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı
Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim
11-31/630-197
8
durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz
konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy